sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm.Việc lao động vệ sinh lớp là việc làm bình thường từ khi các em ở cấp tiểu học, thế nhưng mặc dù bây giờ đã là học sinh trung học cơ sở mà ý thức giữ gìn vệ sinh của một số học sinh còn chưa cao. Nguyên nhân là do một bộ phận học sinh này quen được cưng chìu từ nhỏ, quen được cha mẹ và mọi người phục vụ dọn dẹp vệ sinh và làm thay tất cả những công việc đơn giản trong gia đình như quét dọn, lau chùi bàn ghế,… cho nên các em luôn ỷ lại, nghĩ rằng việc dọn dẹp là của người khác, mình xả rác thì sẽ có người khác quét dọn,… từ đó dẫn đến thiếu ý thức trong giữ gìn vệ sinh trường lớp, tai hại hơn là thiếu ý thức trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trường và thiếu những kĩ năng sống và kĩ năng trải nghiệm;
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: ………
1 Tên sáng kiến: Lồng ghép hoạt động trải nghiệm trong công tác chủ
nhiệm
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác chủ nhiệm.
3 Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết
Xã hội ta nghề dạy học được tôn vinh là nghề cao quí nhất trong các nghề cao quí Đúng như vậy, nhưng để làm tròn bổn phận và đóng góp một phần nào
đó cho nghề cao quí này, mỗi giáo viên phải làm tốt nhiệm vụ của mình Là một giáo viên chủ nhiệm, chúng tôi luôn ý thức trách nhiệm của mình đối với công việc giảng dạy, đặc biệt là vai trò, trách nhiệm của một giáo viên chủ nhiệm đối với học sinh trong việc nâng cao chất lượng dạy học, để rèn luyện xây dựng nhân cách của học sinh Vì vậy vai trò trách nhiệm của người giáo viên chủ nhiệm là vô cùng quan trọng trong lớp học với nhiều đối tượng học sinh Qua các năm làm công tác chủ nhiệm lớp, lúc nào chúng tôi cũng luôn trăn trở vấn đề này, để tổ chức các em học tập, tiếp thu kiến thức, hoạt động rèn luyện, vui chơi, tham gia các hoạt động trải nghiệm… để dần dần hình thành nhân cách tốt đẹp
và phát triển kỹ năng sống cho các em
Việc lao động vệ sinh lớp là việc làm bình thường từ khi các em ở cấp tiểu học, thế nhưng mặc dù bây giờ đã là học sinh trung học cơ sở mà ý thức giữ gìn
vệ sinh của một số học sinh còn chưa cao Nguyên nhân là do một bộ phận học sinh này quen được cưng chìu từ nhỏ, quen được cha mẹ và mọi người phục vụ dọn dẹp vệ sinh và làm thay tất cả những công việc đơn giản trong gia đình như quét dọn, lau chùi bàn ghế, … cho nên các em luôn ỷ lại, nghĩ rằng việc dọn dẹp
là của người khác, mình xả rác thì sẽ có người khác quét dọn, … từ đó dẫn đến thiếu ý thức trong giữ gìn vệ sinh trường lớp, tai hại hơn là thiếu ý thức trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trường và thiếu những kĩ năng sống và kĩ năng trải nghiệm;
- Hiện tại, nhiều phụ huynh đang mắc phải sai lầm khá lớn là bảo bọc con quá mức thay vì để trẻ tự trải nghiệm, việc gì khó một chút cũng tìm người giải quyết thay các em, nên các em không có một thử thách thật sự nào phải vượt qua, dẫn đến thiếu bản lĩnh sống Và sai lầm thứ hai là “tâm lý bù đắp” Phụ huynh bận bịu công việc, không có thời gian cho con nên thường bù đắp bằng việc đáp ứng mọi nhu cầu của con Phụ huynh từ khó khăn mới khá giả lên, thì cho con tiêu xài rất phung phí để “bù” lại thời gian trước Bố hoặc mẹ một mình nuôi con thì cố gắng bù đắp sự thiếu thốn tình cảm cho con bằng những cách không phù hợp Những sai lầm ấy của cha mẹ khiến cho trẻ dần trở nên ích kỷ,
Trang 2rồi ngang bướng hơn, cuối cùng là nổi loạn Thêm vào đó, nhiều em đã “thoát ly” gia đình rất sớm, chịu sự chi phối từ bạn bè nhiều hơn bố mẹ, rất nhiều em bị nghiện internet, game online, ngày ngày vùi mình trong thế giới ảo và chôn vùi tương lai của mình, của gia đình;
Đứng trước tình trạng hiện nay, là giáo viên thật đau đầu và cùng nhau tìm cách làm sao để giúp cho các em có ý thức hơn trong việc giữ vệ sinh trường lớp nói riêng và có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường nói chung Việc tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm trước đây chưa thực hiện Để thực hiện tốt nhiệm
vụ năm học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của đơn vị, nhóm chúng tôi
thiết kế thực hiện “Lồng ghép hoạt động trải nghiệm trong công tác chủ nhiệm”.
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
3.2.1 Mục đích của giải pháp
- Rèn cho học sinh những giá trị sống, kĩ năng sống cơ bản nhằm hòa nhập tốt với cuộc sống cộng đồng, trở thành những người có trách nhiệm đối với
bản thân, gia đình và xã hội
- Củng cố niềm tin vào con người về những điều tốt đẹp đã và đang diễn
ra trong cuộc sống Giúp học sinh thấy được từ những việc làm nho nhỏ, đơn giản của mỗi cá nhân nhưng có ý nghĩa rất lớn đối với người khác, đó là động lực giúp họ vượt qua những trở ngại, khó khăn trong cuộc sống vì họ luôn cảm thấy mình không còn cô độc và đâu đây trong cuộc sống vẫn ấm áp tình người
- Tạo sự đoàn kết một lòng trong tập thể học sinh;
- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
Thông qua đó rèn cho học sinh những giá trị sống, kĩ năng sống cơ bản nhằm hoà nhập tốt với cuộc sống cộng đồng, trở thành những người có trách
nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội
3.2.2 Nội dung giải pháp
a) Tính mới của giải pháp
Mục đích của giải pháp là tạo không khí vui vẻ, học sinh tham gia tích cực, hứng thú, giảm bớt sự căng thẳng sau một tuần học tập Trong giờ sinh hoạt lớp không chỉ đơn thuần là tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần, xây dựng kế hoạch tuần tiếp theo mà còn lồng ghép tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp học sinh tự hình thành những kỹ năng sống tích cực những phẩm chất đáng quý như: tính tự lập, kỹ năng thẩm mỹ, ý thức bảo vệ môi trường, tinh thần đoàn kết, tình yêu thương, sẻ chia,… nhằm đáp ứng mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông mới là tạo ra những con người Việt Nam phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần, có những phẩm chất cao đẹp, có các năng lực chung và phát huy tiềm năng của bản thân, làm cơ sở cho việc lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời
b) Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ
Trang 3Ở giải pháp cũ giờ sinh hoạt này gồm 3 hoạt động cơ bản: Tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần; xây dựng kế hoạch tuần tiếp theo và giáo viên chủ nhiệm nhận xét đánh giá Vì vậy, trong các tiết sinh hoạt lớp hiện nay, giáo viên chủ nhiệm đi theo một quy trình có sẵn, lối mòn, không khí nhàm chán, dẫn đến hiệu quả không cao
Ở giải pháp mới giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò dự giờ thăm lớp, còn học sinh luân phiên điều hành tiết sinh hoạt lớp và tạo không khí sinh hoạt lớp vui vẻ, học sinh tham gia tích cực, Cuối cùng vạch ra phương hướng hoạt động trải nghiệm tiếp theo
- Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục, trong đó, từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực…, từ đó tích lũy kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình
- Hoạt động trải nghiệm được tổ chức bằng nhiều hình thức khác nhau như Trồng và chăm sóc cây xanh trong phòng học, bồn hoa, thu gom chai nhựa xung quanh trường bán để nuôi heo đất, tham gia trò chơi, hội thi, diễn đàn, giao lưu, trang trí phòng học góc trải nghiệm, sáng tạo, vườn hoa làm theo lời Bác Đặc biệt tham gia công trình măng non bằng cách xây bồn hoa bằng những phế thải là chai nhựa mang ý nghĩa sạch môi trường…Vì vậy mà việc giáo dục học sinh thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không gò bó, khô cứng và phù hợp với tâm sinh lý cũng như nhu cầu, nguyện vọng của học sinh Thực hiện theo phương hướng và nhiệm vụ năm học, tình hình thực tế tại đơn vị, chúng tôi thực hiện dạy học trải nghiệm trong giờ sinh hoạt lớp gồm các nội dung như: Tạo dựng không gian lớp học xanh - sạch - đẹp; tổ chức làm các sản phẩm thủ công bằng các vật liệu có sẵn; tập làm giáo viên chủ nhiệm lớp trong một giờ sinh hoạt lớp
c) Mô tả chi tiết bản chất của giải pháp
Qua các hoạt động giáo dục trải nghiệm, chúng tôi chú trọng đến việc giáo dục đạo đức, hình thành các năng lực cốt lỗi, kỹ năng sống, giá trị sống cho học sinh Chúng tôi chọn các hoạt động trải nghiệm trong giờ sinh hoạt lớp, và ngoài giờ lên lớp gồm: Hoạt động tương tác; lao động công ích; hoạt động nhân đạo Mục đích của hoạt động trải nghiệm là tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm các hoạt động thực tiễn và giúp các em nhận thức sâu sắc về ý thức bảo vệ môi trường, lòng yêu thương, chia sẻ Từ đó rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, phát triển ý tưởng sáng tạo, thẩm mỹ, ý thức bảo vệ môi trường,… Chúng tôi thực hiện các hoạt động trải nghiệm trong giờ sinh hoạt lớp, ngoài giờ lên lớp theo nội dung chủ đề của từng tháng Trong tiết sinh họat lớp, chúng tôi không bỏ qua phần tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần; xây dựng kế hoạch tuần tiếp theo,
mà nhận xét đánh giá được tổ chức hoặc hướng dẫn ngắn gọn khoảng 15 phút Thời gian còn lại, chúng tôi tổ chức cho học sinh hoạt động trải nghiệm Nội
Trang 4dung các hoạt động trải nghiệm phải có sự sáng tạo, chúng tôi thực hiện gồm có: Trang trí phòng học (thời gian thực hiện đầu năm học); Hội thi làm lồng đèn (thời gian thực hiện trong tháng Trung Thu); Một tiết làm giáo viên chủ nhiệm (thời gian thực hiện tháng 11); Trồng hoa Tết (thời gian thực hiện trong tháng giêng) Thi hát dân ca (thời gian thực hiện trong tháng ba)
- Trong tháng đầu tiên nhập học (giữa tháng 8): Chúng tôi yêu cầu HS thực hiện theo tổ (Mỗi tổ thiết kế một sản phẩm: tổ 1, 2, 3 trang trí góc học tập trong lớp, tổ 4 trồng cây xanh trong lớp và giáo viên gợi ý HS sử dụng chai nhựa làm lọ trồng cây phát tài treo ở 4 cửa sổ lớp học Hoạt động này giúp HS ý thức gìn giữ cảnh quan trường học xanh - sạch - đẹp, ý thức bảo vệ môi trường sống, phát triển năng khiếu thẩm mĩ
- Trong tháng 9 (tháng 8 âm lịch):
+ Chúng tôi phát động: “Ngôi nhà xanh” (thu gom phế liệu làm kế hoạch nhỏ); hướng dẫn 4 HS phân loại rác, để riêng giấy và chai nhựa, bán phế liệu tích tiền làm quỹ lớp nuôi heo đất;
+Hướng dẫn HS làm lồng đèn, giáo viên hướng dẫn cách làm lồng đèn bằng lon nước ngọt hoặc lon bia, mỗi tổ thực hiện 2 cái lồng đèn, sản phẩm làm được các em sẽ gởi tặng các em đang học Tiểu học cùng địa bàn tặng quà cho các em nhỏ vui Tết Trung Thu Hoạt động trải nghiệm này, giúp HS cảm nhận được không khí của ngày Tết Trung Thu và hình thành kỹ năng hoạt động nhóm,
ý thức bảo vệ môi trường, tình yêu thương đối với các em nhỏ
+Tổ chức hoạt động, sân chơi kỹ năng sống, hoạt động trải nghiệm gắn với thực tiễn sản xuất thực hiện vườn rau sạch an toàn… hình thành thói quen canh tác theo hướng xanh, sạch, hữu cơ với mô hình trường học gắn với thực tiễn sản xuất
-Tháng 10: Phát động thực hiện mô hình thi đua “Vườn hoa làm theo lời Bác” nhằm theo dõi thi đua giữa các tổ và cá nhân xuất sắc của lớp
- Tháng 11:
+ Tuyên truyền về bảo vệ môi trường, phân loại rác thải và phát động làm viên gạch sinh thái làm công trình măng non (mỗi học sinh làm 2 viên/tháng);
+ Lồng ghép tổ chức các hoạt động rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh: trải nghiệm, trò chơi dân gian, kĩ năng sinh hoạt tập thể
+ Phát động cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng
-Tháng 12: Tiếp tục thực hiện làm viên gạch sinh thái (nộp gạch đợt 1 vào ngày 15/12) và tham gia các hoạt động, sân chơi kỹ năng sống, hoạt động trải nghiệm gắn với thực tiễn sản xuất thực hiện vườn rau hưu cơ…;
- Tháng 01: Tham gia cùng liên đội xây dựng “Sân chơi dân gian” mỗi lớp tổ chức một trò chơi dân gian, triển khai và thực hiện kế hoạch giờ chơi trải nghiệm khoa học sáng tạo Sơ kết đợt 1 phong trào kế hoạch nhỏ, thực hiện công trình măng non từ viên gạch sinh thái; Tổ chức cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng cấp trường
Trang 5mỗi tổ cùng thực hiện 1 sản phẩm Giáo viên đánh giá năng lực của các tổ qua sản phẩm sáng tạo thanh thiếu niên và là căn cứ để khen thưởng Hoạt động trải nghiệm này không chỉ giúp HS phát triển năng khiếu thẩm mĩ khéo tay hay làm
mà còn hình thành kỹ năng sống
- Tháng 02: Tiếp tục thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo: trồng và chăm sóc bồn hoa, thực hiện mô hình “Vườn rau sạch an toàn”;
- Tháng 03: Tiếp tục thực hiện hoạt động trải nghiệm trồng và chăm sóc bồn hoa, thực hiện mô hình “Vườn rau sạch an toàn” Tham gia múa đồng diễn, nhân ngày 26/03;
- Tháng 4, 5: Tiếp tục thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo thực hiện
mô hình “Vườn rau hữu cơ khởi nghiệp”; Tổng kết tuyên dương khen thưởng việc thực hiện mô hình “Vườn hoa làm theo lời Bác”
Tổng kết hoạt động trải nghiệm bình bầu cá nhân tham gia xuất sắc nhất Qua hoạt động trải nghiệm giúp HS hình thành ý thức tổ chức kỹ luật tốt, kỹ năng ứng xử giao tiếp, đặc biệt là hiểu và yêu quý, kính trọng giáo viên chủ nhiệm nói riêng và thầy cô giáo nói chung, phát huy truyền thống tôn sư trọng đạo Để thực hiện hoạt động trải nghiệm, chúng tôi dự kiến trước một số tình huống như: học sinh vi phạm trong tuần như không làm bài tập, không thuộc bài, bài kiểm tra có điểm dưới trung bình, không đồng phục, nghỉ học không phép, đi trể, cúp tiết,… và có bước tìm hiểu trước để có định hướng giáo dục những trường hợp học sinh vi phạm và học sinh cá biệt (mất dụng cụ học tập, học sinh vi phạm nội quy lặp lại nhiều lần,…) Cho học sinh trong vai giáo viên chủ nhiệm tổ chức điều hành giờ sinh hoạt lớp theo trình tự của 1 tiết sinh hoạt lớp (nhận xét, đánh giá, giải pháp cho những trường hợp vi phạm, những vấn đề được lớp đặt ra trong tuần); còn 15 phút cuối tiết, giáo viên chủ nhiệm nhận xét chung (điểm mạnh và hạn chế của HS trong vai GVCN, điều chỉnh giải pháp nếu chưa phù hợp)
3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp
Lồng ghép hoạt động trải nghiệm trong giờ sinh hoạt lớp là hoạt động dạy học đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Những nội dung sáng kiến chúng tôi đã thực hiện ở khối lớp 9 và sáng kiến kinh nghiệm này có thể thực hiện cho tất cả các lớp học ở cấp học THCS tại đơn vị nói riêng
và địa bàn huyện nói chung
3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp
Khi lồng ghép hoạt động trải nghiệm trong giờ sinh hoạt lớp, bước đầu chúng tôi đạt được kết quả tốt, cụ thể như sau:
- Hoạt động trải nghiệm trang trí phòng học, học sinh rất hứng thú tham gia, thể hiện rõ năng khiếu thẩm mĩ của các em, đồng thời tạo không gian phòng học xanh - sạch - đẹp Bên cạnh, chúng tôi còn hướng dẫn học sinh trực nhật lớp hoặc khi chăm sóc khu tự quản trong khuôn viên trường chú ý nhặt, phân loại
Trang 6rác và bán chai nhựa, giấy vụn làm kế hoạch nhỏ Kết quả của hoạt động trải nghiệm này là phòng học được trang trí xanh - sạch - đẹp, tạo môi trường học tập của lớp học thoải mái Cây phát tài đem từ nhà vào, như vậy không tốn chi phí Vào hàng tháng các em bán chai nhựa, giấy vụn thu được từ 5.000 đến hết năm học được 45.000 đồng góp vào quỹ kế hoạch nhỏ của lớp
- Hoạt động trải nghiệm trồng rau sạch sản phẩm bán ra và trừ chi phí mua hạt giống và phân thì thu lời khoảng 120.000 đồng/ một vụ Số tiền này các
em gởi vào quỹ xây nhà cho bạn, quỹ khuyến học của nhà trường
Chính hoạt hoạt động trải nghiệm này cho các em phát triển năng khiếu thẩm mĩ, khéo tay hay làm, các em tham gia cuộc thi cắm hoa, kể chuyện do chi đội tổ chức nhân ngày 20/11 và 26/3,
- Hoạt động trải nghiệm làm giáo viên chủ nhiệm trong giờ sinh hoạt lớp tạo không khí sinh hoạt lớp vui vẻ, học sinh biết quan tâm chia sẻ với các bạn nhiều hơn Mọi giải pháp giáo dục học sinh vi phạm nề nếp, học sinh cá biệt chúng tôi đều xuất phát từ sự thấu hiểu và chia sẻ
Trong công tác chủ nhiệm, chúng tôi cùng học sinh của lớp đến thăm gia đình một số em có hoàn cảnh khó khăn, hay học sinh cá biệt để có giải pháp giáo dục tích cực Qua đó, học sinh thấy được, hiểu được mà tự điều chỉnh những việc làm chưa tốt và phấn đấu rèn luyện tốt hơn Nhìn chung khi lồng ghép hoạt động trải nghiệm trong giờ sinh hoạt lớp, Học sinh lớp chủ nhiệm chúng tôi tham gia tích cực, hứng thú, bên cạnh còn giúp các em hình thành được một số kỹ năng, phát triển năng khiếu ở học sinh Đồng thời trải nghiệm hướng các em tham gia các hoạt động tập thể khắc phục được việc học sinh nghiện game hay các trò chơi thiếu lành mạnh do tác động từ bên ngoài Từ đó kết quả cuối học kỳ của những lớp chủ nhiệm chúng tôi đạt kết quả tốt, về hạnh kiểm 100% đạt loại tốt, kết quả học tập đạt 100% từ trung bình trở lên, không có
HS yếu, kém
Trang 7Lớp Năm học
Giỏi Khá Trungbình Yếu-Kém Tốt Khá Trungbình 9/2 2019 - 2020 35,7% 39,3% 25% 00 100% 00 00
2020-2021 39,5% 42,1% 18,4% 00 100% 00 00 9/1 2019 - 2020
2020-2021
9/3 2019 - 2020
2020-2021
Trang 8Đạt giải hội thi kể chuyện
Đạt giải hội thi hát dân ca Đạt giải hội thi cắm hoa
Trang 9Nuôi heo đất gây quỹ phục vụ cho các phong trào, hoạt động của lớp
Trồng - chăm sóc “vườn rau sạch - an toàn”
