BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI TÊN ĐỀ TÀI PHÂN TÍCH CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG VÀ LẤY VÍ DỤ MINH HỌA ĐỐI VỚI MỘT CHÍNH SÁCH CỤ THỂ BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN Học phần Hoạch đ.
Trang 1BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
TÊN ĐỀ TÀI:
PHÂN TÍCH CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG
VÀ LẤY VÍ DỤ MINH HỌA ĐỐI VỚI MỘT CHÍNH SÁCH CỤ THỂ
BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN
Học phần: Hoạch định và phân tích chính sách công
Mã phách: ……… ………
HÀ NỘI - 2021
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
PHẦN NỘI DUNG 3
1 HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CÔNG 3
1.1 Hình thức thực hiện chính sách công 3
1.2 Phân loại hình thức thực hiện chính sách theo bản chất chính sách 5 1.3.Biện pháp thực hiện chính sách 6
1.4 Mô hình lựa chọn phương pháp thực hiện chính sách 8
2 THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ BHXH CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH DỊCH BỆNH COVID – 19 9
2.1 Tác động của dịch bệnh COVID-19 đối với doanh nghiệp Việt Nam 9
2.2 Thực hiện chính sách hỗ trợ bảo hiểm xã hội 13
KẾT LUẬN 17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chính sách công là quyết định của các chủ thể quyền lực nhà nước, nhằmquy định mục đích, cách thức và chế định hành động của những đối tượngliên quan, để giải quyết những vấn đề nhất định mà xã hội đặt ra Đó là tổngthể các chuẩn mực, biện pháp mà nhà nước sử dụng để quản lý xã hội.TheoLênin, chính sách là ngọn nguồn của mọi thắng lợi cách mạng, là sự cụ thểhóa của đường lối đúng đắn
Ở nước ta hiện nay, chưa có sự thống nhất các tính chất, tiêu chí vềchính sách công để phân biệt chính sách với đường lối, chiến lược, cũng nhưkhó phân định được đường lối của Đảng với chính sách của Nhà nước Tuynhiên, trong thực tiễn lãnh đạo quản lý đất nước vẫn có sự tác biệt chức nănglãnh đạo của Đảng với chức năng quản lý của Nhà nước, trong đó chính sáchcông ngày càng được coi là việc thể chế hóa các chủ trương, đường lối, cươnglĩnh, chiến lược – các định hướng chính sách của Đảng thành chính sách củanhà nước
Thực hiện chính chính sách là quá trình hoạt động vật chất của conngười, dưới những hình thức và những phương pháp nhất định để đạt đượcmục tiêu đề ra Do đó, nghiên cứu xây dựng các hình thức và phương phápthích hợp là yêu cầu cần thiết trong quy trình tổ chức thực hiện, thể hiệnquyền chủ động của chủ thể quản lý nhằm triển khai có hiệu quả các chínhsách Thực hiện chính sách chịu ảnh hưởng và chi phối của nhiều yếu tố,trong đó có mối quan hệ phức tạp giữa những người hoạch định và những
Trang 4người thực hiện chính sách Mối quan hệ này đã quy định các hình thức thựchiện chính sách Chính vì những lý do trên, tác giả quyết định chọn đề tài :
“Phân tích các biện pháp để thực thi chính sách công và lấy ví dụ minh họađối với một chính sách cụ thể.” làm đề tài tiểu luận của mình
2 Đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu : Nghiên cứu các biện pháp thực hiện chính sách côngNhiệm vụ nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:
- Hình thức và biện pháp thực hiện chính sách công\
Trang 5Ngoài mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và chú thích từ ngữ viết tắt, nộidung tiểu luận chia làm 2 mục chính :
1 Hình thức và biện pháp thực hiện chính sách công\
2 Thực hiện chính sách hỗ trợ BHXHcủa chính phủ đối với các doanhnghiệp Việt Nam trong bối cảnh dịch bệnh COVID – 19
4 Ý nghĩa đề tài
Giúp người đọc nắm được biện pháp cơ bản của nhà nước trong quátrình thi hành chính sách công Qua đó thể hiện sự quan tâm của nhà nước đốivới nhân dân, đồng thời củng cố niềm tin trong nhân dân đối với Đảng và nhànước trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay
Giải thích từ ngữ viết tắt trong tiểu luận
- BHXH : Bảo hiểm xã hội
- DN: Doanh nghiệp
- BHYT: Bảo hiểm y tế
- BHTN : Bảo hiểm tư nhân
PHẦN NỘI DUNG
Trang 61 HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CÔNG
1.1 Hình thức thực hiện chính sách công
Thực hiện chính sách chịu ảnh hưởng và chi phối của nhiều yếu tố,trong đó có mối quan hệ phức tạp giữa những người hoạch định và nhữngngười thực hiện chính sách Chính mối quan hệ này đã quy định các hình thứcthực hiện chính sách Theo các nhà nghiên cứu chính sách phương Tây, có 5dạng quan hệ giữa các nhà hoạch định và những người thực thi chính sách
a) Theo địa chỉ cụ thể
Theo địa chỉ cụ thể là hình thức thực hiện chính sách theo dạng quan hệ
kỹ thuật cổ điển Nó giả thiết rằng các nhà hoạch định đặt ra các mục đích rõràng và uỷ quyền thực hiện trách nhiệm kỹ thuật cho những người thực hiện.Như vậy, các nhà thực hiện tiến hành những nhiệm vụ này theo cách mà cácnhà hoạch định mong muốn (chẳng hạn; chính sách trợ cấp cho các gia đìnhthương binh liệt sĩ, chính sách trả lương hưu trí cho cán bộ nhà nước) Đó làhình thức mà tác động của chính sách đã được lượng hoá chi tiết và được đưavào chế độ bắt buộc phải thực hiện đối với các cơ quan thực thi chính sách vàcác nguồn kinh phí cho ngân sách các cấp Ưu điểm của hình thức theo địachỉ là nó có phạm vi tác động rõ ràng và có thể được triển khai trên nhiều quy
mô khác nhau: một địa phương hay khu vực, một cơ quan chuyên trách, lồngghép các cơ quan đã có hoặc phạm vi quốc gia Song, hình thức này chỉ trởthành hiện thực nếu có hệ thống thực thi chặt chẽ, quy chế giản tiện, nhữngngười thực hiện có ý thức trách nhiệm cao và ngân sách có đủ khả năng đápứng
Trang 7b) Theo địa chỉ mở
Theo địa chỉ mở là hình thức thực hiện chính sách theo (dạng uỷ quyềntheo chỉ dẫn Đó là hình thức đối tượng tác động được quy định trên mặt địnhhướng khá rõ ràng, nhằm vào một diện tác động nhưng quy mô không thểlương trước vì nó còn phụ thuộc vào khả năng chấp nhận của đối tượng vàmôi trường chính sách đại chúng Tương tự hình thức trên, nhưng trong hìnhthức này các nhà thực hiện được tự do hành động hơn, họ có quyền hạn nhấtđịnh để ra các quyết định trong quá trình thực hiện Chẳng hạn, chính sách thuhút vốn đầu tư nước ngoài có đối tượng tác động mở ra cho mọi quốc gia (tổchức, cá nhân, chính phủ) những khả năng thu hút, cụ thể bao nhiêu là không
án định được
Thực hiện chính sách theo hình thức này chủ yếu hướng đến cải tiếnmôi trường pháp lý và hành chính (tác động về mặt cơ chế), đầu tư ngân sách(phát triển, nâng cấp kết cấu hạ tầng xã hội những khu vực cần thu hút đầutư ) và sự tự vấn của các chuyên gia tư vấn giỏi, có tầm nhìn chiến lược
c) Theo bản chất chính sách
Thực hiện chính sách theo bản chất chính sách cũng được gọi là sự thựchiện thích ứng theo cách tiếp cận hành chính • doanh nghiệp (theo đề xuất củaPaul Berman) Theo hình thức này, các nhà thực hiện hình thành mục đíchcủa mình và tìm kiếm sự ủng hộ của các nhóm cộng đồng cho các mục tiêunày Bước tiếp theo, họ sẽ tiếp cận với các nhà hoạch định để đạt được cácnguồn lực cần thiết và hợp pháp hóa chương trình Đó là quá trình cho phépcác kế hoạch ban đầu thích ứng với các sự kiện hay các quyết định không dự
Trang 8tính trước được Lý tưởng của việc thực hiện thích ứng là sự thiết lập một quátrình không được dự tính trước của chính sách với điều kiện đặt ra Do đó,hình thức này sẽ phù hợp với những chính sách có sự thay đổi cơ bản về hiệntrạng, công nghệ ứng dụng không bất biến, tính xung đột cao và môi trườngkhông ổn định Tóm lại, sự thực hiện thích ứng xuất hiện khi các nhà hoạchđịnh có thể quyết định các mục tiêu chung rộng lớn nhưng không có đủ điềukiện để xác định các chỉ tiêu hay các chỉ dẫn chính xác Trong trường hợpnày, họ sẽ truyền đạt mục tiêu chung đến các nhà thực hiện và cho họ quyền
tự do hành động rộng rãi để thực hiện các mục tiêu này Sự thực hiện thíchứng hay còn gọi là thực hiện theo khách quan, vì nó coi trọng việc làm phùhợp với quá trình thực hiện theo tình hình điều kiện cụ thể của từng chínhsách
1.2 Phân loại hình thức thực hiện chính sách theo bản chất chính sách
a) Theo thông lệ xã hội
Đó là hình thức thực hiện chính sách thông qua hệ thống quản lý vậnhành chung của xã hội Các hình thức này chủ yếu dựa vào mạng lưới truyềnthông, giáo dục, các cơ quan thực thi chính sách ở các cấp, các bộ, ngành, cơ
sở Hình thức thày thường được áp dụng cho những chính sách có chi phíngân sách vừa phải và được thực hiện trong một thời gian tương đối dài(chính sách phát hiện bồi dưỡng tài năng trẻ của đất nước, chính sách làmtrong sạch môi trường sống )
b) Theo cấu trúc chiều ngang
Trang 9Hợp tác thực hiện theo chiều ngang có thể diễn ra giữa các bộ phận phụtrách những chương trình nhánh thuộc một chính sách lớn ở trung ương, giữacác chính quyền địa phương hoặc giữa các cơ quan chức năng chuyên mônvới nhau Mọi truyền đạt hay chỉ thị nội dung chính sách từ trên xuống chỉlàm một lần, sau đó cơ quan này sẽ kiểm tra và phối hợp giữa các đơn vị thựchiện mục tiêu chung Các đơn vị trực tiếp thực hiện và cộng tác theo hàngngang từ yêu cầu công việc Hình thức này có ưu điểm là giảm một cách đáng
kể sức ép thông tin và quản lý theo chiều dọc Tinh thần của chính sách đượcchính quyền, các đơn vị thực hiện hiểu một cách sâu sắc Phía chính quyền thìphối hợp mục tiêu, phía các cơ quan chức năng thì phối hợp tác nghiệp theochiều ngang Với hình thức này, thành công của chính sách phụ thuộc phầnlớn vào sự hợp tác của đơn vị chức năng
1.3.Biện pháp thực hiện chính sách
Phương pháp hay biện pháp thực hiện chính sách là những cách thức
mà chủ thể sử dụng tổ chức triển khai các chính sách Đó là tổng thể các cáchthức tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên đối tượng chính sách để đạtđược các mục tiêu chính sách đã đề ra Sau đây là một số phương pháp chủyếu trong thực thi chính sách:
a) Phương pháp kinh tế
Là cách thức tác động có chủ đích và biện pháp chi phối trực tiếp lêncác đối tượng tham gia thực hiện chính sách bằng các lợi ích (vật chất và phivật chất) để thực hiện mục tiêu chính sách Thực chất của phương pháp kinh
tế là đặt các cá nhân và tổ chức vào những điều kiện kinh tế để họ có khảnăng kết hợp đúng đắn lợi ích của mình Nhờ tác động của các lợi ích kinh tế,
Trang 10các đối tượng tự lựa chọn phương án hành động có hiệu quả nhất để thực hiệnnhiệm vụ, biến sự thụ động của con người thành chủ động và sáng tạo.
Đây là phương pháp liên quan trực tiếp đến lợi ích của các nhóm đốitượng chính sách, nên nó có tác dụng rất mạnh so với các phương pháp khác.Phương pháp kinh tế thường được dùng cho các chính sách phát triển kinh tếcủa một quốc gia Trong điều kiện thực hiện theo nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, phương pháp kinh tế được sử dụng rộng rãikhông chỉ cho các chính sách kinh tế mà cho cả các chính sách xã hội Mặc
dù được sử dụng phổ biến, những phương pháp kinh tế không thể thay thế chocác phương pháp khác Đồng thời, khi sử dụng các phương pháp kinh tế, chủthể quản lý phải biết tạo ra những tình huống, những điều kiện để lợi ích cánhân và phân hệ phù hợp với lợi ích chung của cả hệ thống Việc áp dụng cácphương pháp kinh tế luôn luôn gắn với việc sử dụng các đòn bẩy kinh tế như:giá cả, lợi nhuận, tín dụng, lãi suất, tiền lương, tiền thưởng Nhìn chung, sửdụng các phương pháp kinh tế có liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng cácquan hệ hàng hóa - tiền tệ
b) Phương pháp giáo dục thuyết phục
Là cách thức tác động lên các đối tượng và quá trình chính sách bằngbiện pháp tâm lý, tư tưởng, tạo ra môi trường đồng thuận về mặt tinh thầntrong quá trình thực hiện chính sách Phương pháp giáo dục dựa trên cơ sởvận dụng các quy luật tâm lý, tác động vào nhận thức và tình cảm của conngười trong việc thực hiện nhiệm vụ Đặc trưng của các phương pháp này làtính thuyết phục, tức là làm cho con người phân biệt được phải - trái, đúng -sai, lợi -hại, đẹp - xấu, thiện - ác, từ đó giúp cho các đối tượng nâng cao tính
Trang 11tự giác và nhiệt tình, tham gia một cách tự nguyện vào việc thực hiện mụctiêu chung.
Phương pháp giáo dục thường được kết hợp với các phương pháp khácmột cách uyển chuyển, linh hoạt, vừa nhẹ nhàng và sâu sát đến từng người.Khi nền kinh tế còn chưa phát triển, các nhà nước thường sử dụng phươngpháp giáo dục thuyết phục và phương pháp hành chính
c) Phương pháp hành chính
Là cách tác động mang tính pháp quyền của nhà nước lên các hoạtđộng và quan hệ xã hội nhằm hướng các hành vị xã hội đạt tới các mục tiêuchính sách đã đề ra Đặc trưng của phương pháp này là sự tác động lên đốitượng và quá trình chính sách bằng quyền lực (cưỡng chế), được thể hiệnthông qua tác động trực tiếp của người lãnh đạo lên tập thể những người dướiquyền bằng quyết định dứt khoát, mang tính bắt buộc Tác động hành chính
có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định, đòi hỏi mọi người phải chấphành nghiêm ngặt, nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời, thích đáng Vì vậy, cácphương pháp hành chính được xem là cần thiết trong trường hợp hệ thống bịrơi vào tình huống khó khăn, phức tạp Trong trường hợp các phương phápkinh tế và giáo dục thuyết phục không mang lại kết quả, người ta sẽ dùng đếnphương pháp hành chính để cưỡng chế thi hành
Các phương pháp hành chính có vai trò lớn trong thực hiện chính sách
Về phương diện quản lý, đó là quan hệ giữa quyền uy và phục tùng Vì vậy,
nó là cơ sở để xác lập trật tự, kỷ cương làm việc trong hệ thống, khâu nối cácphương pháp quản lý và giải quyết các vấn đề đặt ra nhanh chóng
Trang 12d) Phương pháp kết hợp
Là phương pháp tác động lên đối tượng và quá trình chính sách bằngnhiều biện pháp có tác dụng hỗ trợ, bổ sung cho nhau để triển khai thực hiệnchính sách Đây là phương pháp được hình thành trên cơ sở kết hợp cácphương pháp trên theo một trình tự, quy mô nhất định; theo nguyên tắc pháthuy ưu điểm, hạn chế nhược điểm của mỗi phương pháp cụ thể, để đạt đượchiệu quả cao nhất trong quá trình thực thi chính sách Phương pháp kết hợpkhông có cấu trúc cố định mà nó được thiết lập tùy theo điều kiện cụ thể vàphù hợp với yêu cầu tổ chức thực hiện chính sách
1.4 Mô hình lựa chọn phương pháp thực hiện chính sách
Trên cơ sở các phương pháp nêu trên, người ta đã xây dựng một môhình bao quát làm cơ sở để lựa chọn phương pháp Mô hình được xây dựngdựa trên hai biển số tổng quát có mối quan hệ với nhau: một là, năng lực haykhả năng tổ chức của nhà nước để tác động lên đối tượng xã hội; và hai là,tỉnh phức tạp của các nhóm đối tượng chính sách
Mô hình này giả thiết rằng, nếu năng lực của nhà nước cao, có thể sửdụng các phương pháp dựa vào thị trường và các phương pháp điều tiết hoặcmệnh lệnh trực tiếp Trong trường hợp không đủ năng lực, nhà nước có xuhướng khuyến khích các phương pháp tự giác, dựa vào cộng đồng hoặc giađình Tuy nhiên, việc lựa chọn các phương pháp cũng phụ thuộc vào mức độphức tạp của đối tượng chính sách Với những chính sách liên quan đến cácnhóm lớn và có mâu thuẫn, nhà nước sẽ có xu hướng sử dụng phương phápthị trường hoặc phương pháp tự giác để có thể thỏa mãn được nhiều đốitượng, nhiều lợi ích nhất Trong trường hợp số lượng đối tượng nhỏ hơn và tổ
Trang 13chức ít phức tạp hơn, chính phủ có thể sử dụng các phương pháp trực tiếphoặc kết hợp.
2 THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ BHXH CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH DỊCH BỆNH COVID – 19.
Có lẽ chúng ta không còn lạ gì với cái tên COVID – 19 bùng phát vàonăm 2020 Đây là đại dịch bệnh có tác động mạnh mẽ đến nên kinh tế toàncầu, buộc Chính phủ của các quốc gia phải thực hiện các chính sách kíchthích nền kinh tế Chính Phủ Việt Nam dã đưa ra các quyết sách quan trọngnhằm hỗ trợ các doanh nghiệp và người lao động Trong bối cảnh dịch bệnh,các chính sách bảo BHXH đã giúp đảm bảo phần nào đời sống, củng cố sứckhoẻ cho hàng nghìn người lao động thất nghiệp Qua đó, giảm thiểu áp lựckinh tế đối với các doanh nghiệp (DN) trong việc đảm bảo sản xuất, kinhdoanh, góp phần ổn định kinh tế, xã hội
2.1 Tác động của dịch bệnh COVID-19 đối với doanh nghiệp Việt Nam
Cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong quá trình pháttriển kinh tế của Việt Nam, đồng thời cũng là chủ thể quan trọng khi ứng phóvới các vấn đề toàn cầu, trong đó có đại dịch COVID-19 Vừa qua, VCCIphối hợp với Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam (WB) với sự hỗ trợ nguồn lựccủa Chính phủ Úc, cùng 10.197 doanh nghiệp trên toàn quốc tham gia vàokhảo sát đã cung cấp những góc nhìn cụ thể về ảnh hưởng của COVID-19 vàcách thức ứng phó của doanh nghiệp [1]