sang kien kinh nghiem mon toan lop 5 chuẩn loan

Đối với môn Toán ở tiểu học, nếu mỗi giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài dạy một cách rập khuô

Trang

2.3 Một số giải pháp nâng cao tính ứng dụng thực tế trong giảng

dạy môn Toán ở lớp 5

8

3 Kết quả thực nghiệm có so sánh, đối chiếu. 18

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TỔ CHỨC MỘT SỐ TRÒ CHƠI TOÁN HỌC

NHẰM GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH

LỚP 5.

PHẦN MỞ ĐẦU

1 1 Lý do chọn đề tài.

Như chúng ta đã biết: Học sinh tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén, sắc

sảo, có óc tưởng tượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy toán học Nhưng các em cũng rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng hay quá tải Hơn nữa, học sinh ở bậc tiểu học cơ thể các em còn đang trong thời kỳ phát triển hay nói cụ thể hơn là các hệ cơ quan còn chưa hoàn thiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp, tâm lý chưa ổn định nên trẻ không thể ngồi lâu trong phòng học cũng như làm một việc gì đó trong thời gian dài Vì vậy muốn giờ học có hiệu

quả thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học: “Lấy học sinh

làm trung tâm”, hướng tập trung vào học sinh, trên cơ sở hoạt động của các em.

Đối với môn Toán ở tiểu học, nếu mỗi giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết

kế bài dạy một cách rập khuôn, máy móc thì sẽ làm cho học sinh học tập một cách thụ động Điều đó sẽ khiến cho việc học tập của học sinh diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập không cao Nó là một trong những nguyên nhân gây cản trở việc đào tạo các em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày

Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở bậc tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Vì vậy người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi học tập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các trò chơi có nội dung toán học lí thú và bổ ích phù hợp với nhận thức của các em Thông qua các trò chơi, các em sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng; kiến thức sẽ được củng cố, khắc sâu một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, trong việc

làm Khi chúng ta đưa ra được các trò chơi toán học một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học môn toán sẽ ngày càng được nâng cao

Chính vì những lý do nêu trên, cộng với những kinh nghiệm giảng dạy của bản thân trong những năm qua Nhằm giúp học sinh khắc sâu được những kiến thức đã học, biết vận dụng vào trong đời sống thực tế hàng ngày tôi mạnh dạn chọn viết

sáng kiến kinh nghiệm về: “Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm gây hứng

thú học tập cho học sinh lớp 5”.

+ Điểm mới của đề tài:

Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học theo phương

hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Góp phần gây hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, một môn học được coi là khô khan và khó khăn, thì việc đưa ra trò chơi toán học nhằm để các em học

mà chơi, chơi mà học Trò chơi toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó

Tôi chọn đề tài nghiên cứu này nhằm giúp học sinh nắm kiến thức môn Toán ngày càng vững vàng hơn, hăng say trong các giờ học toán, nâng cao chất lượng giảng dạy và làm nền tảng vững chắc cho các lớp trên

Điểm mới trong việc nghiên cứu và áp dụng đề tài này là sự lựa chọn các trò chơi dạy học toán phù hợp với đối tượng học sinh của lớp qua từng dạng bài, một sáng kiến mang tính mới mẻ mà từ trước tới nay ít được vận dụng hoặc có vận dụng thì cũng đang dừng lại mang tính hình thức, chưa thực sự mang lại hiệu quả cao

1 2 Phạm vi áp dụng của sáng kiến:

Sáng kiến kinh nghiệm: “Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm gây

hứng thú học tập cho học sinh lớp 5” được nghiên cứu và áp dụng cho học sinh

lớp 5D, lớp tôi đang trực tiếp chủ nhiệm trong năm học 2021 - 2022

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

- Sáng kiến áp dụng để hình thành và nâng cao năng lực vận dụng kiến thức thực tế trong cuộc sống vào giải toán cho học sinh các khối lớp từ khối lớp 1 đến khối lớp 5 trong các trường tiểu học

- Sáng kiến góp phần nâng cao năng lực cụ thể hóa kiến thức toán lớp 5, vận dụng kiến thức toán đã học được đưa trở vào phục vụ cuộc sống hàng ngày

- Sáng kiến góp phần quan trọng vào việc biết tính toán trên những con số thực mà hàng ngày các con gặp

3 Đối tượng nghiên cứu:

- Nâng cao tính ứng dụng thực tế trong giảng dạy toán lớp 5- Trường Tiểu học Hợp Thanh B

- Khách thể nghiên cứu là: Học sinh lớp 5A- Trường Tiểu học Hợp Thanh B

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu chương trình toán lớp 5 Tìm tòi các bài toán có tính ứng dụng thực tế cao

- Tổ chức dạy các bài toán, dẫn dắt học sinh tìm tòi ra cách giải hay, độc đáo

và áp dụng những kiến thức toán học vào cuộc sống hàng ngày

- Đánh giá tính khả thi, hiệu quả của việc vận dụng kiến thức thực tế, vốn sống của bản thân vào giải toán và đưa toán trở lại với cuộc sống hàng ngày của chính bản thân học sinh và gia đình của học sinh

5 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

5.1 Nghiên cứu tài liệu:

- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến nội dung đề tài

- Đọc SGK, sách giáo viên, các loại sách tham khảo

5.2 Nghiên cứu thực tế:

- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung nâng cao tính ứng dụng thực tế Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học

- Phối hợp với cha mẹ học sinh lớp 5A, theo dõi và căn cứ kết quả điều tra

khảo sát, thực trạng năng lực nâng cao tính ứng dụng thực tế của học sinh để kiểm

tra tính khả thi của đề tài

- Phương pháp đối chiếu so sánh, phân tích- tổng hợp

6.Thời gian và Phạm vi nghiên cứu:

6.1 Thời gian nghiên cứu:

- Trong năm học 2021- 2022, từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 4 năm 2022

6.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu tìm ra một số giải pháp nâng cao tính ứng dụng thực tế trong giảng dạy môn Toán ở lớp 5

- Chuyên đề về Giáo dục Tiểu học

- Nghiên cứu các tài liệu về “Nâng cao tính ứng dụng thực tế trong giảng dạy toán cho học sinh Tiểu học”

II PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng vấn đề mà đề tài cần giải quyết:

Trong quá trình thực hiện nội dung và chương trình sách giáo khoa mới đã nhiều năm, song việc hình thành các phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung chương trình sách giáo khoa, phù hợp với các đối tượng học sinh vẫn còn nhiều khó khăn, học sinh còn thụ động, chưa thực sự đáp ứng được các yêu cầu mà sách giáo khoa mới đã định ra, chưa thích ứng cách học theo sách giáo khoa mới

Trên thực tế, trong các giờ toán học, học sinh tiếp thu còn thụ động, nhất là những học sinh ngại phát biểu, tiếp thu chậm Cuối tiết học, học sinh thường uể oải,

ít tập trung chú ý vào bài vì đặc điểm của học sinh tiểu học là: “Dễ nhớ, mau quên, chóng chán” Học sinh thường hiếu động hơn khi hoạt động bằng tay, thích được sử dụng đồ dùng trực quan

Qua tìm hiểu một số đồng nghiệp ở trường, tìm hiểu học sinh, tài liệu tham khảo Tôi nhận thấy đa số giáo viên chưa vận dụng được việc đưa các trò chơi học toán vào giảng dạy hoặc có đưa trò chơi học toán vào giờ học cũng chỉ trong những giờ thao giảng Sở dĩ có tình trạng trên là do giáo viên chưa hiểu hết được tác dụng của trò chơi trong giờ học toán Một số giáo viên thì nghĩ việc tổ chức các trò chơt

sẽ mất thời gian vì vậy mà giờ học toán còn khô khan, học sinh còn thụ động trong học tập, một số học sinh yếu kém còn ngại học toán, đến giờ học toán các em không hứng thú dẫn đến kết quả học tập không cao

Mặc dù đã được tiếp thu các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học do Phòng, Sở GD - ĐT tổ chức Song để tổ chức trò chơi trong các giờ dạy học sao

cho mang lại hiệu quả như giáo viên mong muốn quả là một điều không đơn giản.

Nó cần nhiều thời gian để đầu tư suy nghĩ, tìm tòi, chuẩn bị nguyên vật liệu Mặt khác tổ chức trò chơi sao cho học sinh tiếp xúc cảm thấy hấp dẫn và thích thú thì phụ thuộc hoàn toàn vào công tác tổ chức của người giáo viên Đặc điểm về tư duy của học sinh tiểu học chủ yếu là tư duy trực quan, vật thật hay thông qụa những hành động cụ thể để hình thành khái niệm, kiến thức, kỹ năng Học sinh tiểu học rất

dễ xúc động và thích tiếp xúc với mọi sự vật, hiện tượng nào đó nhất là những sự vật, hiện tượng gây cảm xúc mạnh

Năm học 2021 - 2022 tôi được phân công giảng dạy lớp 5D Tổng số học sinh của lớp là 37 em, có 19 em nữ Ngay từ đầu năm học mới, sau khi nhận lớp tôi đã bắt tay ngay vào khảo sát, tìm hiểu về tình hình và chất lượng học tập học sinh Kết quả khảo sát môn Toán đầu năm học như sau:

Thời điểm

Giỏi (Điểm 9 -10)

Khá (Điểm 7- 8)

Trung bình (Điểm 5- 6)

Yếu (Điểm 1- 4)

Đầu năm học

(Tháng

9/2021)

Qua kết quả trên, tôi nhận thấy rằng: Chất lượng học tập của các em còn thấp,

số lượng học sinh khá giỏi ít, số học sinh yếu còn chiếm tỷ lệ khá cao Trong giờ học các em học còn uể oải, nắm kiến thức còn chậm khiến giáo viên phải mất nhiều thời gian

Từ thực trạng trên, để công việc đạt hiệu quả tốt hơn, giúp các em có hứng thú trong học tập, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường Tôi đã mạnh dạn cải tiến nội dung, phương pháp trong giảng dạy, đưa những kiến thức được coi là khô khan của môn toán thành những trò chơi học tập nhằm mục đích giúp các em học mà chơi, chơi mà học Trò chơi toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó Vì vậy tôi nhận thấy rằng đưa trò chơi vào giờ học toán ở tiểu học là cần thiết, nhất là trong giờ học toán của lớp 5

2 2 Những giải pháp:

2.2.1 Nhận thức về tác dụng của trò chơi Toán học:

Hoạt động vui chơi là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong chính quá trình hoạt động bản thân trò chơi chứ không nằm ở kết quả chơi

Trò chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luật của trò chơi chính là các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành động trò chơi, luật của trò chơi có thể tường minh có thể không

Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gần với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi Do đó học sinh được thực hành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức kỹ năng đã học Như vậy trong trò chơi học tập các kỹ năng môn toán được đưa vào trò chơi

Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, có thể nói nó quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Được chơi các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động Khi chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại Vui mừng khi thấy đồng đội hoàn thành nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt được nhiệm vụ của mình Vì tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại thắng lợi cho tổ, nhóm trong đó có mình Đây chính là đặc tính thi đua rất cao của các trò chơi Vì vậy khi đã tham gia trò chơi, học sinh thường vận dụng hết khả năng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình

Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi

Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ

sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn

Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục

2.2.2 Cách tổ chức trò chơi trong môn Toán lớp 5:

Để trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau:

a Thiết kế trò chơi toán học sao cho phù hợp với nội dung từng bài học:

Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn toán nói chung và môn toán lớp 5 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy toán có hiệu quả cao thì đòi hỏi người giáo viên phải có kế hoạch chuẩn

bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục

+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học

+ Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí học sinh lớp 5, phù hợp với khả năng người hướng dẫn, sự chuẩn bị của GV và cơ sở vật chất của nhà trường

+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú

+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo

+ Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh

* Cấu trúc của trò chơi học tập:

+ Tên trò chơi

+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng nào Mục đích trò chơi sẽ quy định hành động trò chơi được thiết kế trong trò chơi

+ Đồ dùng, trò chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong Trò chơi học tập

+ Nêu lên luật chơi: Chỉ rõ quy tắc của hành động chơi quy định đối với người chơi, quy định thắng thua của trò chơi

+ Số người tham gia chơi: Cần chỉ rõ số người tham gia trò chơi

+ Nêu lên cách chơi

+ Nếu cần thiết cho HS chơi thử

+ Phần thưởng cho đội thắng, phạt đội thua như thế nào?

b Cách tổ chức trò chơi.

Thời gian tiến hành: thường từ 3 - 5 phút

- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi:

+ Nêu tên trò chơi

+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luật chơi

- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh

- Thưởng - phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò tuyệt đối GV không được phê bình hoặc nói nặng lời mà phải luôn động viên các em

2.2.3 Giới thiệu một số trò chơi nhằm gây hứng thú học tập trong môn Toán lớp 5:

Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy toán cho học sinh lớp 5

* Trò chơi 1: Xếp hàng thứ tự (Áp dụng cho các tiết học: So sánh phân số; So

sánh số thập phân, )

Mục đích: Giúp học sinh củng cố cách so sánh và sắp xếp các số thập phân,

phân số theo thứ tự từ bé đến lớn và ngược lại

Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 2 lá cờ hiệu (Cờ giấy nhỏ, 2 lá có màu khác nhau)

Học sinh mỗi đội 5 mảnh bìa (Có kích thước 10 x 15 cm) trong mỗi mảnh bìa có ghi các số thập phân, phân số lớn bé khác nhau (mỗi đội 5 em)

Thời gian chơi: 3 phút

Cách chơi: Hai đội trưởng lên nhận bìa của tổ và phát bìa cho mỗi bạn ở đội

mình Giáo viên yêu cầu hai đội quan sát, tự so sánh các số vừa nhận trong nhóm với nhau (trong 1, 2 phút ) Khi GV hô hiệu lệnh và giơ 2 lá cờ trên 2 tay về hai phía (sang ngang) yêu cầu các em nghe, giơ biển lên cao và xếp mỗi đội một hàng ngang, bắt đầu từ GV Khi thầy đưa 2 lá cờ song song về phía trước các em tập hợp hàng dọc

Giáo viên bắt đầu hô các cách khác nhau như: “Tập hợp theo thứ tự từ bé đến