THÍ NGHIỆM Ô TÔ & ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG PHẦN 1 THÍ NGHIỆM ĐỘNG CƠ BÀI 4 KHẢO SÁT CÁC THÔNG SỐ VẬN HÀNH CƠ BẢN CỦA ĐỘNG CƠ XĂNG

 Biết và hiểu sự thay đổi các thông số làm việc cơ bản của động cơ xăng từ khi khởi động đến khi vận hành ổn định... Bài 4: Khảo sát các thông số vận hành cơ bản của động cơ xăng Kiến t

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

Trường Đại học Bách khoa

-

KHOA KỸ THUẬT GIAO THÔNG

Bộ môn Kỹ thuật Ô tô – Máy động lực

KHẢO SÁT CÁC THÔNG SỐ VẬN HÀNH CƠ BẢN

CỦA ĐỘNG CƠ XĂNG

Mục tiêu:

 Minh họa thực tế các thông số vận hành cơ bản của động cơ xăng

 Cung cấp cho SV kiến thức về nguyên lý và kỹ năng vận hành cơ bản động cơ xăng

 Trang bị cho SV kỹ năng đo, kiểm tra các thông số vận hành cơ bản, là cơ sở cho các hoạt động chẩn đoán, sửa chữa động cơ xăng

Kết quả đạt được sau bài học:

 Nhận biết được các hệ thống chức năng trên động cơ xăng

 Thực hiện được qui trình kiểm tra động cơ trước khi vận hành

 Đo và kiểm tra được các thông số làm việc cơ bản của động cơ xăng

 Biết và hiểu sự thay đổi các thông số làm việc cơ bản của động cơ xăng từ khi khởi động đến khi vận hành ổn định

Trang 2

Bài 4: Khảo sát các thông số vận hành cơ bản của động cơ xăng

MỤC LỤC

1 KIẾN THỨC SINH VIÊN CẦN CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI THÍ NGHIỆM 3

2 NỘI DUNG THÍ NGHIỆM 7

2.1 Mô hình thí nghiệm: Động cơ xăng SYM T880 7

2.2 Dụng cụ, thiết bị thí nghiệm 7

2.3 Phương pháp đo, kiểm tra 9

2.3.1 Áp suất nén cực đại 9

2.3.2 Áp suất dầu bôi trơn 9

2.3.3 Nhiệt độ nước làm mát 10

2.3.4 Tốc độ động cơ 11

2.3.5 Độ mở van bướm ga 11

2.3.6 Điện áp ắc-quy/máy phát 12

2.3.7 Góc đánh lửa sớm 13

2.4 Phương pháp xử lý số liệu đo 14

3 TRÌNH TỰ THÍ NGHIỆM 14

3.1 Chuẩn bị thí nghiệm 14

3.2 Kiểm tra tình trạng động cơ trước khi thí nghiệm 15

3.3 Đo, kiểm tra các thông số vận hành cơ bản khi quay trơn động cơ 15

3.4 Đo, kiểm tra các thông số vận hành cơ bản ở khi động cơ làm việc không tải 16

3.5 Sau khi thí nghiệm 16

3.6 Mô hình điều khiển động cơ SYM T880 tham khảo 167

4 CÂU HỎI KIỂM TRA SAU KHI LÀM BÀI THÍ NGHIỆM 18

5 BÁO CÁO THÍ NGHIỆM 22

5.1 Khảo sát các hệ thống chức năng trên động cơ thí nghiệm 22

5.2 Khi quay trơn động cơ 23

5.3 Khi động cơ vận hành 25

Trang 3

1 KIẾN THỨC SINH VIÊN CẦN CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI THÍ NGHIỆM

QUAN TRỌNG

Chú ý:

 Sinh viên PHẢI chuẩn bị bài kỹ lưỡng trước khi thí nghiệm

 Sinh viên chuẩn bị chưa đạt yêu cầu thì KHÔNG được tham

 Hệ thống nạp – thải cho động cơ phun xăng điện tử

 Hệ thống phun nhiên liệu: hệ thống phun xăng điện tử kiểu D-jetronic

 Hệ thống điện động cơ: hệ thống cung cấp điện

 Hệ thống điện động cơ: hệ thống khởi động

 Hệ thống điện động cơ: hệ thống đánh lửa điện cảm dùng bugi đôi

 Định nghĩa và ý nghĩa thực tiễn của các thông số vận hành cơ bản của động cơ xăng:

 Đồng hồ đo áp suất dầu bôi trơn

 Đồng hồ đo điện VOM

 Máy chẩn đoán cầm tay SYM

 Kỹ thuật sử dụng các dụng cụ tháo lắp: (1) Lưu ý an toàn - kỹ thuật; và (2) thao tác sử dụng

Trang 4

Kiến thức/Kỹ năng: CẤU TẠO CHUNG ĐỘNG CƠ XĂNG

CÂU HỎI VÀ CÁC MỨC NHẬN THỨC

BIẾT VÀ NHỚ (không biết là KHÔNG đạt)

định nghĩa, xác định, trình bày, mô tả…

HIỂU (mức đạt: KHÁ, GIỎI) giải thích, phân biệt, so sánh, tóm tắt…

ỨNG DỤNG (mức đạt: GIỎI) vận dụng, chứng minh, phân tích,

tính toán…

1 Đấu hiệu nhận biết động cơ xăng?

2 Thông số kết cấu động cơ?

3 Động cơ có bao nhiêu hệ thống cơ bản?

Kiến thức/Kỹ năng: ÁP SUẤT NÉN CỰC ĐẠI TRONG XI LANH

ỨNG DỤNG (mức đạt: GIỎI) vận dụng, chứng minh, phân tích,

3 Dải giá trị áp suất nén cực đại thông dụng

của động cơ xăng?

1 Vì sao có áp suất nén?

Trang 5

Kiến thức/Kỹ năng: NHIỆT ĐỘ ĐỘNG CƠ

ỨNG DỤNG (mức đạt: GIỎI) vận dụng, chứng minh, phân tích, tính

toán…

1 Định nghĩa nhiệt độ động cơ?

2 Dải nhiệt độ làm việc ổn định của động cơ?

3 Lưu ý khi kiểm tra nước làm mát?

1 Vì sao nhiệt độ làm việc của động cơ bị giới hạn?

2 Nhiệm vụ của van hằng nhiệt?

Kiến thức/Kỹ năng: TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ

CÂU HỎI VÀ CÁC MỨC NHẬN THỨC BIẾT VÀ NHỚ (không biết là KHÔNG đạt)

ỨNG DỤNG (mức đạt: GIỎI) vận dụng, chứng minh, phân tích, tính toán…

1 Tốc độ cầm chừng là gì?

2 Giá trị tốc độ cầm chừng trên động cơ xăng

là bao nhiêu?

Trang 6

Kiến thức/Kỹ năng: GÓC ĐÁNH LỬA SỚM

toán…

1 Góc đánh lửa sớm là gì?

2 Giá trị góc đánh lửa trên động cơ xăng có

giá trị bao nhiêu?

Trang 7

2 NỘI DUNG THÍ NGHIỆM

2.1 Mô hình thí nghiệm: Động cơ xăng SYM T880

Hình 1 Mô hình động cơ SYM T880 dùng trong thí nghiệm Bảng 1 Thông số kỹ thuật động cơ SYM T880

 Sinh viên tham khảo Tài liệu hướng dẫn sử dụng dụng cụ, thiết

bị ở Xưởng trước khi tiến hành thí nghiệm

 LUÔN tuân thủ các quy định an toàn, và quy định kỹ thuật khi

sử dụng dụng cụ, thiết bị

 Vệ sinh, cất dọn dụng cụ, thiết bị sau khi sử dụng

 Dụng cụ, thiết bị đo và dụng cụ tháo lắp sử dụng trong bài thí nghiệm được trình bày trong các Bảng 2 và 3 tương ứng

Trang 8

Bảng 1 Dụng cụ, thiết bị đo sử dụng trong bài thí nghiệm Stt Thông số Kí hiệu Đơn vị Dụng cụ, thiết bị đo

1 Áp suất nén cực đại 𝑃𝑜,𝑚𝑎𝑥 psi, bar

<hình minh họa>

Đồng hồ áp suất chỉ thị kim, tầm đo max 1000 psi

2 Áp suất dầu bôi trơn 𝑃𝑜𝑖𝑙 psi, bar

<hình minh họa>

Đồng hồ áp suất chỉ thị kim, tầm đo max 210 psi

Trang 9

Bảng 3 Dụng cụ tháo lắp sử dụng trong bài thí nghiệm

Hình 2 Phương pháp đo áp suất nén cực đại, 𝑷𝒐,𝒎𝒂𝒙

GHI CHÚ

Lưu ý:

 Đối với động cơ xăng, 𝑃𝑜,𝑚𝑎𝑥 PHẢI được đo ứng với khi TPS = 100%

 Tháo hết bugi, sau đó gắn đồng hồ đo từng xy lanh

 Khi đọc giá trị chú ý đại lượng

2.3.2 Áp suất dầu bôi trơn

Áp suất dầu bôi trơn, 𝑃𝑜𝑖𝑙, được đo bằng đồng hồ đô áp suất gắn trên bảng điều khiển của

mô hình (chú ý đơn vị đo)

Trang 10

 Đồng hồ đo 𝑃𝑜𝑖𝑙 phải chịu được nhiệt độ làm việc của dầu bôi trơn

 Đồng hồ đo 𝑃𝑜𝑖𝑙 đã được lắp sẵn trên mô hình động cơ thí nghiệm

2.3.3 Nhiệt độ nước làm mát

NGUY HIỂM

Lưu ý:

 Mở nắp két nước khi 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡 > 80 oC có thể gây BỎNG

nghiêm trọng ở tay, mặt và mắt do hơi nước áp suất cao

 TUYỆT ĐỐI KHÔNG mở nắp két nước khi 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡 > 80oC

Nhiệt độ nước làm mát, 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡, được đo bằng cảm biến nhiệt độ nước làm mát của hệ thống phun xăng điện tử Giá trị 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡được hiển thị bằng máy chẩn đoán cầm tay SYM

Đồ thị biến thiên nhiệt độ và áp suất dầu

bôi trơn theo thời gian

Trang 11

GHI CHÚ

 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡 thay đổi theo tình trạng làm việc của động cơ Khi 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡đạt giá trị nhất định, van hằng nhiệt và quạt làm mát bắt đầu làm việc để duy trì 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡 ở giá trị làm việc ổn định

 Cảm biến nhiệt độ nước làm mát là loại điện trở bán dẫn, có hệ số nhiệt điện trở ∆𝑅∆𝑇 < 0

 Cảm biến vị trí góc quay trục khuỷu thường là loại cảm biến điện

từ, hoặc cảm biến Hall

2.3.5 Độ mở van bướm ga

Độ mở van bướm ga, 𝑇𝑃𝑆, được đo bằng cảm biến độ mở van bướm ga của hệ thống phun xăng điện tử Giá trị 𝑇𝑃𝑆 được hiển thị bằng máy chẩn đoán cầm tay SYM

Trang 12

Hình 6 Phương pháp đo độ mở van bướm ga, 𝑇𝑃𝑆:

a) vị trí cảm biến độ mở van bướm ga trên động cơ thí nghiệm;

b) hiển thị 𝑇𝑃𝑆 trên máy chẩn đoán SYM

a) Đo độ sụt áp của ắc-quy

b) Đo điện áp làm việc của ắc-quy

Điện áp ắc-quy/máy phát, 𝑈𝐵𝐴𝑇, được đo bằng VOM giữa hai điện cực ắc-quy

Hình 7 Phương pháp đo điện áp ắc-quy/máy phát, 𝑈𝐵𝐴𝑇

a) Minh hoạ lắp đặt đồng hồ đo;

b) Minh hoạ sự biến thiên của 𝑈𝐵𝐴𝑇 theo trạng thái làm việc của động cơ xăng

Trang 13

2.3.7 Góc đánh lửa sớm

Góc đánh lửa sớm, 𝜃𝑖𝑔𝑛, được xác định bằng đèn cân lửa Giá trị 𝜃𝑖𝑔𝑛 được xác định bằng cách điều chỉnh độ trễ của đèn cân lửa cho đến khi dấu ĐCT trên puly chủ động trùng với dấu trên thân máy

c)

(1) kẹp dây cao áp (2) kẹp dây (+) ắc-quy

(3) kẹp dây (-) ắc-quy (4) kẹp mass thân máy

d)

Hình 8 Phương pháp xác định góc đánh lửa sớm, 𝜃𝑖𝑔𝑛a) Vị trí dấu ĐCT trên puly chủ động và thân máy ở động cơ thí nghiệm;

b) Hiển thị 𝜃𝑖𝑔𝑛 trên đèn cân lửa;

c) Cách lắp đặt đèn cân lửa

Dấu trên

Pully

Dấu trên thân máy

Góc đánh lửa sớm

Trang 14

GHI CHÚ

Lưu ý:

 Đèn cân lửa phát hiện tín hiệu đánh lửa trên dây cao áp, và điều khiển đèn chớp báo hiệu thời điểm xuất hiện tín hiệu đánh lửa Thời gian trễ từ khi phát hiện tín hiệu đánh lửa đến khi điều khiển đèn chớp có thể thay đổi được

 Khi kẹp dây nguồn của đèn cân lửa vào các cọc bình ắc-quy,

KHÔNG được kẹp sai cực tính

CẨN THẬN

Lưu ý:

 Que đo PHẢI ở vị trí đo điện áp trên VOM

 Đo điện áp khi que đo ở vị trí đo dòng điện sẽ làm hỏng VOM

 Thiết lập ĐÚNG tầm đo cho mức điện áp cần đo Với VOM dùng cơ

cấu chỉ thị kim, chọn tầm đo quá nhỏ cho điện áp cần đo lớn có thể làm hỏng đồng hồ

2.4 Phương pháp xử lý số liệu đo

Phép đo được thực hiện 3 lần cho mỗi giá trị cần đo Kết quả báo cáo là giá trị trung bình của 3 lần đo

3 TRÌNH TỰ THÍ NGHIỆM

3.1 Chuẩn bị thí nghiệm

 Kiểm tra khu vực thí nghiệm phải sạch sẽ, gọn gàng

 Kiểm tra khu vực thí nghiệm phải thoáng khí, bổ sung quạt làm mát nếu cần thiết

 Kiểm tra trang phục khi thí nghiệm phải gọn gàng

 Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm

 Nhận biết từng hệ thống chức năng trên động cơ thí nghiệm: xác định vị trí từng bộ phận của hệ thống chức năng trên động cơ thí nghiệm

 Nạp nhiên liệu (xăng) vào bình nhiên liệu

Trang 15

Bảng 3 Thống kê dụng cụ, thiết bị thí nghiệm và tình trạng hiện tại

STT Tên thiết bị Số lượng Tình trạng

1 Dụng cụ tháo, lắp bugi 01

2 Đồng hồ đo điện VOM 01

3 Bộ đồng hồ đo áp suất nén 01

4 Máy chẩn đoán cầm tay SYM 01

* Lưu ý tầm đo của dụng cụ, thiết bị đo

3.2 Kiểm tra tình trạng động cơ trước khi thí nghiệm

Bảng 4 Nội dung kiểm tra tình trạng động cơ trước khi tiến hành thí nghiệm

Nội dung kiểm tra

Tình trạng Nội dung kiểm tra Tình trạng

1 Nứt, vỡ nắp quy-lát 1 Mức dầu bôi trơn

2 Nứt, vỡ thân máy 2 Tình trạng dầu bôi trơn

4 Nứt, vỡ đường ống nạp 4 Mực nước ở két

5 Nứt, vỡ đường ống thải 5 Mức nước ở bình phụ

6 Rỏ rỉ dầu bôi trơn 6 Tình trạng nước làm mát

7 Rò rỉ nước làm mát 7 𝑇𝑐𝑜𝑜𝑙𝑎𝑛𝑡

8 Rò rỉ nhiên liệu 8 Mức nhiên liệu

9 Tình trạng ắc-quy

10 Điện áp ắc-quy

3.3 Đo, kiểm tra các thông số vận hành cơ bản khi quay trơn động cơ

*Lưu ý: Sử dụng đúng dụng cụ tháo, lắp bugi ở Bảng 3

 Bước 1: Tháo dây cao áp và bugi các xy lanh

 Bước 2: Tháo kết nối giắc đánh lửa tới dây cao áp của bugi

 Bước 3: Lắp đồng hồ đo áp suất nén vào lỗ bugi Lưu ý qui tắc siết đầu nối vào lỗ bugi

 Bước 4: Kéo bướm ga mở 100%

Trang 16

Sau 5 giây, ghi các giá trị đo vào Bảng 5

Lặp lại 4 lần Bước 5 Lưu ý kiểm tra điện áp ắc-quy trước khi khởi động

 Bước 6: Tháo đồng hồ đo áp suất nén

Lặp lại các Bước 1-5 các xy lanh còn lại

 Bước 7: Lắp lại bugi và dây cao áp, giắc kết nối đánh lửa về vị trí ban đầu Lưu ý qui tắc siết bugi và thứ tự kỳ nổ

3.4 Đo, kiểm tra các thông số vận hành cơ bản ở khi động cơ làm việc không tải

- Sinh viên tiến hành đo và ghi nhận các thông số vận hành cơ bản của động cơ ở giai đoạn làm nóng và cầm chừng

- Sinh viên tiến hành đo và ghi nhận các thông số vận hành cơ bản của động cơ ở các tốc độ không tải khác nhau

 Bước 1: Mở công tắc điện và khởi động động cơ Lưu ý: Kẹp dây đúng cọc bình ắc-quy

 Bước 2: Tiến hành đo và ghi kết quả vào Bảng 7 cho đến khi quạt làm mát bắt đầu quay

*Lưu ý: Sau 1 phút ghi giá trị 1 lần, tổng thời gian 15 phút

 Bước 3: Mở ga cho đến khi động cơ đạt 2000 - 2500 vg/ph và giữ nguyên ở một tốc độ

 Bước 4: Tiến hành đo và ghi kết quả vào Bảng 8

 Bước 5: Mở ga cho đến khi động cơ đạt 3500 - 4000 vg/ph và giữ nguyên ở một tốc độ

 Bước 6: Tiến hành đo và ghi kết quả vào Bảng 8

 Bước 7: Nhả ga về cầm chừng, để động cơ chạy cầm chừng trong 3-5 phút rồi tắt máy

3.5 Sau khi thí nghiệm

CẨN THẬN

Lưu ý:

 Động cơ sau khi thí nghiệm RẤT NÓNG Tránh để bị cơ thể bỏng

hay động cơ tiếp xúc với đồ vật dễ cháy

 TUYỆT ĐỐI KHÔNG mở nắp két nước làm mát

Trang 17

 Tháo kẹp dây ắc-quy

 Vệ sinh, thu dọn dụng cụ, thiết bị thí nghiệm

 Vệ sinh, thu dọn dụng cụ tháo, lắp

 Vệ sinh khu vực thí nghiệm

 Làm báo cáo thí nghiệm

3.6 Sơ đồ tham khảo mô hình điều khiển điện-điện tử SYM T880

Hình 9 Mô hình điều khiển động cơ SYM T880

1 - Bình than hoạt tính; 2 – Van tái sinh bầu than; 3 – Van điều khiển tốc độ không tải

4 – Cảm biến vị trí bướm ga; 5 – Cảm biến áp suất đường ống nạp & cảm biến nhiệt độ khí nạp

6 – Thanh tích áp và van điều áp nhiên liệu; 7 – Vòi phun nhiên liệu; 8 – Biến áp đánh lửa

9 – Bugi; 10 – Cảm biến oxy; 11 – Cảm biến kích nổ; 12 – Cảm biến nhiệt độ nước làm mát

13 – Bộ xúc tác 3 thành phần; 14 – Van thông hơi hộp trục khuỷu; 15 – Cảm biến vị trí trục khuỷu; 16 – Công tắc máy; 17 – Giắc chuẩn đoán; 18 – Đèn chuẩn đoán; 19 – Bơm xăng và rơ le

Trang 18

4 CÂU HỎI KIỂM TRA SAU KHI LÀM BÀI THÍ NGHIỆM

Kiến thức/Kỹ năng: CẤU TẠO CHUNG ĐỘNG CƠ XĂNG

toán…

1 Đấu hiệu nhận biết động cơ xăng?

2 Thông số kết cấu động cơ?

3 Động cơ có bao nhiêu hệ thống cơ bản?

1 Những khác biệt cơ bản giữa động cơ xăng

và Diesel?

Kiến thức/Kỹ năng: ÁP SUẤT NÉN CỰC ĐẠI TRONG XILANH

toán…

1 Định nghĩa áp suất nén cực đại trong xilanh?

2 Quan hệ giữa áp suất nén cực đại và tỉ số nén

của động cơ?

3 Dải giá trị áp suất nén cực đại thông dụng

của động cơ xăng?

1 Áp suất nén cực đại động cơ xăng so với diesel?

1 Vì sao khi đo áp suất nén cực đại động

cơ xăng phải mở bướm ga 100%?

Trang 19

Kiến thức/Kỹ năng: NHIỆT ĐỘ ĐỘNG CƠ

toán…

1 Định nghĩa nhiệt độ động cơ?

2 Dải nhiệt độ làm việc ổn định của động cơ?

3 Lưu ý khi kiểm tra nước làm mát?

1 Các loại van hằng nhiệt? Vị trí đặt van hằng nhiệt?

1 Nguyên nhân của sự hao hụt nước làm mát?

2 Nguyên nhân động cơ quá nhiệt?

Kiến thức/Kỹ năng: TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	1,38 MB