TIỂU LUẬN CẠNH TRANH CÙNG NGÀNH VÀ CẠNH TRANH KHÁC NGÀNH. TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA NÓ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Quy luật cạnh tranh yêu cầu, khi đã tham gia thị trường, các chủ thể sản xuất kinh doanh, bên cạnh sự hợp tác, luôn phải chấp nhận cạnh tranh.. Cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HOA SEN



TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

Giảng viên: TS Dương Hoàng Oanh

CHỦ ĐỀ 4

CẠNH TRANH CÙNG NGÀNH VÀ CẠNH TRANH KHÁC NGÀNH TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA NÓ ĐỐI VỚI NỀN

KINH TẾ Ở VIỆT NAM

LỚP 4161 - HK 2131 NGÀY NỘP: 16/12/2021

MỤC LỤC

I Quy luật cạnh tranh 1

II Cạnh tranh cùng ngành và cạnh tranh khác ngành 2

1 Khái niệm cạnh tranh cùng ngành 2

2 Khái niệm cạnh tranh khác ngành 2

III Tác động của quy luật cạnh tranh đối với nền kinh tế Việt Nam 3

1 Tác động tích cực của quy luật cạnh tranh 3

2 Tác động tiêu cực của quy luật cạnh tranh 6

IV Kết luận 7

CHỦ ĐỀ 4:

CẠNH TRANH CÙNG NGÀNH VÀ CẠNH TRANH KHÁC NGÀNH

TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ TIÊU CỰC CỦA NÓ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ Ở

VIỆT NAM

I Quy luật cạnh tranh

Quy luật cạnh canh là quy luật kinh tế điều tiết một cách khách quan mối

quan hệ ganh đua kinh tế giữa các chủ thể trong sản xuất và trao đổi hàng hoá

Quy luật cạnh tranh yêu cầu, khi đã tham gia thị trường, các chủ thể sản xuất

kinh doanh, bên cạnh sự hợp tác, luôn phải chấp nhận cạnh tranh

Cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có

được những ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ và thông qua đó mà thu được

lợi ích tối đa Kinh tế thị trường càng phát triển thì cạnh tranh trên thị trường

càng trở nên gay gắt, quyết liệt hơn

Thật vậy, mục đích của người sản xuất là thu được lợi nhuận tối đa Tuy

nhiên, mỗi người lại có điều kiện sản xuất khác nhau (khác nhau về trình độ, số

vốn, nguồn nguyên liệu, thị trường, thời gian, không gian, ) Để giành giật các

điều kiện thuận lợi cho mình, họ phải cạnh tranh Hơn nữa, những điều kiện sản

xuất lại luôn thay đổi, biến động; do đó cạnh tranh lại không ngừng tiếp diễn Vì

vậy, cạnh tranh là một hoạt động chủ yếu, tất yếu của mỗi chủ thể kinh tế trên thị

trờng nhằm bảo đảm sự tồn tại và phát triển của mình với mục đích tối đa hoá

lợi ích, chống lại hoạt động của các đối thủ cạnh tranh

Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh có thể diễn ra giữa các chủ thể trong

nội bộ ngành, cũng có thể diễn ra giữa các chủ thể thuộc các ngành khác

nhau

II Cạnh tranh cùng ngành và cạnh tranh khác ngành

1 Khái niệm cạnh tranh cùng ngành

Cạnh tranh cùng ngành hay còn được gọi là cạnh tranh nội bộ ngành là sự

cạnh tranh giữa các chủ thể kinh doanh trong cùng một ngành hàng hoá Đây là

một trong những phương thức để thực hiện lợi ích của doanh nghiệp trong cùng

một ngành sản xuất

Trong cuộc cạnh tranh này có sự thôn tính lẫn nhau Những doanh nghiệp

chiến thắng sẽ mở rộng phạm vi hoạt động của mình trên thị trường, và ngược

lại những doanh nghiệp thua trong cuộc cạnh tranh này phải bắt buộc thu hẹp lại

phạm vi hoạt động thậm chí là dẫn đến phá sản

2 Khái niệm cạnh tranh khác ngành

Cạnh tranh khác ngành là sự cạnh tranh giữa các chủ thể sản xuất kinh doanh

giữa các ngành khác nhau nhằm giành lấy lợi nhuận lớn nhất

Trong cuộc cạnh tranh này các chủ doanh nghiệp luôn say mê với những

ngành đầu tư có lợi nhuận nên đã chuyển vố từ ngành ít lợi nhuận sang ngành

nhiều lợi nhuận Sự điều tiết tự nhiên theo tiếng gọi của lợi nhuận này sau một

thời gian nhất định sẽ hình thành nên một sự phân phối hợp lý giữa các ngành

sản xuất, để rồi kết quả cuối cùng là các chủ doanh nghiệp đầu tư ở các ngành

khác nhau với số vốn như nhau thì chỉ thu được như nhau, nghĩa là sinh ra tỷ

suất lợi nhuận bình quân giữa các ngành

III Tác động của quy luật cạnh tranh đối với nền kinh tế Việt Nam

1 Tác động tích cực của quy luật cạnh tranh

 Thứ nhất, cạnh tranh thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất.

Trong nền kinh tế thị trường, để nâng cao năng lực cạnh tranh, các chủ thể

sản xuất kinh doanh không ngừng tìm kiếm và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, công

nghệ mới vào sản xuất, từ đó kéo theo sự đổi mới về trình độ tay nghề, tri thức

của người lao động Kết quả là, cạnh tranh thúc đẩy lực sản xuất xã hội phát

triển hơn

Ví dụ:

Ngành sản xuất lúa gạo ở Việt Nam, để cạnh tranh trên thị trường quốc tế

với các nền nông nghiệp về lúa gạo lớn trên thế giới như là Ấn Độ, Thái Lan,

thì ở Việt Nam có HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Thuận đã áp dụng và thực

hiện mô hình sản xuất lúa sử dụng phân bón thông minh và máy cấy lúa tự động

đã đem lại năng xuất cao hơn và đã giúp nâng cao trình độ tay nghề của nông

dân

Ngành du lịch ở Việt Nam hiện nay là khi du lịch nội địa phát triển dẫn đến

các công ty du lịch - lữ hành cạnh tranh mạnh mẽ lẫn nhau nhằm thu hút khách

hàng về với công ty mình Do đó, phải dẫn tới việc thay đổi và cải tiến mạnh mẽ

trong các công ty du lịch nội địa Là nâng cao tay nghề đội ngũ nhân viên phục

vụ, áp dụng công nghệ khoa học kỹ thuật và bổ sung kiến thức đa dạng và

chuyên sâu về văn hoá vùng miền khác nhau Hơn nữa là kỹ năng marketing và

đặc biệt là trình độ ngoại ngữ Đó là ví dụ về cạnh canh thúc đẩy lực lượng sản

xuất phát triển

 Thứ hai, cạnh tranh thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế thị trường.

Trong nền kinh tế thị trường, mọi hành vi của mọi chủ thể kinh tế đều hoạt

động trong môi trường cạnh tranh Hơn nữa, mọi hoạt động của các chủ thể kinh

tế hoạt động trong nền kinh tế thị trường đều nhằm mục đích tạo ra lợi nhuận tối

đa, muốn vậy ngoài việc hợp tác, học cũng cạnh tranh với nhau để có được

những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và kinh doanh để thu lợi nhuận cao

nhất Thông qua đó, nền kinh tế thị trường không ngừng được hoàn thiện hơn

Ví dụ:

Khi đất nước ta còn trong thời kỳ kinh tế bao cấp thì lúc đó các yếu tố thị

trường chưa được hoàn thiện và hệ thống doanh nghiệp nhà nước còn cồng

kềnh, sản xuất kém hiệu quả Tuy nhiên sau khi chuyển sang kinh tế thị trường

doanh nghiệp 100% vốn nhà nước phải đối mặt và cạnh tranh với các doanh

nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Điều đó dẫn đến doanh

nghiệp nhà nước phải cổ phần hoá, sát nhập hoặc giải thể nhằm để tăng tính hiệu

quả trong sản xuất Như công ty cổ phần sữa Việt Nam (Vinamilk) đã cổ phần

sữa đứng đầu Việt Nam và 1 trong 50 công ty sữa lớn nhất thế giới Nhờ có sự

cạnh tranh nên nền kinh tế thị trường nước ta thay đổi và phát triển

 Thứ ba, cạnh tranh là cơ chế điều chỉnh linh hoạt việc phân bổ các

nguồn lực.

Nền kinh tế thị trường đòi hỏi việc tiếp cận các nguồn lực phải dựa trên

nguyên tắc cạnh tranh để phân bổ vào chủ thể có thể sử dụng hiệu quả hơn cả

Theo đó, các chủ thể sản xuất kinh doanh phải thực hiện cạnh tranh để có được

cơ hội sử dụng các nguồn lực để phục vụ cho sản xuất kinh doanh

Ví dụ:

Các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau về nguồn lao động sản xuất, để thu

hút nguồn lao động sản xuất thì các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau về lương

và phúc lợi của công ty nhằm lấy được nguồn lao động giỏi từ doanh nghiệp

khác về công ty mình Hệ quả của việc cạnh tranh này là người giỏi và người có

trình độ cao sẽ được trả công xứng đáng

 Thứ tư, cạnh tranh thúc đẩy năng lực thoả mãn nhu cầu của xã hội.

Trong nền kinh tế thị trường, mục đích của các chủ thể kinh tế là lợi nhuận

tối đa Chỉ có những sản phẩm hàng hoá và dịch vụ mà người tiêu dùng lựa chọn

thì mới bán được và do đó người sản xuất mới có lợi nhuận Vì vậy, những

người sản xuất phải tìm mọi cách tạo ra khối lượng sản phẩm đa dạng, dồi dào,

phong phú, chất lượng tốt, giá thành hạ, làm cho nhu cầu của người tiêu dùng và

xã hội được đáp ứng

Ví dụ:

Hiện tại các công ty bán lẻ về mặt hàng công nghệ tại Việt Nam như: Thế

giới di động, FPT, Viễn Thông A, Cellphones, cạnh tranh với nhau để thu hút

khách hàng đến mua sản phẩm ở cửa hàng của mình Vì thế họ phải tạo ra nhiều

ưu đãi có lợi cho khách hàng như là:

- Sự phục vụ, đối xử với khách hàng

- Về sản phẩm tặng kèm khi mua sản phẩm chính

- Các phiếu giảm giá, hay chính sách hỗ trợ bảo hành

- Giá cả cạnh tranh

2 Tác động tiêu cực của quy luật cạnh tranh

Khi thực hiện cạnh tranh thiếu lành mạnh, cạnh tranh có thể dẫn tới các tác

động tiêu cực như:

 Một là, cạnh tranh không lành mạnh gây tổn hại môi trường kinh doanh.

Khi các chủ thể thực hiện các biệ pháp cạnh tranh thiếu lành mạnh, thậm chí

là các thủ đoạn xấu để tìm kiếm lợi thế sẽ làm xói mòn đến môi trường kinh

doanh, thậm chí xói mòn giá trị đạo đức xã hội Do đó, các biện pháp, thủ đoạn

cạnh tranh thiếu lành mạnh cần được loại trừ

Ví dụ:

Để chạy theo lợi nhuận sẽ có nhiều hoạt động lừa đảo, trốn thuế, hàng giả,

tung tin phá hoại uy tín của đối thủ Những hành vi tiêu cực này gây tổn hại môi

trường kinh doanh buộc nhà nước phải can thiệp vào nền kinh tế bằng pháp luật,

cơ chế và chính sách Như công ty địa ốc Alibaba đã lừa 6.700 khách hàng bằng

việc bán dự án ma chiếm đoạt tài sản lên đến 2.650 tỷ đồng Đã bị nhà nước và

pháp luật trừng trị.

 Hai là, cạnh tranh không lành mạnh gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Để dành ưu thế trong cạnh tranh, có thể có chủ thể chiếm giữ các nguồn lực

mà không phát huy vai trò của các nguồn lực đó trong sản xuất kinh doanh,

không đưa vào sản xuất để tạo ra hàng hoá, dịch vụ cho xã hội Trong những

trường hợp như vậy, cạnh tranh đã làm cho nguồn lực xã hội bị lãng phí

Ví dụ:

Các hoạt động đầu cơ tích trữ hàng hoá, ép giá để kiếm lợi nhuận chênh

lênh Điển hình như việc đầu cơ tích trữ khẩu trang đầu mùa dịch Covid ở các

cửa tiệm thuốc tây hay những cá nhân riêng lẻ Hành vi tiêu cực này gây lãng

phí nguồn lực, ảnh hưởng tới sức khoẻ con người lợi ích xã hội

 Ba là, cạnh tranh không lành mạnh gây làm tổn hại phúc lợi của xã hội.

Khi nguồn lực bị lãng phí, cạnh tranh không lành mạnh đã khiến cho phúc

lợi xã hội bị tổn thất Thay vì nếu sử dụng hiệu quả, xã hội sẽ có nhiều cơ hội

lựa chọn hơn để thoả mãn nhu cầu Cho nên, khi các chủ thể sử dụng các biện

pháp cạnh tranh thiếu lành mạnh, phúc lợi xã hội sẽ bị ảnh hưởng.

Ví dụ:

Các hành vi đe doạ, hành hung đối với các chủ xe tư nhân nhỏ lẻ của các nhà

xe lớn trong lĩnh vực giao thông đường bộ Việt Nam chúng ta hiện nay Đó là

một hành động cạnh tranh không lành mạnh và gây ảnh hưởng đến phúc lợi xã

hội nước ta

IV Kết luận

Tóm lại có cạnh tranh thì năng xuất sản xuất và lao động được nâng cao hơn

Dĩ nhiên, bất kỳ vấn đề nào cũng tồn tại hai mặt đó là tiêu cực và tích cực Trong

đó quy luật cạnh tranh cũng không ngoại lệ Vấn đề của mọi người chính là nhìn

nhận ra tiêu cực và phát huy cái tích cực Điều này chính là sự mềm dẻo linh

hoạt để cho nền kinh tế Việt Nam tồn tại và phát triển bền vững

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác-Lênin (Dành cho bậc đại học không

chuyên lý luận chính trị) 2019

2 Cạnh tranh là gì? Khái niệm của cạnh tranh? Bản chất của cạnh tranh?

(https://luatminhkhue.vn/canh-tranh-la-gi -khai-niem-ve-canh-tranh .aspx)

3 Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp

(https://www.baodongthap.vn/kinh-te/ung-dung-khoa-hoc-cong-nghe-vao-san-xuat-nong-nghiep-98635.aspx)