BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN LÝ LUẬN VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG NỀN SẢN XUẤT HÀNG HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NA

PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ TỪNG THÀNH VIÊN NHÓM 01Tìm tài liệu, chọn lọc và tổng hợp nội dung về Đặc trưng, ưu thế và vai trò của sản xuất hàng hóa và vận dụng lý luận đưa ra các giải pháp và ph

HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM

KHOA KHÔNG LƯU

HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Giảng viên hướng dẫn: Nhóm sinh viên thực hiện (Nhóm 1):

TP Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2021

HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM

KHOA KHÔNG LƯU

HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Giảng viên hướng dẫn: Nhóm sinh viên thực hiện (Nhóm 1):

LỜI CAM ĐOAN

Chúng tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêngchúng tôi Các dữ liệu sử dụng trong bài nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng, được chúngtôi tìm kiếm và thu thập Bài nghiên cứu này được xây dựng hoàn toàn dựa trên kếtquả tìm kiếm từ các tài liệu đáng tin cậy về lý luận trong sản xuất hàng hóa của Mác –Lênin và thực tế áp dụng các lý luận ấy trong nền sản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiệnnay Các kết quả nghiên cứu trong bài nghiên cứu do chúng tôi tự tìm hiểu, phân tíchmột cách trung thực, khách quan, không bịa đặt Nếu có sai sót, tôi xin hoàn toàn chịutrách nhiệm

TP Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 06 năm 2021

Trưởng nhóm đại diện

Nguyễn Sỹ Hùng

PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ TỪNG THÀNH VIÊN NHÓM 01

Tìm tài liệu, chọn lọc và tổng hợp nội dung

về Đặc trưng, ưu thế và vai trò của sản xuất hàng hóa và vận dụng lý luận đưa ra các giải pháp và phương hướng phát triển nền sản xuất hàng hóa tại Việt Nam

1 Nguyễn Thị Lan Anh Tìm tài liệu, chọn lọc và tổng hợp nội dung

về Những chuyển biến (thành tựu và hạn chế) của nền sản xuất hàng hóa Tích hợp nội dung trình bày bản Word cho bài tiểu luận.

3 Nguyễn Nhật Anh Tìm tài liệu, chọn lọc và tổng hợp nội dung lý

luận về Khái niệm, điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hóa.

4 Phạm Thu Hiền Tìm tài liệu, chọn lọc và tổng hợp nội dung

về Tính chất, quan hệ hai mặt của lao động sản xuất và ý nghĩa của chúng.

5 Lê Bích Ngọc Tìm tài liệu, chọn lọc và tổng hợp nội dung

về Thực trạng áp dụng lý luận trong nền sản xuất hàng hóa hiện nay.

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Ngày … Tháng … Năm 2021 Giảng viên hướng dẫn

(kí và ghi rõ họ tên)

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN I PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ TỪNG THÀNH VIÊN II NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN III MỤC LỤC IV DANH MỤC VIẾT TẮT VI DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU VII PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Mục tiêu nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Kết cấu tiểu luận 2

PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Lí luận của Kinh tế chính trị Mác-Lênin về sản xuất hàng hóa 3

1.1 Khái niệm 3

1.2 Điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hóa 4

1.2.1 Phân công lao động xã hội 4

1.2.2 Sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất 7

1.3 Đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa 9

1.3.1 Đặ trưng của sản xuất hàng hóa 9

1.3.2 Ưu thế của sản xuất hàng hóa 9

1.4 Tính chất và quan hệ hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa 11

1.4.1 Tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa 11

1.4.2 Quan hệ thống nhất và mâu thuẫn giữa hai mặt lao động sản xuất hàng hóa .14 Chương 2: Vận dụng lí luận sản xuất hàng hóa trong nền sản xuất hàng hóa của Việt Nam hiện nay 16

2.1 Thực trạng của nền sản xuất hàng hóa 16

2.1.1 Hàng hóa xuất khẩu 18

2.1.2 Hàng hóa nhập khẩu 18

2.2 Những chuyển biến của nền sản xuất hàng hóa 18

2.2.1 Những thành tựu của nền sản xuất hàng hóa 18

2.2.2 Một số hạn chế trong sản xuất hàng hóa 23

2.3 Giải pháp và phương hướng phát triển nền sản xuất hàng hóa 24

2.3.1 Giải pháp 24

2.3.2 Phương hướng 25

PHẦN KẾT LUẬN 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

DANH MỤC VIẾT TẮT

Trade Agreement

Hiệp định thương mại tự

do Liên minh châu

Âu-Việt Nam GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU

Hình 1.1- Sự trao đổi hàng hóa 4

Hình 1.2- Phân công lao động xã hội 5

Hình 1.3- Ví dụ của trao đổi hàng hóa 6

Hình 1.4- Trong xã hội chiếm hữu nô lệ 7

Hình 1.5- Từng nhóm sản xuất chuyên môn hóa 8

Biểu đồ 2.1- Tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam giai đoạn 2010-2020 19

Biểu đồ 2.2- Thành tựu xuất sắc năm 2019 20

Biểu đồ 2.3- Năng suất lao động của các quốc gia châu Á năm 2018 23

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quá trình phát triển quá độcủa xã hội cùng với những công nghệ tiên tiến vượt bậc, công nghệ sản xuất hàng hóa

với chất lượng và số lượng không ngừng được thay đổi Mặc dù trong kinh tế học hiện

đại xuất hiện nhiều lý thuyết và các quan niệm khác nhau về sản xuất hàng hóa, song

lý luận của C.Mác vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay, vẫn là cơ sở khoa họcquan trọng để nghiên cứu nền sản xuất hàng hóa hiện đại Có thể nói việc nghiên cứu

lý luận về sản xuất hàng hóa là một mắt xích không thể thiếu trong việc xây dựng nềnkinh tế, không những góp phần thúc đẩy động lực phát triển kinh tế mà còn mở rộngquan hệ hợp tác quốc tế, giao lưu văn hóa ở nhiều lĩnh vực khác

Đất nước ta đang trong quá trình đổi mới, phải đối mặt với rất nhiều thách thức vàkhó khăn, nhất là trong sản xuất hàng hóa, do đó đòi hỏi chúng ta phải áp dụng nhữngbiện pháp phát triển kinh tế thật thận trọng, khẩn trương và có hiệu quả Chính vì vậy,việc vận dụng lý luận sản xuất hàng hóa vào nền sản xuất hàng hóa ở nước ta hiện nay

là vô cùng quan trọng

Chính vì nhận thức được tầm quan trong của việc nghiên cứu về điều kiện ra đời,đặc trưng, ưu thế và tính chất của sản xuất hàng hóa, có thể vận dụng một cách hiệuquả và linh hoạt vào quá trình sản xuất hàng hóa của nước ta, góp phần phát triển nền

kinh tế hàng hóa ngày càng tốt đẹp hơn, chúng em chọn đề tài: “Lý luận của Lênin về sản xuất hàng hóa và sự vận dụng trong nền sản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiện nay” là đề tài nghiên cứu của mình.

Mác-2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nhằm giúp người đọc có cái nhìn chung nhất về khái niệm, điều kiện ra đời và tồntại cũng như đặc trưng và tính chất của sản xuất hàng hóa theo quan điểm của Mác-Lênin, hiểu được tầm quan trọng to lớn của lý luận nền tảng này trong việc hình thành

và phát triển nền sản xuất hàng hóa của nước ta hiện nay Từ đó có những cái nhìn,giải pháp và phương hướng mới để phát triển nền kinh tế.

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Tổng hợp, phân tích những thông tin cơ bản về khái niệm cũng như điều kiện rađời và tồn tại của sản xuất hàng hóa cũng như tìm hiểu những đặc trưng, ưu thế và tínhchất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa Từ đó liên hệ vận dụng thực tế vàođường lối phát triển kinh tế của Việt Nam hiện nay

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được vận dụng trong bài tiểu luận là: tra cứu,tìm hiểu, tổng hợp, phân tích nghiên cứu và đưa ra nhận xét, đánh giá

5 CẤU TRÚC TIỂU LUẬN

Ngoài phần mục lục, danh mục viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, bài tiểu luậnbao gồm ba phần với cấu trúc như sau:

 Phần 1: Phần mở đầu

 Phần 2: Phần nội dung

 Chương 1- Lý luận của Mác-Lênin về sản xuất hàng hóa

 Chương 2 -Vận dụng lý luận sản xuất hàng hóa vào nền sản xuất hàng hóacủa Việt nam hiện nay

 Phần 3: Phần kết luận

Trải qua hàng nhiều thế kỉ, khi sản phẩm lao động đã trở nên dư thừa hơn, thì cáchoạt động trao đổi hàng lấy hàng trở nên thường xuyên, phổ biến Các sản phẩm laođộng lúc này cũng đã trở thành hàng hóa – là sản phẩm của lao động, thỏa mãn nhucầu nào đó của con người và thông qua việc trao đổi mua bán ở trên thị trường Và khisản phẩm lao động trở thành hàng hóa thì Sản xuất hàng hóa ra đời.

+ Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó những người sản xuất ra sảnphẩm không phải để tiêu dùng cho bản thân mà để trao đổi, mua bán ở trên thị trường.Theo lịch sử, không phải ngay từ đầu loài người xuất hiện đã có sản xuất hàng hóa Màsản xuất hàng hóa chỉ tồn tại và phát triển trong một số phương thức xã hội, gắn liềnvới những điều kiện lịch sử nhất định Sản xuất hàng hóa ra đời là bước ngoặt căn bảntrong lịch sử phát triển của xà hội loài người, đưa loài người thoát khỏi tình trạng

"mông muội", xóa bỏ nền kinh tế tự nhiên, phát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất

và nâng cao hiệu quả kinh tế của xã hội

Khái niệm: Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà trong đó sản phẩm

được sản xuất ra không phải là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếpsản xuất ra nó mà là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác, thông qua việc traođổi, mua bán

Hình 1.1 Sự trao đổi hàng hóa

1.2 ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI VÀ TỒN TẠI CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA

Theo C.Mác sản xuất hàng hóa chỉ ra đời khi có đủ 2 điều kiện là: phân công laođộng xã hội và sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất

1.2.1 Phân công lao động xã hội

Khái niệm: Phân công lao động xã hội là sự phân chia lao động xã hội thành các

ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau, tạo nên sự chuyên môn hóa của những ngườisản xuất thành những ngành, nghề khác nhau

Hình 1.2 Phân công lao động xã hội

- Trước kia, trong nền kinh tế tự nhiên, người ta phải làm tất cả công việc từ trồngtrọt, chăn nuôi,… để cung cấp cho cuộc sống của mình, thì trong sản xuất hàng hóa,mỗi người đảm bảo một công việc khác nhau Có người chuyên may vá, dệt vải, thêuthùa; có người lại chuyên trồng trọt, chuyên chăn nuôi Điều đó tạo nên sự chuyênmôn hóa trong sản xuất giúp cho năng suất lao động tăng lên, số lượng sản phẩm cóđược vượt xa so với nhu cầu Tuy nhiên, do mỗi người chỉ sản xuất một hoặc một sốloại sản phẩm nhất định, mà trong khi đó nhu cầu của họ lại đòi hỏi nhiều loại sảnphẩm khác nhau Và để thỏa mãn nhu cầu, giữa những người sản xuất phải trao đổi sảnphẩm với nhau

- Ví dụ: Anh A nuôi 1 đàn gà, nhà chị B trồng 1 vườn táo Tuy nhiên, chỉ gà haytáo không đủ để thỏa mãn nhu cầu cuộc sống hằng ngày của họ Và Anh B đem 1 con

gà đổi lấy 10 kg táo của chị B Vậy là hoạt động trao đổi được diễn ra, và lúc này gà vàtáo cũng được xem là hàng hóa

Hình 1.3 Ví dụ của trao đổi hàng hóa

- Vì vậy, phân công lao động xã hội làm xuất hiện mối quan hệ trao đổi sản phẩmgiữa những người sản xuất với nhau Phân công lao động xã hội càng phát triển, làmcho việc chuyên môn hóa sản xuất cũng tăng lên từ đó nâng cao năng suất lao động, sốlượng sản phẩm tạo ra nhiều, sức cung cấp lớn Không chỉ có thế, chuyên môn hóa sảnxuất giúp người lao động còn có điều kiện để cải thiện công cụ lao động, tích lũy kinhnghiệm, phát triển lực lượng sản xuất Những yếu tố đó tạo điều kiện thúc đẩy việctrao đổi mua bán được mở rộng và đa dạng hơn

 Với ý nghĩa đó, phân công lao động xã hội đóng vai trò là cơ sở, là điều kiệncần cho sự ra đời của sản xuất hàng hóa

- Tuy nhiên, nếu chỉ có phân công lao động xã hội là chưa đủ để làm xuất hiện sản

xuất hàng hóa C.Mác viết: "Trong công xã Ấn Độ thời cổ đại, lao động đã có sự phân công xã hội, nhưng các sản phẩm lao động không trở thành hàng hóa Chỉ có sản

1.2.2 Sự tách biệt về mặt kinh tế của các chủ thể sản xuất.

- Trong xã hội chiếm hữu nô lệ, người chủ nô sở hữu nhiều nô lệ và mỗi người nô lệlàm một công việc khác nhau tạo ra sản phẩm khác nhau, nhưng họ lại không có sựtách biệt về mặt kinh tế, sản phẩm họ tạo ra không thuộc quyền sở hữu của họ mà làcủa chủ nô Người nô lệ không thể tự do đem sản phẩm đó đi trao đổi Sản phẩm laođộng của họ khi này không được xem là hàng hóa Chỉ khi người chủ nô, mang sảnphẩm này ra thị trường và thực hiện quá trình trao đổi mua bán thì mới được xem làhàng hóa Và chủ nô, nô lệ khác nhau ở chỗ là quyền sở hữu và có sự tách biệt về kinh

tế

Hình 1.4 Trong xã hội chiếm hữu nô lệ

- Trong lịch sử, một số công xã cổ đại đã có sự phân chia lao động khá chi tiết, nhưcông xã thị tộc Ấn Độ thời cổ đại, nhưng sản phẩm của lao động cũng chưa trở thànhhàng hóa Bởi vì, tư liệu sản xuất là của chung, sản phẩm của từng nhóm sản xuấtchuyên môn hóa cũng là của chung, được dùng chung cho các thành viên trong công

xã, không thông qua trao đổi mua bán

Hình 1.5 Từng nhóm sản xuất chuyên môn hóa

- Vì vậy, muốn sản xuất hàng hóa ra đời và tồn tại phải có điệu kiện thứ hai là sựtách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất

 Sự tách biệt mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất làm cho người sản xuất trởthành chủ thể sản xuất độc lập, khác nhau về lợi ích Trong điều kiện như vậy, nếungười này muốn tiêu dùng sản phẩm của người khác thì phải thông qua việc trao đổi,mua bán sản phẩm Tức là phải trao đổi dưới hình thức hàng hóa, hay nói các khác thì

sự tách biệt về mặt kinh tế giữa những người sản suất đòi hỏi việc trao đổi sản phẩmgiữa họ với nhau phải dựa trên nguyên tắc bình đẳng, ngang giá, cả hai bên đều có lợi,

tức là trao đổi mang hình thái trao đổi hàng hóa.

- Trong lịch sử, sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất do chế độ tưhữu về tư liệu sản xuất quy định Trong chế độ này thì tư liệu sản xuất thuộc quyền sởhữu của mỗi cá nhân, nên kết quả là sản phẩm làm ra thuộc quyền sở hữu của họ Saunày, do sự xuất hiện nhiều hình thức sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất; sự khác biệt

 Nếu sự phân công lao động xã hội là điều kiện cần, thì sự tách biệt về mặt kinh

tế của các chủ thể sản xuất là điều kiện đủ đề sản xuất hàng hóa ra đời

Kết luận: Sản xuất hàng hóa chỉ ra đời và tồn tại khi có đủ hai điều kiện: Phân

công lao động xã hội và sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất Nếuthiếu một trong hai điều kiện trên thì sẽ không có sản xuất hàng hóa, và sản phẩm laođộng cũng sẽ không mang hình thái hàng hóa

1.3 ĐẶC TRƯNG, ƯU THẾ VÀ HẠN CHẾ CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA

1.3.1 Đặc trưng của sản xuất hàng hóa:

- Sản xuất hàng hóa có hai đặc trưng cơ bản sau:

+ Sản xuất hàng hóa là sản xuất để trao đổi, mua bán Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ

chức kinh tế đối lập với sản xuất tự cung tự cấp trong thời kỳ đầu của lịch sử loàingười Cụ thể, trong sản xuất hàng hóa sản phẩm được tạo ra để đáp ứng nhu cầu tiêudùng của người khác, thông qua việc trao đổi, mua bán

+ Lao động của người sản xuất hàng hóa vừa mang tính tư nhân, vừa mang tính xã hội Tính chất tư nhân thể hiện ở việc đặc tính của sản phẩm được quyết định bởi cá

nhân người làm ra nó hoặc người trực tiếp sở hữu tư liệu sản xuất trên danh nghĩa.Tính chất xã hội thể hiện qua việc sản phẩm tạo ra đáp ứng cho nhu cầu của nhữngngười khác trong xã hội Tính chất tư nhân đó có thể phù hợp hoặc không phù hợp vớitính chất xã hội Đó chính là mâu thuẫn cơ bản của sản xuất hàng hóa

+ Mục đích của sản xuất hàng hóa là giá trị và lợi nhuận mà không phải là giá trị sửdụng

1.3.2 Ưu thế và hạn chế của sản xuất hàng hóa:

 So với nền kinh tế tự cung tự cấp, nền sản xuất hàng hóa có rất nhiều ưu thế vượttrội:

- Thứ nhất: Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

+ Sự phát triển của sản xuất hàng hóa làm cho phân công lao động xã hội ngày càngtrở nên sâu sắc, sự liên hệ giữa ngành sản xuất ngày càng trở nên chặt chẽ, nhờ đó xóa

bỏ tình trạng tự cung tự cấp, đồng thời thúc đẩy quá trình sản xuất và lao động Mục

đích của sản xuất hàng hóa là để trao đổi mua bán trên thị trường tức là thỏa mãn nhucầu của thị trường, sự gia tăng không giới hạn nhu cầu của thị trường là động lực mạnh

mẽ thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển

+ Ví dụ: Trong sản xuất tự cung tự cấp người thợ dệt vải dệt ra vải là để đáp ứng nhucầu mặc của mình mà thôi Thế nhưng, trong nền sản xuất hàng hóa thì vải của ngườithợ dệt được đem ra mua bán trao đổi trên thị trường nhằm thỏa mãn nhu cầu mặc củanhiều người và nhu cầu này không ngừng gia tăng trên thị trường để đáp ứng nhu cầu

đó đòi hỏi người thợ dệt phải không ngừng cải tiến chất lượng vải, số lượng vải trongnền kinh tế sản xuất hàng hóa khách hàng là thượng đế Vì vậy, sản xuất cái gì, sảnxuất cho ai, sản xuất như thế nào luôn được các nhà sản xuất căn cứ vào mục đích củathị trường từ đó thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển

- Thứ hai: Đẩy mạnh quá trình xã hội hóa sản xuất

+ Sản xuất hàng hóa phá vỡ tính tự cung tự cấp, bảo thủ, lạc hậu của nền sản xuất tựcấp tự túc Khai thác được lợi thế về tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ

sở, từng vùng, từng địa phương, kích thích sự phát triển về kinh tế của cả quốc gia

- Thứ ba: Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa người sản xuất dẫn tới cạnh tranh gay gắt

+ Cạnh tranh thúc đẩy những người sản xuất phải năng động, không ngừng tìm cáchcải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa quá trình sản xuất, thúc đẩy lực lượng sản xuất khôngngừng phát triển

- Thứ tư: Đáp ứng nhu cầu đa dạng cho xã hội

+ Sản xuất hàng hóa là hệ thống mở Tính chất mở của sản xuất hàng hóa tạo ra cơ

sở cho việc mở rộng giao lưu kinh tế, chính trị,văn hóa từ đó tạo ra tiền đề cho xã hộikhông ngừng phát triển Góp phần cải thiện đời sống xã hội đồng thời làm tăng khả