Giáo án trình chiếu (điện tử) Văn bản Bầy chim chìa vôi Bài 1 Ngữ văn 7 sách kết nối tri thức với cuộc sống
Trang 1Nguyễn Quang Thiều
BẦY CHIM CHÌA VÔI
(Trích)
Trang 2KHÁM PHÁ
KIẾN THỨC
LUYỆN TẬP
VẬN DỤNG KHỞI
ĐỘNG
Trang 3KHỞI ĐỘNG
XEM VIDEO
Nguyễn Hồng Tú- 0911202929-THCS Hoà Mạc-Duy Tiên - Hà Nam
Trang 5KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
Trang 6Nguyễn Quang Thiều
BẦY CHIM CHÌA VÔI
(Trích)
Trang 7Hơn 20 giải thưởng văn học trong nước và quốc
tế.
Nhiều tác phẩm cho thiếu nhi.
Trang 8MỘT SỐ TÁC PHẨM
Trang 9I Khám phá chung văn bản
2 Văn bản “Bầy chim chìa vôi”
a Đọc và tìm hiểu chú thích
Trang 11Các sự
việc chính
Nửa đêm, hai anh em không ngủ được, lo lắng cho bầy chim chìa vôi ở bãi cát giữa sông khi trời mưa to, nước dâng cao
Hai anh em bàn kế hoạch giải cứu bầy chim chìa vôi non
Trong đêm tối, hai anh em bơi thuyền ra chỗ dải cát nơi có bầy chìa vôi và chứng kiến cảnh tượng bầy chim chìa vôi bay lên khỏi mặt nước
I Khám phá chung văn bản
b Hình thức văn bản
2 Văn bản “Bầy chim chìa vôi”
Trang 12Phần 1: Câu chuyện nửa đêm của hai anh
em Mên và Mon về bầy chìa vôi.
Phần 2: Lên kế hoạch giải cứu bầy chìa vôi.
Phần 3: Hành động dũng cảm của hai anh
em Mên và Mon.
Trang 14Nhóm Nhiệm vụ Nhân vật Mon Nhân vật Mên
Tìm các chi tiết miêu tả hình dáng, cử chỉ, lời nói, suy nghĩ, việc làm của các nhân vật
Nhóm 1 Phần 1: Câu chuyện nửa đêm của hai anh
em Mên và Mon về bầy chìa vôi.
………. ………
Nhóm 2 Phần 2: Lên kế hoạch giải cứu bầy chìa vôi ……… ………
Nhóm 3 Phần 3: Hành động dũng cảm của hai anh
PHIẾU HỌC TẬP 02:
Tìm hiểu nhân vật hai anh em Mên và Mon
Trang 15II Khám phá chi tiết văn bản
1 Hai anh em Mên và Mon Các chi tiết miêu tả
P1: Em sợ những con chim chìa vôi non bị chết đuối mất; Thế anh bảo nó có bơi được không?
P2: Tổ chim sẽ bị chìm mất; Hay mình mang chúng nó vào bờ; Tổ chim ngập mất anh ạ; Mình phải mang nó vào bờ, anh ạ.
P3: không nhúc nhích, mặt tái nhợt, hửng lên ánh ngày; nhận ra mình đã khóc từ lúc nào; nhìn nhau bật cười ngượng nghịu chạy về nhà.
*Nhân vật Mon:
Trang 16II Khám phá chi tiết văn bản
miêu tả
*Nhân vật Mên:
P3: Chứ còn sao; Lúc này giọng thằng Mên tỏ vẻ rất người lớn; Nào xuống đò được rồi đấy; Phải kéo về bến chứ, không thì chết; Bây giờ tao kéo mày đẩy; Thằng Mên quấn cái dây buộc vào người nó và gò lưng kéo;… không nhúc nhích, mặt tái nhợt, hửng lên ánh ngày; nhận ra mình đã khóc từ lúc nào; nhìn nhau bật cười ngượng nghịu chạy về nhà.
P1: Có lẽ sắp ngập bãi cát rồi; chim thì bơi làm sao được.
P2: Làm thế nào bây giờ
Trang 17II Khám phá chi tiết văn bản
1 Hai anh em Mên và Mon
Trang 18II Khám phá chi tiết văn bản
2 Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh
a Khung cảnh
Chi tiết miêu tả cảnh tượng như huyền thoại:
Những cánh chim bé bỏng và ướt át đột ngột bứt khỏi dòng nước khổng lồ bay lên
Sự tương phản giữa hai hình ảnh và cảm xúc ngỡ ngàng, vui sướng của hai anh em Mên và Mon.
Chi tiết miêu tả khoảnh khắc bầy chim chìa vôi non cất cánh: Nếu bầy chim non cất cánh sớm hơn, chúng sẽ bị rơi xuống dòng nước trên đường từ bãi cát vào
bờ Và nếu chúng cất cánh chậm một giây thôi, chúng sẽ bị dòng nước cuốn chìm
Chi tiết này cho ta cảm nhận về sự kì diệu của thế giới tự nhiên và bản lĩnh của sự sinh tồn.
Trang 19II Khám phá chi tiết văn bản
2 Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh
a Khung cảnh
Chi tiết gợi hình ảnh và cảm xúc: Một con chim chìa vôi non đột
nhiên rơi xuống như một chiếc lá; con chim mẹ xoè rộng đôi cánh
kêu lên - che chở khích lệ chim non và khi đôi chân mảnh dẻ,……
Chi tiết miêu tả bầy chim non: Chúng đậu xuống bên lùm dứa dại
bờ sông sau chuyến bay đầu tiên và cũng là chuyến bay quan trọng
(…) kì vĩ nhất trong đời chúng.
Thể hiện sức sống mãnh liệt của thiên nhiên; liên tưởng đến lòng dũng cảm, khoảnh khắc con người vượt qua gian nan thử thách để trưởng thành
Trang 20II Khám phá chi tiết văn bản
2 Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh
b Cảm xúc của Mên và Mon
Vẫn đứng không nhúc nhích; mặt tái nhợ vì nước mưa hửng
lên ánh ngày, lặng lẽ nhìn nhau khóc.
Bật cười ngượng nghịu chạy về phía ngôi nhà.
Hai anh em khóc vì vui sướng hạnh phúc khi chứng kiến bầy chim chìa vôi không bị chết đuối; khóc vì được chứng kiến cảnh kì diệu của thiên nhiên,…
Trang 22III TỔNG KẾT
2 Nội dung – Ý nghĩa
Truyện kể về tình cảm trong sáng, hồn nhiên, tấm lòng nhân hậu, yêu thương của hai đứa trẻ đối với bầy chim chìa vôi
Truyện bồi dưỡng lòng trắc ẩn, tình yêu loài vật, yêu thiên nhiên quanh mình
Trang 23III TỔNG KẾT
3 Cách đọc hiểu văn bản truyện ngắn
Xác định những sự việc được kể, đâu là sự việc chính; ngôi kể.
Nhận biết tính cách nhân vật qua các chi tiết miêu tả ngoại hình, tâm lí, hành động và lời nói.
Nhận biết được lời của người kể chuyện và lời của nhân vật; tình cảm của nhà văn.
Rút ra được bài học cho bản thân.
Rút ra đề tài, chủ đề của truyện
Trang 24LUYỆN TẬP
TRÒ
CHƠI
Trang 25Rung Chuông Vàng
Trang 27159
Câu 1 Nhân vật chính trong văn bản là ai?
Mon và Mên Mên
Trang 28159
Câu 2 Dựa theo tiêu chí loại nhân vật trung tâm thì đề tài của văn bản là gì?
Đề tài trẻ em Đề tài người nông dân
Đề tài thiên nhiên Đề tài gia đình
Trang 29159
Câu 3 Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy?
Ngôi thứ nhất Ngôi thứ hai Ngôi thứ ba Kết hợp ngôi thứ nhất
và ngôi thứ ba
Trang 30159
Câu 4 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là:
Biểu cảm Miêu tả Tự sự và miêu tả
Tự sự
Trang 31159
Câu 5 Chọn 1 đáp án đúng nhất: Lí do cuộc trò chuyện lúc nửa đêm của hai
anh em Mon và Mên là:
Do hai anh em không
buồn ngủ.
Do hai anh em mong trời hết mưa.
Do lo lắng cho bầy chìa vôi
non ở bãi sông khi trời mưa to
Hai anh em mong trời mau sáng để đi bắt cá.
Trang 32159
Câu 6 Đâu KHÔNG phải là tập tính
của bầy chìa vôi ở bãi sông quê Mên và Mon?
Làm tổ và đẻ trứng
nơi bãi cát giữa sông.
Làm tổ dọc theo những con sông, suối.
Vào mùa lũ, khi nước ngập bãi
cát thì bầy chìa vôi bay vào bờ
Mùa khô, bầy chìa vôi quay lại bãi cát bắt đầu mùa sinh nở
Trang 33159
Câu 7 Ý nào sau đây khái quát đầy đủ nhất về tính cách của hai anh em Mon
và Mên?
Hồn nhiên, hiếu động Thông minh, lanh lợi
Tình cảm, yêu thương, quan tâm
đến xung quanh, đặc biệt tình yêu
đối với động vật, với thế giới tự
nhiên.
Có trái tim nhân hậu, bao dung.
Trang 34159
Câu 8 Những chi tiết miêu tả cảm xúc của hai anh em khi quan sát bầy chìa vôi bay lên là:
Hình như nghe thấy trong ngực
mình nhịp đập của những trái
tim hối hả nhưng đều đặn
Hai anh em nhận ra chúng đã khóc từ lúc nào Hai anh em nhìn nhau và
bật cười ngượng nghịu Tất cả các ý trên.
Trang 35159
Câu 9 Trong văn bản, tính cách 2 anh
em Mon và Mên hiện lên qua những yếu tố nào?
Trang 36159
Câu 10 Văn bản “Bầy chim chìa
vôi” gửi đến bạn đọc thông điệp gì?
Cần dũng cảm đối mặt và vượt
qua thử thách trong cuộc sống Con cái phải nghe lời
bố mẹ.
Hãy giữ cho mình
một trái tim nhân hậu.
Anh em phải biết nhường nhịn nhau.
Trang 37STT Tiêu chí Đạt Chưa đạt
1 Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng 5 - 7 câu.
2 Đoạn văn đúng chủ đề: kể lại sự việc bầy chim chìa vôi bay lên
khỏi bãi sông.
3 Ngôi kể thứ nhất: kể theo lời của nhân vật Mon hoặc Mên.
4 Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong đoạn văn.
5 Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử dụng từ ngữ,
ngữ pháp.
Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn
Yêu cầu: Viết đoạn văn ngắn (5- 7 câu) kể lại sự việc bầy chim chìa vôi bay lên khỏi bãi sông bằng lời của một trong hai nhân vật Mên hoặc Mon (ngôi kể thứ nhất)
Trang 38• Đoạn văn tham khảo
Tôi cùng anh Mên đứng một bên để quan sát quá trình những con chim chìa vôi non bay lên cao Khi bình minh lên soi sáng những hạt cát ven sông thì những cánh chim chìa vôi non bé bỏng, ướt át bứt ra khỏi mặt nước, giương cao đôi cánh bay lên trời cao Từ chiều qua, chúng liên tục di chuyển đến phần cao nhất của dải cát khi dòng nước ngày một dâng cao, nhảy lò cò trên những đôi chân mảnh dẻ chưa thật sự cứng cáp Sau cả một quá trình thì cuối cùng những chú chim chìa vôi non đã tự tin bay lên trên bầu trời Đột nhiên, một chú chim chìa vôi non đã mất đà do đuối sức, đôi cánh của nó dừng lại, rơi như một chiếc lá, thế nhưng nó vẫn kiên cường dùng sức lực của chính bản thân mình để bay lên hòa mình với cả bầy Cuối cùng bầy chim non đã thực hiện xong chuyến bay quan trọng đầu tiên trong cuộc đời mình Tôi và anh Mên đứng nhìn bầy chim bay lên mà không biết cả hai anh em khóc từ lúc nào.
Trang 39Em có suy nghĩ gì về vấn đề này?
Trang 41VẬN DỤNG
Nhiệm vụ 2: Tập phân tích các yếu tố của một tác
phẩm truyện
Yêu cầu: Hãy chọn một tác phẩm truyện mà em yêu thích và thực
hiện các yêu cầu sau:
a Xác định đề tài của truyện
b Kể tên các nhân vật và nêu đặc điểm tính cách của nhân vật chính
c Liệt kê các sự việc tiêu biểu của cốt truyện Dựa vào các sự việc đó
để tóm tắt nội dung cốt truyện
Trang 42VẬN DỤNG
Nhiệm vụ 3: Bài tập dự án
Nhóm 1, 2:
Yêu cầu: Vẽ các bức tranh minh hoạ
nội dung của văn bản đó (ghép nhiều
tranh lại theo trình tự tạo thành 1
truyện tranh).
Nhóm 3, 4:
Yêu cầu: Vẽ tranh tuyên truyền bảo
vệ động vật.
Trang 43(dưới 5 điểm)
Các nét vẽ đẹp nhưng các bức tranh chưa thật phong phú.
(5-7 điểm)
Các bức tranh với nhiều đường nét đẹp, phong phú, hấp dẫn (8 -10 điểm)
Rubric đánh giá sản phẩm hoạt động vận dụng, liên hệ:
