PHÂN TÍCH NHỮNG NHÂN tố tác ĐỘNG đến TINH THẦN yêu nước và cứu nước của hồ CHÍ MINH TRONG GIAI đoạn 1890 1911 yếu tố nào tác ĐỘNG MẠNH NHẤT

Chúng ta đều nhận thức rõ, Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước xuất phát từlòng yêu nước, thương dân sâu sắc và khát vọng giải phóng dân tộc cháy bỏng, cùng vớihoài bão lớn lao của một

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH MARKETING

GIẢI THÍCH?

HỌC PHẦN: 2121101001303 – TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Họ và tên: Trần Minh Thư

GVHD: TS Nguyễn Thị Mộng Tuyền

TP Hồ Chí Minh, Tháng 01 năm 2022

I ĐẶC ĐIỂM VÀ TRUYỀN THỐNG QUÊ HƯƠNG: 4

1 Thiên nhiên khắc nghiệt: 4

2 Quê hương đói nghèo: 5

3 Miền quê nhiều cảnh sắc có nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc: 5

4 Giàu truyền thống đánh giặc cứu nước: _6

5 Truyền thống hiếu học: 7

II GIA ĐÌNH: _8III THỰC TIỄN XÃ HỘI VIỆT NAM CUỐI TK XIX- ĐẦU TK XX CÙNG CHÍNH SÁCH CAI TRỊ CỦA THỰC DÂN PHÁP: 9

1 Một số phong trào nổi bật: 14

2 Nguyên nhân thất bại: _15

V NHÂN CÁCH CON NGƯỜI, TINH THẦN TUỔI TRẺ HỒ CHÍ MINH: 16

B NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH LỚN NHẤT ĐẾN VIỆC HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH. _16 TÀI LIỆU THAM KHẢO _18

LỜI NÓI ĐẦU

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

"Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước” - Đó là lời khẳng định đầy tự hào của chủ

tịch Hồ Chí Minh khi nói về lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam Thật vậy, tình yêu quêhuơng, Tổ Quốc tự bao đời đã thấm nhuần trong dòng màu đỏ của mỗi người con ViệtNam Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảy xuyên suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam,

là chuẩn mực cao nhất, đứng đầu bảng giá trị văn hóa tinh thần Việt Nam Nghiêng mìnhtheo chiều dài lịch sử, ta có thể nhìn thấy bao nhiêu trái tim sục sôi đã sẵn sàng đứng lên,

hy sinh thân mình để chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đồng bào, đất nước Đặc biêt, sự kiệnngày 05/06/1911 – Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, hành trang mà Người mang theo làlòng yêu nước nhiệt thành và quyết tâm “làm bất cứ việc gì để sống và để đi” nhằm thựchiện hoài bão tìm ra con đường cứu nước, cứu dân đã trở thành một cột mốc lịch sử vĩđại, mở ra một thời đại mới cho dân tộc Việt Nam Chủ nghĩa yêu nước được soi rọi dướiánh sáng chủ nghĩa Mac-Lênin đã giúp Người tìm ra được con đường cứu nước đúngđắn: giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng vô sản Từ đó, Hồ Chí Minh đã sánglập ra Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam

Bằng trí tuệ, bản lĩnh và phương pháp Hồ Chí Minh đã đưa dân tộc ta từng bước sánh vaivới thời đại

Trong bối cảnh thế giới đang có những diễn biến phức tạp, đan xen những thời cơ và thửthách, những tiêu cực và tích cực, những nghịch lý cuộc đời thì ý nghĩa lịch sử và giátrị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và sự kiện Bác Hồ ra đi tìm đường cứunước nói riêng càng được tỏa sáng hơn bao giờ hết

Chúng ta đều nhận thức rõ, Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước xuất phát từlòng yêu nước, thương dân sâu sắc và khát vọng giải phóng dân tộc cháy bỏng, cùng vớihoài bão lớn lao của một lãnh tụ thiên tài Đây chính là động cơ và mục đích của chuyến

đi lịch sử ấy Tuy nhiên, để hình thành nên tư tưởng yêu nước, cứu nước để quyết định ra

đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã được nhiều nhân tố tác động, thúc giục đến mặt

tư tưởng, nhận thức và hành động trong giai đoạn 1890-1911 (thời niên thiếu của Người

trước khi ra đi tìm đường cứu nước) Đây cũng chính là lí do mà tác giả chọn đề tài này,nhằm phân tích, lập luận những cơ sở đầu tiên dẫn đến việc hình thành nên tư tưởng vĩđại mang tầm vóc lịch sử của chủ tịch Hồ Chí Minh, đem đến cái nhìn khách quan và sâusắc hơn cho người đọc trong việc nhận thức khoa học giá trị tư tưởng của Người đối vớicách mạng Việt Nam, từ đó có tư tưởng, tình cảm tích cứu trong việc sống và học tậptheo phong cách, tư tưởng Hồ Chí Minh.

II MỤC TIÊU ĐỀ TÀI:

Chỉ ra và phân tích những yếu tố tác động đến nhận thức và hành động từ đó giúphình thành nên tư tưởng yêu nước và cứu nước của Hồ Chí Minh trong giai đoạn 1890-1911

Xác định và giải thích được yếu tố chính, quan trọng nhất trong việc hình thành nên

tư tưởng yêu nước và cứu nước của Hồ Chí Minh trong giai đoạn này

PHẦN NỘI DUNG

A NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TINH THẦN YÊU NƯỚC VÀ CỨU NƯỚC CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN 1890-1911.

I ĐẶC ĐIỂM VÀ TRUYỀN THỐNG QUÊ HƯƠNG:

Chủ tịch Hồ Chí Minh, thời thơ ấu tên là Nguyễn Sinh Cung, sinh ngày 19-5-1890,tại quê ngoại là làng Hoàng Trù (còn gọi là làng Trùa), xã Chung Cự, tổng Lâm Thịnh,huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An),

trong một gia đình nhà Nho, nguồn gốc nông dân Quê hương chính là cái nôi bồi dưỡng nên tư tưởng yêu nước đáng trân trọng của Người.

1 Thiên nhiên khắc nghiệt:

Với địa thế lưng tựa dải Trường Sơn hùng vĩ, trước mặt là Biển Đông bao la, thiênnhiên đã ban tặng cho Nghệ An cảnh sắc "non xanh nước biếc như tranh họa đồ", nhưngcũng đặt con người nơi đây thường xuyên phải đối mặt, chống chọi với thiên tai, điềukiện tự nhiên, khí hậu đầy khó khăn, khắc nghiệt Nam Đàn là vùng sông nước lầy lội, cóbão lụt, những cơn gió xoáy mạnh tạo thành những “độc lôi” lớn Điều kiện sông nướcnhư vậy đã tạo ra một cộng đồng dân cư định cư gồm nhiều nơi đến mang nhiều tinh hoakhác nhau, đồng thời có một cuộc sống thường xuyên phải đấu tranh với thiên nhiên

Chính điều đó, đã tôi luyện và hun đúc nên con người Nghệ An vừa có những phẩm chấttốt đẹp chung của con người Việt Nam, vừa có những nét tính cách đặc sắc riêng củangười Xứ Nghệ, đó là: một lối sống gan góc, đầy bản lĩnh, trung kiên, sẵn sằng đươngđầu với khắc nghiệt Ngay khi Bác Hồ sinh ra và lớn lên, cuộc sống sông nước vẫn cònđậm nét Vùng sông nước Nam Đàn nói trên vừa cho tuổi thơ Hồ Chủ Tịch một cơ sở tìnhcảm đồng thời tạo thêm cho tuổi trẻ của Người, gia đình của Người xóm làng của ngườitinh thần đấu tranh lòng tin vào sức mạnh của chính mình

2 Quê hương đói nghèo:

Hoàn cảnh thiên nhiên đấy không thể không ảnh hưởng đến cuộc sống, tính cách vàcon người ở đây Dân làng Kim Liên sống cơ cực, đói khổ, họ đói khổ không chỉ do thờitiết khắc nghiệt không làm nghề nông được mà còn do ruộng đất cày cấy không đủ, bìnhquân mỗi đầu người là ba sào và hầu hết tập trung trong tay những gia đình giàu có Sốđông con người ở đây đói khổ, lam lũ, quanh năm chỉ phong phanh quần đùi Do đó,nhân dân lao động vùng lân cận thường gọi Làng Sen với cái tên không mấy thi vị là

“làng khố rách áo ôm”:

“Làng sen đóng khố thay quần

Ít cơm nhiều cháo tảo tần quanh năm”

( Ca dao ).

Chính vì thế, khi nói đến quê hương của Người, người ta thường nghĩ đến nhữngcon người cần cù, nhẫn nại, gan gốc, đầy ý chí, nghị lực để làm ra hạt lúa, củ khoai Mỗingười họ thường nhắc nhở nhau rằng:

“Muốn ăn thì phải chăm làm Một hạt thóc vàng chín hạt mồ côi”

( Ca dao )

Con người trong hoàn cảnh đấy đã chung lưng đấu cật, yêu thương, đùm bọc lẫnnhau Người ta lấy ý chí, nghị lực như một thứ tôn giáo để vươn tới hoàn thiện mình Làmột cậu bé mẫn cảm, Hồ Chí Minh ngay từ nhỏ đã sống và tiếp cận lối sống, phẩm chất,tinh thần cũng tình làng nghĩa xóm,…của con người Nghệ An, chính điều đó đã xây dựngnên một tấm lòng bao dung, nhân ái, yêu nước, thương dân góp phần hình thành nên tưtưởng Hồ Chí Minh

3 Miền quê nhiều cảnh sắc có nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc:

“Nghệ An phải trở thành điểm đến du lịch lịch sử vào loại đệ nhất giang sơn” (Phó

Thủ tướng Vũ Khoan phát biểu tại lễ công bố năm du lịch Nghệ An ở thành phố Vinhngày 24/02/2005) Nam Đàn chính là huyện có nhiều danh thắng nổi tiếng, nơi chung đúcnhiều tú khí, nơi sinh ra nhiều nhân tài tuấn kiệt làm nên nhiều kỳ tích kỳ vĩ Những kỳtích của các vĩ nhân đã làm lung linh, linh thiêng cho các thắng cảnh danh lam đi sâu vào

lòng dân bao thế hệ và là niềm tự hào, là sức mạnh vô hình lớn lao có sức lay động, lantoả đến vô cùng

Bên cạnh cái đẹp của thiên nhiên con người cũng tạo ra một vùng văn hóa phongphú giàu bản sắc Với đôi tay cần cù mà đầy tài hoa, với tình cảm dạt dào mà sâu đắng,với trí tuệ thông minh mà nhiều lúc được thăng hoa, núi chồng đầy thông reo, bào thả đầysen thơm, trên núi được con người điểm tô đền thiêng, chùa đẹp, dân Kim Liên tự hào:

“Nhất vui là cảnh quê mình Kim Liên sen tốt, Ngọc Đình chuông kêu”

( Ca dao )

Trong đời sống tinh thần, vùng quê Bác cũng có những nét đậm đà bản sắc dân tộcriêng Nổi bật nhất là những đêm hát phường vải mà quê hương của nó là làng Kim Liên,Hoàng Trù, Ngọc Đình,…

“Thanh Chương là đất cày bừa Nam Đàn dệt vải hát hò thâu đêm”

( Ca dao )

Ấy mới thấy, tuổi thơ Hồ Chủ Tịch được hương những lời ru ấm áp, ngọt ngào,chính lời ca tiếng hát đã nhem nhóm vào lòng con người ta tình yêu quê hương đất nướcmặn nồng, biết trân trọng giá trị tinh hoa văn hoá của quê hương

Do vậy, sống giữa cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp, có nhiều di tích lịch sử, nhữngcâu hát phường vải, hát ví, đã góp phần nuôi dưỡng tâm hồn Bác biết yêu thương quêhương, Tổ Quốc, bất chấp những gian lao, hiểm nguy để bảo vệ “tình yêu” của chínhmình

4 Giàu truyền thống đánh giặc cứu nước:

Nghệ An là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hoá, cái nôi của nhiều cuộccách mạng trong tiến trình dựng nước và giữ nước, suốt chiều dài lịch sử cùng dân tộc,mảnh đất địa linh này thời nào cũng có những anh hùng, hào kiệt, danh tướng, danh nhânđóng góp công trạng vẻ vang cho đất nước và quê hương Trong hầu hết các cuộc khángchiến chống quân xâm lược của dân tộc ta, luôn có sự hiện hữu nổi trội, quan trọng, tíchcực của người dân xứ Nghệ Ngay trong thời kỳ chống Bắc thuộc, nhân dân Nghệ An đã

hưởng ứng mạnh mẽ các cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng.

Trong đó, ghi dấu ấn đậm nét là khởi nghĩa Hoan Châu cách đây 1.300 năm, đã lật đổ áchthống trị của nhà Đường, lập nên thành Vạn An của một quốc gia độc lập Trong giaiđoạn tự chủ của quốc gia Đại Việt, Nghệ An là nơi cung cấp nhân tài, vật lực cho cáccuộc kháng chiến chống quân xâm lược phương Bắc, đồng thời là chiến trường, tiềntuyến của các cuộc chiến tranh chống các thế lực xâm lược ở phía Nam, phía Tây

Đất nước núi sông quê hương của Hồ Chí Minh gắn chặt với lịch sử nước nhà Nhận xét

về truyền thống này, đồng chí Lê Duẫn đã nói: “Trong nước ta hàng nghìn năm nay, Nghệ Tĩnh (nay là Nghệ An) là nơi xây dựng cơ sở chống giặc ngoại xâm, giữ vững nước nha, khi nào phía Bắc mất, người ta lại vào đây xây dựng lực, sức mạnh để giải phóng đất nước Do cơ sở vị trí truyền thống đó mà chúng ta không lấy làm ngạc nhiên ở Nghệ Tĩnh đã sinh trưởng những lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Cái đó không hải tình cờ mà do lịch sử xây sựng và kiến thiết đất nước đã hun đúc nên Nghệ Tĩnh, nhân dân anh hùng, cần cù lao động có nhiều năng lực phi thường”.

Có thể thấy, được sinh ra và lớn lên trong môi trường cách mạng, giàu truyền thốngyêu nước, thương dân, sớm chứng kiến cảnh lầm than, thấm nhuần nỗi đau mà cả đồngbào đã và đang gắng chịu đã đúc kết nên tình yêu đất nước to lớn và thôi thúc Hồ ChíMinh ra đi tìm đường cứu nước với khát vọng đem lại độc lập, tự do, hạnh phúc, ấm nocho những người con máu đỏ da vàng

5 Truyền thống hiếu học:

Tiếp thu truyền thống tốt đẹp của quê hương, gia đình, được theo học các vị túcNho và tiếp xúc với nhiều loại sách báo tiến bộ ở các trường, lớp tại Vinh, tại kinh đôHuế, hiểu rõ tình cảnh nước nhà bị giặc ngoại xâm đô hộ, Hồ Chí Minh sớm có tưtưởng yêu nước và thể hiện rõ tư tưởng yêu nước trong hành động Hồ Chí Minh đãtham gia phong trào chống thuế ở Trung Kỳ (năm 1908) Là thầy giáo ở Trường DụcThanh, Phan Thiết, khi dạy học cũng như trong trong sinh hoạt, Hồ Chí Minh thườngđem hết nhiệt tình truyền thụ cho học sinh lòng yêu nước và những suy nghĩ về vậnmệnh nước nhà (năm 1910)

II GIA ĐÌNH:

Đối với Hồ Chí Minh, bên cạnh không gian lớn là bối cảnh quê hương đất nước trong những năm cuối TK XIX- đầu TK XX thì gia đình cũng chính là một yếu tố quan trọng

để định hình nên những tư tưởng, chí hướng yêu nước ban đầu Giống như Giáo sư Trần

Văn Giàu đã khẳng định: “Những dấu ấn trong gia đình tâm hồn người niên thiếu, nếu

về sau có bị phủ lớp bụi bậm thời gian đi nữa, nó vẫn trường tồn như một trầm tích của quả đất” Cha của Người là Nguyễn Sinh Sắc (Nguyễn Sinh Huy), sinh năm 1862, mất năm 1929, quê ở làng Kim Liên (thường gọi là làng Sen) cùng thuộc xã Chung Cự, nay là

xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Ông Nguyễn Sinh Sắc xuất thân từ gia đìnhnông dân, mồ côi cha mẹ sớm, từ nhỏ đã chịu khó làm việc và ham học Vì vậy, ông đượcnhà Nho Hoàng Xuân Đường ở làng Hoàng Trù xin họ Nguyễn Sinh đem về nuôi Là người ham học và thông minh, lại được nhà Nho Hoàng Xuân Đường hết lòng chăm sóc, dạy dỗ, ông thi đỗ Phó bảng và sống bằng nghề dạy học Đối với các con, ông Sắc giáo dục ý thức lao động và học tập để hiểu đạo lý làm người Khi còn trẻ, như nhiều người cóchí đương thời, ông dùi mài kinh sử, quyết chí đi thi Nhưng càng học, càng hiểu đời, ông

nhận thấy: “Quan trường thị nô lệ trung chi nô lệ, hựu nô lệ”, nghĩa là “Quan trường là

nô lệ trong những người nô lệ, lại càng nô lệ hơn” Do đó, sau khi đỗ Phó bảng, được

trao một chức quan nhỏ, nhưng vốn có tinh thần yêu nước, khẳng khái, ông thường chốngđối lại bọn quan trên và thực dân Pháp Vì vậy, sau một thời gian làm quan, ông bị chúng cách chức và thải hồi Ông vào Nam Bộ làm thầy thuốc, sống cuộc đời thanh bạch cho đến lúc qua đời Nguyễn Sinh Sắc không những là người cha mà còn là người thầy đã dạycho Bác chu đáo đáo về đạo làm người, trách nhiệm đối với cộng đồng, các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam như: yêu nước, thương dân, đoàn kết, cộng đồng, dânchủ, trung, hiếu,v.v Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc cũng định hướng cho Người muốn thắng giặc Pháp thì phải hiểu văn hóa Pháp, muốn hiểu văn hóa Pháp thì phải học ngôn ngữ của Pháp

Một người nữa cũng ảnh hưởng đến việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh là người

mẹ Hoàng Thị Loan Bà Hoàng Thị Loan sinh năm 1868 tại làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An trong một gia đình có truyền thống Nho học Cả hai

gia đình nội, ngoại của bà đều giàu lòng thương người, trọng nghĩa khí, có cách nhìn tân tiến trong cuộc sống, vượt ra ngoài sự ràng buộc của lễ giáo phong kiến đương thời Bà chính là hình ảnh điển hình của bà mẹ Việt Nam cần mẫn, tảo tần, đảm đang, hết mực yêuthương chồng con và ăn ở nhân đức với mọi người, được làng xóm mên phúc Những tình cảm đó đã dần ăn sâu vào trong trái tim Hồ Chủ Tịch để mà phát triển nên tư tưởng

Hồ Chí Minh yêu nước, thương dân

III THỰC TIỄN XÃ HỘI VIỆT NAM CUỐI TK XIX- ĐẦU TK XX CÙNG CHÍNH SÁCH CAI TRỊ CỦA THỰC DÂN PHÁP:

Một trong những nhân tố chính tác động mạnh mẽ đến sự hình thành tư tưởngyêu nước và khát vọng cứu nước của Hồ Chí Minh đó là tình yêu thương mà Hồ ChíMinh dành cho cả đồng bào dân tộc khi phải chịu những áp bức, bộc lột nặng nề, đi cùngtình yêu thương đó là lòng căm phẫn trước những tội ác của của thực dân Pháp và phong

kiến– Nỗi đau chồng chất nỗi đau, bối cảnh Việt Nam lúc bấy giờ chẳng khác gì “địa ngục trần gian” – Đầy đen tối và ai oán Tất cả đã dấy lên trong Hồ Chí Minh ngọn lửa

niềm tin và khát vọng ra đi tìm đường cứu nước - mong muốn dân tộc Việt Nam độc lập,

tự do, hạnh phúc

Ngày 1-9-1858, thực dân Pháp nổ tiếng súng mở đầu cho sự xâm lược Việt Nam

Thực dân Pháp đã chiếm nước ta với hai bản hiệp ước Hacmang 1883 và hiệp ướcPatanot 1884 mà triều đình nhà Nguyễn đã kí – công nhận sự thống trị lâu dài của thựcdân Pháp đối với nước ta Sau khi bình định xong Việt Nam, năm 1897, chính phủ Pháp

cử Pôn Đu-me sáng làm toàn quyền Đông Dương để hoàn thành bộ máy cai trị và tiếnhành cuộc khai thác thuộc địa với mục đích cướp đoạt tài nguyên, bóc lột nguồn nhâncông rẻ mạt, biến Việt Nam thành thị trường tiêu thụ hàng hoá cho chính quốc, thu lợinhuận tối đa, phục vụ cho giới tư bản lũng đoạn Pháp Để thực hiện hoá mục đích đó,thực dân Pháp tiến hành chính sách cai trị trên mọi lĩnh vực Chính sách thống trị và khai

thác thuộc địa của thực dân Pháp ở Việt Nam là chính sách chuyên chế về chính trị, bóc lột nặng nề về kinh tế và kìm hãm nô dịch về văn hóa, biến nước ta từ một quốc gia phong

kiến thành “Một xứ thuộc địa, dân ta là vong quốc nô, Tổ quốc ta bị giày xéo dưới gót sắc của kẻ thù hung ác”.