Vận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở THCSVận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở THCSVận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở THCSVận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở THCSVận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở THCSPHẦN MỞ DẦU 1 Bối cảnh của sáng kiến Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là quan tâm đến việc h.
Trang 1PHẦN MỞ DẦU
1 Bối cảnh của sáng kiến
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là quan tâmđến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì
qua việc học Ngay từ lúc sinh thời Bác Hồ có nói: “Vì lợi ích mười năm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người” Câu nói của Bác đã khẳng định
vai trò to lớn của giáo dục đối với thế hệ trẻ Đúng thế: “làm thầy thuốc có thể cứu
sống một mạng người, làm thầy giáo có thể cứu sống một thế hệ” Người thầy là
người luôn cống hiến hết mình để ươm trồng lớp lớp những thế hệ măng non chođất nước Bằng lương tâm và trách nhiệm mỗi thầy cô gửi gắm biết bao tâm huyếtcủa mình trong sự nghiệp trồng người qua từng trang giáo án, qua từng bài giảngtrên lớp Những băn khoăn, trăn trở về thế hệ trẻ có tài, có đức để phục vụ đất nước
là thành quả cao quý của mỗi thầy cô giáo
Mà bộ môn Giáo dục Công dân là môn học quan trọng giúp học sinh hìnhthành và phát triển nhân cách, cảm xúc, tình cảm, niềm tin đạo đức Từ đó, các em tựhoàn thiện nhân cách, hướng tới cái chân - thiện - mĩ, trở thành người phát triển toàndiện vừa có đức, vừa có tài “vừa hồng vừa chuyên sâu” Giáo dục công dân cũng làkho tri thức vô giá, là hành trang để các em mang theo suốt hành trình của mình ởhiện tại và trong tương lai Môn học giúp các em nhận thức đúng đắn cái tốt, cái xấu,biết yêu thương, kính trọng, lễ phép, biết ơn mọi người Hơn thế nữa, các em cònđược trang bị hệ thống các kiến thức pháp luật cơ bản phù hợp với lứa tuổi để tạonên những lớp trẻ có hiểu biết, có ý thức kỉ luật và tôn trọng pháp luật, đào tạo thế hệtrẻ có ích cho gia đình, xã hội, xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước
2 Lý do chọn sáng kiến
Nghị quyết số 29- NQ/TW khoá XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục vàđào tạo của Đảng đã khẳng định: Đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theohướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức,
kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máymóc; tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngườihọc tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực
Dạy học hiện nay theo định hướng phát triển năng lực người học, hướng tớicác kĩ năng giao tiếp, hợp tác, ngôn ngữ, sử dụng công nghệ thông tin … vì thế làngười giáo viên dạy môn Giáo dục công dân, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào đểgiờ dạy học đạt hiệu quả cao nhất, làm thế nào để giáo dục đạo đức học sinh tốtnhất đó là vấn đề đáng quan tâm
Trang 2Luật Giáo dục và các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và đào tạo đã xácđịnh: “ Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện vềđạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhâncách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa …” (Điều 23 Luật giáo dục) Vì thế,môn GDCD trong nhà trường có ý nghĩa rất quan trọng trong sự hình thành và pháttriển nhân cách học sinh
Để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy theo yêu cầu đổi mới
phương pháp dạy học với định hướng “ lấy học sinh làm trung tâm” giáo viên cần
đa dạng hoá các phương pháp dạy học đảm bảo hiệu quả cao và học sinh tích cực,chủ động trong học tập Vì vậy việc dạy đạo đức, pháp luật giáo viên không chỉ sửdụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại mà còn phải sử dụng linh hoạt cácphương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực để mang đến hiệu quả cao cho giờ học
Trong nhà trường, môn GDCD thường bị coi là môn phụ nên các giờ họcdiễn ra một cách đơn điệu, khô khan, giáo viên chủ yếu sử dụng phương phápthuyết trình Trong giờ, học sinh ít được hoạt động, các em học thụ động, giờ họcnhạt nhẽo, nhàm chán Hơn nữa giáo viên dạy bộ môn Giáo dục công dân phầnđông là dạy kiêm nhiệm nên họ ít quan tâm đến việc đầu tư cho bài giảng Do đóhiệu quả giờ dạy đạo đức, pháp luật chưa cao, các em hiểu biết về các chuẩn mựcđạo đức, pháp luật còn mơ hồ
Vì vậy, trong năm học 2020-2021 tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Vận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở THCS”.
3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu
Ở đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu một số phương pháp và kĩ thuật dạyhọc tích cực trong môn Giáo dục công dân
- Phạm vi nghiên cứu
Với đề tài này tôi tiến hành nghiên cứu ở lớp 6A, 6B trường THCS tôi trựctiếp giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân trong năm học 2018-2019 và cũng ápdụng để giảng dạy Giáo dục công dân các lớp 7,8,9
4 Mục đích nghiên cứu
Qua nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng vai trò của việc sử dụngcác phương pháp, kĩ thuật dạy học để từ đó đưa ra những giải pháp hợp lí nhằmmục đích nâng cao chất lượng dạy học môn Gáo dục công dân ở THCS
- Nghiên cứu lý luận về các phương pháp, kĩ thuật dạy học vận dụng như thế nào
Trang 3trong môn GDCD.
- Từ đó đề ra những giải pháp hiệu quả và cụ thể trong việc áp dụng các phươngpháp dạy học tích cực nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD trong trườngTHCS
- Qua nghiên cứu đề tài này, tôi đã rút ra được những bài học kinh nghiệm từ việcvận dụng linh hoạt, hiệu quả các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực tronggiảng dạy môn GDCD
PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG CỦA NỘI DUNG/GIẢI PHÁP CẦN NGHIÊN CỨU
1 Cơ sở lý luận
Nước ta đang bước vào giai đoạn CNH - HĐH với mục tiêu đến năm 2020 sẽ
cơ bản trở thành nước công nghiệp Nhân tố quyết định thắng lợi của cuộc CNH HĐH là con người, nguồn lực người Việt Nam được phát triển về số lượng và chấtlượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số29- NQ/TW khoá XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng đã
-khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc” Cũng như các
môn học khác môn GDCD cần có sự đổi mới về phương pháp dạy học nhằm nângcao chất lượng dạy và học là một yêu cầu quan trọng và cần thiết Từ đó, việc vậndụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học GDCD là đòi hỏikhông thể thiếu để nâng cao chất lượng dạy học, để khai thác tính năng động, sángtạo, tính tự lập, tự chủ của học sinh đúng với yêu cầu của giáo dục trong thời kì đổimới “lấy người học làm trung tâm” Luôn tạo ra những giờ học hay, sinh động, hiệuquả, lôi cuốn học sinh
Giáo dục công dân là môn học quan trọng trong chương trình Trong đó, mônGDCD 6 trong trường THCS lại càng có tầm quan trọng hơn Bởi đây là môn họcphát triển từ môn đạo đức ở Tiểu học, là nền tảng để học sinh tiếp tục học bộ mônGDCD 7,8,9 Nó cũng trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về các chuẩnmực đạo đức tốt đẹp (tiết kiệm, lễ độ, biết ơn…), những chuẩn mực pháp luật(quyền của trẻ em, quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, thư tín, điện thoại, điệntín…) để học sinh có đủ điều kiện giao tiếp, ứng xử đáp ứng yêu cầu của xã hội
Để đáp ứng đúng yêu cầu của bộ môn, đòi hỏi mỗi người thầy luôn là người chiến
sĩ tiên phong trên mặt trận giáo dục, luôn tích cực trong việc đổi mới phương pháp
Trang 4dạy học; người thầy sẽ là người định hướng để giúp học sinh tự chiếm lĩnh tri thứcmột cách chủ động, sáng tạo Bởi thế vai trò của thầy, cô trong mỗi giờ lên lớp vôcùng quan trọng.
+ Nhà trường cũng được trang bị phương tiện, đồ dùng dạy học, tranh ảnh,máy chiếu, sách giáo khoa, sách giáo viên đầy đủ để phục vụ cho việc giảng dạyngày càng tốt hơn
+ Trong những năm học gần đây, bộ môn Giáo dục công dân trong trườngTHCS cũng được đưa vào là môn thi lên THPT bởi thế cũng đã dần được thầy cô
+ Giáo viên chưa quan tâm đến việc sử dụng phương tiện, đồ dùng dạy học.Thầy (cô) lên lớp còn dạy chay, giờ học có tranh ảnh không cần khai thác, máychiếu ít sử dụng, chỉ sử dụng đơn thuần sách giáo khoa mà thôi
+ Giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp dạy học cũ, truyền thống như
Trang 5thuyết trình, vấn đáp nên việc truyền thụ kiến thức còn thụ động: thầy đọc - tròchép, thầy nói - trò nghe, dạy qua loa đại khái, ít đổi mới phương pháp Vì thế giờdạy học đơn điệu, tẻ nhạt.
+ Vì xem nhẹ môn GDCD nên các nhà trường thường phân công dạy kiêmnghiệm Với quan niệm đây là môn phụ, môn học dễ nên ai dạy cũng được: giáoviên môn Văn, Sử, Địa và cả Hóa, Sinh, Nhạc, Mĩ thuật cũng được phân công dạy
Do dạy trái chuyên môn nên giáo viên dạy chưa đúng đặc trưng bộ môn
* Về phía học sinh
- Thuận lợi:
+ Học sinh ngoan, một số em yêu thích môn học, tích cực tham gia các hoạtđộng học tập
+ Trong quá trình học các em đã có sự hứng thú, say mê học tập
+ Các em cũng hoàn thành bài tập và nhiệm vụ giáo viên giao cho
- Trong các giờ học, các em thụ động tiếp thu kiến thức Nhiều em còn nhútnhát, rụt rè, chưa có kĩ năng trình bày trước tập thể, khả năng xử lí, giải quyết tìnhhuống còn chậm, chưa hiệu quả Học sinh thiếu năng động, ít sáng tạo trong họctập Các em thiếu kĩ năng trong giao tiếp, cư xử với bạn bè, thầy cô, mọi ngườichưa đúng chuẩn mực đạo đức, pháp luật đã học
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Các giải pháp mới đã tiến hành để giải quyết vấn đề
1.1 Giúp học sinh nắm được các kiến thức chung về phương pháp, kĩ thuật dạy học
a Khái niệm phương pháp, kĩ thuật dạy học
- Phương pháp dạy học là việc sử dụng hệ thống phương pháp giảng dạy vàviệc sử dụng phương pháp học tập nhằm thực hiện mục đích, yêu cầu học tập đề raphù hợp với cấp học, người học, chương trình học cụ thể đã được xác định
- Kĩ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của của giáoviên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển
Trang 6quá trình dạy học Các kĩ thuật dạy học là những đơn vị nhỏ nhất của phương phápdạy học.
b Thời điểm để sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực
- Tùy theo đặc trưng của từng phương pháp, kĩ thuật; tùy vào nội dung từngđơn vị kiến thức để giáo viên chọn thời điểm thích hợp sử dụng phương pháp, kĩthuật dạy học cho hiệu quả thông qua các hoạt động khởi động, hoạt động hìnhthành kiến thức mới, luyện tập và hoạt động vận dụng
- Ở mỗi thời điểm, mỗi hoạt động, giáo viên sử dụng linh hoạt phương phápdạy học, kĩ thuật dạy học tích cực sẽ tạo hứng thú, phù hợp với đặc điểm tâm lý củatrẻ, sẽ mang lại niềm say mê, yêu thích môn học
c Những nguyên tắc cần đảm bảo khi sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học phải phù hợp với lứa tuổi , tâm sinh lí củahọc sinh, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh, cơ sở vật chất của nhà trường để pháthuy hết khả năng sáng tạo cho các em học sinh
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực phải phù hợp với từng đơn vị kiếnthức, có nội dung liên quan đến kiến thức hoặc kĩ năng cơ bản của bài học Tránhviệc sử dụng phương pháp, kĩ thuật tùy tiện sẽ phản tác dụng giáo dục
- Cách tổ chức thực hiện phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực phải đảmbảo đúng quy trình, đúng đặc trưng của từng phương pháp, kĩ thuật dạy học củatừng bộ môn
- Giờ dạy, giáo viên phải sử dụng đa dạng, phong phú các phương pháp, kĩthuật dạy học để tránh gây nhàm chán cho học sinh
- Giáo viên cần nắm chắc cách thức tổ chức, sử dụng từng phương pháp, kĩthuật dạy học để hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu, rõ ràng, tránh làm học sinh hiểu sai,làm sai yêu cầu của thầy (cô)
- Giáo viên cần chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng , thiết bị dạy học phù hợp vớitừng phương pháp, kĩ thuật dạy học Đồ dùng, phương tiện phục vụ dạy học phảiđảm bảo các nguyên tắc: tiện dụng, dễ làm, rõ ràng đẹp mắt, nổi bật nội dung kiếnthức bài học (sử dụng được nhiều lần)
- Trong một giờ dạy học, không nên lạm dụng quá một phương pháp, kĩ thuậtdạy học sẽ gây nhàm chán cho học sinh
- Khi tổ chức học tập, giáo viên phải quan sát và khuyến khích tất cả họcsinh tham gia
- Giáo viên không chê bai khi các em tham gia hoạt động nhưng kết quảchưa đúng yêu cầu vì như thế sẽ làm ảnh hưởng đến hứng thú học tập của học sinh
Trang 71.2 Các hình thức và biện pháp thực hiện
Với vai trò và tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học và điềuquan trọng là việc vận dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực sẽ mang lạihiệu quả cao trong dạy học Dựa vào những kinh nghiệm giảng dạy của bản thân,tôi xin mạnh dạn đưa ra một vài kinh nghiệm trong việc áp dụng phương pháp, kĩthuật dạy học tích cực nhằm nâng cao hiệu quả môn GDCD lớp 6 nói riêng và mônGDCD cấp THCS nói chung
A MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
A1 Phương pháp trò chơi
* Bản chất, vai trò của phương pháp trò chơi
Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu mộtvấn đề hay thể nghiệm những hành động, những việc làm thông qua một trò chơinào đó để học hinh thực hành Học sinh tham gia trò chơi mang lại khả năng độclập, tự chủ, rèn năng lực tự học, năng lực giao tiếp, hợp tác cho các em
Phương pháp này sẽ tạo hứng thú, sự sôi nổi, không khí vui vẻ cho giờ học
* Cách thức thực hiện:
- GV phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho học sinh nắm được
- Giáo viên cho học sinh chơi thử (nếu cần thiết)
- Học sinh tiến hành chơi
- Giáo viên đánh giá sau trò chơi
- Giáo viên cho học sinh trao đổi và nêu ý nghĩa giáo dục của trò chơi
* Lưu ý khi sử dụng phương pháp trò chơi
- Giáo viên sử dụng phương pháp này linh hoạt trong các bước tổ chức lênlớp nhưng được thực hiện chủ yếu ở các hoạt động khởi động, hoạt động hình thànhkiến thức mới, hoạt động luyện tập và vận dụng
- Với phương pháp trò chơi, giáo viên vận dụng linh hoạt nhiều trò chơitrong giờ dạy như trò chơi: ô chữ, đuổi hình bắt chữ, tiếp sức, rung chuông vàng,hái hoa dân chủ, ai nhanh hơn Các trò chơi đều có thể sử dụng trong tất cả các giờdạy học Giáo dục công dân sẽ tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn và tạo sự vui vẻ, tạo tâm thếtốt để các em tự lĩnh hội kiến thức dễ dàng “Học mà chơi, chơi mà học”
- Giáo viên cần quan sát kĩ các em khi tham gia chơi để kịp thời chỉnh sửa,động viên khích lệ chính xác mới phát huy được hiệu quả của trò chơi Khuyếnkhích tất cả học sinh cùng tham gia
* Ví dụ: Khi dạy bài Lễ độ (Giáo dục công dân 6), GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Ai nhanh hơn”.
Trang 8- Câu hỏi: Em hãy tìm những hành vi thể hiện lễ độ?
* Tiến hành:
- GV chia lớp thành 2 đội (mỗi đội 5 em), thời gian chơi 3 phút
- Yêu cầu lần lượt từng học sinh của mỗi đội lên tìm hành vi biểu hiện đứctính lễ độ, bạn lên sau không được viết lại hành vi của bạn lên trước (viết sai lỗichính tả không tính) Đội nào tìm được nhiều hành vi đội đó sẽ chiến thắng
- GV tổng kết trò chơi và tìm ra đội chiến thắng
- GV khuyến khích, động viên và khen thưởng học sinh sau trò chơi
- Qua trò chơi, học sinh hiểu rõ hơn về đức tính lễ độ, tăng thêm kiến thứccho bài học; giáo dục tinh thần đồng đội, ý thức tổ chức kỉ luật và ý nghĩa giáo dụcqua các hành vi mà các em vừa tìm được …
A 2: Phương pháp “Dạy học nhóm”
* Bản chất, vai trò của phương pháp dạy học nhóm
Dạy học nhóm là trong đó học sinh của một lớp học được chia thành cácnhóm nhỏ, trong khoảng thời gian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm
vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc của các thành viên trongnhóm
Dạy học nhóm nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực, tính tráchnhiệm; phát triển năng lực cộng tác làm việc và năng lực giao tiếp, ngôn ngữ, trìnhbày… của học sinh
* Cách thức thực hiện
- Giáo viên xác định chủ đề, giao nhiệm vụ và chia nhóm
- Quy định thời gian làm việc nhóm, các nhóm cử nhóm trưởng điều khiển,thư kí ghi câu trả lời của nhóm
- Học sinh các nhóm làm việc
- Đại diện học sinh từng nhóm báo cáo kết quả
- Học sinh các nhóm khác đánh giá kết quả của nhóm bạn
- Giáo viên đánh giá, nhận xét kết quả làm việc của từng nhóm
* Lưu ý khi sử dụng phương pháp dạy học nhóm
- Giáo viên cần chia nhóm phù hợp (có nhiều cách chia nhóm: theo số thứ tự,tháng sinh, ngẫu nhiên ), số lượng đồng đều, xen kẽ các học sinh có lực học giỏi,khá với học sinh có học lực trung bình, yếu, kém
- Câu hỏi thảo luận rõ ràng, có vấn đề cần huy động nhiều học sinh giảiquyết
- Kê xếp bàn ghế hợp lí cho nhóm hoạt động
Trang 9- Giáo viên nên vận dụng phương pháp dạy học nhóm trong các giờ học phùhợp với kiến thức bài học, đặc biệt là những đơn vị kiến thức khó, những vấn đềcần giải quyết cần huy động ý kiến đóng góp của một nhóm nhỏ học sinh.
- Phương pháp thảo luận nhóm được sử dụng trong các hoạt động lên lớpnhư: khởi động, hình thành kiến thức mới, luyện tâp, vận dụng
* Ví dụ: Khi dạy bài 1 “Tự chăm sóc, rèn luyện thân thể”- Giáo dục công
dân 6, tôi sử dụng phương pháp thảo luận nhóm ngay ở phần 1: Tìm hiểu truyện
đọc “Mùa hè kì diệu” Sau khi học sinh tìm được điều kì diệu đến với Minh trong
mùa hè, từ một cậu bé thấp nhất trong lớp thì chỉ sau một mùa hè Minh cao hẳn lên,chân tay rắn chắc, dáng đi nhanh nhẹn, khỏe khoắn hơn trước Sau đó, tôi tổ chứccho HS tiến hành thảo luận nhóm để tìm hiểu vì sao Minh lại có sự thay đổi kì diệu
đó
* Tiến hành:
- Giáo viên chia lớp thành 6 nhóm (Mỗi nhóm 5 em): ( Thời gian 5 phút)
- Giáo viên giao nhiệm vụ, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Vì sao Minh có được điều kì diệu đó?
- Học sinh thảo luận và nêu được: Minh có sức khỏe, cao lớn là nhờ sự chămchỉ luyện tập thể dục thể thao (Không quản ngại khó khăn, nhà xa nhưng chiều nàoMinh cũng đi bơi, rồi gặp những khó khăn khi bơi như nước vào mũi, vào tainhưng em cũng không từ bỏ)
- Đại diện học sinh một nhóm lên trình bày kết quả trên giấy Ao
- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Giáo viên nhận xét, chốt kiến thức, đánh giá kết quả thảo luận của từngnhóm
A 3: Phương pháp đóng vai
* Bản chất, vai trò của phương pháp đóng vai
Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực hành, “ làm thử” một số cáchứng xử nào đó trong một tình huống giả định `Đây là phương pháp nhằm giúp họcsinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể màcác em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chínhcủa phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phần diễn ấy
Học sinh được vận dụng lí thuyết vào thực hành, các em thích thú, yêu mônhọc Tạo không khí sôi nổi cho giờ học Hình thành cho học sinh những kĩ năng tưduy, sáng tạo, giao tiếp
* Cách thức thực hiện
Trang 10- Giáo viên nêu chủ đề, tình huống cần đóng vai.
- Giáo viên chia nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm
- Giáo viên quy định rõ thời gian chuẩn bị, đóng vai, lên diễn
- Các nhóm thảo luận phân vai, đóng vai “diễn thử trước nhóm”
- Học sinh các nhóm lên diễn tình huống đã đóng vai
- Học sinh nhóm khác nhận xét về cách ứng xử và khả năng diễn xuất củacác bạn
- Cho học sinh rút ra bài học từ cách ứng xử từ các vai diễn
- Giáo viên nhận xét, kết luận, định hướng cho học sinh về cách ứng xử tíchcực trong cuộc sống, tuyên dương , khen thưởng (nếu có) với học sinh diễn tốt
* Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp đóng vai
- Giáo viên có thể sử dụng phương pháp đóng vai trong các hoạt động khởiđộng, hoạt động hình thành kiến thức mới, luyện tập, vận dụng tùy vào bài học cụthể Đặc biệt phương pháp đóng vai được sử dụng nhiều trong các tình huống thựctiễn được đưa ra trong phần bài tập hoặc những tình huống do giáo viên đưa ra phùhợp với nội dung bài học
- Tình huống đóng vai phải phù hợp với chủ đề bài học, phù hợp với lứatuổi, trình độ học sinh và điều kiện, hoàn cảnh lớp học
- Tình huống không nên quá dài và phức tạp, vượt quá thời gian cho phép
- Tình huống phải có nhiều cách giải quyết để HS tự tìm cách ứng xử phùhợp, không cho trước “ kịch bản”, lời thoại
- Mỗi tình huống có thể phân công một hoặc nhiều nhóm cùng đóng vai
- Cần quy định rõ thời gian thảo luận và đóng vai của các nhóm
- Trong khi HS thảo luận và chuẩn bị đóng vai, giáo viên nên đi đến từngnhóm lắng nghe và gợi ý, giúp đỡ học sinh khi cần thiết
- Các vai diễn nên để HS xung phong hoặc tự phân công nhau đảm nhận
- Nên khích lệ cả những HS nhút nhát cùng tham gia
- Nên có hoá trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của tiểu phẩmđóng vai
* Ví dụ: Dạy bài 18 “Quyền được đảm bảo an toàn, bí mật thư tín, điện thoại điện tín” (Giáo dục công dân 6) Sau khi tìm hiểu xong nội dung bài học, giáo
viên cho học sinh đóng vai theo tình huống sau: Mai nhờ Hà gửi trả quyển sách choLan Trong khi đang đưa sách cho Lan , hai bạn phát hiện có một bức thư của bốMai viết cho bạn ấy kẹp trong quyển sách Hà đã rủ Lan giở ra xem vì bức thư đãbóc và chắc nội dung bức thư cũng không có gì quan trọng
Trang 11? Nếu em là Lan trong tình huống này, em sẽ làm gì?
* Tiến hành:
- Giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ: đóng vai thể hiện tình huống trên vànêu rõ cách xử lí tình huống đó
- Học sinh các nhóm thảo luận, phân vai diễn
- Hết thời gian, các nhóm lên diễn
- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả của từng nhóm, khen ngợi học sinh
- GV định hướng HS rút ra bài học giáo dục từ tình huống: cần đảm bảo bảo
bí mật thư tín, điện thoại, điện tín Không được xem thư, điện khi chưa có sự đồng
ý của người chủ bức thư, bức điện đó
A4: Phương pháp “Nghiên cứu trường hợp điển hình”
* Bản chất, vai trò của phương pháp “Nghiên cứu trường hợp điển hình”
- Là phương pháp sử dụng một câu chuyện có thật hoặc được viết dựa trênnhững trường hợp thường xảy ra trong cuộc sống thực tiễn để minh chứng cho mộtvấn đề hay một số vấn đề Đôi khi nghiên cứu trường hợp điển hình có thể đượcthực hiện trên video mà không phải trên văn bản viết
- Bài học dễ hiểu, dễ nhớ, dễ học, HS ghi nhớ, khắc sâu kiến thức
- Giúp học sinh từ những tấm gương điển hình để học tập noi theo, nhằmphát triển phẩm chất tốt đẹp và ý thức chấp hành kỉ luật, pháp luật
* Quy trình thực hiện:
- HS đọc, xem hoặc nghe kể về trường hợp điển hình
- Viết suy nghĩ của mình về trường hợp điển hình đó
- HS thảo luận về trường hợp điển hình theo các câu hỏi hướng dẫn của giáo viên
* Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp “Nghiên cứu trường hợp điển hình”
- Trường hợp điển hình đưa ra phải phù hợp với chủ đề, nội dung bài học,phù hợp với trình độ học sinh và thời lượng cho phép
- Trường hợp điển hình phải phong phú, đa dạng và khá phức tạp với cácdạng nhân vật và các tình huống khác nhau
- Có thể cho cả lớp cùng nghiên cứu một trường hợp điển hình hoặc mỗinhóm nghiên cứu một trường hợp
* Ví dụ: Dạy bài 5 “Tôn trọng kỉ luật” (Giáo dục công dân 6) Trong hoạt
động hình thành kiến thức mới, giáo viên sử dụng phương pháp nghiên cứu trườnghợp điển hình trong phần 2 - Nội dung bài học: Sau khi tìm hiểu xong phần biểuhiện của tôn trọng kỉ luật, giáo viên gọi học sinh kể những tấm gương tôn trọng kỉ
