Giáo án trình chiếu (điện tử) bài viết bài phân tích đặc điểm nhân vật trogn tác phẩm văn học Ngữ văn 7 sách kết nối tri thức với cuộc sống

Giáo án trình chiếu (điện tử) bài viết bài phân tích đặc điểm nhân vật trogn tác phẩm văn học Ngữ văn 7 sách kết nối tri thức với cuộc sống

TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ, NĂM

CHỮ

VIẾT

KHỞI ĐỘNG

Yêu cầu: Trong 1 phút, em hãy trình bày

những ấn tượng của em về một nhân vật trong một văn bản truyện mà em yêu thích trong bài học 3.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Theo em, một bài văn phân tích đặc

điểm nhân vật trong một tác phẩm văn

học phải đáp ứng được yêu cầu gì?

I Lý thuyết

Giới thiệu được nhân vật trong tác phẩm văn học

Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật dựa trên các bằng chứng trong tác phẩm

1 Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học

Nhận xét được nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn

Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật

I Lý thuyết

2 Phân tích bài viết tham khảo SGK

Vẻ đẹp của nhân vật mèo Gióc-ba trong tác phẩm

“Chuyện con mèo dạy hải âu bay” (Lu-i Xe-pun-ve-da)

Vấn đề

chính được

bàn luận

Nằm ở đoạn (1) Câu văn giới thiệu nhân vật: “Con

mèo ấy tên là Gióc-ba, một nhân vật trong tác phẩm

“Chuyện con mèo dạy hải âu bay” của nhà văn Lu-i Xe-pun-ve-da … Nhưng với tôi, Gióc-ba luôn là nhân vật đáng yêu và thú vị nhất.

Phần

giới thiệu

nhân vật

2 Phân tích bài viết tham khảo SGK

Nhân vật Gióc-ba xuất hiện từ chương 2 và lập tức gây chú ý với dáng

vẻ bề ngoài rất khác biệt: “Con mèo mun to đùng, mập ú” , bộ lông

đen óng như than “đen từ đầu tới chân, trừ một túm lông trắng dưới cằm”.

Đoạn (2), (3): Các câu nêu đặc điểm của nhân vật Gióc-ba và dẫn chứng

2 Phân tích bài viết tham khảo SGK

Cuộc gặp gỡ bất ngờ và những lời hứa với hải âu mẹ

Ken-ga, hành trình nuôi hải âu con Lắc-ki đã trở thành cơ hội

để Gióc-ba bộc lộ những nét tính cách đẹp đẽ, quý giá.

Đoạn (2), (3): Các câu nêu đặc điểm của nhân vật Gióc-ba và dẫn chứng

+ Đó là sự quả quyết, dũng mãnh khi Gióc-ba trừng trị hai tên mèo hoang láo xược và lũ chuột gian xảo; khi Gióc-ba sẵn sàng tấn công cả con đười ươi to xác, độc ác để bảo vệ Lắc-ki […]

+ Đó là lòng tự trọng khi Gióc-ba vượt qua mọi khó khăn, trở ngại để thực hiện tất cả những lời hứa của mình….

2 Phân tích bài viết tham khảo SGK

Cuộc gặp gỡ bất ngờ và những lời hứa với hải âu mẹ

Ken-ga, hành trình nuôi hải âu con Lắc-ki đã trở thành cơ hội

để Gióc-ba bộc lộ những nét tính cách đẹp đẽ, quý giá.

Đoạn (2), (3): Các câu nêu đặc điểm của nhân vật Gióc-ba và dẫn chứng

+ Đặc biệt, qua cách miêu tả của nhà văn, Gióc-ba hiện lên như một con người

có trái tim nhân hậu và tâm hồn sâu sắc Gióc-ba hết lòng cứu giúp Ken-ga; kiên nhẫn ấp trứng vì xót thương hải âu mẹ bất hạnh […] Mèo Gióc-ba đã dành cho hải âu Lắc-ki tình yêu thương vô hạn.

2 Phân tích bài viết tham khảo SGK

Các câu nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn

Đoạn (4), (5)

+ Nhân vật Gióc-ba được Lu-i Xe-pun-ve-da khắc hoạ qua các chi tiết miêu tả

ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động, cảm xúc, suy nghĩ và qua mối quan hệ với

nhân vật khác (cậu chủ nhỏ, các bác mèo thông thái, Lắc-ki, thi sĩ,…) Nghệ thuật

nhân hoá tài tình khiến Gióc-ba hiện lên rất sống động mang những tính cách

của con người mà vẫn không mất đi những đặc điểm của một chú mèo đáng yêu

Tác giả sáng tạo ra nhiều chi tiết có giá trị biểu hiện rất đặc sắc… Lối kể chuyện

vừa giàu cảm xúc, vừa hài hước, tươi vui cũng tạo nên sức hấp dẫn rất lớn.

2 Phân tích bài viết tham khảo SGK

Các câu nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật

Đoạn (4), (5)

+ Sáng tạo nhân vật Gióc-ba, nhà văn còn mượn “tiếng chim lời thú” để gửi gắm nhiều bài học dành cho con người: sự trân trọng lời hứa, sức mạnh kì diệu của tình yêu thương; tinh thần bảo vệ kẻ yếu, sống can đảm, giàu khát vọng: “Chỉ những kẻ thực sự dám thì mới có thể bay!” Trong đó, bài học sâu sắc và xúc động hơn cả là biết tôn trọng sự khác biệt và học cách yêu thương những gì “không giống chúng ra”…

Sơ đồ hóa kiến thức bài viết

Bài viết: Con mèo tuyệt vời nhất thế giới!

Nhan đề bài viết đối tượng nghị luận của bài viết và hướng phân tích của người viết

Giới thiệu nhân vật: giới thiệu nhân vật mèo Gióc-ba trong tác phẩm

Chuyện con mèo dạy hải âu bay của nhà văn Lu-i Xe-pun-ve-da

Chỉ ra các đặc điểm của nhân vật mèo Gióc-ba dựa trên các bằng chứng

trong tác phẩm: quả quyết, dũng mãnh; lòng tự trọng; trái tim nhân hậu, Nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn: qua các chi tiết miêu tả ngoại hình, hành động, cảm xúc, suy nghĩ, ; nghệ thuật nhân hoá, sáng tạo nhiều chi tiết có giá trị biểu hiện sâu sắc; lối kể chuyện.

Nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật: gửi gắm nhiều bài học dành cho con người

3 Dàn ý chung của một bài văn phân tích đặc điểm nhân vật

3 Dàn ý chung của một bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học

I Lý thuyết

Thân bài: Phân tích đặc điểm của nhân vật

Chỉ ra các đặc điểm của nhân vật dựa trên các bằng chứng trong tác phẩm.

Nhận xét, đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật.

3 Dàn ý chung của một bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học

I Lý thuyết

Kết bài Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật.

II Thực hành

1 Bước 1: Chuẩn bị

a Đọc kĩ đề bài, xác định yêu cầu của đề bài

Nghị luận phân tích đặc điểm một nhân vật trong tác phẩm truyện.

Dạng bài

Đặc điểm của nhân vật thầy Đuy-sen trong văn bản

Người thầy đầu tiên.

Về nội dung

Về phạm vi

dẫn chứng

II Thực hành

1 Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý

a Tìm ý

HOÀN THÀNH PHIẾU TÌM Ý

Cách miêu tả nhân vật Chi tiết

Lời người kể chuyện nhận xét trực

Phiếu tìm ý Tìm hiểu đặc điểm nhân vật thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên”

Cách

miêu tả

nhân vật

Chi tiết trong tác phẩm

Suy luận của em

về nhân vật

Ngoại

Phiếu tìm ý Tìm hiểu đặc điểm nhân vật thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên”

Hình ảnh thầy Đuy-sen trong kí ức của nai: đi chân không đứng giữa dòng suối đá, hai tay để sau gáy và đôi mắt sáng long lanh đăm đăm nhìn theo những đám mây trắng xa tít…

An-tư-Người thầy giáo hết lòng vì học sinh

Cách miêu

tả nhân vật trong tác phẩm Chi tiết Suy luận của em về nhân vật

+ Lo lắng, chăm sóc ân cần cho An-tư-nai khi

cô bé bị chuột rút ở giữa suối

+ Kiên trì dạy chữ cho các em bất chấp hoàn cảnh thiếu thốn, khắc nghiệt, sự đơn độc;

+ Thầy mơ ước về tương lai tươi sáng cho học trò

+ Cuối buổi học, thầy ở lại lấy đá và đất đắp những ụ nhỏ trên lòng suối để các em nhỏ bước qua không bị ướt chân

Những hành động của thầy Đuy-sen vô cùng

ấm áp; thầy lo lắng, quan tâm đến học trò như người thân trong gia đình

Cách

miêu tả

nhân vật

Chi tiết trong tác phẩm

Suy luận của

em

về nhân vật Ngôn ngữ Thầy Đuy-sen trò chuyện, thuyết phục các em nhỏ đi học:   

+ “Các em ghé vào đây xem là hay lắm, các em chả sẽ học tập ở đây là gì? Thế nào, các em thích học không, các em sẽ đi học chứ?”

+ “Các em cứ gọi thầy là thầy Các em có muốn xem trường không? Vào đây, đừng ngại gì cả.”

Động viên, khích lệ An-tư-nai:

“Dòng suối trong trẻo của thầy, em thông minh lắm…

Ôi, ước gì thầy được gửi em ra thành phố lớn Em sẽ còn khá hơn biết chừng nào”.

Lời nói của thầy Đuy-sen gần gũi, ân cần, đầy yêu

thương.

+ Với bọn nhà giàu: thầy phớt lờ lời nói, hành động

và thái độ coi thường, chế giễu của bọn chúng

+ Với học trò: Thầy coi học trò như người thân trong gia đình

+ An-tư-nai vô cùng yêu quý và kính trọng thầy Đuy-sen, mong muốn thầy là anh trai của mình

Thầy Đuy-sen đặt mục tiêu giáo dục học trò lên trên hết

- “Lúc bấy giờ cuộn tròn trong chiếc áo choàng của thầy Đuy-sen, tôi thầm nghĩ: “Ước gì thầy là anh ruột của tôi Ước gì tôi được bá cổ thầy, nhắm nghiền mắt lại và thủ thỉ với thầy những lời đẹp đẽ nhất! Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột tôi!”.

Thầy Đuy-sen được người kể chuyện giới thiệu là một người có tấm lòng nhân từ và

ý nghĩ tốt lành

II Thực hành

1 Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý

b Lập dàn ý

Lập dàn ý bằng cách dựa vào các ý đã tìm được, sắp xếp lại theo

một trình tự nhất định theo ba phần lớn của bài văn, gồm:

Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật;

nêu khái quát ấn tượng về nhân vật.

Mở bài

Tình cảm thầy trò luôn là một tình cảm cao đẹp, thiêng liêng, được bao áng thơ văn ngợi ca Có những người thầy đã hết lòng vì học sinh thân yêu, đem lại ánh sáng, thay đổi cuộc đời cho bao học trò Đến với những trang văn của nhà văn người Cư-rơ-gư-dơ-xtan, Ai-tơ-ma-tốp qua truyện vừa

“Người thầy đầu tiên”, người đọc đặc biệt ấn tượng với hình tượng thầy Đuy-sen – một người thầy giáo đáng kính, hết lòng vì học sinh thân yêu

Lời người kể chuyện

nhận xét về nhân vật Mối quan hệ với nhân vật khác

*Nhận xét, đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn:

Nhân vật thầy giáo Đuy-sen hiện lên qua hành động, cử chỉ, lời nói (đối thoại); được thể hiện qua cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật khác (An-tư-nai).

Kết cấu truyện truyện lồng truyện; ngôn ngữ truyện giàu hình ảnh, đậm chất thơ.

-1 Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý

b Lập dàn ý

*Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật:

Thầy Đuy-sen là người có mục đích sống cao đẹp, cương nghị, kiên nhẫn, trong đó, nổi bật nhất là tình cảm yêu thương, hết lòng vì học trò.

Hình tượng thầy Đuy-sen là hình mẫu về người thầy mẫu mực, hết lòng yêu thương học trò, lấy tình yêu thương để cảm hoá học trò Ngợi ca vẻ đẹp của hình tượng thầy Đuy-sen cùng tình cảm thầy trò cao đẹp giữa thầy Đuy-sen và cô bé An-tư-nai, nhà văn đã làm nảy nở trong lòng người đọc niềm trân trọng những người thầy và bồi đắp trong mỗi chúng ta vươn tới lối sống nhân hậu, vị tha, yêu thương mọi người.

*

II Thực hành

3 Bước 3: Viết

Dựa vào dàn ý đã xây dựng để luyện tập kĩ năng viết.

Các dẫn chứng phải đúng, tiêu biểu và phong phú.

Lập luận chặt chẽ, lời văn trong sáng, thể hiện được thái độ, tình cảm của người viết với vấn đề nghị luận.

II Thực hành

4 Bước 4: Kiểm tra, chỉnh sửa, hoàn thiện

Đọc kĩ bài viết của mình và đối chiếu với các yêu cầu đã nêu ở các bước để kiểm tra và chỉnh sửa theo Phiếu chỉnh sửa bài viết

Có thể tráo đổi bài để trong bàn chấm và chữa cho nhau.

Yêu cầu Gợi ý chỉnh sửa Phần

chỉnh sửa Giới thiệu nhân vật

trong TPVH Nếu chưa giới thiệu được nhân vật, hãy viết một vài câu giới thiệu nhân vật sẽ phân tích  

Yêu cầu Gợi ý chỉnh sửa Phần

chỉnh sửa Nhận xét nghệ thuật

xây dựng nhân vật

của nhà văn

Đánh dấu những câu văn nhận xét, đánh giá

về nghệ thuật xây dựng nhân vật Nếu chưa

có hoặc chưa đủ thì viết thêm

Nêu được ý nghĩa của

hình tượng nhân vật Đánh dấu các câu văn nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật Nếu chưa có, hãy viết thêm

một vài câu nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật

Bảo đảm yêu cầu về

chính tả và diễn đạt. Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu, liên kết câu, liên kết đoạn,…)

Chỉnh sửa nếu phát hiện lỗi

Phiếu chỉnh sửa bài viết

Hướng dẫn tự học

- Hoàn thiện bài viết theo yêu cầu

- Chuẩn bị nội dung nói và nghe: Trình bày ý kiến về một

vấn đề đời sống (được gợi ra từ một nhân vật văn học).

* Chọn một trong các đề tài sau để chuẩn bị bài nói trình bày về một vấn đề đời sống (được gợi ra từ một nhân vật văn học):

- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba (Chuyện con mèo

dạy hải âu bay): sự trân trọng lời hứa; sức mạnh kì diệu của tình yêu

thương; niềm tin vào cuộc sống; vẻ đẹp của lòng dũng cảm; tôn trọng

sự khác biệt,…

- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật Mên, Mon (Bầy chim chìa vôi);

An, Cò (Đi lấy mật); nhân vật “tôi” và người cha (Vừa nhắm mắt vừa

mở cửa sổ),…: Tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống, tình yêu

thương loài vật,…

* Chọn một trong các đề tài sau để chuẩn bị bài nói trình bày về một vấn đề đời sống (được gợi ra từ một nhân vật văn học):

- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba (Chuyện con mèo

dạy hải âu bay): sự trân trọng lời hứa; sức mạnh kì diệu của tình yêu

thương; niềm tin vào cuộc sống; vẻ đẹp của lòng dũng cảm; tôn trọng

sự khác biệt,…

- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật Mên, Mon (Bầy chim chìa vôi);

An, Cò (Đi lấy mật); nhân vật “tôi” và người cha (Vừa nhắm mắt vừa

mở cửa sổ),…: Tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống, tình yêu

thương loài vật,…

* Chọn một trong các đề tài sau để chuẩn bị bài nói trình bày về một vấn đề đời sống (được gợi ra từ một nhân vật văn học):

- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba (Chuyện con mèo

dạy hải âu bay): sự trân trọng lời hứa; sức mạnh kì diệu của tình yêu

thương; niềm tin vào cuộc sống; vẻ đẹp của lòng dũng cảm; tôn trọng

sự khác biệt,…

- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật Mên, Mon (Bầy chim chìa vôi);

An, Cò (Đi lấy mật); nhân vật “tôi” và người cha (Vừa nhắm mắt vừa

mở cửa sổ),…: Tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống, tình yêu

thương loài vật,…