Quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục toàn diện nhân cách học sinh là mục tiêu giáo dục toàn cầu nói chung và mục tiêu giao dục của mỗi nhà trường THCS nói riêng nhằm giúp học sinh được trang bị những kiến thức và kỹ năng để phát triển một cách toàn diện. Trong bối cảnh hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thấy được vị trí, vai trò quan trọng hàng đầu của giáo dục và những mục tiêu giáo dục cần được hướng tới. Hiện nay, nền giáo dục của Việt Nam chúng ta ngày càng phát triển và được quan tâm về mọi mặt, vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng dạy học đã trở thành vấn đề cần quan tâm trong các nhà trường. Các nhà quản lý, các nhà lãnh đạo và các nhà nghiên cứu đều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong sự phát triển của nền kinh tế xã hội”. “Trong các cơ sở giáo dục hiện nay, dạy học là hoạt động cơ bản, chủ yếu trong đó chất lượng dạy học là vấn đề then chốt, là nội dung và là mục tiêu để xây dựng thương hiệu của nhà trường. Đối với các nhà trường, việc nâng cao chất lượng dạy học là công việc cần phải làm thường xuyên, liên tục, là điều kiện tồn tại và phát triển của một nhà trường. Để nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt là dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 thì vai trò của người Hiệu trưởng trong quản lý dạy học vô cùng quan trọng. Việc quản lý dạy học môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình GDPT 2018 có sự thay đổi về mặt tiếp cận phát triển chương trình, mục tiêu chương trình, cách thức tổ chức dạy học và đánh giá kết quả dạy học, đòi hỏi người Hiệu trưởng phải thay đổi về cách thức tổ chức quản lý dạy học nói chung và quản lý dạy học của môn học nói riêng”. Để đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GDPT, đối với môn Lịch sử và Địa lý, kiến thức môn học có tính chất ứng dụng vào thực tiễn rất cao, thì việc quản lý dạy học môn Lịch sử và Địa lý cũng cần có những yêu cầu và giải pháp cụ thể phù hợp với đặc trưng, tính đặc thù của bộ môn nhằm phát huy tối đa hiệu quả của việc dạy học. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, cấp THCS là cầu nối giữa tiểu học và trung học phổ thông tiếp tục thực hiện yêu cầu giáo dục cơ sở định hướng cho học sinh (HS) học lên hoặc học nghề, vào đời tùy theo năng lực, điều kiện hoàn cảnh của HS, đồng thời đáp ứng những đòi hỏi của xã hội. Cấp THCS có vai trò quan trọng đến chất lượng học tập và quá trình hình thành, phát triển nhân cách của HS, lứa tuổi THCS. Môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS là môn học có vai trò quan trọng đối với việc hình thành, phát triển các phẩm chất, các năng lực chung và năng lực khoa học với biểu hiện đặc thù là năng lực lịch sử, năng lực địa lý; tạo tiền đề HS tiếp tục học lên bậc trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia đời sống lao động, trở thành những người công dân có ích cho xã hội. Quản lý quá trình dạy học (QTDH) ở trường THCS là một công việc không hề dễ đối với các nhà quản lý và còn khó khăn hơn đối với việc quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý. Do vậy, việc đổi mới và nâng cao chất lượng quản lý giáo dục, nâng cao trình độ nghiệp vụ quản lý cũng như việc nhận thức đúng về công tác quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý của nhà quản lý sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở cấp THCS. X.uất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018”. 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. 3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS. 3.2. Đối tượng nghiên cứu Quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội đáp ứng chương trình GDPT 2018. 4. Giả thuyết khoa học Trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, khi giáo dục lấy rèn luyện phẩm chất, năng lực học sinh làm gốc thì hoạt động dạy học của giáo viên nói chung, giáo viên Lịch sử và Địa lý nói riêng bộc lộ nhiều bất cập. Nếu nghiên cứu hoạt động dạy học như một quá trình với các giai đoạn liên kết với nhau như các yếu tố của hệ thống, xác định nội dung công việc trong từng giai đoạn, nhất là khâu chuẩn bị, xác định được mục tiêu dạy học dưới dạng năng lực, để từ đó tổ chức được nội dung dạy học, xác định được các hình thức tổ chức dạy học, phương pháp, phương tiện dạy học và các hình thức đánh giá thì có thể từ đó xác định những nội dung quản lý quá trình dạy học góp phần nâng cao năng lực dạy học của giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QTDH và quản lý QTDH các trường THCS. Khảo sát, đánh giá thực trạng QTDH và quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Đề xuất một số biện pháp quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS. 6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong những năm gần đây. 6.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu Đề tài được triển khai nghiên cứu tại 28 trường THCS trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. 6.3. Giới hạn khách thể khảo sát. Lãnh đạo, chuyên viên Phòng giáo dục và đào tạo. Cán bộ quản lý các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Giáo viên giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý; học sinh các trường THCS trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. 7. Phương pháp nghiên cứu 7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận Phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa những vấn đề lý luận từ sách, báo, tài liệu và văn kiện, văn bản có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu. 7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp quan sát sư phạm: Phương pháp quan sát sư phạm nhằm thu thập thông tin qua việc quan sát hoạt động quản lý dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS. - Phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi: Thu thập thông tin, số liệu, tư liệu về thực trạng quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý, thực trạng quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. - Phương pháp chuyên gia: Phương pháp chuyên gia là phương pháp lấy ý kiến một số nhà quản lý có kinh nghiệm, lãnh đạo và chuyên viên trong việc đề xuất các biện pháp mang tính đột phá, cấp bách trong việc nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS. 7.3. Phương pháp hỗ trợ Phương pháp thống kê toán học: Phương pháp thống kê toán học là phương pháp sử dụng toán thống kê để xử lý các dữ liệu thu thập được. 8. Đóng góp của đề tài 8.1. Về lý luận Hệ thống hóa, khái quát hóa, luận giải những vấn đề lý luận về quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý các trường THCS. 8.2. Về thực tiễn Đề xuất các giải pháp quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội và tiến hành thực nghiệm khẳng định tính cần thiết, khả thi của các giải pháp. 9. Cấu trúc luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương 2: Thực trạng quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương 3: Một số biện pháp quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.

- -LÊ VĂN BÌNH

QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ

VÀ ĐỊA LÝ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2022

- -LÊ VĂN BÌNH

QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ

VÀ ĐỊA LÝ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS TS NGUYỄN ĐỨC CHÍNH

HÀ NỘI - 2022

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu đề tài: "Quản lý quá trình dạy học môn Lịch

sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018", luận văn đã được hoàn thành.

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Hội đồng khoahọc của Học viện Quản lý Giáo dục - Hà Nội, các Thầy giáo, Cô giáo đã tận tình giảngdạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu vàhoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn đồng chí lãnh đạo, chuyên viên phòng Giáodục và Đào tạo quận Hà Đông, các đồng chí trong Ban giám hiệu, các thầy, cô giáotrường THCS của quận Hà Đông thành phố Hà Nội và các em học sinh của nhàtrường đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin giúp đỡ tác giả trong quátrình điều tra, nghiên cứu

Xin vô cùng cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ tác giả trongquá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Đặc biệt, tác giả xin được bày

tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Đức Chính - Người đã tận

tình hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo ân cần cho tác giả trong quá trình nghiên cứu,hoàn thành luận văn

Do thời gian và khả năng có hạn, luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót.Kính mong được sự đóng góp, chỉ bảo của các Thầy Cô trong Hội đồng khoa học,bạn bè và đồng nghiệp

Một lần nữa tác giả xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 6 năm 2022

Tác giả

Lê Văn Bình

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Đóng góp của đề tài 4

9 Cấu trúc luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường trung học cơ sở 5

1.1.1 Vấn đề quá trình dạy học 5

1.1.2 Vấn đề quản lý quá trình dạy học 6

1.2 Một số khái niệm công cụ 7

1.2.1 Quản lý, quản lý nhà trường 7

1.2.2 Quá trình dạy học 10

1.2.3 Quản lý quá trình dạy học (QLQTDH) 13

1.3 Môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục THCS 13

1.3.1 Vị trí của môn Lịch sử và Địa lý ở trường Trung học cơ sở 13

1.3.2 Vai trò môn Lịch sử và Địa lý ở trường THCS 14

1.4 So sánh môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục phổ thông 2006 với môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 .15

1.4.1 Giới thiệu chương trình 15

1.4.2 Những yêu cầu cần đạt khi dạy môn Lịch sử và Địa lý mới 21

1.5 Quá trình dạy học nhìn từ góc độ nhà quản lý 22

1.6 Quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường Trung học cơ sở theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 24

1.6.1 Quản lý giai đoạn chuẩn bị 24

1.6.2 Quản lý giai đoạn thực thi 29

1.6.3 Quản lý giai đoạn đánh giá cải tiến 31

1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường Trung học cơ sở 33

1.7.1 Các yếu tố chủ quan 33

1.7.2 Các yếu tố khách quan 34

Tiểu kết chương 1 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 36

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 36

2.1.1 Vị trí địa lý, dân số quận Hà Đông 36

2.1.2 Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội 37

2.2 Thực trạng giáo dục quận Hà Đông 38

2.2.1 Thực trạng về học sinh 38

2.2.2 Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường THCS quận Hà Đông 41

2.2.3 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 43

2.3 Thực trạng quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 44

2.3.1 Thực trạng thực hiện giai đoạn chuẩn bị 45

2.3.2 Thực trạng thực hiện giai đoạn thực thi 48

2.3.3 Thực trạng thực hiện giai đoạn đánh giá cải tiến 51

2.4 Thực trạng quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 53

2.4.1 Thực trạng quản lý giai đoạn chuẩn bị 53

2.4.2 Thực trạng quản lý giai đoạn thực thi 56

2.4.3 Thực trạng quản lý giai đoạn đánh giá cải tiến 67

2.5 Thực trạng của các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý QTDH môn Lịch sử

và Địa lý 68

2.6 Đánh giá chung 72

2.6.1 Ưu điểm 72

2.6.2 Hạn chế 73

Tiểu kết chương 2 75

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018 76

3.1 Những nguyên tắc đề xuất biện pháp 76

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 76

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 76

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 76

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển 76

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 77

3.2 Các biện pháp quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình GDPT 2018 77

3.2.1 Biện pháp 1 Tổ chức nhận thức lại cho giáo viên Lịch sử và Địa lý, cán bộ quản lý về quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý theo chương trình GDPT 2018 77

3.2.2 Biện pháp 2 Chỉ đạo đổi mới và thực hiện có hiệu quả các biện pháp quản lý giai đoạn chuẩn bị của QTDH 84

3.2.3 Biện pháp 3 Chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm thực hiện tốt các biện pháp quản lý giai đoạn thực thi của QTDH 90

3.2.4 Biện pháp 4 Chỉ đạo đổi mới giai đoạn đánh giá cải tiến quá trình dạy học 96

3.2.5 Biện pháp 5 Xây dựng chính sách đãi ngộ nhà giáo, cán bộ quản lý và tăng cường trang bị, sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 99

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp trong quản lý quá trình dạy học ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 102

3.4 Khảo sát tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp quản lý quá trình dạy học 104

3.4.1 Đối tượng, số lượng khảo sát 104

3.4.2 Kết quả khảo sát 104

Tiểu kết chương 3 110

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 111

1 Kết luận 111

2 Khuyến nghị 112

TÀI LIỆU THAM KHẢO 115

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Qui mô phát triển số lượng HS THCS của quận Hà Đông, thành phố

Hà Nội trong 3 năm trở lại đây 39Bảng 2.2 Bảng xếp loại học lực học sinh HS THCS quận Hà Đông, Thành phố

Hà Nội trong 2 năm trở lại đây 39Bảng 2.3 Bảng xếp loại hạnh kiểm học sinh HS THCS quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội trong 2 năm trở lại đây 39Bảng 2.4 Thống kê về trình độ đào tạo của đội ngũ GV môn Lịch sử và Địa lý THCS quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội trong 2 năm trở lại đây 41Bảng 2.5 Thống kê về thực trạng đội ngũ CBQL các trường THCS quận Hà Đông thành phố Hà Nội năm học 2021-2022 43Bảng 2.6 Đánh giá việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch học tập môn Lịch sử

và Địa lý của học sinh 45Bảng 2.7 Kết quả khảo sát giáo viên về thực trạng giai đoạn chuẩn bị quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 46Bảng 2.8 Kết quả khảo sát HS về thực trạng giai đoạn chuẩn bị quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 46Bảng 2.9 Kết quả khảo sát GV về thực trạng giai đoạn thực thi quá trình dạy họcmôn Lịch sử và Địa lý 49Bảng 2.10 Kết quả khảo sát HS về thực trạng giai đoạn thực thi quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 50Bảng 2.11 Kết quả khảo sát GV về thực trạng giai đoạn đánh giá cải tiến quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 52Bảng 2.12 Kết quả khảo sát HS về thực trạng giai đoạn đánh giá cải tiến quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 52Bảng 2.13 Kết quả khảo sát CBQL về thực trạng quản lý giai đoạn chuẩn bị quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 53Bảng 2.14 Kết quả khảo sát GV về thực trạng quản lý giai đoạn chuẩn bị quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý 54Bảng 2.15 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý việc thực hiện mục tiêu DH của GV 57Bảng 2.16 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý thực hiện nội dung, chương trình DH 58Bảng 2.17 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hình thức tổ chức DH 60Bảng 2.18 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý đổi mới PPDH 62Bảng 2.19 Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức kiểm tra, đánh giá quá trình học tập của HS 65

Bảng 2.20 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý giai đoạn đánh giá cải tiến 67Bảng 2.21 Khảo sát thực trạng các yếu tố tác động ảnh hưởng đến quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông 68Bảng 2.22 Khảo sát thực trạng các yếu tố tác động ảnh hưởng đến quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông 69Bảng 3.1 Kết quả khảo sát về mức độ cấp thiết của các biện pháp QLQTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông 105Bảng 3.2 Kết quả khảo sát về mức độ khả thi của các biện pháp QLQTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông 106Bảng 3.3 Tổng hợp kết quả khảo sát về mức độ cấp thiết, khả thi của các biện pháp QLQTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông 107

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Hệ thống quá trình dạy học 12

Sơ đồ 1.2 Quá trình dạy học theo thuyết phát triển chương trình giáo dục 23

Sơ đồ 1.3 Quản lý quá trình dạy học 32

Sơ đồ 3.1 Các giai đoạn của quá trình dạy học 79

Sơ đồ 3.2 Quản lý các giai đoạn QTDH 80

Sơ đồ 3.3 Quản lý giai đoạn chuẩn bị của QTDH 81

Sơ đồ 3.4 Quản lý giai đoạn thực thi của QTDH 82

Sơ đồ 3.5 Quản lý giai đoạn đánh giá cải tiến của QTDH 83

Sơ đồ 3.6 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý 104

Biểu đồ 3.1 Biểu đồ thể hiện tính cần thiết của các biện pháp 106

Biểu đồ 3.2 Biểu đồ thể hiện tính khả thi của các biện pháp 107

Biểu đồ 3.3 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 109

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục toàn diện nhân cách học sinh là mục tiêu giáo dục toàn cầu nói chung

và mục tiêu giao dục của mỗi nhà trường THCS nói riêng nhằm giúp học sinh đượctrang bị những kiến thức và kỹ năng để phát triển một cách toàn diện Trong bối cảnhhiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thấy được vị trí, vai trò quan trọng hàngđầu của giáo dục và những mục tiêu giáo dục cần được hướng tới

Hiện nay, nền giáo dục của Việt Nam chúng ta ngày càng phát triển và đượcquan tâm về mọi mặt, vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng dạy học đãtrở thành vấn đề cần quan tâm trong các nhà trường Các nhà quản lý, các nhà lãnhđạo và các nhà nghiên cứu đều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong sự pháttriển của nền kinh tế xã hội”

“Trong các cơ sở giáo dục hiện nay, dạy học là hoạt động cơ bản, chủ yếutrong đó chất lượng dạy học là vấn đề then chốt, là nội dung và là mục tiêu để xâydựng thương hiệu của nhà trường Đối với các nhà trường, việc nâng cao chất lượngdạy học là công việc cần phải làm thường xuyên, liên tục, là điều kiện tồn tại vàphát triển của một nhà trường Để nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt là dạy họctheo chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 thì vai trò của người Hiệutrưởng trong quản lý dạy học vô cùng quan trọng Việc quản lý dạy học môn Lịch

sử và Địa lý trong chương trình GDPT 2018 có sự thay đổi về mặt tiếp cận pháttriển chương trình, mục tiêu chương trình, cách thức tổ chức dạy học và đánh giákết quả dạy học, đòi hỏi người Hiệu trưởng phải thay đổi về cách thức tổ chức quản

lý dạy học nói chung và quản lý dạy học của môn học nói riêng”

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GDPT, đối với môn Lịch sử và Địa

lý, kiến thức môn học có tính chất ứng dụng vào thực tiễn rất cao, thì việc quản lýdạy học môn Lịch sử và Địa lý cũng cần có những yêu cầu và giải pháp cụ thể phùhợp với đặc trưng, tính đặc thù của bộ môn nhằm phát huy tối đa hiệu quả của việcdạy học

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, cấp THCS là cầu nối giữa tiểu học vàtrung học phổ thông tiếp tục thực hiện yêu cầu giáo dục cơ sở định hướng cho họcsinh (HS) học lên hoặc học nghề, vào đời tùy theo năng lực, điều kiện hoàn cảnhcủa HS, đồng thời đáp ứng những đòi hỏi của xã hội Cấp THCS có vai trò quan

trọng đến chất lượng học tập và quá trình hình thành, phát triển nhân cách của HS,lứa tuổi THCS.

Môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS là môn học có vai trò quan trọng đối vớiviệc hình thành, phát triển các phẩm chất, các năng lực chung và năng lực khoa họcvới biểu hiện đặc thù là năng lực lịch sử, năng lực địa lý; tạo tiền đề HS tiếp tục họclên bậc trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia đời sống lao động, trở thànhnhững người công dân có ích cho xã hội

Quản lý quá trình dạy học (QTDH) ở trường THCS là một công việc không

hề dễ đối với các nhà quản lý và còn khó khăn hơn đối với việc quản lý QTDH mônLịch sử và Địa lý Do vậy, việc đổi mới và nâng cao chất lượng quản lý giáo dục,nâng cao trình độ nghiệp vụ quản lý cũng như việc nhận thức đúng về công tác quản

lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý của nhà quản lý sẽ góp phần nâng cao chất lượngdạy học môn Lịch sử và Địa lý ở cấp THCS X.uất phát từ những cơ sở lý luận và

thực tiễn trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý quá trình dạy học môn Lịch

sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng, đề xuấtcác biện pháp quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý nhằm góp phần nâng caochất lượng và hiệu quả QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận

Hà Đông, thành phố Hà Nội

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học

cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội đáp ứng chương trình GDPT 2018

4 Giả thuyết khoa học

Trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, khi giáo dục lấyrèn luyện phẩm chất, năng lực học sinh làm gốc thì hoạt động dạy học của giáoviên nói chung, giáo viên Lịch sử và Địa lý nói riêng bộc lộ nhiều bất cập Nếunghiên cứu hoạt động dạy học như một quá trình với các giai đoạn liên kết với

nhau như các yếu tố của hệ thống, xác định nội dung công việc trong từng giaiđoạn, nhất là khâu chuẩn bị, xác định được mục tiêu dạy học dưới dạng năng lực,

để từ đó tổ chức được nội dung dạy học, xác định được các hình thức tổ chứcdạy học, phương pháp, phương tiện dạy học và các hình thức đánh giá thì có thể

từ đó xác định những nội dung quản lý quá trình dạy học góp phần nâng caonăng lực dạy học của giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QTDH và quản lý QTDH các trường THCS.Khảo sát, đánh giá thực trạng QTDH và quản lý QTDH môn Lịch sử vàĐịa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Đề xuất một số biện pháp quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý ở cáctrường THCS

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý quá trình dạy học mônLịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trongnhững năm gần đây

6.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Đề tài được triển khai nghiên cứu tại 28 trường THCS trên địa bàn quận

Hà Đông, thành phố Hà Nội

6.3 Giới hạn khách thể khảo sát.

Lãnh đạo, chuyên viên Phòng giáo dục và đào tạo

Cán bộ quản lý các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Giáo viên giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý; học sinh các trường THCStrên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa những vấn đề lý luận từsách, báo, tài liệu và văn kiện, văn bản có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luậncho vấn đề nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát sư phạm: Phương pháp quan sát sư phạm nhằm

thu thập thông tin qua việc quan sát hoạt động quản lý dạy học môn Lịch sử vàĐịa lý ở các trường THCS.

- Phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi: Thu thập thông tin, số liệu, tư liệu

về thực trạng quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý, thực trạng quản lý QTDHmôn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

- Phương pháp chuyên gia: Phương pháp chuyên gia là phương pháp lấy ýkiến một số nhà quản lý có kinh nghiệm, lãnh đạo và chuyên viên trong việc đềxuất các biện pháp mang tính đột phá, cấp bách trong việc nâng cao chất lượngdạy học môn Lịch sử và Địa lý ở các trường THCS

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa

lý ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương 2: Thực trạng quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học môn

Lịch sử và Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố HàNội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương 3: Một số biện pháp quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và

Địa lý ở các trường Trung học cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội theochương trình giáo dục phổ thông 2018

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THEO YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường trung học cơ sở.

1.1.1 Vấn đề quá trình dạy học

Để xây dựng nền giáo dục bền vững thì cần quan tâm đến công tác quản lýgiáo dục, cần đầu tư nghiên cứu tìm ra những phương pháp quản lý phù hợp vớiđiều kiện thực tế của mỗi cơ sở giáo dục nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác quản

lý giáo dục và đào tạo Việc nâng cao chất lượng giảng dạy trong các nhà trường nóichung và nhà trường THCS nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của cácnước trên thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển Giáo dục

và Đào tạo của xã hội để nâng cao chất lượng giảng dạy Đây là vấn đề luôn đượccác nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm với mong muốn tìm ra các biệnpháp quản lý sao cho hiệu quả nhất

Giáo dục ngày càng phát triển và được quan tâm về mọi mặt, vấn đềnâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng dạy học nói riêngtrong các nhà trường Hiện nay, các nhà lãnh đạo, quản lý và các nhà nghiên cứuđều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong phát triển kinh tế xã hội Thậm chínền kinh tế tri thức đang trở thành một thành phần quan trọng trong sự phát triểncủa đất nước Đứng trước yêu cầu của xã hội và nhiệm vụ của GD&ĐT, nhiều côngtrình của các nhà nghiên cứu ở nước ngoài đã được công bố như:

Tác giả Hanold Koontz - Cyvic Odonnell-Heinz Odonnell, “Những vấn đềcốt yếu về quản lý”, NXB khoa học kỹ thuật, 1992; Trên thế giới ở những nước cónền kinh tế phát triển đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản lý trongcác cơ sở giáo dục Một số nước ở châu Âu, châu Mỹ đã đưa ra những quy định vềvai trò, trách nhiệm, nhiệm vụ cụ thể của nhà quản lý giáo dục nhằm phát huy tínhchủ động tích cực của nhà quản lý giáo dục Tuy nhiên những nghiên cứu chuyênsâu về quản lý dạy học của môn học cụ thể chưa được xem xét nhiều

1.1.2 Vấn đề quản lý quá trình dạy học

Trước hết, nói đến quan điểm phát triển giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh(1890-1969) Bằng việc kế thừa những tinh hoa của các tư tưởng giáo dục tiên tiến

và việc vận dụng sáng tạo phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, Người đã

để lại cho chúng ta nền tảng lý luận về: Vai trò của giáo dục, định hướng phát triểngiáo dục, mục đích dạy học, các nguyên lý dạy học, các phương thức dạy học, vaitrò của quản lý và cán bộ quản lý giáo dục, phương pháp lãnh đạo và quản lý Hệthống các tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục có giá trị cao trong quátrình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nền giáo dục cách mạng ViệtNam Gần đây, nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý của các nhànghiên cứu, các nhà khoa học, giảng viên đại học được viết dưới dạng giáo trình,sách tham khảo, phổ biến kinh nghiệm như: Phan Văn Kha, Nguyễn Lộc (Đồng chủbiên) “Giáo dục Việt Nam thời kỳ đổi mới”, NXB ĐHQG Hà Nội Ngoài ra, hàngloạt các công trình của các tác giả: Nguyễn Văn Lê, Đặng Bá Lãm, Nguyễn NgọcQuang, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Trần Kiểm…phân tích những vấn đề lý luận cơ bản về khoa học quản lý như: Khái niệm quản lý,bản chất của hoạt động quản lý, các thành phần cấu trúc, các giai đoạn của hoạtđộng quản lý đồng thời chỉ ra các phương pháp và nghệ thuật quản lý

Gần đây, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về các biện pháp quản lý nhàtrường nhằm nâng cao chất lượng dạy học Các kết quả nghiên cứu của các nhàkhoa học trong và ngoài nước là những tri thức làm tiền đề cho việc nghiên cứu lýluận và thực tiễn quản lý giáo dục và quản lý hoạt động dạy học trong các trườnghọc nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phục vụ cho mục tiêu pháttriển kinh tế - xã hội của đất nước

Trước yêu cầu của thực tiễn ở các trường THCS là đổi mới công tác quản lýQTDH, trong đó có quản lý QTDH môn Lịch sử và Địa lý, nhiều học viên cao họcquản lý giáo dục đã đi vào nghiên cứu thực trạng quản lý QTDH ở các trườngTHCS, THPT và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quảtrong công tác quản lý QTDH như:

- Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của các Hiệu trưởng các trườngTHCS quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội của tác giả Nguyễn Như Thắng

- Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng đổi mới PPDH ở cáctrường THCS huyện Ninh Giang - tỉnh Hải Dương của tác giả Nguyễn Thị Phương.

- Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trong điều kiện thựchiện Chương trình phân ban ở các trường THCS huyện Từ Liêm thành phố Hà Nộicủa tác giả Lê Viết Hùng

- Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởngtrường THCS quận Cầu Giấy thành phố Hà Nội của tác giả Lương Bích Hằng

- Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy và học môn Toán đối với cáctrường THCS của sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh của tác giả Nguyễn Như Minh…

Từ các công trình nghiên cứu kể trên, tôi nhận thấy có rất ít công trình nghiêncứu sâu về quản lý QTDH các bộ môn nói chung và môn Lịch sử và Địa lý nóiriêng ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội và đây cũng là mộttrong những lý do tác giả viết bài luận văn này

1.2 Một số khái niệm công cụ

1.2.1 Quản lý, quản lý nhà trường

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật của người quản lý trongviệc điều khiển hệ thống xã hội, có thể nói: Có tổ chức là có quản lý Hoạt độngquản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động khi xã hội phát triển, quản lýđóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động xã hội C Mác đã nóiđến sự cần thiết của quản lý: “Bất kỳ một hoạt động nào có tính chất xã hội vàchúng trực tiếp được thực hiện với quy mô tương đối lớn đều ít nhiều cần đến sựquản lý”

Theo định nghĩa của các tác giả trong tác phẩm: “Khoa học tổ chức và quản

lý - một số vấn đề lý luận và thực tiễn”- Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức,

quản lý - NXB Thống Kê - Hà Nội - 1999 thì quản lý là “một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung (Khoa học tổ chức và quản lý - một số vấn đề lý luận và thực tiễn, 1999).

Tác giả Trần Kiếm định nghĩa “Quản lý là những tác động của chủ thể quản

lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách

tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất ” (Trần Kiểm, 2008).

Tác giả Nguyễn Bá Sơn định nghĩa "Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong suốt quá trình lao động”

(Nguyễn Bá Sơn, 2000)

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể của người quản lý đến tập thể người lao động nói chung (khách thể quản lý) nhằm thực hiện mục tiêu đã dự kiến” (Phạm Minh Hạc, 1998).

Khái niệm quản lý được các nhà nghiên cứu đưa ra gắn với từng lĩnh vựcquản lý và từng lĩnh vực hoạt động, nghiên cứu cụ thể nhưng có sự thống nhất về

bản chất hoạt động quản lý Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có

kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục đích của tổ chức Như vậy, quản lý có thể xem như là một quá trình

tác động (có tổ chức, có định hướng) của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (vềcác mặt: chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế ) để đạt được mục tiêu quản lý dựa vàocác công cụ quản lý và phương pháp quản lý

Bốn chức năng cơ bản của hoạt động quản lý được bàn đến trong hầu hếtcác nghiên cứu là: Lập kế hoạch; tổ chức; chỉ đạo; kiểm tra, bốn chức năng quản

lý này luôn có quan hệ biện chứng hữu cơ với nhau Khi hoạt động quản lý đượctiến hành thì chúng đều được triển khai, bởi một điều tất yếu là bất cứ ngườiquản lý nào cũng phải làm công việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra,đánh giá để điều chỉnh

Trong cuộc sống của chúng ta, mỗi một hoạt động của bất kỳ một lĩnh vựcnào đều xuất hiện vai trò của hoạt động quản lý Tuy mỗi một lĩnh vực đều cónhững sự khác biệt nhất định, nhưng chúng đều chứa đựng những nét cơ bản chungcủa hoạt động quản lý Đồng thời chính các hoạt động chức năng này đã góp mộtphần hết sức quan trọng vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động củatừng tổ chức Thực chất vai trò của quản lý chính là sự kết hợp một cách nhuầnnhuyễn, liên hoàn của mọi thành viên trong một tổ chức vì mục đích chung là đạtđược mục tiêu mà tổ chức đó đề ra Tuy nhiên trong sự kết hợp nhịp nhàng đókhông thể nào thiếu được vai trò của người cán bộ quản lý như là người điều phốimọi hoạt động cơ bản của tổ chức theo các cấp độ khác nhau

1.2.1.2 Quản lý nhà trường

Nhà trường là một cơ cấu tổ chức, cũng là một bộ phận cấu thành của một hệthống giáo dục Nó là bộ phận quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân trực tiếplàm công tác giáo dục - đào tạo thế hệ trẻ cho tương lai của đất nước Nhà trường lànơi tổ chức thực hiện và quản lý quá trình giáo dục Quá trình này được thực hiệnbởi hai chủ thể, người được giáo dục và người giáo dục Trong quá trình giáo dụchoạt động của hai chủ thể này luôn gắn bó, tương tác, hỗ trợ nhau để thực hiện mụctiêu giáo dục theo yêu cầu của xã hội

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy và học tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để tiến tới mục tiêu giáo dục”

Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng “Quản lý nhà trường là tổ chức hoạt động dạy học Có tổ chức được hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam XHCN mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước”

Quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quyluật chung của quản lý, đồng thời cũng có những nét đặc thù riêng của nó Quản lýnhà trường khác với các loại quản lý xã hội khác, được quy định bởi bản chất hoạtđộng sư phạm của người giáo viên, bản chất của quá trình dạy học, giáo dục trong

đó mọi thành viên của nhà trường vừa là đối tượng quản lý vừa là chủ thể hoạt độngcủa bản thân mình Sản phẩm tạo ra của nhà trường là nhân cách của người họcđược hình thành trong quá trình học tập, tu dưỡng và rèn luyện theo yêu cầu của xãhội và được xã hội thừa nhận

Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang pháttriển lên một trạng thái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triểnmạnh mẽ các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đó vào việc phục vụ choviệc nâng cao chất lượng giáo dục

Nội dung quản lý trong nhà trường bao gồm:

+ Quản lý đội ngũ các thầy giáo, cán bộ công nhân viên và tập thể học sinhthực hiện tốt các nhiệm vụ trong chương trình công tác của nhà trường

+ Quản lý các hoạt động chuyên môn theo chương trình giáo dục của BộGD&ĐT.

+ Quản lý việc học tập của học sinh: bao hàm cả quản lý thời gian và chấtlượng học tập, quản lý tinh thần, thái độ và phương pháp học tập

+ Quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị nhà trường nhằm phục vụ tốt nhấtcho việc giảng dạy, học tập và giáo dục học sinh

+ Quản lý nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng nguyên tắc quản

lý tài chính của nhà nước, đồng thời thực hiện xã hội hóa giáo dục, động viên, thuhút các nguồn tài chính khác nhằm xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bịphục vụ các hoạt động giáo dục và dạy học

Như vậy, nói một cách khái quát: Quản lý nhà trường là một hệ thống nhữngtác động sư phạm hợp lý và có hướng đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản

lý nhằm đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường

Hoạt động học: là quá trình HS tự điều khiển tối ưu của sự chiếm lĩnh tri thứckhoa học, vai trò từ điều khiển của hoạt động học thể hiện ở sự tự giác, tích cực, tựlực và sáng tạo của HS dưới sự tổ chức, điều khiển của GV nhằm chiếm lĩnh tri thứckhoa học

Chủ thể của hoạt động học là HS đồng thời HS còn là đối tượng giảng dạy vàgiáo dục của GV

Dưới sự dẫn dắt của GV, HS tích cực, tự giác, tự điều khiển hoạt động nhận

thức của mình, nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, người học phải xác định rõmục đích, động cơ học tập, chủ động, tích cực, sáng tạo và tiếp thu sự chỉ dẫn từphía GV GV là người giúp HS tự đánh giá được bản thân, tự hoàn thiện và pháttriển nhân cách thông qua hoạt động học: HS là đối tượng vì HS có những yêu cầuchiếm lĩnh những yếu tố cần thiết, cần có khả năng định hướng, chọn lọc, do vậy

HS nhất thiết cần sự trợ giúp của GV Hoạt động dạy còn là hoạt động định hướng,giúp đỡ, tổ chức, điều chỉnh và động viên các hoạt động của HS

Quá trình DH là một trong những hoạt động giao tiếp sư phạm mang ýnghĩa xã hội Chủ thể của hoạt động này tiến hành các hoạt động khác nhau,nhưng không phải đối lập nhau mà song song tồn tại và phát triển trong cùng mộtquá trình thống nhất Kết quả học tập của HS không chỉ được đánh giá ở kết quảcủa hoạt động học mà còn là kết quả của hoạt động dạy Kết quả dạy của GVkhông thể được đánh giá tách rời kết quả học tập của HS Để hoạt động DH đạthiệu quả cần có sự phối hợp: GV cần tôn trọng tính chủ thể của HS, HS nhậnthức đúng vai trò định hướng của GV

Hoạt động DH diễn ra trong QTDH, vốn là một bộ phận hữu cơ của quá trình

DH tổng thể nhưng có những đặc điểm riêng Hoạt động dạy và hoạt động học luôngắn bó, không tách rời nhau, thống nhất biện chứng với nhau tạo thành một hoạtđộng chung trong QTDH mà bản chất của quá trình này là quá trình nhận thức độcđáo của người HS

Theo tác giả Trần Thị Tuyết Oanh (chủ biên) “Quá trình dạy học theo cáchtiếp cận hệ thống bao gồm tập hợp các thành tố cấu trúc, có mối quan hệ biện chứngvới nhau” Khi xem xét tại một thời điểm nhất định, QTDH bao gồm các thành tốmục đích DH, nội dung DH, phương pháp, phương tiện DH, hình thức tổ chức DH,

GV, HS…, mỗi thành tố đều có chức năng riêng, vận động theo quy luật riêng,nhưng đều tuân theo chức năng chung và vận động theo quy luật chung của cả hệthống [18, tr.133]

Theo tác giả Nguyễn Thị Phương Hoa: QTDH như là một hệ thống bao gồmcác thành tố: Mục đích học tập (Mục đích định hướng, mục đích chung, mục đích

cụ thể) GV với các điều kiện DH (kiến thức chuyên môn, nhân lực, phương pháp,thái độ ứng xử, ý thức giáo dục) HS với các điều kiện học tập (kiến thức đã học,

năng lực thích ứng với các PPDH, động cơ hứng thú, năng lực tư duy, học tập) Tổchức các hoạt động học tập (nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổchức) Kiểm tra, đánh giá kết quả (tự kiểm tra, tự đánh giá kết quả).

Các thành tố trên có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫnnhau tạo thành một hệ thống khép kín [14]

Sơ đồ 1.1 Hệ thống quá trình dạy học

Có thể có nhiều cách diễn đạt khác nhau về QTDH với tư cách là một hệthống bao gồm nhiều thành tố khác nhau nhưng đều thể hiện QTDH là một chỉnhthể thống nhất Ngoài hai thành tố trung tâm: GV với hoạt động dạy, HS với hoạtđộng học còn có nhiều thành tố khác tham gia như mục đích DH, nội dung DH,PPDH, phương tiện DH, kết quả DH, các thành tố trên tác động qua lại lẫn nhau vàchịu sự chế ước của môi trường chính trị, văn hoá, khoa học, công nghệ Các thành

tố đó trong quá trình dạy học được phân bố thành 3 giai đoạn: chuẩn bị, thực thi vàđánh giá cải tiến

Kiểm tra đánh giá kết quả

Tự kiểm tra tự đánh giá kết quả

KT đã học

NL thích ứng với các PPDH

Động cơ, hứng thúNăng lực sử dụng học tập

HS với các ĐKHT

Tổ chức HĐHTNội dungPhương

Phương pháptiệnHình thức tổ chức

Các MĐHTMĐđịnh hướngMục đích chungMục đích cụ thể

1.2.3 Quản lý quá trình dạy học (QLQTDH)

QLQTDH là quản lý hệ thống toàn vẹn bao gồm các thành tố cơ bản củaQTDH như: Quản lý giai đoạn chuẩn bị, quản lý giai đoạn thực thi và quản lý giaiđoạn đánh giá cải tiến

Để QTDH của nhà trường có chất lượng và đạt hiệu quả cao, đáp ứng với yêucầu ngày càng cao về chất lượng, hiệu quả DH của xã hội, một trong những điềukiện quyết định là toàn bộ QTDH phải được quản lý một cách có hệ thống, khoahọc, chặt chẽ QLQTDH thông qua việc chỉ đạo thực hiện chức năng tổng hợp làphát triển nhân cách, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài Phảiđịnh hướng chủ yếu vào sự phát triển mọi năng lực tiềm ẩn trong con người, pháttriển các kỹ năng trong lao động trí tuệ, phát triển nhân cách

Các thành tố của QTDH tồn tại trong mối quan hệ qua lại và thống nhất vớimôi trường xã hội - chính trị, môi trường khoa học, kỹ thuật công nghệ Do vậy chủthể quản lý cần phải tác động vào toàn bộ QTDH hoặc vào từng thành tố của QTDHtheo các quy luật của tâm lý học, giáo dục học lý luận về quản lý để đưa hoạt động

DH từ trạng thái này sang trạng thái cao hơn để dần tiến tới môi trường giáo dục

Trong QTDH các thành tố luôn có sự vận động tương tác, hỗ trợ, bổ sung chonhau do đó QLQTDH phải làm sao cho mỗi thành tố được tác động đủ mạnh, lạivừa đảm bảo sự vận động nhịp nhàng, hài hoà và thống nhất trong toàn bộ quá trình,

để cho mỗi thành tố phát huy hết vai trò, chức năng nhiệm vụ của mình, thì đòi hỏingười quản lý phải có nghệ thuật quản lý

Vậy QLQTDH là quá trình tác động có ý thức và hợp quy luật của chủ thểquản lý giáo dục tới các thành tố của QTDH nhằm bảo đảm cho QTDH được diễn

ra một các bình thường và đạt tới các mục tiêu giáo dục đã đề ra

1.3 Môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục THCS

1.3.1 Vị trí của môn Lịch sử và Địa lý ở trường Trung học cơ sở

Giáo dục Lịch sử và Địa lý được cấu tạo thành một môn học bắt buộc từ tiểuhọc đến THCS, được dạy từ lớp 4, 5 (Tiểu học) đến lớp 6, 7, 8, 9 (THCS)

Ở tiểu học, các kiến thức lịch sử và địa lý được tích hợp cao Mạch nội dungchương trình môn học không tách thành hai phân môn Lịch sử và Địa lý Các kiếnthức lịch sử và địa lý được tích hợp trong các chủ đề về địa phương, vùng miền, đất

nước và thế giới theo sự mở rộng về không gian địa lý và xã hội Logic này đảmbảo để khi hoàn thành chương trình Tiểu học, học sinh có kiến thức bước đầu vềlịch sử và địa lý của địa phương, vùng miền, đất nước và thế giới để học tiếp mônLịch sử và Địa lý ở bậc THCS.

Ở trung học cơ sở, môn học gồm các nội dung giáo dục lịch sử, địa lý và một

số chủ đề liên môn, đồng thời lồng ghép, tích hợp kiến thức ở mức độ đơn giản vềkinh tế, văn hoá, khoa học, tôn giáo, Các mạch kiến thức lịch sử và địa lý đượckết nối với nhau nhằm soi sáng và hỗ trợ lẫn nhau Môn học còn có thêm một sốchủ đề mang tính tích hợp, như: Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp phápcủa Việt Nam ở Biển Đông; Đô thị - lịch sử và hiện tại; Văn minh châu thổ sôngHồng và sông Cửu Long; Các cuộc đại phát kiến địa lý Việc coi trọng tích hợp lịch

sử và địa lý, đồng thời tôn trọng đặc điểm khoa học của mỗi phân môn sẽ đáp ứngmục tiêu môn học ở THCS đồng thời tạo điều kiện cho HS học tiếp ở bậc THPT

1.3.2 Vai trò môn Lịch sử và Địa lý ở trường THCS

Môn Lịch sử và Địa lý góp phần hình thành và phát triển phẩm chất, năng lựccho HS trong giai đoạn giáo dục cơ bản, tạo tiền đề cho HS tiếp tục học giai đoạngiáo dục định hướng nghề nghiệp

Môn Lịch sử và Địa lý có thế mạnh riêng trong việc góp phần hình thành vàphát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung của HS đã được xác định trongChương trình giáo dục phổ thông tổng thể

Môn Lịch sử và Địa lý hình thành và phát triển ở HS năng lực lịch sử và nănglực địa lý - biểu hiện đặc thù của năng lực khoa học - trên nền tảng kiến thức cơbản, có chọn lọc về lịch sử, địa lý thế giới, quốc gia và địa phương, các quá trình tựnhiên, kinh tế - xã hội và văn hoá diễn ra trong không gian và thời gian, sự tươngtác giữa xã hội loài người và môi trường thiên nhiên; giúp HS biết cách sử dụng cáccông cụ của khoa học lịch sử, khoa học địa lý để học tập và vận dụng vào thực tiễn;đồng thời góp phần hình thành, phát triển ở HS tình yêu quê hương, đất nước, niềm

tự hào về truyền thống dân tộc, thái độ tôn trọng sự đa dạng của lịch sử thế giới vàvăn hoá nhân loại, khơi dậy ở HS ước muốn khám phá thế giới xung quanh, vậndụng những điều đã học vào thực tế

1.4 So sánh môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục phổ thông 2006 với môn Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục phổ thông 2018.

1.4.1 Giới thiệu chương trình

Kế thừa ưu điểm chương trình hiện hành trong chương trình môn học

Trong thiết kế nội dung chương trình môn học, mạch nội dung của môn Lịch sử

và môn Địa lý trong chương trình hiện hành đã được đánh giá lại, sàng lọc, phân tíchcác điểm không còn phù hợp với quan điểm phát triển chương trình mới để thay đổi

Đối với nội dung giáo dục lịch sử, trước đây phân ra hai mạch tách biệt: lịch

sử thế giới và lịch sử Việt Nam, ở mỗi mạch này lại có sự trình bày theo logic thờigian, từ thời nguyên thủy, đến cố đại, trung đại và hiện đại Trong chương trình mới,theo chiều lịch đại, lịch sử Việt Nam được đặt trong bối cảnh của lịch sử thế giới vàkhu vực

Đối với nội dung giáo dục địa lý, trong chương trình GDPT 2006, có sự bắccầu trong bố trí chương trình của các lớp Địa lý tự nhiên đại cương được dạy ở lớp

6 (1 tiết/tuần) và sang học kì 1 lớp 7 (2 tiết/tuần) Địa lý các châu lục được dạy ởhọc kì 2 lớp 7 (2 tiết/tuần) và học kì 1 lớp 8 (1,5 tiết/tuần) Địa lý tự nhiên Việt Namchỉ được học ở học kì 2 lớp 8 (1,5 tiết/tuần) Địa lý kinh tế - xã hội Việt Nam đượcdạy ở lớp 9 Trong chương trình GDPT 2018, thời lượng được bố trí đều mỗi nămhọc (1,5 tiết/tuần) Lớp 6 dành cho Địa lý tự nhiên đại cương; lớp 7 - Địa lý cácchâu lục, lớp 8 - Địa lý tự nhiên Việt Nam, lớp 9 - Địa lý kinh tế - xã hội Việt Nam.Như vậy, HS được học nhiều hơn, cơ bản hơn về Địa lý Việt Nam, cân đối cả địa lý

tự nhiên và địa lý kinh tế - xã hội

Tiếp thu kinh nghiệm nước ngoài trong chương trình môn học

Chương trình môn học đã tiếp thu một cách có chọn lọc, có sự tiếp biến hợp

lý các kinh nghiệm phát triển chương trình của các nước có nền giáo dục tiên tiếnvào điều kiện cụ thể của Việt Nam Ban soạn thảo chương trình đã tham khảo cácchương trình Lịch sử và Địa lý như là môn độc lập (của Anh, Thụy Điển, CHLBĐức, Singapo, Hoa Kỳ, ), chương trình môn Lịch sử và Địa lý (như là một mônhọc trong nhà trường) của Pháp, bang Ontario (Canađa), chương trình môn Lịch

sử và khoa học xã hội, chương trình môn Nghiên cứu xã hội của một số bang củaHoa Kỳ

1.4.1.1 Về mục tiêu dạy học môn Lịch sử và Địa lý

Môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS góp phần cùng các môn học và hoạtđộng giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu vànăng lực chung

Môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS hình thành, phát triển ở học sinh năng lựclịch sử và năng lực địa lý trên nền tảng kiến thức cơ bản, có chọn lọc về lịch sử, địa

lý thế giới, quốc gia và địa phương; các quá trình tự nhiên, kinh tế - xã hội và vănhoá diễn ra trong không gian và thời gian; sự tương tác giữa xã hội loài người vớimôi trường tự nhiên; giúp học sinh biết cách sử dụng các công cụ của khoa học lịch

sử, khoa học địa lý để học tập và vận dụng vào thực tiễn; đồng thời góp phần cùngcác môn học và hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩmchất chủ yếu và năng lực chung, đặc biệt là tình yêu quê hương, đất nước, niềm tựhào về truyền thống dân tộc, thái độ tôn trọng sự đa dạng của lịch sử thế giới và vănhoá nhân loại, khơi dậy ở học sinh ước muốn khám phá thế giới xung quanh, vậndụng những điều đã học vào thực tế

1.4.1.2 Về nội dung dạy học môn Lịch sử và Địa lý

Môn Lịch sử và Địa lý cấp trung học cơ sở gồm phân môn Lịch sử và phânmôn Địa lý, mỗi phân môn được thiết kế theo mạch nội dung riêng Mức độ tíchhợp được thể hiện ở ba cấp độ: tích hợp nội môn (trong từng nội dung giáo dục lịch

sử và giáo dục địa lý); tích hợp nội dung lịch sử trong những phần phù hợp của bàiĐịa lý và tích hợp nội dung địa lý trong những phần phù hợp của bài Lịch sử; tíchhợp theo các chủ đề chung

Mạch nội dung của phân môn Lịch sử được sắp xếp theo logic thời gian lịch

sử từ thời nguyên thuỷ, qua cổ đại, trung đại, đến cận đại và hiện đại Trong từngthời kì, không gian lịch sử được tái hiện từ lịch sử thế giới, khu vực đến Việt Nam

để đối chiếu, lý giải, làm sáng rõ những vấn đề lịch sử

Mạch nội dung của phân môn Địa lý được sắp xếp theo logic không gian làchủ đạo, đi từ địa lý tự nhiên đại cương đến địa lý các châu lục, sau đó tập trung vàocác nội dung của địa lý tự nhiên Việt Nam, địa lý dân cư và địa lý kinh tế Việt Nam

Mặc dù hai mạch nội dung được sắp xếp theo logic khác nhau, nhưngnhiều nội dung dạy học liên quan được bố trí gần nhau để hỗ trợ nhau Bốn chủ

đề chung mang tính tích hợp cao được phân phối phù hợp với mạch nội dungchính của mỗi lớp

1.4.1.3 Về phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học môn Lịch sử và Địa lý

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề (problem solving method), hay dạyhọc dựa trên vấn đề (problem based learning), hoặc dạy học đặt và giải quyết vấn đề(problem posing and solving) là phương pháp, trong đó giáo viên đặt ra trước họcsinh một (hay hệ thống) vấn đề nhận thức, chuyển học sinh vào tình huống có vấn

đề, sau đó giáo viên phối hợp cùng học sinh (hoặc hướng dẫn, điều khiển học sinh)giải quyết vấn đề, đi đến những kết luận cần thiết của nội dung học tập Đây làphương pháp được xem xét nhiều về mặt tính chất hoạt động của HS và GV

Khảo sát, điều tra: Phương pháp khảo sát, điều tra là phương pháp trong đó,căn cứ vào vấn đề được đặt ra và dựa vào cơ sở các giả thuyết, học sinh tiến hànhthu thập thông tin từ nhiều nguồn và bằng nhiều cách khác nhau Sau đó, tiến hànhphân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát để xác định các giả thuyết đúng, rút ra cáckết luận, nêu các giải pháp hoặc đề xuất các kiến nghị

Thảo luận: Thảo luận là phương pháp học sinh mạn đàm, trao đổi với nhauxoay quanh một vấn đề được đặt ra dưới dạng câu hỏi, bài tập, hay nhiệm vụ nhậnthức Trong phương pháp này, học sinh giữ vai trò tích cực, chủ động tham giathảo luận; giáo viên giữ vai trò nêu vấn đề, gợi ý, kiến thiết và tổng kết

Phương pháp báo cáo: là phương pháp mà trong đó, học sinh dưới sựhướng dẫn của giáo viên, thu thập, phân tích, tổng hợp số liệu, tư liệu trình bàythành báo cáo, sau đó thuyết trình trước nhóm hay toàn lớp về một nội dung họctập môn Địa lý

Dạy học dự án: là một hình thức dạy học hoặc một phương pháp dạy họcphức hợp, trong đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên, người học tiếp thu kiến thức

và hình thành kĩ năng thông qua việc giải quyết một bài tập tình huống (dự án) cóthật trong đời sống, theo sát chương trình học, có sự kết hợp giữa lý thuyết với thựchành và tạo ra các sản phẩm cụ thể Người học tham gia vào hầu hết các khâu trongquá trình thực hiện dự án: từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thựchiện, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Làm việc nhómđược xem là hình thức cơ bản của dạy học dự án

Dạy học theo định hướng năng lực đề cao các hoạt động học tập của học sinh,nên cần tăng cường tối đa các phương pháp dạy học đề cao chủ thể học sinh như:thảo luận, tranh luận, đóng vai, dự án, viết báo cáo, Tuỳ vào nội dung, điều kiệnhọc tập cụ thể và đối tượng học sinh để sử dụng thích hợp và sáng tạo kĩ thuật trongcác phương pháp dạy học này, lôi cuốn tối đa việc tham gia chủ động, tích cực củahọc sinh vào quá trình dạy học

Các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, hỏi đáp, cần được

sử dụng theo hướng phát huy tính tích cực và hứng thú học tập của học sinh, ví dụnhư: giảng giải nêu vấn đề, hỏi đáp nêu vấn đề; truyền đạt kết hợp với bản đồ, hìnhảnh trực quan, video clip, Tuy nhiên, cần giảm đến mức tối đa các phương phápdạy học nặng về thuyết trình một chiều, ít (hoặc không có) sự tham gia hoạt độngcủa học sinh

* Các hình thức dạy học trong môn Lịch sử và Địa lý rất đa dạng, như:

Dạy học cá nhân, dạy học theo nhóm: Đây là hình thức tổ chức dạy học giáoviên có thể chia học sinh thành các nhóm năng lực hay sở thích để tổ chức dạy họccho phù hợp với đối tượng đồng thời có thể tách riêng từng cá nhân học sinh để tổchức tác động phát triển năng lực học sinh

Dạy học theo hình thức lớp bài: Đây là hình thức tổ chức dạy học chungcho toàn lớp nhằm thực hiện các mục tiêu, nội dung dạy học theo kế hoạch dạyhọc, hình thức này có ưu điểm là giáo viên đảm bảo tính thống nhất chung vềmục tiêu, nội dung dạy học tiết kiệm thời gian, công sức nhưng hạn chế trongdạy học phân hóa

Hình thức dạy học trải nghiệm tại hiện trường gồm: Dạy học thông qua thựchành, thí nghiệm; Dạy học trong thực tế, thực địa; tham quan, khảo sát địa phương,

seminar; sưu tầm, hệ thống hoá, trưng bày, giới thiệu, triển lãm; thực hành, trò chơi,thí nghiệm địa lý, tự học,

Hình thức tự học của học sinh: Giáo viên có thể đưa ra những hướng dẫn cụthể dưới dạng nhiệm vụ học tập và cung cấp tài liệu hoặc chỉ dẫn về tài liệu để họcsinh tự học

Hình thức dạy học trực tuyến: là hình thức dạy học không giáp mặt qua sửdụng sự hỗ trợ của công nghệ và máy tính để thực hiện mục đích, nhiệm vụ dạy học

đề ra

Mỗi hình thức thích hợp với một hoặc một số phương pháp dạy học, đồngthời có thế mạnh và hạn chế riêng nên cần được kết hợp với nhau trong quá trìnhdạy học Tuy nhiên, phù hợp với dạy học phát triển năng lực cần tăng cường tối

đa các hình thức tổ chức dạy học đề cao hoạt động chủ động, tích cực, sáng tạocủa học sinh

Trong nhiều trường hợp, giáo viên cần gợi ý, hướng dẫn học sinh tìm các ýtưởng tổ chức học tập, yêu cầu các em phát triển thành các hoạt động nhận thức cụthể và thực hiện, từ đó phát triển các phẩm chất và năng lực

1.4.1.4 Về các hình thức đánh giá quá trình và đánh giá kết quả dạy học môn Lịch

HS đã/ đang đứng ở đâu trong lộ trình đạt tới các kết quả đầu ra kỳ vọng, và GV.Như vậy là cần chú trọng cả đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết, trong đó hếtsức coi trọng việc đánh giá quá trình

Mục tiêu, nội dung và cách thức đánh giá của chương trình môn học.

Mục tiêu đánh giá là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độđáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình môn Lịch sử và Địa lý và sự tiến bộ của HS

để hướng dẫn, điều chỉnh hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của HS

Căn cứ và nội dung đánh giá: Bên cạnh nội dung lý thuyết, cần tăng cường đánhgiá các kĩ năng của HS như: làm việc với bản đồ, atlat, biểu đồ, sơ đồ, bảng số liệu,tranh ảnh, quan sát, thu thập, xử lý và hệ thống hoá thông tin, sử dụng các dụng cụ họctập ngoài trời, sử dụng công nghệ và thông tin truyền thông trong học tập, Đánh giákhả năng vận dụng tri thức vào những tình huống cụ thể, không lấy việc kiểm tra khảnăng tái hiện kiến thức lịch sử hay địa lý làm trung tâm của việc đánh giá.

Cách thức đánh giá:

Đa dạng hóa các hình thức đánh giá, tăng cường đánh giá thường xuyên đốivới tất cả HS bằng các hình thức khác nhau: đánh giá qua việc quan sát các hoạtđộng trên lớp; đánh giá qua hồ sơ học tập, sản phẩm học tập; đánh giá qua báo cáokết quả thực hiện dự án học tập, báo cáo kết quả thực hành, bài thuyết trình về kếtquả thực hiện nhiệm vụ học tập Tạo điều kiện để HS được tham gia vào quá trìnhđánh giá kết quả giáo dục

Kết quả giáo dục được đánh giá bằng các hình thức định tính và định lượngthông qua đánh giá thường xuyên, định kì, đánh giá lý thuyết và thực hành; đánh giátrong hoạt động trên lớp và ngoài lớp, ngoài thực địa, trên cơ sở đó tổng hợp việcđánh giá chung về phẩm chất, năng lực và sự tiến bộ của HS

- GV khi KTĐG phải coi trọng đánh giá các năng lực theo mục tiêu DH,động viên sự cố gắng của HS

- Kết hợp đánh giá trong quá trình học tập với ĐG qua bài kiểm tra; ĐGbằng hồ sơ; ĐG bằng nhận xét; tổ chức cho HS tự ĐG và ĐG lẫn nhau

- Khi chấm bài KT phải nhận xét, động viên HS và định hướng cho HS cáchsửa chữa những sai sót

- Cần xây dựng ma trận đề, thiết kế đề theo ma trận, cân đối hợp lý giữa tựluận và trắc nghiệm trong mỗi đề KT, thiết kế nhiều mã đề có nội dung tương đương

để khắc phục tình trạng HS trao đổi hoặc quay cóp trong quá trình KT

- Nâng cao yêu cầu vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các tìnhhuống thực tiễn cuộc sống đòi hỏi Không KT việc ghi nhớ máy móc mà chú trọngđến việc KT năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề đặt ra

- GV cần tăng cường ứng dụng CNTT trong KTĐG, kịp thời thu thập, xử lýthông tin, phân tích dữ liệu để việc KTĐG có hiệu quả

1.4.2 Những yêu cầu cần đạt khi dạy môn Lịch sử và Địa lý mới

1.4.2.1 Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và đóng góp của môn học trong việc bồi dưỡng phẩm chất cho HS

Chương trình giáo dục phổ thông hình thành và phát triển cho HS nhữngphẩm chất chủ yếu sau: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm MônLịch sử và Địa lý thông qua nội dung của môn học và hoạt động giáo dục, cho HSnhững nhận thức và tình cảm về lịch sử nhân loại, về quá trình đấu tranh dựng nước

và giữ nước của dân tộc, về mối quan hệ giữa xã hội và môi trường, về sự lựa chọncác con đường phát triển của các quốc gia, về đất nước và con người Việt Nam Từ

đó bồi dưỡng các phẩm chất yêu nước, yêu quê hương, yêu thiên nhiên; xây dựng ở

HS ý thức, niềm tin và hành động cụ thể trong việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiênnhiên và bảo vệ môi trường, bảo vệ di sản văn hóa nhân loại; HS biết yêu quý ngườilao động, tôn trọng những giá trị nhân văn khác nhau, rèn luyện sự tự tin, trungthực, khách quan

1.4.2.2 Yêu cầu cần đạt về năng lực và đóng góp của môn học trong việc hình thành, phát triển các năng lực chung cho HS

Chương trình môn Lịch sử và Địa lý cấp trung học cơ sở góp phần phát triển cácnăng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo)

- Năng lực tự chủ và tự học được thể hiện thông qua năng lực tư duy độc lập,

tự tổ chức, quản lý các hoạt động học tập Khả năng tự học thể hiện khi HS biết đặt

ra các câu hỏi về lịch sử và địa lý; HS biết tự tìm kiếm nguồn thông tin, tri thức bổsung; biết tổ chức thông tin thu thập được; biết phân tích thông tin lịch sử và địa lý;biết trả lời câu hỏi lịch sử và địa lý; tự mình thực hiện những nhiệm vụ được phâncông khi tham quan dã ngoại, khảo sát thực địa và trong các tình huống làm việcđộc lập khác

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: môn Lịch sử và Địa lý cấp trung học cơ sởgiúp HS hình thành và phát triển năng lực đối thoại liên văn hóa, tôn trọng sự khácbiệt, hướng tới sự hòa giải và hợp tác trên cơ sở nắm được những đặc trưng của địa

lý, lịch sử, văn hóa của dân tộc Việt Nam và của các dân tộc khác trong khu vực vàthế giới; có thái độ tích cực trong việc góp phần chung tay giải quyết các vấn đề của

xã hội và nhân loại (bảo tồn và phát triển di sản văn hóa, khắc phục ô nhiễm môi

trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ sự đa dạng sinh học, bảo vệ hòa bình

và phát triển bền vững, )

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thể hiện ở việc HS biết thực hiện cácthao tác tư duy phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp trong giải quyết vấn đề; biếtsuy luận khoa học, có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề mới, đặc biệt lànhững vấn đề về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội loài người

1.4.2.3 Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù và đóng góp của môn học trong việc hình thành, phát triển năng lực đặc thù cho HS

Môn Lịch sử và Địa lý là một trong những môn học có ưu thế trong việc hìnhthành, phát triển năng lực khoa học, và ở mức độ nhất định, góp phần phát triểnnăng lực tin học cho HS

- Năng lực khoa học được cụ thể hoá thông qua những năng lực đặc thù lànăng lực lịch sử và năng lực địa lý: Học sinh hiểu và vận dụng được các khái niệm,các mối quan hệ cơ bản trong địa lý tự nhiên và địa lý kinh tế - xã hội, giải thíchđược một số quá trình địa lý tự nhiên và địa lý kinh tế - xã hội, nhận thức và giảithích lịch sử, Học sinh có năng lực xác định chủ đề khám phá tự nhiên và xã hội;với sự trợ giúp, hướng dẫn của giáo viên, HS có thể thực hiện chủ đề đã chọn

- Năng lực tin học được thể hiện ở việc bồi dưỡng khả năng tìm kiếm thôngtin từ Internet, kĩ năng cơ bản sử dụng các phần mềm tin học văn phòng để tổ chức

và lưu giữ, xử lý thông tin và trình bày bài tập địa lý và bài tập lịch sử

Môn Lịch sử và Địa lý hình thành và phát triển ở HS năng lực lịch sử, nănglực địa lý, là biểu hiện đặc thù của năng lực khoa học Các năng lực chuyên mônnày được hình thành và phát triển từ thấp đến cao, đặc biệt thông qua việc HS vậndụng các kiến thức và kĩ năng đã tiếp thu được vào các tình huống học tập và trongmột số tình huống thực tiễn

1.5 Quá trình dạy học nhìn từ góc độ nhà quản lý

Quản lý QTDH ở trường THCS cần được tiếp cận với lý thuyết hiện đại vềphát triển chương trình giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạnhiện nay Theo tác giả Nguyễn Đức Chính, QTDH được thực hiện theo một quytrình gồm có 3 bước: Chuẩn bị; Thực thi; Đánh giá, cải tiến [10] Quy trình này thểhiện cụ thể theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.2 Quá trình dạy học theo thuyết phát triển chương trình giáo dục

Ở nhà

Kỳ vọngPhong cách

Công cụHứng thú

Kiến thức

Phân tích nhu cầu

THỰC

THI

Kế hoạch bài dạy/ giáo án

Chuẩn bị môi trường dạy học

1.6 Quản lý quá trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý ở trường Trung học cơ sở theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.6.1 Quản lý giai đoạn chuẩn bị

1.6.1.1 Phân tích nhu cầu

Phân tích nhu cầu là khâu đầu tiên trong quy trình dạy học Để quản lýkhâu này, người quản lý cần định hướng và quản lý giáo viên thực hiện các côngviệc sau:

1) Xác định vị trí môn học (đang dạy) trong chương trình của bậc học.Việc xác định vị trí môn học trong chương trình của bậc học/cấp học giúp GV biết vịtrí, vai trò của môn học trong việc đạt mục tiêu chung của cả bậc học/cấp học, qua đó

có quan điểm đầy đủ về giáo dục toàn diện Hơn nữa, GV sẽ biết tận dụng những kiếnthức, kinh nghiệm mà HS đã tích luỹ được từ các môn học khác, tạo sự liên kết, vậndụng tổng hoà các kiến thức đó vào học tập cũng như cuộc sống sau này

2) Điều tra đối tượng dạy học (HS) Điều tra đối tượng dạy học được tiếnhành qua các công việc cụ thể sau:

a) Kiểm tra kiến thức nền của người học trước khi bắt đầu môn học nhằmmục đích đánh giá khả năng học môn học, những khó khăn, thuận lợi mà nhữngngười học khác nhau có thể gặp phải trong quá trình học môn học Kiểm tra kiếnthức nền giúp GV phân loại HS theo các nhóm năng lực để có thể có các chiến lượcdạy học phù hợp

b) Điều tra phong cách học của người học Phong cách học là những đặctrưng sinh học của cá nhân, là thói quen học tập riêng của từng người học (phongcách học là nguyên nhân của việc phương pháp giảng dạy của thầy cô có thể hiệuquả đối với nhóm HS này mà không hiệu quả đối với nhóm HS khác) Phong cáchhọc của cá nhân giúp nhận biết cách xử lý thông tin của người học

c) Điều tra hứng thú của người học với môn học

Điều tra hứng thú của người học đối với môn học giúp GV nắm được động

cơ học tập môn học, những nguyên nhân dẫn tới việc thích hoặc không thích họcmôn học để có chiến lược dạy học phù hợp

3) Nghiên cứu điều kiện vật chất - kĩ thuật hỗ trợ việc dạy học môn học (cótrong và ngoài trường)

Việc tìm hiểu cơ sở vật chất, kĩ thuật, đồ dùng dạy học, vườn trường, phòngthí nghiệm, thiết bị, thư viện, máy tính có nối mạng internet và những điều kiệnkhác có trong trường, có thể sử dụng trong quá trình dạy học môn học, giúp GV có

kế hoạch sử dụng (hoặc bổ sung nếu cần) hỗ trợ cho quá trình dạy học môn họctrong cả năm học Ngoài ra, GV cần tìm hiểu đặc điểm về điều kiện phát triển kinh

tế - xã hội của địa phương, đặc thù địa lý, lịch sử v.v để có thể vận dụng vào quátrình dạy học môn học sau này

Trên đây là những thông tin quan trọng để GV xác định mục tiêu dạy họcmôn học, bài học, xây dựng kế hoạch dạy học môn học

1.6.1.2 Xác định mục tiêu dạy học môn học, bài học

Trên cơ sở những thông tin thu được từ việc phân tích nhu cầu (bước 1), GV

có thể tuyên bố triết lý dạy học môn học của riêng mình Tại đây, GV có thể nêu vịtrí, vai trò của môn học trong việc hình thành phẩm chất của một con người pháttriển toàn diện, những điểm ưu tiên trong quá trình dạy học môn học Ngoài ra, GV

có thể nêu những yêu cầu riêng, những điều kiện đặc thù để học tốt môn học, nhữngchính sách khen thưởng, khuyến khích học tốt môn học

Xác định mục tiêu dạy học: Mục tiêu của môn học là những gì HS hoànthành được sau khi học xong môn học về kiến thức, kĩ năng, thái độ Đó là nhữngmục tiêu thuộc lĩnh vực nhận thức (kiến thức), lĩnh vực tâm vận (kĩ năng) và lĩnhvực tình cảm (thái độ) Những mục tiêu này được xác định dưới dạng hành vi, cóthể quan sát được, chỉ rõ những hành vi mà HS phải thực hiện để chứng tỏ mục tiêuhọc tập đã hoàn thành

Mục tiêu bài học là yếu tố quan trọng nhất để lựa chọn, sắp xếp nội dung dạyhọc, lựa chọn hình thức tổ chức dạy học, phương pháp, phương tiện, công cụ dạyhọc, hình thức kiểm tra đánh giá Mục tiêu bài học cũng là thành phần cơ bản của kếhoạch bài dạy (giáo án) Mục tiêu bài học là sự miêu tả đầu ra mong đợi của GV và

HS sau một bài học, là cơ sở cho các hoạt động khác trong giờ học và cũng là tiêuchí để đánh giá hiệu quả giờ học

1.6.1.3 Lập kế hoạch dạy học, môn học bài học

Trên cơ sở các thông tin thu được từ khâu phân tích nhu cầu, căn cứ mục tiêuchung của môn học và mục tiêu chi tiết của từng bài học, GV xây dựng kế hoạch

dạy học cho từng bài học trong suốt một học kì hay năm học.

Hiệu trưởng tổ chức xây dựng kế hoạch chuyên môn nói chung và kế hoạchdạy học các môn học nói riêng trong đó có kế hoạch dạy học môn Lịch sử và Địa lýcủa nhà trường trong năm học Kế hoạch dạy học nói chung và kế hoạch dạy họcmôn Địa lý nói riêng phải dựa trên Thông tư của Bộ GD&ĐT về chương trình giáodục phổ thông 2018, Quyết định của UBND thành phố về khung thời gian năm học,hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ của Sở GD&ĐT, đặc điểm nhà trường Kế hoạch nêu

rõ thời gian dạy học của các môn học nói chung và thời gian dạy học môn Lịch sử

và Địa lý nói riêng, nhiệm vụ trọng tâm, nhiệm vụ cụ thể, chỉ tiêu phấn đấu, côngviệc từng tháng, từng tuần; phân công người phụ trách từng công việc Hiệu trưởngcần huy động sự tham gia của tập thể HĐSP tổ chuyên môn, giáo viên cốt cán trongxây dựng kế hoạch dạy học môn học để đảm bảo dân chủ, tạo sự đồng thuận khithực hiện

Hiệu trưởng giao cho phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn xây dựng thờikhóa biểu làm công cụ quan trọng để Hiệu trưởng chỉ đạo quá trình dạy học

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ/nhóm chuyên môn xây dựng kế hoạch năm học Kếhoạch của tổ/nhóm được xây dựng dựa trên kế hoạch của trường, đi sâu vào xâydựng kế hoạch dạy lý thuyết, dạy học trải nghiệm; dạy học theo định hướng giáodục STEM; Dạy học tích hợp liên môn và dạy học theo chủ đề tự chọn; Chỉ đạotổ/nhóm đẩy mạnh việc lập kế hoạch thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, sinhhoạt nhóm chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, hội thảo chuyên đề, ôn thi

HS giỏi, phụ đạo HS yếu, thống nhất cách soạn giáo án của từng nhóm chuyên môn.Hiệu trưởng duyệt kế hoạch của tổ/nhóm chuyên môn

Chỉ đạo Tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn GV xây dựng kế hoạch DH, lưu ýtriển khai thực hiện những nội dung mới, khó trong dạy học Lịch sử và Địa lý Kếhoạch dạy học Lịch sử và Địa lý của GV phải chi tiết hóa mọi công việc được phâncông, các chuyên đề dạy học, kế hoạch DH từng chương, bài, lớp… Tổ chuyên mônduyệt kế hoạch của GV làm căn cứ pháp lý phục vụ công tác KT nội bộ nhà trường

Chỉ đạo GV lên lịch báo giảng và soạn giáo án: Hiệu trưởng chỉ đạo Tổtrưởng chuyên môn quản lý GV lên lịch báo giảng, soạn giáo án và chuẩn bị bài; kýduyệt lịch báo giảng, giáo án hàng tuần trước khi GV dạy; yêu cầu GV soạn giáo án

theo định hướng phát triển năng lực HS Từ xác định mục tiêu, nội dung bài dạy,phương pháp và hình thức tổ chức DH, sử dụng phương tiện DH, ứng dụng CNTTvào tiết dạy, thiết kế theo hệ thống các hoạt động từ dễ đến khó, từ đơn giản đếnphức tạp Mỗi hoạt động thiết kế nội dung theo hướng liên môn, gắn với vấn đềthực tiễn đặt ra, đòi hỏi HS biết vận dụng kiến thức tổng hợp để giải quyết.

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạchkiểm tra, đánh giá kết quả dạy học bao gồm đánh giá thường xuyên, đánh giá định

kỳ và đánh giá tổng kết theo định hướng phát triển năng lực học sinh

1.6.1.4 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học

Căn cứ các thông tin thu được, nhất là trong phần xác định mục tiêu môn học

và mục tiêu chi tiết cho từng bài học, GV lựa chọn, sắp xếp và tổ chức tài liệu họctập cho phù hợp

Ngoài sách giáo khoa là các tài liệu học tập chính, GV có thể chuẩn bị cácloại sách tham khảo, tranh ảnh, hiện vật, băng hình, băng tiếng, các trang web họctập liên quan v.v

Các tài liệu này được lựa chọn trên cơ sở mục tiêu của từng bài học và cáchình thức tổ chức dạy - học đã được ghi trong kế hoạch dạy học Lứa tuổi, hứng thú,đặc điểm tâm sinh lý của HS cũng là căn cứ để GV lựa chọn tài liệu học tập

Để dễ sử dụng, GV tổ chức các tài liệu học tập theo bài, có ghi chú để dễ tìmkiếm khi cần

Có thể khai thác thông tin về môn học, bài học trên Internet và tạođường link với kế hoạch bài học

Hiệu trưởng thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình dạy học

2018 do Hiệu trưởng làm trưởng ban, Phó HT phụ trách chuyên môn làm phó ban

và các thành viên khác Phân công nhiệm vụ cho ban chỉ đạo triển khai thực hiệnchương trình giáo dục 2018 và triển khai xây dựng và thực hiện chương trình giáodục nhà trường và chương trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý

Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học các môn học nói chung vànâng cao năng lực dạy học môn Lịch sử và Địa lý nói riêng cho giáo viên: Bồidưỡng về chương trình tổng thể và chương trình môn học; phương pháp, hình thức

tổ chức dạy học cho cán bộ quản lý và giáo viên nhà trường để triển khai thực hiện

chương trình; đồng thời bồi dưỡng cách thức triển khai đánh giá kết quả dạy họcmôn Lịch sử và Địa lý ở trường THCS.

Xây dựng cơ chế phối hợp giữa Ban giám hiệu, các tổ chuyên môn, giáoviên, các lực lượng giáo dục để triển khai thực hiện các chủ đề dạy học tích hợp,dạy học trải nghiệm theo tiếp cận hướng nghiệp cho học sinh; Dạy đội tuyển và bồidưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử và Địa lý

Xây dựng cơ chế phối hợp giữa Ban Giám hiệu với tổ chuyên môn, GV bộmôn, GVCN lớp và Đoàn thanh niên xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt độngtrải nghiệm môn Lịch sử và Địa lý để HS mở rộng kiến thức, phát triển năng lựchoạt động tập thể, tăng cơ hội cho học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn đểhình thành và phát triển năng lực Kết thúc chương trình trải nghiệm yêu cầu HSviết bài thu hoạch để đánh giá mức độ tiếp thu kiến thức

Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học Địa lý ởtrường THCS, thao giảng môn học, nhân rộng cách giảng dạy hay, chia sẻ kinhnghiệm giảng dạy trong đồng nghiệp của giáo viên

Xây dựng cơ chế giám sát thực hiện nền nếp dạy học; chất lượng thực hiệnnội dung chương trình dạy học bao gồm: Dạy lý thuyết, dạy thực hành, dạy trảinghiệm; hoạt động tự học theo các nhiệm vụ được giao của học sinh

Tổ chức xây dựng các chuẩn, tiêu chí đánh giá kết quả môn học theo địnhhướng phát triển năng lực học sinh

Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất để triển khai có hiệu quả chươngtrình dạy học môn Lịch sử và Địa lý

1.6.1.5 Chuẩn bị các hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy học, các phương tiện, công cụ dạy học

Mỗi bậc nhận thức (ứng với những nội dung nhất định) đòi hỏi có hình thức

tổ chức dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá tương ứng Căn cứ bậcnhận thức của mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, GV có thể lựa chọn các hìnhthức tổ chức dạy học phù hợp

Mỗi hình thức tổ chức dạy học đều có các phương pháp dạy học tương ứng

GV có thể lựa chọn hoặc kết hợp các phương pháp phù hợp để sử dụng nhằm đạtmục tiêu dạy học (thuyết giảng, vấn đáp, giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm,

xemina, kết hợp các trò chơi, đóng vai v.v).

1.6.1.6 Chuẩn bị các hình thức đánh giá quá trình.

Mỗi hình thức tổ chức dạy học, mỗi phương pháp dạy học cần những phươngtiện, công cụ tương ứng

Những phương tiện kĩ thuật: Máy tính nối mạng, đèn chiếu, màn hình, cácdụng cụ thí nghiệm, đồ dùng dạy học, phòng bộ môn

Những công cụ: Bảng các loại, các loại phiếu học tập, các loại công cụ tựnhiên, tự tạo

1.6.2 Quản lý giai đoạn thực thi

1.6.2.1 Quản lý việc thực hiện giáo án và kế hoạch dạy học.

Hiệu trưởng chỉ đạo thực hiện nền nếp dạy học, chỉ đạo GV lên lớp đúng giờ,dạy đúng thời khóa biểu và báo giảng, không cắt xén hoặc dồn nén chương trình, đề

ra nhiệm vụ học tập và yêu cầu HS hoàn thành; thường xuyên rèn luyện năng lực tựhọc cho HS thông qua việc chủ động nghiên cứu trước nội dung bài học;

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ, nhóm chuyên môn hướng dẫn giáo viên thực hiệnchương trình dạy học môn Lịch sử và Địa lý theo định hướng phát triển các nănglực chung và năng lực đặc thù của môn học và 5 phẩm chất cơ bản: Năng lực tựchủ, tự học; giao tiếp, hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo; năng lựckhoa học và tính toán… và các phẩm chất yêu nước, nhân ái; trung thực, chămchỉ; trách nhiệm

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ, nhóm chuyên môn sinh hoạt theo hướng nghiên cứubài học Lịch sử - Địa lý và tổ chức dạy thí điểm; rút kinh nghiệm, chia sẻ học hỏiđồng nghiệp để dạy học hiệu quả

Hiệu trưởng chỉ đạo TCM hướng dẫn giáo viên dạy học theo các chủ đề tíchhợp môn Lịch sử và Địa lý; dạy học trải nghiệm tại hiện trường và phối hợp với cácmôn Khoa học tự nhiên dạy học theo đinh hướng giáo dục STEM

Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng rènluyện năng lực giải quyết vấn đề cho HS bằng cách tạo ra các tình huống trong họctập để HS tìm cách giải quyết; rèn năng lực sáng tạo cho HS thông qua các câu hỏilật ngược vấn đề, khái quát hóa, suy luận để giải quyết các dạng câu hỏi (bài tập)mới, hạn chế yêu cầu HS thuộc lòng máy móc;