CHỦ ĐỀ: VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp:Theo ông Georges de Saite Marie , chuyên gia người Pháp về doanh nghiệp vừa và nhỏ , đã đưa ra định nghĩa như sau : '' Văn h
Trang 1CHỦ ĐỀ: VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1) Khái niệm văn hóa doanh nghiệp:
Theo ông Georges de Saite Marie , chuyên gia người Pháp về doanh nghiệp vừa
và nhỏ , đã đưa ra định nghĩa như sau : '' Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các giá
trị , các biểu tượng , huyền thoại , nghi thức , điều cấm kỵ các quan điểm triết học
đạo đức tạo thành nền móng sâu xa cho doanh nghiệp.''
Theo tổ chức lao động quốc tế : Văn hóa doanh nghiệp là sự trộn lẫn đặc biệtcác giá trị , các tiêu chuẩn , thói quen và truyền thống , những những thái độ
ứng xử và lễ nghi mà toàn bộ chúng là duy nhất đối với một tổ chức đã biết
Một chuyên gia nghiên cứu tổ chức Edgả Shein cho rằng : Văn hóa công ty là tổng hợp các quan niệm chung mà các thành viên trong công ty học được trong
quá trình giải quyết các vẫn đề nội bộ và xử lý với môi trường xung quanh
=> Nói chung tất cả các định nghĩa đều chỉ ra được các yếu tố tinh thần của văn
hóa doanh nghiệp nhưng chưa đề cập đến yếu tố vật chất ; đây cũng là một yếu tố
quan trọng của văn hóa doanh nghiệp , vì vậy nhóm biên soạn giáo trình đã đưa ra
được định nghĩa sau : Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị , các chuẩn
mực các quan niêm và các hành vi của doanh nghiệp và tạo ra bản sắc kinh doanh
riêng của doanh nghiệp
Ví dụ :
Có lẽ không ai là không biết đến tập đoàn Honda Motor - một nhà sản xuất ô tô
xe máy hàng đầu thế giới Vậy điều gì đã làm nên sự thành công của tập đoàn
này? Phương pháp Honda đã được khẳng định là thể của những giá trị , niềm tin ,
nét văn hóa sau :
- Một quan điểm thế giới mới
Trang 22) Các cấp độ văn hóa doanh nghiệp:
Hiện nay có rất nhiều khái niệm về văn hóa doanh nghiệp như định nghĩa vănhóa doanh nghiệp của chuyên gia người Pháp về doanh nghiệp vừa và nhỏ Georges
de Saite Marie, định nghĩa của lao động quốc tế (ILO), định nghĩa của chuyên gia
nghiên cứu các tổ chức Edgar Schein
Theo cách tiếp cận đi từ hiện tượng đến bản chất một nền văn hóa của nhà nghiên cứu Edgar Schein, văn hóa doanh nghiệp có thể chia làm 3 cấp độ:
- Cấp độ thứ nhất: Những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp
- Cấp độ thứ hai: Những giá trị được tuyên bố
- Cấp độ thứ ba: Những quan niệm chung
2.1 Cấp độ thứ nhất: Những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp:
Đây là cấp độ văn hóa có thể nhìn thấy ngay trong lần tiếp xúc đầu tiên bao gồm các hiện tượng và sự vậ mà một người có thể nghe, nhìn và cảm thấy khi
tiếp xúc với một tổ chức xa lạ:
Kiến trúc, cách bài trí, công nghệ sản phẩm
Cơ cấu tổ chức, phòng ban, doanh nghiệp
Các văn bản quy định nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp
Lễ nghi, lễ hội hàng năm
Các biểu tượng, logo, khẩu hiểu, tài liệu quảng cáo
Ngông ngữ, cách ăn mặc, xe cộ, chức danh, cách biểu lộ cảm xúc, hành vi ứng xử thường thấy
Câu chuyện, huyền thoại về tổ chức
Thái độ, cung cách ứng xử cảu các thành viên trong doanh nghiệp
Hình thức, mẫu mã sản phẩmCấp độ văn hóa này có đặc điểm chung là chịu ảnh hưởng nhiều của tính chất công việc kinh doanh của công ty, quan điểm của ngưởi lãnh đạo… Tuy nhiên, cấp
độ văn hóa này dễ thay đổi và ít khi thể hiện được những giá trị thực sự trong văn
hóa của doanh nghiệp
Ví dụ: Cấu trúc hữu hình trong văn hóa Viettle:
Khi đến thăm trụ sở chính của tập đoàn Viettletaij Hà Nội, chúng ta có thể thấyđược sự quan tâm của lãnh đạo trong việc xây dựng lớp cấu trúc hữu hình cho văn
hóa của công ty
Ngoài trụ sở chính đặt ở Số 1 Giang Văn Minh, Ba Đình , các công ty con có mặt tại khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước Cách bố trí trong văn phòng của Viettle
rất phong cách tinh tế và không hề cầu kì Logo của công ty “ Hãy nói theo
Trang 3cách của bạn” được treo ở khắp các nơi Mỗi năm, tập đoàn Viettle luôn tổ chức
các lễ hội lớn như ngày thành lập tập đoàn, ngày 8/3…Những dịp này công ty đều
khen thưởng cho những cá nhân hay tổ chức đạt được nhiều thành tích xuất sắc
trong công việc
Các nhân viên đều được bố trí ngồi riêng biệt nhưng không cách biệt với
người khác
Tập đoàn viễn thông quân đội(Viettle) do Bộ quốc phòng thực hiện quyền chủ
sở hữu và là một doanh nghiệp quân độikinh doanh trong lĩnh vực bưu chính-
viễn thông và công nghệ thông tin Viettle luôn động viên các nhân viên phải nỗ
lực phát triển vững bước trong thời gian hoạt động
Khi tuyển dụng, tập đoàn Viettle luôn giáo dục nhân viên mới bằng các huyềnthoại lịch sử hoạt động của công ty
Tất cả các cấu trúc hữu hình trên đã tạo nên cảm giác trang trọng khi làm việc,
sự gần gũi, thoải mái giữa các nhân viên và tạo lòng tin của khách hàng về uy tín
của công ty
2.2 Cấp độ thứ hai: Những giá trị được tuyên bố:
Những gia trị được tuyên bố của doanh nghiệp bao gồm nguyên tắc, quy định,triết lý, chiến lược về mục tiêu riêng, làm kim chỉ nam cho hoạt động của toàn
bộ nhân viên và thường được doanh nghiệp tuyên bố rộng rãi ra công chúng
Đây cũng chính là những giá trị được công bố, một bộ phận của nền văn hóa
doanh nghiệp
Những giá trị được tuyên bố cũng có tính hữu hình vì người ta có thể nhận biết và diễn đạt chúng một cách rõ ràng, chính xác Chúng thực hiện chức năng
hướng dẫn cho các thành viên trong doanh nghiệp cách thức đối phó với một số
tình thế cơ bản và rèn luyện cách ứng xử cho các thành viên mới trong môi
trường doanh nghiệp
Ví dụ 1: Những giá trị được tuy ên bố của công ty taxi Mai Linh
Với khách hàng - Tôn trọng, lễ phép
Với công ty – Tuyệt đối trung thành
Với đồng nghiệp – Thân tình, giúp đỡ
Với công việc – Tôn trọng, sáng tạo
Với gia đình – Thương yêu, trách nhiệm
Ví dụ 2: Các giá trị của Ernst Young và PwC
Chúng ta có thể lấy ví dụ của 2 trong số 4 công ty kiểm toán lớn nhất thế giớiErnst Young và PricewaterhouseCoopers(PwC), cùng hoạt động trong lĩnh vực
Trang 4kiểm toán và có một số giá trị tương đối nhau, nhưng cách thể hiện và công bố của
mỗi công ty lại khác nhau:
Sáu giá trị cốt lõi của công ty Ernrt Young gồm: Luôn dẫn đầu; động lực hoạt động; tinh thần đồng đội; hướng tới khách hàng; cởi mở, tôn trọng và tin cậy lẫn nhau; trước sau như một
Bộ chuẩn mực hành vi cho các nhân viên của PwC gồm 7 giá trị sau:
Những giá trị của công ty( Tinh thần đồng đội/ Sự xuất sắc/ Luôn dẫn đầu);
nâng cao danh tiếng của PwC; hoạt động chuyên nghiệp; tôn trọng lẫn nhau;
tư cách thành viên của PwC; trách nhiệm của PwC; chuẩn mực đạo đức choviệc ra quyết định
Qua những giá trị được tuyên bố này, chúng ta có thể nhận thấy công ty PwC cóphần nhấn mạnh đến tư cách là nhân viên của PwC hơn, trong khi Ernst Young chú
trọng nhiều hơn đến đạo đức trong công việc
2.3 Cấp độ thứ ba: Những quan niệm chung
Trong bất cứ cấp độ văn hóa nào( văn hóa dân tộc, văn hóa kinh doanh, văn hóadoanh nghiệp…) cũng đều có quan niệm chung, được hình thành và tồn tại trong
một thời gian dài, chúng ăn sâu vào trong tâm trí của hầu hết các thành viên trong
nền văn hóa đó và trở thành điều mặc nhiên được công nhận
Để hình thành các quan niệm chung, một cộng đồng văn hóa phải trải qua quá trình hoạt động lâu dài, va chạm và xử lý nhiều tình huống thực tiễn Vì thế, một
khi đã hình thành các quan niệm chung thì rất khó thay đổi Không phải vô lý mà
hàng chục năm nay, bình đẳng nam nữ vẫn là mục tiêu mà nhiều quốc gia, không
chỉ ở Châu Á hướng tới Quan niệm “trọng nam khinh nữ” vốn đã trở thành quan
niệm chung của nhiều nền văn hóa, nhiều cấp độ văn hóa Xã hội ngày càng văn
minh, con người có trình độ học vấn ngày càng cao và hầu như ai cũng được nghe
và có thể nói về bình quyền, nhưng khi sinh con thì nhiều ông bố bà mẹ vẫn mông
con trai hơn, khi xét thăng chức cho nhân viên, giữa 2 người một nam một nữ thì
ông chủ vẫn thích chọn người nam hơn vì vấn đề sức khỏe và thời gian công việc
Những hiện tượng này chính từ xuất phát bởi quan niệm ẩn, đã tồn tại bao đời nay
và không thể thay đổi nhanh chóng
Một khi trong tổ chức hình thành được quan niệm chung tức là các thành viên cùng nhau chia sẻ và hoạt động theo đúng quan niệm chung đó, họ rất khó
chấp nhận những hành vi đi ngược lại
Trang 5Ví dụ 1: Quan niệm trọng nam khinh nữ ở các nước Phương Đông Từ xa xưa,
người phụ nữ ở các nươc Phương Đông nói chung va phụ nữ ở Việt Nam nói riêng
luôn được quan niệm là người phụ nữ của gia đình Công ciêc chính của họ là
chăm lo cho gia đình thật tốt còn người đàn ông mới là người kiếm tiền trang trải
cuộc sống.Ở các nươc Phương Tây, phụ nữ có quyền tự do bình đẳng, có thể làm
các công việc ngoài xã hội như nhũng người đàn ông Vì thế có rất nhiều nhà chính
trị tài ba, doanh nhân là phụ nữ
Ví dụ 2: Việc tuyển nhân viên của các công ty hay doanh nghiệp Việt Nam so với
các nước ngoài là rất khác nhau Ở Việt Nam, đa số các công ty tuyển nhân viên
dựa vào bằng cấp hay những mối quan hệ con ông cháu cha mà không quan tâm
đến năng lực làm việc ra sao Vì thế năng suất công việc không cao Còn ở nước
ngoài họ dựa vào trình độ chuyên môn cũng như chuyên môn của từng người để
tuyển dụng nên chất lượng cán bộ công nhân viên được đảm bảo, hiệu quả công
việc rất cao
Ví dụ 3: Cùng một vấn đề trả lương cho người lao động, các công ty Mỹ và Châu
Âu cùng có chung quan niệm trả lương theo năng lực Chính vì vậy, một người lao
động trẻ mới vào nghề có thể nhận được mức lương rất cao nếu họ thực sự có tài
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Châu Á, trong đó có Việt Nam lại chia sẻ chung
quan niệm: Trả theo thâm niên, người lao động thường được đánh giá và trả lương
tăng dần theo thâm niên cống hiến cho doanh nghiệp Một người lao động tre rất
khó nhận được mức lương cao khi mới đi làm
3) Tác động của văn hóa doanh nghiệp đối với sự phát triển của doanh nghiệp.
Nền văn hóa doanh nghiệp mạnh hay yếu khác nhau sẽ có ảnh hưởng tích cựchoặc tiêu cực đối với sự phát triển của doanh nghiệp Chính vì vậy, việc nghiên
cứu tác động của văn hóa doanh nghiệp được xem xét trên cả hai bình diện: Thứ
nhất, là nguồn lực quan trọng tạo ra lợi thế cạnh tranh; thứ hai, là nguyên nhân dẫn
đến sự suy yếu, sẽ cho thấy vị trí đặc biệt của văn hóa doanh nghiệp trong suốt quá
trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp
3.1 Tác động tích cực của văn hóa doanh nghiệp
3.1.1 Văn hóa doanh nghiệp tạo nên phong thái của doanh nghiệp, giúp phân
biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác
Văn hóa doanh nghiệp gồm nhiều bộ phận và yếu tố hợp thành: Triết lý kinh doanh, các tập tục, lễ nghi, thói quen, cách họp hành, đào tạo, giáo dục, thậm chí
cả truyền thuyết, huyền thoại về người sáng lập hãng… Tất cả những yếu tố đó tạo
Trang 6ra một phong cách/ phong thái của doanh nghiệp và phân biệt nó với các doanh
nghiệp, các tổ chức xã hội khác Phong thái đó có vai trò như “ không khí và
nước”, có ảnh hưởng cực lớn đến hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp
Chúng ta không mấy khó khăn để nhận ra phong thái của một doanh nghiệp thành công, phong thái đó thường gây ấn tượng rất mạnh cho người ngoài và là
niềm tự hào của các thành viên trong doanh nghiệp Như khi bước vào công ty
Walt Disney, người ta có thể cảm nhận được một vài giá trị rất chung qua bộ đồng
phục cho các nhân viên, một số khẩu ngữ chung mà nhân viên Walt Disney dùng ,
phong cách ứng xử chung và những tình cảm chung
3.1.2 Văn hóa doanh nghiệp tạo ra lực hướng tâm chung cho toàn doanh nghiệp:
Một nền văn hóa tốt giúp doanh nghiệp thu hút nhân tài và củng cố lòng trungthành của nhân viên đối với doanh nghiệp
Bậc thang nhu cầu của maslow gồm 5 bậc từ thấp đến cao như sau: Nhu cầusinh lý; Sự an toàn; Sự thừa nhận; Sự kính trọng; Tự hoàn thiện
Người ta lao động không chỉ vì tiền mà còn vì những nhu cầu khác nữa Hệ thống nhu cầu của con người theo Maslow là những cung bậc khác nhau của sự
ham muốn có tính khách quan ở mỗi cá nhân Nó là những động lực thúc đẩy con
người hoạt động nhưng không nhất thiết là lý tưởng của họ
Từ mô hình của Maslow, có thể thấy thật sai lầm nếu một doanh nghiệp lại cho rằng chỉ cần trả lương cao là sẽ thu hút, duy trì được người tài Nhân viên chỉ trung
thành và gắn bó lâu dài khi họ thấy hứng thú khi được làm việc trong môi trương
doanh nghiệp, cảm nhận được bầu không khí thân thuộc trong doanh nghiệp và có
khả năng tự khẳng định mình để thăng tiến Trong một nền văn hóa doanh nghiệp
chất lượng, các thành viên nhận thức rõ ràng về vai trò của bản thân trong toàn bộ
tổng thể, họ làm việc vì mục đích và mục tiêu chung Ví dụ: Triết lý kinh doanh
của Matsushita
Electric Industrial Matsushita hiện là một công ty hàng đầu về mặt hàng điện của Nhật Bản và thế giới Trong quá trình thành lập và xây dựng công ty, người sáng lập
ra nó, ông Konosuke Matsushia luôn trăn trở trong công việc tìm ra sứ mạng- lực
hướng tâm chung cho toàn công ty Khi ông đến thăm nơi sản xuất của một tôn giáo,
ông rất ngạc nhiên và cảm kích khi những người thợ ở đây làm việc nghiêm túc,
hăng say khác hẳn không khí ở các xưởng khác Ông băn khoăn với những câu hỏi “
Tại sao văn hóa lại phồn vinh, mà nhiều ngành sản xuất khác lại phá sản mặc dù
những sản phẩm mà họ làm ra đáp ứng được các nhu cầu thiết yếu của con người?
Phải chăng sự khác nhau ở chỗ, tôn giáo dựa trên niềm tin và bằng
Trang 7mọi cố gắng cứu vớt con người, còn chúng ta chỉ kinh doanh vì chính mình?” Từ
những suy nghĩ đó, Matsushita quyết định xây dựng một sứ mạng kinh doanh của
công ty và phổ biến cho toàn thể nhân viên: “ Suy cho cùng, công việc sản xuất của
chúng ta quyết định không phải là chỉ làm vì mình, mà là để thỏa mãn nhu cầu vật
chất cho nhiều người trong xã hội” Chính vì việc xây dựng nên lực hướng tâm
chung đó đã giúp cho các thành viên của công ty hiểu rõ hơn về trách nhiệm của
mình, về ý nghĩa của công việc họ đang làm từ đó nỗ lực hơn, hăng say hơn
3.1.3 Văn hóa doanh nghiệp khích lệ quá trình đổi mới và sáng chế:
Tại những doanh nghiệp mà môi trường văn hóa ngự trị mạnh mẽ sẽ nảy sinh sự
tự lập đích thực ở mức độ cao nhất, nghĩa là các nhân viên được khuyến khích để
tách biệt ra và đưa ra sáng kiến, thậm chí cả các nhân viên cấp cơ sở Sự khích lệ
này sẽ góp phần phát huy tính năng động sáng tạo của các thành viên, là cơ sở cho
quá trình R&D của công ty Mặt khác, nhưng thành công của nhân viên trong công
việc sẽ tạo động lặc gắn bó họ với công ty lâu dài và tích cực hơn
Ví dụ: Văn hóa khuyến khích sáng chế của Hewwlette- Packard
Hewwlette- Packard nhấn mạnh sự cam kết gắn bó của mình với con người
có tinh thần đổi mới và sáng chế Một quan niệm triết lý đã đóng vai trò là động
lực chủ trong sự thành công của công ty “Thứ nhất, phải có những con người có
khả năng cao, có tinh thần đổi mới và sáng chế cao trong khắp tổ chức…, thứ
nhì, tổ chức phải có những mục tiêu và sự lãnh đạo là phát sinh nhiệt tình ở tất cả
mọi cấp Những nhân viên trong đơn vị quản lý quan trọng tự bản thân phải nhiệt
tình với những người cộng sự của họ dù ở cấp nào đi nữa…”
Niềm tin của Hewwlette- Packard đặt vào nhân viên có bằng chứng dễ thấy trong chính sách “để ngỏ nguyên vật liệu phòng thí nghiệm” của công ty Nội dung
của chính sách là Chẳng những người kỹ sư được tự do sử dụng thiết bị ở phòng
thí nghiệm mà còn được khuyến khích đem nó về nhà dùng vào việc riêng của họ
Quan niệm của công ty khi xây dựng chính sách này là: Dù những gì mà các kỹ sư
đang làm với thiết bị có hay không có liên hệ trực tiếp với dự án họ đang tiến hành,
họ sẽ học hỏi và qua đó củng cố sự cam kết gắn bó của công ty đối với quá trình
đổi mới và sáng chế
3.2 Tác động tiêu cực của văn hóa doanh nghiệp:
Thực tế chứng minh rằng hầu hết các doanh nghiệp thành công đều có tập hợp
“các niềm tin dẫn đạo” Trong khi đó, các doanh nghiệp có thành tích kém hơn
nhiều thuộc một trong hai loại: không có tập hợp niềm tin nhất quán nào hoặc có
mục tiêu rõ ràngvà được thảo luận rộng rãi nhưng chỉ là mục tiêu có thể lượng hóa
Trang 8được mà không có mục tiêu mang tính chất định tính Ở một khía cạnh nào đấy,
các doanh nghiệp hoạt động kém đều có nền văn hóa doanh nghiêp “tiêu cực”
Một doanh nghiệp có nền văn hóa tiêu cực có thể là doanh nghiệp mà cơ chế quản lý cứng nhắc theo kiểu hợp đồng, độc đoán, chuyên quyên và hệ thông tổ
chức quan liêu, gây ra không khí thụ động, sợ hãi oqr các nhân viên, khiến họ có
thái độ thờ ơ hoặc chóng đố giới lãnh đạo Đó cũng có thể là một doanh nghiệp
khônng có ý định tạo nên một mối liên hệ nào khác giữa các nhân viên ngoài
quan hệ công việc, mà là tập hợp hàng nghìn người hoàn toàn xa lạ, chỉ tạm dừng
chân tại công ty Người quản lý chỉ phối hợp các cố gắng của họ và dù thế nào đi
nữa cũng sản xuất được một thứ gì đó, nhưng niềm tin của người làm công vào xí
nghiệp thì không hề có
Trên thực tế, có không ít các doanh nghiệp hiện nay đang đi theo đà này Ví dụ như các công ty mỹ phẩm, dược phẩm, họ có thể tiến hành tuyển dụng hàng chục,
hàng trăm nhân viên bán hàng tại một thời điểm, không quan tâm đến trình độ học
vấn của nhân viên, các công ty này trả lương cho nhân viên thông qua thống kê đầu
sản phẩm họ bán được trong tháng Nếu một nhân viên không bán được gì trong
tháng người đó sẽ không nhận được khoản chi trả nào từ phía công ty Trong
trường hợp họ bị ốm công ty cũng không có chế độ đặc biệt nào Thậm chí, nếu
một nhân viên xin nghỉ việc vài ngày, họ có nguy cơ sẽ bị mất việc làm
Một điều không thể phủ nhận là nếu những giá trị hoặc niềm tin của doanh nghiệp mang tính tiêu cực thì nó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến con người của doanh
nghiệp đo Công việc xác định phần lớn cuộc đời của một nhân viên Nó quyết
định thời giờ đi lại của chúng ta, nơi chúng ta sống, cả đến hàng xóm láng giềng
của chúng ta Công việc ảnh hưởng đến quyền lợi, các tiêu khiển cũng như bệnh tật
của chúng ta Nó cũng quyết định cách chúng ta dùng thời gian sau khi về hưu, đời
sống vật chất của chúng ta và những vấn đề chúng ta gặp phải lúc đo Do đó, nếu
môi trường văn hóa ở công ty không lành mạnh, không tích cực sẽ ảnh hưởng xấu
đến tâm lý làm việc của nhân viên và tác động tiêu cực đến kết quả kinh doanh của
công ty
4) Các nhân tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp:
Văn hoa doanh nghiêp chiu tac đông trưc tiêp va manh me cua cac yêu tô sau:
- Ngươi đưng đâu/chu doanh nghiêpĐây la yêu tô quan trong nhât anh hương đên văn hoa doanh nghiêp
+Doanh nghiêp ma co ngươi đưng đâu la nhưng con ngươi co khat vong chay
bong,dam biên nhưng khat vong thanh hiên thưc sinh đông thi doanh nghiêp đo se
Trang 9chiên thăng trên thương trương.Nhân cach cua ngươi chu hay ngươi đưng đâu
doanh nghiêp se quyêt đinh chât lương văn hoa cua ca doanh nghiêp
+Nhưng phâm chât cua ngươi đưng đâu doanh nghiêp co anh hương rât to
lơn,mang tinh chât quyêt đinh đôi vơi viêc hinh thanh văn hoa kinh doanh cua môt
doanh nghiêp.Nhưng ngươi đưng đâu/ngươi chu doanh nghiêp khac nhau thi mưc
đô thê hiên nhân cach chu đao khac nhau va đo la nguôn gôc cua đăc thu ban săc
văn hoa doanh nghiêp
- Lich sư,truyên thông cua doanh nghiêp
Đây la yêu tô không mang vai tro quyêt đinh nhưng cân phai đươc kê trươc tiên
+Doanh nghiêp nao cung co lich sư phat triên va co đăc thu đăc trưng văn hoa
riêng cua danh nghiêp
+Doanh nghiêp co lich sư phat triên lâu đơi co bê day truyên thông thương kho
thay đôi vê tô chưc hơn nhưng doanh nghiêp non tre
+Nhưng truyên thông, tâp quan,nhân tô văn hoa đa xuât hiên va đinh hinh thanh
trong lich sư vưa la chô dưa nhưng cung co thê la rao can tâm ly không dê vươt
qua trong viêc xây dưng va phat triên nhưng đăc trưng văn hoa mơi cho doanh
nghiêp
- Nganh nghê kinh doanh cua doanh nghiêp
+Giưa cac công ty co nganh nghê kinh doanh khac nhau se co văn hoa khac
nhau.Văn hoa nganh nghê la môt yêu tô tac đông quan trong đên kêt qua kinh
doanh cua tưng doanh nghiêp
VD: Công ty thương mai co văn hoa khac vơi công ty san xuât va chê biên
+Văn hoa nganh nghê cung đươc thê hiên rât ro trong viêc xac đinh môi quan hê
giưa cac phong ban va bô phân khac nhau trong công ty.Ngươi lam hanh chinh ưng
xư va nhưng gia tri văn hoa khac vơi nhưng công nhân san xuât…vi vây nhiêu khi
kho phôi hơp hoat đông
+Cac công ty liên doanh:cac bên đôi tac se mang đên cho công ty liên doanh
nhưng văn hoa khac nhau cua doanh nghiêp minh,môi bên nhin nhân đôi tac cua
minh theo con măt riêng cua ho,vây phai xac đinh môt phong cach quan ly chung
dung hoa giưa cac bên đôi tac
- Hinh thưc sơ hưu cua doanh nghiêp
Cac loai hinh sơ hưu hay cac loai hinh công ty khac nhau tao ra sư khac biêt trong
văn hoa kinh doanh cua doanh nghiêp.Công ty cô phân,công ty trach nhiêm hưu
han,công ty nha nươc co nhưng gia tri văn hoa khac nhau
Trang 10+ Tinh chu đông sang tao,tri gia cua công ty nha nươc thâp hơn công ty tư nhân
+Công ty nha nươc thương co gia tri văn hoa thich sư tuân thu it chu y đên hoat
đông chăm soc khach hang con cac công ty tư nhân lai co gia tri văn hoa hương tơi
khach hang va ưa thich sư linh hoat hơn
- Môi quan hê giưa cac thanh viên cua doanh nghiêp
Đây la yêu tô anh hương rât manh me đên văn hoa doanh nghiêp cung như sư tôn tai va phat triên cua môt doanh nghiêp
Môt doanh nghiêp co nhưng gia tri phu hơp đê moi thanh viên cung chia se, quan tâm,co môt hê thông đinh chê thi se tao ra môt thê thông nhât,tao sư găn
bo,đoan kêt giưa cac thanh viên.Tư đo doanh nghiêp co thê phat huy đươc cao nhât
nguôn lưc con ngươi.Nguôn lưc con ngươi luôn co tinh quyêt đinh đông thơi giup
doanh nghiêp vươt qua đươc nhưng rui ro lơn
- Văn hoa vung miên
Trong cac doanh nghiêp cac nhân viên tư cac đia phương,cac vung khac nhau thi
cac gia tri văn hoa vung miên thê hiên rât ro net
+Cac hanh vi ma nhân viên mang đên nơi lam viêc không dê dang thay đôi bơi cac
gia tri cua doanh nghiêp.Noi cach khac la không dê lam giam đi hay loai trư văn
hoa vung miên trong môi nhân viên cua công ty
+Mâu thuân tai nơi lam viêc giưa cac nhân viên tư cac vung miên khac nhau khi
ho mang theo văn hoa khac nhau cua cac vung miên khac nhau.Đây cung la yêu
tô tac đông đên văn hoa kinh doanh cua doanh nghiêp
- Nhưng gia tri văn hoa hoc hoi đươc
Nhưng gia tri hoc hoi thương rât phong phu va đa dang,nhưng chu yêu qua cac
hinh thưc
+Nhưng kinh nghiêm tâp thê cua doanh nghiêp:la nhưng kinh nghiêm co đươc
khi xư ly cac công viêc chung rôi sau đươc tuyên truyên va phô biên toan doanh
nghiêp va cac thanh viên mơi
+Nhưng gia tri hoc hoi đươc tư cac doanh nghiêp khac nhau:đo la kêt qua cua qua
trinh nghiên cưu,tim hiêu…sư hoc hoi lân nhau cua cac nhân viên cua cac doanh
nghiêp truyên lai cho cac nhân viên cua cac doanh nghiêp truyên lai cho cac thanh
viên khac nhau trong doanh nghiêp
+Nhưng gia tri văn hoa đươc tiêp nhân trong qua trinh giao lưu văn hoa vơi nên
văn hoa khac nhau.La trương hơp phô biên cua cac công ty xuyên quôc gia,đa quôc
Trang 11gia,cac doanh nghiêp đâu tư ơ nươc ngoai va co đôi tac nươc ngoai va nhân viên
đươc gưi sang nươc ngoai đao tao
+ Nhưng gia tri do môt hay nhiêu thanh viên mơi đên mang lai
VD: Khi chưa co nhân viên mơi nay,doanh nghiêp chưa co thoi quen giai quyêt
khiêu nai cua khach hang trong vong 24 giơ.Va nhân viên mơi đên co thoi quen
giai quyêt khiêu nai ngay trong vong 24 giơ va đa đươc khach hang khen ngơi,câp
trên thương va cac nhân viên đa noi theo,hinh thanh văn hoa trong doanh nghiêp
+ Nhưng xu hương va trao lưu xa hôi
Cac trao lưu xa hôi tac đông anh hương đên văn hoa doanh nghiêp
VD: Cac doanh nghiêp Viêt Nam ngay cang thưc hiên công viêc trên cơ sơ may
tinh hoa va sư dung thư điên tư trong viêc thông bao khach hang,gưi tai liêu,trao
đôi thông tin.Như vây đa hinh thanh nên văn hoa điên tư
5) Các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp và cơ cấu thay đổi văn hóa doanh nghiệp
5.1 Các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp
5.1.1 Giai đoạn non trẻ:
Nền tảng hình thành VHDN phụ thuộc vào nhà sáng lập và những quan niệm
chung của họ Nếu như doanh nghiệp thành công nền tảng này sẽ tiếp tục tồn tại và
phát triển,trở thành một lợi thế, thành nét nổi bật, riêng biệt của DN và là cơ sở để
gắn kết các thành viên vào một thể thống nhất
Trong giai doạn này, DN phải tập trung tạo ra những giá trị văn hóa khác biệt so
với các đối thủ, củng cố những giá trị đó và truyền đạt cho những người mới
Chính vì vậy trong giai đoạn này,việc thay đổi VHDN hiếm khi diễn ra trừ khi có
những yếu tố tác động từ bên ngoài như khủng hoảng kinh tế khiến doanh số và
lợi nhuận sụt giảm mạnh, sản phẩm chủ lực của DN thất bại trên thị trường
5.1.2 Giai đoạn giữa
DN bắt đầu có nhiều biến đổi và có thể xuất hiện những xung đột giữa những
người bảo thủ và những người muốn thay đổi VHDN để củng cố uy tín và quyền
lực của bản thân
Khi thay đổi VHDN trong giai đoạn này sẽ đặt DN vào thử thách: nếu những thành
viên quên đi rằng những nền văn hóa của họ được hình thành từ hàng loạt bài học
đúc kết từ thực tiễn và kinh nghiệm thành công trong quá khứ, họ có thể sẽ cố thay
đổi những giá trị mà họ chưa thực sự cần đến
Trang 12Sự thay đổi chỉ thực sư cần thiết khi những yếu tố từng giúp DN thành công trở
nên lỗi thời do thay đổi của môi trường bên ngoài và quan trọng hơn là môi trường
bên trong
5.1.3 Giai đoạn chín muồi và nguy cơ suy thoái
Trong giai đoạn này DN không tiếp tục tăng trưởng nữa do thị trường đã bão hòa hoặc sản phẩm trở nên lỗ thời Sự chín muồi không hoàn toàn phục thuộc vào
mức độ lâu đời, quy mô hay số thế hệ lãnh đạo của doanh nghiệp mà vấn đề cốt lõi
là sự phản ánh mối quan hệ giữa sản phẩm của DN với những cơ hôi kinh doanh và
hạn chế của môi trường hoạt động
Những giá trị văn hóa doanh nghiệp đã lỗi thời cũng có những tác động tiêu cực
không nhỏ đến DN
Tuy nhiên mức độ lâu đời của VHDN đóng vai trò quan trong viêc thay đổi VHDN Nếu trong quá khứ DN có một thời gian dài phát triển thành công và
hình thành được những giá trị văn hóa , đặc biệt là những quan niệm chung thì sẽ
rất khó thay đổi vì những giá trị này phản ánh niềm tự hào và lòng tự tôn của tập
thể nó đã in đấu ấn sâu đậm trong mỗi thành viên Ví dụ:
Trong những năm 30 các tập đoàn vốn được coi là những cỗ xe lớn của nền kinh tế Hàn Quốc nhưng từ năm 1997 các tập đoàn này đã trải qua những xáo trộn
lớn cùng với sự khủng hoảng nền kinh tế Hàn Quốc Nguyên nhân là do phong
cách quản lý truyền thống dựa trên tư tưởng nho giáo và ý thức hệ gia trưởng thống
trị trong các tập đoàn này đã khiến cho các tập đoàn kém linh hoạt trước những
thay đổi của môi trường kinh doanh,các yếu tố đó đã bóp nghẹt tính sáng tạo cá
nhân,làm giảm hiệu quả hoạt động của công ty
5.1 Cơ cấu thay đổi văn hóa doanh nghiệp
5.2.1 Sự xuất hiện động lực thay đổi
Khi trong DN tồn tại những bất công, những mâu thẫn đủ lớn để tạo ra sự đấu tranh,
mà theo Hshein gọi là những thông tin tiêu cực.Những thông tin này có thể chỉ mới
phản ánh những triệu chứng đi xuống của VHDN Các thành viên của DN lo lắng,
nghi ngờ khi những thông tin này liên quan đến mục tiêu trọng yếu của DN Những
thay đổi có thể được diễn ra khi các yếu tố mmà H.Shein gọi là an toàn tâm lý, tức là
các nhanh viên cảm thấy yên tâm và sẵn sàng chấp nhận thay đổi
5.2.2 Thực hiện tái cơ cấu một cách thận trọng