Tuyên bố ông C là đã chết vào ngày 01/01/1986 và quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ khác của ông Trần Văn C được giải quyết như đối với người đã chết; còn quan hệ về tài sản củ
Trang 1MÔN HỌC: NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ LUẬT DÂN SỰ,
TÀI SẢN VÀ THỪA KẾ BÀI TẬP THÁNG THỨ NHẤT (VẤN ĐỀ CHUNG)
GIẢNG VIÊN: ĐẶNG THÁI BÌNH
DANH SÁCH NHÓM 1
ST
T
2
6
1
5
7
0
Trang 2BÀI TẬP THẢO LUẬN
Trang 3TÓM TẮT CÁC QUYẾT ĐỊNH VÀ BẢN ÁN Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân Quận
9 TP Hồ Chí Minh
- Bà Bùi Thị T (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân quận 9 tuyên bố rằng chồng mình là ông Trần Văn C đã chết do ông C đã bỏ nhà từ cuối năm 1985 đến hiện tại là 27/4/2018 vẫn không có tin tức gì về ông C mặc dù trước đó đã tổ chức tìm kiếm và nhắn tin lên Đài tiếng nói Việt Nam
- Tòa án quyết định: Chấp nhận yêu cầu của bà Bùi Thị T Tuyên bố ông C là đã chết vào ngày 01/01/1986 và quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ khác của ông Trần Văn C được giải quyết như đối với người đã chết; còn quan hệ về tài sản của ông C thì được giải quyết theo quy định pháp luật và thừa kế
Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa
- Anh Quản Bá Đ (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa tuyên bố rằng chị gái mình là chị Quản Bá K(sinh năm 1969) đã chết do chị K đã bỏ nhà đi 1992 cho đến thời điểm hiện tại là ngày 02 tháng 07 năm 2018 mà không có bất cứ thông tin gì về chị K dù gia đình anh đã tìm kiếm
và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng nhiều lần Ngày 19 tháng 11 năm 2018, sau khi thụ lý vụ việc trên thì Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn đã xác nhận bằng việc thông báo tìm kiếm nhưng quá hạn vẫn chưa có thông tin về chị K
- Quyết định sơ thẩm của Tóa án: Chấp nhận đơn yêu cầu của anh Quản Bá Đ: tuyên bố chị gái anh là Quản Bá K là đã chết vào ngày 19/11/2018( ngày làm căn cứ phát sinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ về nhân thân, về tài sản, về hôn nhân gia đình, về thừa kế của chị Quản Thị K
Quyết định số 94/2019/QĐST-VDS ngày 15/11/2019 của Toà án nhân dân TP
Hà Nội
- Bà Phạm Thị K (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội tuyên bố rằng cha đẻ của mình là ông Phạm Ngọc C đã chết do đã bỏ nhà từ
1997 đến 28/08/2019 mà vẫn chưa có thông tin gì về cụ C, trước đó gia đình đã nhiều lần tìm kiếm và có thông báo trên Bào và truyền hình nhưng vẫn không có tin tức gì Thời điểm cụ C rời khỏi nhà trong tình trạng sức khỏe tốt, không mâu thuẫn gì với ai trong gia đình và cụ bị mắc bệnh huyết áp cao Tòa án xét từ lời khai từ bên Bảo hiểm xã hội thì cụ đã không còn nhận trợ phí tiền bảo hiểm từ tháng 04/1997 Sau khi thụ lý vụ việc Tòa án đã quyết định ra thông báo trên các
Trang 4cổng thông tin và từ các phương tiện thông tin đại chúng của quốc gia nhưng vẫn không có thông tin xác thực cụ đã sống hay chết
- Quyết định sơ thẩm của Tòa án: Chấp nhận đơn yêu cầu của Bà Phạm Thị K: tuyên bố rằng cụ Phạm Văn C sinh năm 1927 và đã chết kể từ ngày 01/05/1997
Quyết định số 02/2020/QĐST-DS ngày 13/01/2020 của Tòa án nhân dân huyện
C, tỉnh A (huyện Cần Đước, tỉnh Long An)
- Ông Đ H (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện C hủy quyết định Tại quyết định số: 01/2015/QĐVDS-ST ngày 20/5/2015 Tòa án nhân dân huyện
C đã tuyên bố Đ H đã chết Năm 2008, do mâu thuẫn với vợ mà ông đã không còn sống với gia đình và bị Tòa án tuyên bố chết vào ngày 20/5/2015 nhưng vào ngày 20/11/2019 ông C đã trở về sinh sống tại A, xã L, huyện C Dựa vào xác nhận người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Bà N T là ông Đ H vẫn còn sống
và hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chết trước đó cùng với sự xác nhận của UBND xã L ngày 09/02/2019 rằng ông Đ H vẫn còn sống sau khi Tòa
án thụ lý vụ việc trên
- Quyết định sơ thẩm của Tòa án:
Chấp nhận đơn yêu cầu của Ông Đ H về việc yêu cầu hủy bỏ quyết định tuyên
bố một người là đã chết
Hủy bỏ quyết định yêu cầu tuyên bố một người là đã chết đối với Ông Đ H, sinh năm: 1968 Địa chỉ: A, xã L, huyện C, tỉnh A
Ông Đ H được quyền liên hệ cơ quan có thẩm quyền để xác lập lại các thủ tục
về nhân thân và hộ tịch
TÓM TẮT BẢN ÁN 02/2021
- Nguyên đơn: Ông Nguyễn Thế Th - Bị đơn: Ông Nguyễn Thăng L
Tranh chấp: hợp đồng thuê quyền sử dụng đất
Lý do: Ngày 13/9/2018, Tổ hợp tác X xã N ký hợp đồng thuê quyền sử dụng đất của ông Nguyễn Thế Th để xây dựng kho cất trữ cà phê sau thu hoạch Đến ngày 11/01/2019, ông nhận được Thông báo số: 01/TB-THT của Tổ hợp tác việc hợp đồng thuê đất bị chấm dứt theo Điều 420 của BLDSnăm 2015 nên đã làm đơn kiện và yêu cầu bồi thường
- Quyết định toà Sơ thẩm: Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông
Th, căn cứ vào khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều
39, Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 420, Điều 422, Điều 428 của Bộ luật Dân sự; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ quốc hội
Trang 5- Quyết định toà Phúc thẩm: Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Thế
Th
Hủy Bản án dân sự sơ thẩm Việc xác minh, thu thập chứng cứ của cấp sơ thẩm
là chưa đầy đủ, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; cấp phúc thẩm không thể khắc phục được Do đó, cần chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Thế Th và quan điểm đề nghị của đại diện Viện kiểm sát, hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ
Trang 6 Đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự
1.1. Những quan hệ nào thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự?
Theo Điều 1 BLDS 2015: “Bộ luật này quy định địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý
về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân; quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của
cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý
chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (sau đây gọi chung là quan hệ dân
sự).”
1.2. Quan hệ giữa A và B trên có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005
và BLDS 2015 không? Vì sao?
Quan hệ giữa A và B thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS 2015, cụ
thể tại:
- Điều 132 BLDS 2005 quy định về “Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe
dọa”
- Điều 127 BLDS 2015 quy định về “Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe
dọa, cưỡng ép”
2.1. Những điểm giống và khác nhau giữa tuyên bố một người mất tích và
tuyên bố một người là đã chết
lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó mất tích
Lưu ý: Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày
có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin
- Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên
bố một người là đã chết trong trường hợp sau đây:
a) Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
b) Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
c) Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có
Trang 7tức cuối cùng thì thời hạn này được tính
từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm
có tin tức cuối cùng
tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
d) Biệt tích 05 năm liền trở lên và không
có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của BLDS 2015
Hậu quả
pháp lý
- Trường hợp vợ hoặc chồng của người
bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa
án giải quyết cho ly hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình
- Người đang quản lý tài sản của người vắng mặt tại nơi cư trú quy định tại Điều
65 của Bộ luật này tiếp tục quản lý tài sản của người đó khi người đó bị Tòa án tuyên bố mất tích và có các quyền, nghĩa
vụ quy định tại Điều 66 và Điều 67 của
Bộ luật này
Trường hợp Tòa án giải quyết cho vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích ly hôn thì tài sản của người mất tích được giao cho con thành niên hoặc cha,
mẹ của người mất tích quản lý; nếu không có những người này thì giao cho người thân thích của người mất tích quản lý; nếu không có người thân thích thì Tòa án chỉ định người khác quản lý tài sản
- Khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của người đó được giải quyết như đối với người đã chết
- Quan hệ tài sản của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của người
đó được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế
Huỷ bỏ
tuyên bố
2.2. Một người biệt tích và không có tin tức xác thực là còn sống trong thời
hạn bao lâu thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết?
Trang 8Căn cứ theo khoản 1 Điều 68 BLDS 2015 quy định: “Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng
có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng.”
Như vậy, nếu trong thời hạn 2 năm theo quy định của BLDS 2015, một người biệt tích và không có tin tức xác thực là còn sống thì có thể bị Toà án tuy bố là đã chết
2.3. Trong các vụ việc trên (quyết định năm 2018 và 2019), cá nhân bị tuyên
bố chết biệt tích từ thời điểm nào? Vì sao?
- Căn cứ Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân Quận 9 TP Hồ Chí Minh, ông C bị tuyên bố là đã chết vào ngày 1/1/1986, người nhà của ông C xác định là ông C đã bỏ đi vào năm 1985, tuy nhiên, Công an phường Phước Bình, Quận 9 không xác định được ngày, tháng ông C vắng mặt tại địa phương, nên theo Điều 68 BLDS 2015, nếu không xác định được ngày, tháng
có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng
- Căn cứ Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa, chị Quản Thị K bị tuyên bố chết ngày 19/11/2018 vì chị K đã biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là chị K còn sống, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật
- Căn cứ Quyết định số 94/2019/QĐST-VDS ngày 15/11/2019 của Toà án nhân dân
TP Hà Nội, cụ C bị tuyên bố chết ngày 1/5/1997 vì cụ C đã biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là cụ C còn sống, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật, và tin tức cuối cùng về cụ C là tháng 4/1997, theo Điều 68 BLDS 2015 thì nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng nên Toà án đã xác nhận cụ C chết ngày 1/5/1997
2.4. Cho biết tầm quan trọng của việc xác định ngày chết của một cá nhân?
Nêu cơ sở pháp lý và ví dụ minh hoạ
- Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì việc xác định ngày chết chỉ
có ý nghĩa về mặt pháp lý, là thời điểm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt các quan hệ pháp luật khác có liên quan đến người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật
Trang 9- Tại khoản 2 Điều 71 BLDS năm 2015 quy định: “Căn cứ vào các trường hợp quy
định tại khoản 1 Điều này, Tòa án xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết.” Như vậy, tùy từng trường hợp, Tòa án cần căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh
cụ thể được quy định tại khoản 1 Điều 71 để xác định ngày chết của người bị Tòa
án tuyên bố là đã chết theo Quy định này đã phủ định việc xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết là ngày quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật
hợp hơn về việc xác định ngày chết của cá nhan bị tuyên bố là đã chết Bởi lẽ, nếu Tòa án xác định ngày chết là ngày ngay sau ngày người bị biệt tích gặp tai nạn, thiên tai hoặc ngay sau ngày kết thúc chiến tranh thì về nguyên tắc được hiểu từ thời điểm này quan hệ hôn nhân (nếu có) của họ đương nhiên chấm dứt từ thời điểm kết thúc chiến tranh; hoặc từ ngày tai nạn, thảm họa, thiên tai đó chấm dứt hoặc từ ngày không còn tin tức xác thực là còn sống Những tài sản do người vợ, hoặc chồng còn sống tạo ra sau thời điểm trên là tài sản riêng của người còn sống Như vậy sẽ xảy ra mâu thuẫn với trường hợp nếu sau thời điểm nêu trên, đương sự (người có quyền, lợi ích liên quan) đề nghị Tòa án tuyên bố mất tích và sau đó giải quyết việc ly hôn Vì sau khi Tòa án tuyên bố một người đã mất tích thì vợ, hoặc chồng họ mới thực hiện được thủ tục ly hôn và được Tòa án giải quyết cho
ly hôn theo khoản 2 Điều 68 BLDS Kể từ thời điểm Tòa án cho ly hôn, thì người
vợ hoặc chồng còn sống mới được sở hữu riêng tài sản do mình làm ra Những tài sản mà người vợ hoặc chồng còn sống có được trong thời kỳ hôn nhân được coi là
2.5. Tòa án xác định ngày chết của các cá nhân bị tuyên bố chết là ngày nào?
Đoạn nào của các Quyết định trên (quyết định năm 2018 và 2019) cho câu trả lời?
*Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018
Tòa án tuyên bố ngày chết của ông Trần Văn C là ngày 1/1/1986
Đoạn cho câu trả lời nằm ở phần Quyết Định phần 1: chấp nhận yêu cầu của bà Bùi Thị T “Tuyên bố ông Trần Văn C; nơi cư trú cuối cũng: phường Phức Bình,
1 V vi c xác đ nh ngày ch t c a ng ết của người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS ủa người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS ười bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS i b tuyên b là đã ch t theo quy đ nh c a BLDS ố là đã chết theo quy định của BLDS ết của người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS ủa người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS năm 2015 (24/08/2021) Tapchitoaan.vn, from
https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/ve-viec-xac-dinh-ngay-chet-cua-nguoi-bi-tuyen-bo-la-da-chet-theo-quy-dinh-cua-blds-nam-2015, truy c p ngày 08/04/2022.ập ngày 08/04/2022
2 V vi c xác đ nh ngày ch t c a ng ết của người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS ủa người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS ười bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS i b tuyên b là đã ch t theo quy đ nh c a BLDS ố là đã chết theo quy định của BLDS ết của người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS ủa người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của BLDS năm 2015 (24/08/2021) Tapchitoaan.vn, from
https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/ve-viec-xac-dinh-ngay-chet-cua-nguoi-bi-tuyen-bo-la-da-chet-theo-quy-dinh-cua-blds-nam-2015, truy c p ngày 08/04/2022.ập ngày 08/04/2022
Trang 10Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh là đã chết Ngày chết của ông Trần Văn C là ngày 1/1/1986”
*Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018
Tòa án tuyên bố ngày chết của chị Quản Thị K là ngày 19/11/2018
Đoạn cho câu trả lời nằm ở phần Quyết định “Tuyên bố chị Quản Thị K – sinh năm
1969 đã chết ngày 19/11/2018”
*Quyết định số 94/2019/QĐST-DS ngày 15/11/2019
Tòa án tuyên bố ngày chết của cụ Phạm Văn C đã chết từ ngày 1/5/1997
Đoạn cho câu trả lời nằm ở QUYẾT ĐỊNH phần Tuyên bố “Tuyên bố cụ Phạm
Văn C, sinh năm 1927; Hộ khẩu thường trú: phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, đã chết kể từ ngày 1/5/1997”
2.6. Đối với hoàn cảnh như trong các quyết định trên (quyết định năm 2018
và 2019), pháp luật nước ngoài xác định ngày chết là ngày nào?
Ngày chết của người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết được xác định là ngày đầu tiên
kế tiếp ngày kết thúc thời hạn của từng trường hợp nêu tại khoản 1 điều 71 (cụ thể là: Ngày kết thúc thời hạn 3 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa
án có hiệu lực pháp luật (điểm a); ngày kết thúc thời hạn 5 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc (điểm b), ngày kết thúc thời hạn 2 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai chấm dứt (điểm c), ngày kết thúc thời hạn 5 năm liền biệt tích (điểm d) nhưng đây là pháp luật Việt Nam Vì mỗi quốc gia đều có pháp luật xác định ngày chết riêng biệt nên tùy vào pháp luật của từng quốc gia điều chỉnh để xác định
2.7. Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án xác định ngày chết trong các Quyết
định trên (quyết định năm 2018 và 2019).
Tuyên bố xác định ngày chết của Tòa án trong các quyết định trên (quyết định năm
2018 và năm 2019) là thỏa đáng, hợp lý và cẩn trọng vì việc xác định ngày chết sẽ
là tiền đề để Tòa án có thể làm rõ, tuyên xử quyền và nghĩa vụ cho người được tuyên bố đã chết và những người còn sống có trách nhiệm nghĩa vụ và quyền liên quan
2.8. Cho biết căn cứ để hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chết và
Tòa án tuyên hủy quyết định tuyên bố ông H đã chết trong quyết định năm 2020 có phù hợp với quy định không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
Tòa án tuyên hủy quyết định tuyên bố ông H đã chết trong quyết định năm 2020 phù hợp với quy định vì dựa vào Điều 394 BLDS 2015: “Khi một người bị tuyên bố
là đã chết trở về hoặc có tin tức xác thực là người đó còn sống thì người đó hoặc