luận văn: ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH HẢI DƯƠNG ĐẾN NĂM 2020 pptx

Sự cần thiết điều chỉnh quy hoạch Hải Dương là địa phương nằm trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, có vị trí địa lý thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế, trong đó có du lịch với

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH HẢI DƯƠNG ĐẾN NĂM 2020.”

a

ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH TỔNG THỂ

PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH HẢI DƯƠNG ĐẾN NĂM 2020

A MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết điều chỉnh quy hoạch

Hải Dương là địa phương nằm trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, có vị trí địa lý thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế, trong đó có du lịch với các tỉnh trong vùng đồng bằng Bắc bộ đặc biệt là các trung tâm động lực của vùng như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh qua hệ thống tuyến giao thông quan trọng là quốc lộ 5, quốc lộ 18, quốc lộ 10 và hệ thống sông Thái Bình, sông Kinh Thầy

Là một tỉnh đồng bằng có diện tích không lớn với 1.655,98 km2 song với bề dày lịch sử phát triển và những đặc điểm về địa lý, Hải Dương có tiềm năng tài nguyên du lịch tương đối phong phú và đa dạng, trong đó có nhiều tài nguyên có giá trị đặc biệt như khu di tích danh thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc; khu di tích Văn Miếu Mao Điền; v.v

Để quản lý, khai thác và phát huy tiềm năng du lịch nhằm phát triển một ngành kinh tế được xác định là quan trọng của tỉnh, năm 2004 quy hoạch tổng thể

Phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến 2020 (sau đây gọi tắt là Quy hoạch 2004) đã

được xây dựng và phê duyệt tại quyết định số 1433/QĐ-UBND ngày 16/4/2004 của UBND tỉnh Hải Dương

Trong hơn 5 năm thực hiện, Quy hoạch 2004 đã có những đóng góp quan trọng vào những thành tựu đạt được của du lịch Hải Dương, tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý và khai thác có hiệu quả những tiềm năng du lịch đa dạng và phong phú; hình thành hệ thống các khu, tuyến, điểm du lịch trên địa bàn; v.v Tuy nhiên trong quá trình phát triển du lịch Hải Dương thời gian qua, một số vấn đề hạn chế và còn chưa được làm rõ trong Quy hoạch 2004 liên quan đến phát triển thị trường và sản phẩm du lịch, đặc biệt là sản phẩm du lịch đặc thù có sức cạnh tranh cao; liên quan đến tổ chức lãnh thổ du lịch Hải Dương trong mối quan hệ với gắn kết với tổ chức lãnh thổ du lịch của vùng du lịch Bắc Bộ, trước hết là với Trung tâm du lịch

Hà Nội và phụ cận; liên quan đến môi trường và sự tham gia của cộng đồng hướng đến mục tiêu phát triển du lịch bền vững; v.v đã và đang có những ảnh hưởng đến phát triển du lịch Hải Dương Bên cạnh đó, sự phát triển của du lịch Việt Nam nói chung và Hải Dương nói riêng trong giai đoạn đến năm 2020 sẽ đứng trước những

cơ hội và thách thức mới; nhiều vấn đề kinh tế xã hội của đất nước nói chung và tỉnh Hải Dương nói riêng cũng đã có những thay đổi trong bối cảnh du lịch Việt Nam hội nhập ngày một toàn diện hơn với khu vực và quốc tế tác động đến hoạt động phát

triển du lịch; tính cạnh tranh trong phát triển du lịch giữa các điểm đến du lịch, trong

đó có Hải Dương diễn ra ngày một gay gắt hơn

Đứng trước những vấn đề đặt ra trên đây và để du lịch phát triển thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã

hội của tỉnh, theo đó “Đến năm 2020, Hải Dương trở thành một tỉnh có nền kinh tế

phát triển, trong đó công nghiệp và dịch vụ có tỷ trọng lớn trong có cấu kinh tế, có nền văn hóa - xã hội tiên tiến” cần thiết là phải điều chỉnh Quy hoạch 2004 nhằm xem xét đánh giá có hệ thống hơn tiềm năng và vị trí của ngành du lịch, xác định những định hướng phát triển phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh cũng như xu hướng phát triển kinh tế - xã hội trong nước và quốc tế, đảm bảo sự phát triển du lịch bền vững về lâu dài

2 Mục tiêu và nhiệm vụ điều chỉnh

Mục tiêu:

Điều chỉnh Quy hoạch 2004 trên quan điểm phát triển du lịch bền vững đáp ứng những yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội địa phương đặt ra tại Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương giai đoạn 2006 - 2020 và Chiến lược phát triển

du lịch Việt Nam giai đoạn mới đến năm 2020 gắn liền với bối cảnh hội nhập của du lịch với khu vực và quốc tế

- Xác định vị trí, vai trò, lợi thế, những cơ hội và thách thức của du lịch Hải Dương đối với phát triển du lịch trong giai đoạn đến năm 2020 gắn với bối cảnh kinh tế - xã hội và du lịch trong nước cũng như quốc tế

- Phân tích, đánh giá bổ sung có hệ thống tiềm năng và những nguồn lực phát triển du lịch của Hải Dương; mối quan hệ trong phát triển du lịch giữa Hải Dương với thủ đô Hà Nội và các địa phương phụ cận thuộc địa bàn kinh tế trọng điểm Phía Bắc; những tác động của xu thế phát triển du lịch trong nước và quốc tế đối với mục tiêu phát triển du lịch của Hải

- Xác định quan điểm, mục tiêu, tính chất, quy mô phát triển, dự báo các chỉ tiêu và luận chứng các phương án phát triển du lịch Hải Dương trong giai đoạn từ nay đến năm 2020

- Xác định các định hướng phát triển thị trường - sản phẩm du lịch, đặc biệt

là sản phẩm du lịch đặc thù gắn với hoạt động marketing du lịch phù hợp với điều kiện của Hải Dương và xu thế phát triển du lịch trong nước và quốc tế

- Nghiên cứu đánh giá và đề xuất điều chỉnh định hướng phát triển du lịch theo lãnh thổ phù hợp với bối cảnh phát triển mới trong mối quan hệ liên vùng với các địa phương thuộc Trung tâm Hà Nội và phụ cận; vùng kinh

tế trọng điểm phía Bắc; với khu vực và quốc tế

- Điều chỉnh định hướng phát triển kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật

du lịch phù hợp với điều chỉnh tổ chức lãnh thổ du lịch và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của Hải Dương và định hướng tổ chức lãnh thổ du lịch Trung tâm du lịch Hà Nội và phụ cận đến năm 2020

- Xác định danh mục các địa bàn, lĩnh vực và dự án ưu tiên đầu tư phát triển du lịch của Hải Dương với phân kỳ phát triển hợp lý

- Đề xuất các giải pháp phát triển du lịch Hải Dương trong giai đoạn 2011 - 2020

- Kế thừa Quy hoạch 2004 và các quy hoạch chuyên ngành có liên quan

- Góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, khai thác có hiệu quả tài nguyên du lịch tạo

ra các sản phẩm du lịch đặc thù để nâng cao khả năng cạnh tranh của du lịch Hải Dương

- Góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn

3 Căn cứ điều chỉnh quy hoạch

3.1 Căn cứ pháp lý

a) Luật Du lịch 2005 ban hành ngày 14 tháng 6 năm 2005

b) Nghị định số 92/2007/NĐ-CP ngày 01/6/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật du lịch;

c) Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội

d) Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội e) Thông tư số 03/2008/TT-BKH ngày 01/7/2008 của Bộ Kế hoạch và đầu

tư hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt

và quản lý quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội và Quyết định số 281/2007/QĐ-BKH ngày 26/3/2007 của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu

tư về việc ban hành định mức chi phí cho lập, thẩm định quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành

và quy hoạch phát triển các sản phẩm chủ yếu

3.2 Chủ trương, chính sách

a) Nghị quyết Đại hội đảng bộ tỉnh Hải Dương lần thứ XV

b) Báo cáo số 549/BC-SVHTTDL ngày 21/5/2009 báo cáo nhiệm vụ nội dung điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hải Dương đến năm 2020

về việc Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Hải Dương đến

2020

d) Quyết định số 3208/QĐ-UBND ngày 9/9/2009 của UBND tỉnh Hải Dương về việc phê duyệt đề cương và dự toán kinh phí Dự án “Điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hải Dương đến năm 2020”

3.3 Các định hướng phát triển

a) Quyết định số 920/QĐ-TTg ngày 18/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể bảo tồn khu di tích lịch sử - văn hoá Côn Sơn - Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương;

b) Quyết định số 307-TTg ngày 24/5/1995 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam thời kỳ 1995 – 2010;

c) Quyết định số 97/2002/QĐ-TTg ngày 22 tháng 7 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Phát triển Du lịch giai đoạn 2001 - 2010;

d) Quyết định số 197/QĐ-TCDL ngày 5/6/2002 của Tổng cục trưởng TCDL phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Vùng du lịch Bắc bộ đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020;

e) Quyết định số 201/QĐ-TCDL ngày 5/6/2002 của Tổng cục trưởng TCDL phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Trung tâm du lịch Hà Nội

và phụ cận đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020;

f) Quyết định số 4940/2005/QĐ-UBND ngày 28/10/2005 của UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương giai đoạn 2006 -2020;

g) Quyết định số 1433/QĐ-UBND ngày 16/4/2004 của UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020;

h) Các quy hoạch ngành, lĩnh vực khác liên quan

i) Niên giám thống kê tỉnh Hải Dương 2009

j) Xu hướng phát triển du lịch khu vực và thế giới, thực tiễn và nhu cầu phát triển du lịch Việt Nam

4 Các sản phẩm dự án điều chỉnh quy hoạch

a) Báo cáo tổng hợp và báo cáo tóm tắt Điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020;

b) Hệ thống các bản đồ : (1) Bản đồ vị trí tỉnh Hải Dương trong hệ thống tuyến, điểm du lịch vùng du lịch Bắc Bộ tỷ lệ 1/1.000.000; (2) Bản đồ hiện trạng tổng hợp du lịch tỉnh Hải Dương tỷ lệ 1/100.000; (3) Bản đồ định hướng tổ chức không gian và tuyến, điểm du lịch tỉnh Hải Dương tỷ

lệ 1/100.000

B NỘI DUNG

CHƯƠNG I

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN QUY HOẠCH 2004

I KHÁI QUÁT NỘI DUNG QUY HOẠCH 2004

1 Khái quát các nội dung chính của Quy hoạch 2004

Quy hoạch 2004 được UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt tại Quyết định số 1433/QĐ-UBND ngày 16/4/2004 bao gồm một số nội dung chính sau :

- Đánh giá tài nguyên du lịch : theo đó đã có được những nhận xét đánh giá

về vị trí địa lý; điều kiện tự nhiên; tình hình phát triển KT-XH Hải Dương giai đoạn

2000 – 2003; cơ sở hạ tầng kỹ thuật và môi trường; và tài nguyên du lịch

- Đánh giá thực trạng phát triển du lịch tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997 -

2003 trên cơ sở phân tích những chỉ tiêu chuyên ngành cơ bản : khách du lịch,thu nhập du lịch,cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch, lao động trong du lịch, đầu tư

du lịch và hiện trạng tổ chức quản lý, hoạt động marketing du lịch

- Định hướng phát triển du lịch Hải Dương giai đoạn đến năm 2020 bao gồm:

Dự báo các chỉ tiêu phát triển ngành :

Chỉ tiêu phát triển du lịch Đơn vị 2005 2010 2020

Định hướng phát triển sản phẩm du lịch bao gồm : (i) lễ hội đền Kiếp Bạc và Côn Sơn; (ii) sân Golf Ngôi sao Chí Linh; (iii) nghỉ dưỡng-tham quan-lễ hội

An Phụ - Kính Chủ; (iv) du lịch đường sông (sông Hương, Hải Dương - Vạn Kiếp); (v) sản phẩm lưu niệm-hàng thủ công mỹ nghệ đặc sắc địa phương, (vi) sản phẩm làng nghề; (vii) miệt vườn Thanh Hà

Quy hoạch theo lãnh thổ gồm : (i) định hướng phát triển du lịch theo lãnh thổ; (ii) Quy hoạch phát triển các cơ sở lưu trú; (iii) quy hoạch các điểm dừng chân; (iv) quy hoạch phát triển du lịch sinh thái, du lịch làng nghề; (v) quy hoạch phát triển các khu vực vui chơi giải trí lớn

Định hướng đầu tư bao gồm : (i) nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành; (ii) phát triển hệ thống lưu trú và cơ sở dịch vụ; (iii) tôn tạo tài nguyên, đổi mới và đa dạng hóa sản phẩm du lịch; (iv) cải thiện kết cấu hạ tầng

- Các giải pháp thực hiện bao gồm : (i) công tác quy hoạch; (ii) phát triển nguồn nhân lực; (iii) hoàn thiện cơ chế chính sách du lịch; (iv) kiện toàn hệ thống QLNN

về du lịch; (v) đa dạng hóa sản phẩm du lịch tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù; (vi)

mở rộng thị trường; (vii) giải pháp về vốn; và (viii) xã hội hóa phát triển du lịch

2 Nhận xét, đánh giá nội dung Quy hoạch 2004

Quy hoạch 2004 đã thể hiện được tương đối đầy đủ những nội dung của một quy hoạch tổng thể chuyên ngành du lịch theo quy định của Luật Du lịch Các tính toán dự báo tại Quy hoạch 2004 đã được thực hiện trên cơ sở phân tích các định hướng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương và quy hoạch du lịch cấp vùng tại thời điểm thực hiện vì vậy khá phù hợp với các chỉ tiêu cơ bản về phát triển du lịch, đặc biệt chỉ tiêu về khách du lịch trong giai đoạn 2004 - 2009 Đây là thành công của Quy hoạch 2004

Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, nội dung của Quy hoạch 2004 còn tồn tại một số hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động quản lý và triển khai hoạt động phát triển du lịch trong thực tiễn nhằm phát triển du lịch Hải Dương tương xứng với

vị trí trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; trong phát triển du lịch Trung tâm du lịch Hà Nội và phụ cận và hướng tới phát triển du lịch bền vững Một số hạn chế chủ yếu của Quy hoạch 2004 bao gồm :

- Chưa làm rõ được những lợi thế so sánh của tiềm năng du lịch Hải Dương

so với các địa phương khác, đặc biệt là các địa phương phụ cận trong vùng đồng bằng sông Hồng Đây là một vấn đề quan trọng làm căn cứ cho việc xác định những định hướng phát triển riêng, tạo sự khác biệt của du lịch Hải Dương và qua đó tạo được sức hấp dẫn và nâng cao tính cạnh tranh của điểm đến du lịch Hải Dương trong mối quan hệ phát triển du lịch vùng

- Mặc dù đã đề cập đến định hướng sản phẩm du lịch, tuy nhiên hệ thống sản phẩm du lịch, đặc biệt là những sản phẩm du lịch đặc thù của Hải Dương còn chưa xác định được cụ thể Đây có thể là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho du lịch Hải Dương chưa tạo được sự bứt phá được đứng từ góc độ sản phẩm du lịch và điều này cũng có những ảnh hưởng đến phát triển du lịch sau khi Quy hoạch

2004 được phê duyệt

- Định hướng tổ chức lãnh thổ du lịch Hải Dương còn nhiều nội dung trùng

và chưa rõ, đặc biệt đối với định hướng phát triển 02 không gian trọng điểm du lịch;

hệ thống tuyến, điểm du lịch chính của Hải Dương

- Mặc dù quan điểm phát triển du lịch có đề cập đến phát triển du lịch bền vững, tuy nhiên Quy hoạch 2004 còn chưa chỉ ra được những yếu tố cơ bản đã, đang

và sẽ có nguy cơ ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển du lịch của du lịch Hải Dương, đặc biệt đứng từ góc độ môi trường và sự tham gia của cộng đồng

Những hạn chế được chỉ ra trên đây về nội dung của Quy hoạch 2004 cần được làm rõ và bổ sung trong Điều chỉnh Quy hoạch 2004

II HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH

1 Khách du lịch

Cùng với sự phát triển về kinh tế - xã hội, thời gian qua du lịch Hải Dương cũng đã có những bước phát triển quan trọng với mức tăng trưởng bình quân về khách du lịch trên 20%/năm Đây là mức tăng trưởng cao so với mức tăng trưởng chung của du lịch Việt Nam cũng như so với nhiều địa phương trong cả nước

Bảng 1: Lượng khách du lịch đến Hải Dương giai đoạn 2001 - 2010

Năm

Tăng trưởng

Tổng lượng khách 354 472 631 720 851 1.100 1.550 1.900 2.050 2.205 22,5% Khách lưu trú 113 122 151 203 251 303 365 420 499 572 19,7%

Nguồn: Báo cáo thông kê của Sở TM&DL năm 2001 - 2007; Sở VHTTDL năm 2008-2010

Do đặc điểm, lợi thế về vị trí địa lý, bên cạnh sự tăng trưởng về lượng khách lưu trú, lượng khách du lịch đến Hải Dương không sử dụng dịch vụ lưu trú (khách đi

theo tour trong vùng mà Hải Dương chỉ là điểm dừng chân tham quan; khách du lịch

lễ hội, khách tham quan trong ngày từ Hà Nội, khách “transit” trên tuyến Hà Nội -

Hải Phòng; Hà Nội - Quảng Ninh) cũng tăng khá nhanh Đây là một đặc điểm khá

đặc thù của du lịch Hải Dương, góp phần đáng kể vào kết quả kinh doanh du lịch

của địa phương

1.1 Khách du lịch quốc tế

Lượng khách du lịch quốc tế đến Hải Dương trong giai đoạn 2001 - 2010 có

sự tăng trưởng khá ổn định, năm sau cao hơn năm trước Năm 2001 toàn tỉnh đã đón

được 27.000 lượt khách quốc tế thì năm 2010 đã tăng lên 120.500 lượt, bất chấp tác

động của khủng hoảng kinh tế thế giới Như vậy có thể thấy chỉ tiêu về khách du

lịch quốc tế của Quy hoạch 2004 là khá phù hợp với thực tế (Bảng 2)

Bảng 2: Khách du lịch quốc tế đến Hải Dương, giai đoạn 2001 - 2010

Tỷ lệ lượng khách quốc tế trong tổng số khách du lịch đến Hải Dương khá ổn định và chiếm trên dưới 20% với tốc độ tăng trưởng trung bình đạt trên 18,5% năm Ngày lưu trú trung bình của khách du lịch quốc tế đến Hải Dương còn hạn chế và thấp hơn ngày lưu trú trung bình cả nước Điều này có thể được giải thích là do Hải Dương còn thiếu sản phẩm du lịch hấp dẫn, đặc biệt là du lịch nghỉ dưỡng để có thể giữ chân được khách du lịch quốc tế ở lại Hải Dương lâu hơn

Mặc dù có tỷ lệ khách du lịch quốc tế khá, tuy nhiên so với nhiều địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, lượng khách du lịch quốc tế đến Hải Dương vẫn còn hạn chế so với vị trí và tiềm năng du lịch của địa phương (Bảng 3)

Bảng 3 : Khách quốc tế đến các tỉnh thuộc vùng KTTĐ phía Bắc

Ghi chú: * Số liệu của Hà Nội đã bao gồm cả tỉnh Hà Tây cũ

Nguồn: Viện NCPT Du lịch và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương

Kết quả so sánh lượng khách quốc tế đến Hải Dương với các địa phương Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Bắc Ninh… cho thấy lượng khách du lịch đến với Hải Dương còn chiếm tỷ lệ khá khiêm tốn, năm 2009 bằng 2,45% (chỉ cao hơn Vĩnh Phúc 0,68%; Bắc Ninh 0,12% và Hưng Yên 0,03%), nhưng tốc độ tăng trưởng tương đối cao (23,51%, chỉ đứng sau Bắc Ninh 25,12%) Nguyên nhân là do Hải Dương là địa phương có vị trí địa lý thuận lợi, có tiềm năng du lịch phong phú, trong đó có nhiều tài nguyên có giá trị, đặc biệt là khu di tích lịch sử danh thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc và du lịch được quan tâm phát triển với tư cách là ngành

kinh tế quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Theo kết quả điều tra khách năm 2010, khách du lịch quốc tế đến Hải Dương phần lớn từ Trung Quốc (25%); tiếp đến là Hàn Quốc (19%); Đài Loan (16%), Nhật Bản (15%) Khách từ thị trường Châu Âu và khu vực Đông Nam Á còn hạn chế

Mục đích của phần lớn khách du lịch quốc tế đến Hải Dương là công vụ, khách tham dự hội nghị, hội thảo (MICE) Lượng khách đến với mục đích thuần túy

Nguồn: Báo cáo thông kê của Sở TM&DL năm 2001 - 2007; Sở VHTTDL năm 2008-2010

Nguyên nhân một phần do nhu cầu tham quan nghỉ dưỡng của người dân trong cả nước, đặc biệt là từ các thành phố lớn như Hà Nội ngày càng cao; bên cạnh

đó là việc ngành du lịch Hải Dương đã chú trọng phát triển du lịch văn hóa - lễ hội,

du lịch tham quan và đặc biệt là du lịch nông thôn phù hợp với nhu cầu khách du lịch trong nước Điều đó có cũng nghĩa rằng, trong tương lai gần thị trường khách nội địa sẽ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của du lịch Hải Dương

Khách du lịch nội địa đến Hải Dương thường đi theo nhóm do các công ty du lịch, lữ hành tổ chức, hoặc do các tổ chức công đoàn của các cơ quan, xí nghiệp tổ chức hoặc tự tổ chức theo các nhóm Đa phần là khách từ Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các địa phương ở khu vực phía Bắc

Nằm ở trung tâm vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, Hải Dương có lợi thế về

vị trí địa lý so với nhiều tỉnh trong vùng để đón các dòng khách du lịch đi lại trong vùng Tuy nhiên trong thực tế lượng khách du lịch nội địa đến và ở lại Hải Dương

còn hạn chế so với phần lớn các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc (chỉ đứng trên Hưng Yên và Bắc Ninh) (Bảng 5)

Bảng 5: Khách nội địa đến các tỉnh thuộc vùng KTTĐ phía Bắc

Ghi chú: * Số liệu của Hà Nội đã bao gồm cả tỉnh Hà Tây cũ

Nguồn: Viện NCPT Du lịch và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương

Kết quả so sánh cho thấy nếu Hải Dương không chú trọng phát triển các sản phẩm du lịch mà chỉ dựa trên những lợi thế sẵn có thì trong những năm tới vẫn tiếp tục

có sự tụt hậu về thu hút khách du lịch nói chung, khách du lịch nội địa nói riêng

Nhận xét chung :

- Mặc dù lượng khách du lịch đến Hải Dương tăng cao nhưng chất lượng nguồn khách hạn chế Khách quốc tế còn ít, khách du lịch thuần tuý chủ yếu là đi theo tour chỉ dừng chân mua sắm, khách lưu trú phần lớn là khách thương mại, tìm kiếm cơ hội đầu tư kết hợp với du lịch và khách công vụ của các doanh nghiệp đầu

tư nước ngoài Số lượng các doanh nghiệp đầu tư đã ổn định và sự hấp dẫn của môi trường đầu tư giảm dần, dẫn đến số khách này giảm trong tương lai gần Khách nội địa chủ yếu là khách hành hương, lễ hội và đi về trong ngày, khách lưu trú chỉ chiếm khoảng 22%

- Hiệu quả khai thác khách du lịch kém: thời gian lưu trú của khách du lịch ngắn, chi tiêu cho mua sắm của cả khách quốc tế và nội địa còn thấp

2.1 Thu nhập du lịch

Thu nhập du lịch của Hải Dương không ngừng gia tăng cả về giá trị tuyệt đối

và nhịp độ tăng trưởng, giai đoạn 2001 - 2010 có mức tăng trưởng trung bình

22.17% Với xu thế hiện nay, cùng với sự gia tăng của số lượng khách, chắc chắn

trong những năm tới thu nhập du lịch của Hải Dương sẽ gia tăng, góp phần tích cực

vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương (Bảng 6)

Bảng 6: Thu nhập du lịch Hải Dương giai đoạn 2001 - 2010

Đơn vị: Tỷ đồng

Năm

Tăng trưởng

Nguồn: Báo cáo thống kê của Sở TM&DL năm 2001-2007, Sở VHTTDL năm 2008-2010

Kết quả điều tra, thống kê cho thấy có sự thay đổi về cơ cấu chi tiêu của khách theo hướng giảm dần tỷ lệ doanh thu từ lưu trú và ăn uống; tăng dần doanh

thu từ lữ hành - vận chuyển, doanh thu bán hàng, doanh thu các dịch vụ bổ sung

khác; với sự thay đổi cơ cấu chi tiêu này sẽ là điều kiện tốt để gia tăng tổng thu nhập

của các hoạt động du lịch Tuy nhiên do mức chi tiêu bình quân của khách còn thấp

và có xu hướng giảm nên thu nhập du lịch chung còn hạn chế Để tăng thu nhập du

lịch thời gian tới, du lịch Hải Dương cần chú trọng các giải pháp thu hút khách du

lịch có khả năng chi tiêu cao và tăng cường các dịch vụ bổ sung bên cạnh phát triển

các sản phẩm du lịch hấp dẫn có khả năng cạnh tranh cao

Nếu xem xét thu nhập du lịch Hải Dương trong mối tương quan với các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc (Bảng 7) thì có thể thấy do lượng

khách đến Hải Dương; số ngày lưu trú trung bình và mức chi tiêu trung bình của

khách còn hạn chế, vì vậy thu nhập du lịch Hải Dương thời gian qua còn hạn chế so

với nhiều địa phương trong vùng và trong nhiều năm chỉ đứng trên Hưng Yên và

Ghi chú: * Số liệu của Hà Nội đã bao gồm cả tỉnh Hà Tây cũ

Nguồn: Viện NCPT Du lịch và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương

2.2 Giá trị gia tăng ngành du lịch (GDP du lịch)

Kết quả phân tích số liệu thống kê cho thấy số tuyệt đối và tỷ lệ GDP du lịch trong tổng GDP của địa phương trong nhiều năm qua nhìn chung còn thấp (Bảng 8)

Nếu quy đổi theo tỷ giá thực tế thì tỷ lệ này cũng thấp, theo đó năm 2001 chiếm 1,04%;

Như vậy có thể thấy mục tiêu đóng góp GDP du lịch được xác định tại Quy hoạch 2004 theo đó đến năm 2010 GDP du lịch sẽ chiếm khoảng 2,3% tổng GDP của

tỉnh đã không đạt được Một trong những nguyên nhân được xem là quan trọng hạn chế

tỷ lệ GDP du lịch trong tổng GDP của tỉnh là do mức đầu tư từ ngân sách cho sự

nghiệp du lịch Hải Dương còn quá thấp so với các ngành kinh tế khác và chỉ chiếm

0,19% tổng đầu tư ngân sách địa phương Chính vì vậy nếu xét từ tỷ trọng đầu tư với

tỷ trọng tổng sản phẩm thì hoạt động du lịch của Hải Dương thời gian qua vẫn có thể

được xem là khá có hiệu quả

3 Hiện trạng cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

Cơ sở vật chất kỹ thuật đóng góp một phần quan trọng trong quá trình phục

vụ khách du lịch Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch đáp ứng các nhu cầu của khách du

lịch về lưu trú, ăn uống, vận chuyển, các điều kiện về vui chơi giải trí và các dịch vụ

khác Việc đánh giá về cơ sở vật chất kỹ thuật phải bao gồm cả đánh giá về số

lượng và chất lượng Chất lượng của cơ sở vật chất kỹ thuật có ý nghĩa quan trọng

trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh du lịch

3.1 Cơ sở lưu trú

Trong giai đoạn 2001 - 2010, hệ thống cơ sở lưu trú tỉnh Hải Dương đã phát triển với tốc độ khá nhanh Năm 2001, cả tỉnh Hải Dương chỉ có 33 cơ sở lưu trú đi

vào hoạt động với 650 phòng, thì đến năm 2010số cơ sở lưu trú toàn tỉnh đã tăng lên

133 cơ sở lưu trú với tổng số 2.637 phòng Tốc độ tăng trưởng trung bình cho giai

đoạn 2001 - 2010 về số phòng khách sạn là 16,83%/năm Đặc biệt là từ năm 2001

đến nay, sự phát triển hệ thống cơ sở lưu trú của Hải Dương đã và đang phát triển

nhanh chóng Điều này chứng tỏ việc kinh doanh lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh

đang diễn ra khá thuận lợi (Bảng 9)

Bảng 9 : Các cơ sở lưu trú du lịch Hải Dương giai đoạn 2001 - 2010

Năm

Tăng trưởng

Công suất sử dụng phòng trung bình năm 2010 của hệ thống cơ sở lưu trú ở Hải Dương đạt khoảng 62 %

Sự phân bố các khách sạn ở Hải Dương tập trung chủ yếu ở thành phố Hải Dương và thị xã Sao Đỏ Ở một số thị trấn trên địa bàn tỉnh hiện cũng có cơ sở lưu trú, tuy nhiên phần lớn là nhà nghỉ chưa đủ tiêu chuẩn xếp hạng

Hiện nay, Hải Duơng có 16 cơ sở lưu trú du lịch đạt tiêu chuẩn từ 1 sao đến

4 sao với 641 phòng (chiếm 12% số cơ sở lưu trú, 25,5% số phòng) (Bảng 10) Hiện trên địa bàn Hải Dương chưa có khách sạn đạt tiêu chuẩn 5 sao và “resort” (khu nghỉ dưỡng, làng du lịch), do đó có những ảnh hưởng nhất định đến khả năng đón khách

du lịch thuần túy và khách du lịch cao cấp

Bảng 10 : Cơ cấu cơ sở lưu trú du lịch tỉnh Hải Dương năm 2010

Nguồn: Sở Văn hoá Thể thao - Du lịch Hải Dương

Chất lượng cơ sở lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh Hải Dương nhìn chung còn kém và chỉ đáp ứng được các nhu cầu tối thiểu của khách du lịch Trang thiết bị ở một số khách sạn đã cũ không đồng bộ cần nâng cấp Một số phòng nghỉ ở các khách sạn tư nhân còn hẹp, bài trí thiết kế nội ngoại thất không hợp lý, vệ sinh chưa đảm bảo theo yêu cầu Ngoài dịch vụ lưu trú và ăn uống, ở một số khách sạn hiện nay phát triển thêm các dịch vụ mới như massage, karaoke, bể bơi

3.2 Cơ sở vui chơi giải trí

Các cơ sở vui chơi giải trí- thể thao, dịch vụ phục vụ khách du lịch ở Hải

thường chỉ bao gồm: massage, tennis, bể bơi, phòng karaoke; Công ty cổ phần sân Golf Chí Linh mới chỉ đưa vào sử dụng sân golf 36 lỗ, hệ thống dịch vụ kèm theo như câu lạc bộ đêm, trường đua ngựa còn đang trong giai đoạn xây dựng Gần đây, tỉnh cũng đã chú trọng quy hoạch một số khu vui chơi giải trí nhưng các dự án này tập trung chủ yếu ở thành phố Hải Dương; ở các khu du lịch đang thu hút khách như Côn Sơn - Kiếp Bạc, đảo Cò Chi Lăng Nam, v.v chưa có các cơ sở vui chơi giải trí Sự hạn chế về các cơ sở vui chơi giải trí - thể thao, một mặt đã không kích thích được khả năng chi tiêu của khách, mặt khác đã hạn chế thời gian lưu trú của họ Đây là một nguyên nhân khiến khách du lịch chỉ đi về trong ngày và có mức chi tiêu thấp

Hiện tại, các cơ sở vui chơi giải trí, thể thao chưa đáp ứng yêu cầu nhưng trong thời gian tới, các dự án đang xây dựng được hoàn thành đưa vào sử dụng sẽ làm phong phú thêm cho hệ thống sản phẩm du lịch của Hải Dương góp phần phát triển du lịch bền vững

3.3 Phương tiện vận chuyển khách du lịch

Hệ thống phương tiện vận chuyển khách du lịch tăng nhanh cả về số lượng và chất lượng Năm 2001 toàn tỉnh có 3 doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển khách du lịch và một số hộ cá thể với tổng số 200 xe, đến năm 2010 có 25 doanh nghiệp vận chuyển khách du lịch với trên 800 xe Các phương tiện vận chuyển đều đảm bảo chất lượng, tiện lợi và an toàn góp phần hoàn thiện thêm hệ thống dịch vụ du lịch ở Hải Dương

4 Lao động trong ngành du lịch

Số lượng lao động và cơ cấu đào tạo của đội ngũ lao động trong du lịch có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng của dịch vụ du lịch Lao động trong du lịch bao gồm lao động trực tiếp và lao động gián tiếp Lao động trực tiếp là số lao động làm việc trong các công ty lữ hành, khách sạn, nhà hàng và các cơ sở dịch vụ khác Lao động gián tiếp tham gia vào các hoạt động có liên quan đến hoạt động du lịch Tỷ lệ giữa lao động trực tiếp và lao động gián tiếp thường là 1/2,2 Trong khách sạn, số lao động bình quân trên một phòng càng cao, chứng tỏ hệ thống các dịch vụ bổ sung càng hoàn chỉnh Đối với khách sạn hiện đại, đầy đủ các dịch vụ tỷ lệ này có thể lên tới 2 - 2,2 người/phòng

Đối với Hải Dương, lực lượng lao động trong ngành du lịch cũng tăng và chiếm tỷ trọng khá lớn trong lực lượng lao động của tỉnh Theo số liệu thống kê của

Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hải Dương, năm 2004 lực lượng lao động trong ngành du lịch của Tỉnh là trên 1.400 người, năm 2010 tăng lên 3.750 người; tốc độ tăng trưởng trung bình lao động trong giai đoạn 2004-2010 là 19,12% (Bảng 11) Tuy vậy, so với các tỉnh phụ cận, số lượng lao động trong ngành du lịch của Hải Dương còn tương đối ít

Bảng 11: Lao động trong ngành du lịch Hải Dương giai đoạn 2001-2010

Nhìn chung, trong những năm qua lao động trong ngành du lịch Hải Dương

đã có những chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng của đội ngũ lao động trong ngành Lao động đã qua đào tạo ở mức đại học và trên đại học đã chiếm tới 13% trong tổng số lao động, trong khi đó ở một số tỉnh lân cận thì con số này còn rất thấp Tuy nhiên số lao động chưa qua đào tạo nghiệp vụ còn cao, trình độ nghiệp vụ

sơ cấp chiếm số lượng lớn, trình độ ngoại ngữ còn rất thấp chưa đáp ứng đủ nhu cầu

về chất lượng lao động mà các khu, điểm du lịch, các doanh nghiệp du lịch đặt ra

Nếu nghiên cứu về nhu cầu lao động để đáp ứng cho yêu cầu phát triển du lịch thì lao động trong ngành du lịch Hải Dương đang thiếu cả về số lượng và chất lượng

Chỉ phân tích riêng trong năm 2010, thực trạng lao động trong ngành du lịch cho thấy, chất lượng lao động trong quản lý và kinh doanh là chưa đáp ứng được yêu cầu Trình độ đại học ở các chuyên ngành tỷ lệ đạt chưa cao so với tổng lao động (13,7%) Lực lượng lao động đào tạo ở lĩnh vực khác không phải trong lĩnh vực du

qua đào tạo cũng đã hạn chế đi rất nhiều: nếu như năm 2001 số lao động này chiếm đến 25,7% nhưng đến năm 2010 con số này chỉ còn 7,3% Do phần lớn lực lượng lao động của tỉnh chưa được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ du lịch vì vậy sẽ ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của ngành

Thực tế tại các cơ sở lưu trú du lịch đã và đang sử dụng phần lớn lao động chưa đạt tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ Để từng bước giải quyết thiếu hụt về lao động có nghiệp vụ, hàng năm Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với trường Trung học chuyên nghiệp, Trường Cao đẳng nghiệp vụ du lịch Hà Nội tổ chức các lớp tập tuấn nghiệp vụ Tuy nhiên số lao động được đào tạo vẫn còn hạn chế và cũng là giải pháp tình thế trước mắt về lâu dài cần có kế hoạch đào tạo cụ thể hơn, số lượng, chất lượng đều phải nâng lên ở mức tỷ lệ cao Nhưng với tốc độ đầu

tư kinh doanh cơ sở lưu trú tăng quá nhanh của các thành phần kinh tế trên địa bàn Hải Dương như hiện nay thì việc đáp ứng lao động có trình độ tại địa phương là không đáp ứng được

Về kỹ năng nghiệp vụ: Đội ngũ nhân viên phục vụ du lịch chưa đáp ứng được tốt nhu cầu phục vụ khách, đặc biệt là khách du lịch quốc tế, do kiến thức, trình độ ngoại ngữ và kinh nghiệm về nghiệp vụ du lịch quốc tế còn hạn chế Cán bộ quản lý và kinh doanh còn hạn chế về trình độ, năng lực thực tiễn, quá trình đào tạo

và đào tạo lại chưa được đầu tư và quan tâm đúng mức

Công tác đào tạo cán bộ công nhân viên mới chỉ được các doanh nghiệp nhà nước, các khách sạn có quy mô lớn quan tâm đến; còn các khách sạn tư nhân ngoài chánh, phó giám đốc, kế toán có nghiệp vụ thì đa số là cán bộ hợp đồng thời vụ, không qua đào tạo hoặc chỉ mới đào tạo thì ngắn hạn

5 Hiện trạng phát triển du lịch theo lãnh thổ và hệ thống sản phẩm du lịch

5.1 Phát triển du lịch theo lãnh thổ

Ở Hải Dương hiện có một số khu, điểm du lịch chính sau:

- Khu du lịch Côn Sơn - Kiếp Bạc: với giá trị văn hoá lịch sử cao, cảnh quan

tự nhiên kỳ vỹ, Côn Sơn - Kiếp Bạc là khu du lịch tổng hợp với nhiều loại sản phẩm

du lịch: du lịch văn hoá, tâm linh; du lịch sinh thái; du lịch thể thao; du lịch kết hợp nghỉ dưỡng, cắm trại hoạt động du lịch ở đây mang tính “mùa” rõ rệt Hàng năm, có

2 mùa lễ hội được tổ chức tại Côn Sơn: Mùa xuân và mùa thu Đây chính là thời

gian mà lượng khách du lịch đến Côn Sơn - Kiếp Bạc nhiều nhất Theo thống kê của Ban quản lý khu di tích Côn Sơn- Kiếp Bạc tốc độ tăng trưởng khách giai đoạn 2001 – 2010 khoảng 20%, năm 2010 đạt trên 1 triệu lượt khách

Hệ thống cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất phục vụ du lịch ở Côn Sơn chưa được hiện đại song tương đối thuận lợi và đầy đủ Các loại hình dịch vụ: kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, vận chuyển, ăn uống, mua sắm phát triển và mở rộng Tuy nhiên, quy mô của các loại hình dịch vụ còn nhỏ lẻ thiếu sự liên kết; dịch vụ vui chơi giải trí còn hạn chế Đánh giá chung thì khu Côn Sơn- Kiếp Bạc có giá trị văn hoá lịch sử cao và cảnh quan đẹp, nhưng còn thiếu các sản phẩm du lịch chất lượng cao nên mức độ hấp dẫn khách còn thấp

- Khu An Phụ - Kính Chủ: Hiện đang được khai thác ở dạng tự nhiên đón khách đến với mục đích tâm linh tham quan đền, chùa là chính Ở đây chưa có hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ du lịch nên mặc dù hấp dẫn về cảnh quan nhưng chất lượng sản phẩm du lịch thấp, chưa đồng bộ, chưa thu hút được khách

du lịch thuần tuý

- Khu du lịch thành phố Hải Dương: Chủ yếu phục vụ các loại du lịch MICE, kết hợp với tham quan di tích lịch sử, bảo tàng, làng nghề truyền thống, v.v Cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ khá đầy đủ

- Điểm du lịch sinh thái đảo Cò Chi Lăng Nam: tại khu vực này vào lúc bình minh và hoàng hôn diễn ra cảnh "giao ca" khá sinh động giữa cò và vạc (sáng cò bay

đi kiếm ăn, vạc bay về nghỉ, đến chiều cò trở về và vạc bay đi) nên khách thường tham quan vào buổi chiều tối và sáng sớm và có nhu cầu nghỉ lại Hạn chế chủ yếu ở đây là chưa có cơ sở lưu trú nên lượng khách đến với điểm du lịch này còn ít, chủ yếu là khách địa phương có thể đi về trong ngày

Ngoài ra còn một số điểm di tích, làng nghề, làng quê khác đang hình thành điểm du lịch như Di tích Đền Cao, Văn miếu Mao Điền, đền Tranh, đền Khúc Thừa

Dụ, phường múa rối nước Hồng Phong, Gốm Chu Đậu, chạm khắc gỗ Đông Giao, thêu Hưng Đạo ở những điểm này còn thiếu hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch như nơi đón tiếp khách, khách sạn, nhà hàng, dịch vụ vui chơi giải trí

* Tuyến du lịch liên tỉnh

Hải Dương - quốc lộ 18 - Hạ Long - cửa khẩu quốc tế Móng Cái - Trung Quốc

Hải Dương - Bắc Ninh - Lạng Sơn - cửa khẩu Hữu Nghị quan - Trung Quốc

Hải Dương - Hải Phòng

Hải Dương - Bắc Giang - Lạng Sơn

* Tuyến du lịch nội tỉnh

Tuyến du lịch Côn Sơn - Kiếp Bạc, Kính Chủ - An phụ

Tuyến du lịch sinh thái thăm làng cò Chi Lăng Nam, đền Quát, đền Tranh, làng Cúc Bồ

Tuyến du lịch thăm làng tiến sỹ Mộ Trạch, Văn miếu Mao Điền

Tuyến du lịch tổng hợp thăm các di tích lịch sử, làng nghề, sinh thái

Trên các tuyến du lịch liên tỉnh và nội tỉnh có rất nhiều các điểm du lịch và các trung tâm dịch vụ dừng chân mua sắm, nhưng do các điểm du lịch của Hải Dương còn chưa hấp dẫn nên chủ yếu khách chỉ dừng chân trên các tuyến quốc lộ 18

và quốc lộ 5A để ăn uống và mua sắm

tham quan các làng nghề như làng gốm Chu Đậu (Nam Sách), làng chạm khắc đá Kính Chủ (Kinh Môn), làng chạm khắc gỗ Đông Giao (Cẩm Giàng), phường rối

nước Thanh Hải, v.v ;

- Du lịch lễ hội : các lễ hội tiêu biểu như Lễ đàn Mông Sơn thí thực (lễ hội

Côn Sơn ); hội quân, hội hoa đăng trên sông Lục Đầu (lễ hội đền Kiếp Bạc); hội bơi chải (lễ hội Đền Quát - Gia Lộc; Đình Cậy - Bình Giang), hội đánh gậy (lễ hội Đền

Cuối, Gia Lộc), v.v

- Du lịch thể thao, giải trí : sân golf Ngôi Sao Chí Linh (Chí Linh)

- Du lịch sinh thái : đảo Cò Chi Lăng Nam (Thanh Miện)

- Du lịch công vụ, hội nghị - hội thảo (MICE) : TP Hải Dương

Như vậy có thể thấy hệ thống sản phẩm du lịch của Hải Dương còn chưa hoàn chỉnh, thiếu những sản phẩm du lịch có khả năng thu hút khách du lịch thuần túy mà Hải Dương có khả năng phát triển như du lịch nghỉ dưỡng, du lịch dưỡng sinh - chữa bệnh, du lịch vui chơi giải trí, du lịch đường sông Ngoài ra chất lượng các sản phẩm du lịch còn hạn chế, chưa có khả năng cạnh tranh cao vì vậy ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh du lịch

6 Hiện trạng hoạt động quản lý phát triển du lịch

6.1 Tổ chức bộ máy quản lý

Ở cấp tỉnh: Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch (trước tháng 4/2008 là sở

Thương mại - Du lịch ) là cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về Văn hoá, Thể thao và Du lịch ở tỉnh Bộ máy của sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch được tổ chức theo Quyết định số 45/2008/QĐ-UBND ngày 09 tháng 9 năm 2008 của UBND tỉnh, theo đó 01 phòng nghiệp vụ du lịch với

05 cán bộ sẽ trực tiếp tham mưu đối với QLNN về du lịch trên địa bàn tỉnh

Ở cấp huyện: chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về du lịch được lồng ghép với phòng Văn hoá - Thông tin song chưa được quy định rõ ràng cụ thể

Như vậy có thể thấy là tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch chưa được đặt ngang tầm nhiệm vụ chính trị cả về quy mô, năng lực và quyền hạn Phòng Nghiệp vụ Du lịch thực hiện toàn bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước về du lịch với đội ngũ cán bộ công chức quá mỏng (5 biên chế ) nên chưa thể phát huy hết vai trò của quản lý nhà nước đối với du lịch Ở cấp huyện, đội ngũ cán bộ, chuyên viên làm công tác quản lý du lịch còn thiếu và yếu nên công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động ở cấp huyện gần như còn

bỏ ngỏ

6.2 Xây dựng và ban hành chính sách phát triển du lịch

Công tác quản lý nhà nước đối với du lịch ở Hải Dương được thực hiện trên cơ

nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật và các văn bản pháp quy có liên quan đến hoạt động du lịch; các luật liên quan như Luật di sản, Luật đất đai, Luật đầu tư ở Hải Dương gần như chưa có các quy định riêng về du lịch Sau mỗi kỳ Đại hội, chủ trương của Đại hội Đảng bộ tỉnh được cụ thể hoá thành đề án phát triển du lịch như:

Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2001 - 2005, Đề án giai đoạn 2006 - 2010

Một số quy định như Quy định về quản lý, khai thác tài nguyên du lịch, Quy định về ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực du lịch, Quy chế quản lý khu, tuyến, điểm du

lịch đ ang trong quá trình dự thảo

6.3 Xây dựng và quản lý quy hoạch phát triển du lịch

Cho đến nay một số quy hoạch phát triển du lịch đã được thực hiện và phê duyệt bao gồm : Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020; 02 quy hoạch chi tiết được phê duyệt là Quy hoạch chi tiết khu du lịch An phụ

- Kính Chủ (huyện Kinh Môn), Quy hoạch chi tiết khu du lịch Đảo Cò (huyện Thanh Miện) vàQuy hoạch tổng thể bảo tồn khu di tích lịch sử - văn hoá Côn Sơn - Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

Nhìn chung, những nội dung và kết quả nghiên cứu quy hoạch đã góp phần vào việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng thời, là cơ sở cho công tác chỉ đạo, quản lý xây dựng các kế hoạch phát triển du lịch

Tuy nhiên, công tác triển khai thực hiện, quản lý quy hoạch du lịch còn chậm

và yếu, những biện pháp đảm bảo triển khai thực hiện quy hoạch tổng thể chưa đồng

bộ Sau 5 năm thực hiện, Quy hoạch 2004 cũng bộc lộ một số bất cập, hạn chế như

đã đề cập ở trên; quy hoạch chi tiết chưa đi vào được cuộc sống Do đó du lịch Hải Dương chưa tạo được điểm nhấn, chưa có những sản phẩm độc đáo Mặt khác, các chỉ tiêu kinh tế - xã hội theo quy hoạch thấp hơn thực trạng phát triển kéo theo các

dự báo, định hướng đầu tư xây dựng sản phẩm thấp hơn yêu cầu

Quy hoạch chi tiết một số khu du lịch trọng điểm như Côn Sơn - Kiếp Bạc, thành phố Hải Dương,v.v còn chậm được nghiên cứu, xây dựng nên việc xây dựng các công trình, kể cả các công trình du lịch ở nhiều nơi còn tuỳ tiện, chắp vá hoặc trùng lặp do nhiều chủ sở hữu, chủ quản lý khác nhau Nguyên nhân chính là do kinh phí đầu tư từ ngân sách nhà nước cho xây dựng quy hoạch chi tiết các khu du lịch còn hạn chế; sự phối hợp giữa các ngành liên quan và chính quyền địa phương trong xây dựng quy hoạch còn nhiều bất cập dẫn đến chậm tiến độ quy hoạch.

6.4 Quản lý hoạt động kinh doanh du lịch

Quản lý hoạt động kinh doanh du lịch là một trong những nội dung của QLNN về du lịch Hiện nay, tỉnh Hải Dương có 157 doanh nghiệp hoạt động kinh doanh du lịch trong các lĩnh vực: lưu trú, lữ hành, vận chuyển khách du lịch, điểm dừng và dịch vụ vui chơi giải trí, thể thao Chủ thể QLNN trực tiếp đối với các đơn

vị này là sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bên cạnh đó, kinh doanh du lịch còn là đối tượng quản lý của nhiều ngành chức năng như Sở Giao thông vận tải quản lý phương tiện vận chuyển khách du lịch, Công an tỉnh quản lý về an ninh trật tự, đăng

ký tạm trú; Sở Tài chính quản lý thuế, phí và lệ phí, Sở Tài nguyên Môi trường quản

lý về đất đai, tài nguyên, v.v

Những năm qua, Cơ quan QLNN về du lịch đã luôn chú trọng công tác quản

lý kinh doanh du lịch Từ việc tổ chức các hội nghị tập huấn pháp luật, chế độ chính sách mới của nhà nước liên quan tới hoạt động du lịch, đến hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ và thanh tra, kiểm tra, phân loại, xếp hạng cơ sở lưu trú du lịch và điều kiện kinh doanh của các doanh nghiệp lữ hành, vận chuyển khách du lịch, trung tâm mua sắm tính đến nay, toàn tỉnh đã phân loại, xếp hạng được 102/132 cơ sở lưu trú đủ điều kiện kinh doanh du lịch, 16 doanh nghiệp lữ hành, 21 doanh nghiệp vận chuyển khách du lịch và 18 trung tâm mua sắm Việc thường xuyên tuyên truyền chính sách pháp luật, hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ kết hợp với thanh tra, kiểm tra đã có tác động tích cực, thúc đẩy các cơ sở kinh doanh chú ý tới công tác nâng cao chất lượng phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách được lựa chọn dịch vụ theo yêu cầu về chất lượng

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh du lịch cũng còn nhiều bất cập Các đơn vị kinh doanh du lịch thường chịu sự quản lý của nhiều ngành khác nhau, nếu thiếu sự phối hợp ở một khâu nào đó cũng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Hiện tượng phổ biến ở Hải Dương là thiếu sự phối hợp chặt chẽ trong khâu thẩm định dự án đầu tư, do đó, có những dự

án đầu tư được cấp phép không theo quy hoạch của ngành du lịch đầu tư dở dang phải tạm dừng (dự án khu du lịch sinh thái Phú Khang), có dự án xây dựng khách sạn khi tiến hành thiết kế, đầu tư xây dựng không có ý kiến thẩm định của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch nên xây dựng không đúng tiêu chuẩn, gây lãng phí, ảnh hưởng đến tính chuyên nghiệp, chất lượng phục vụ và hiệu quả kinh doanh Việc thanh tra, kiểm tra theo chức năng riêng của từng ngành cũng ảnh hưởng tới hoạt động của các doanh nghiệp, nhất là đối với hoạt động kinh doanh khách sạn, có

ngành khác nhau Những sự việc này diễn ra nhiều lần sẽ gây tâm lý không an toàn cho du khách, về lâu dài sẽ ảnh hưởng tới phát triển bền vững

6.5 Hoạt động tuyên truyền quảng bá và xúc tiến du lịch

Tuyên truyền quảng bá và xúc tiến du lịch là một hoạt động QLNN về du lịch quan trọng nhằm tăng cường thu hút đầu tư và thu hút khách du lịch Trong thời gian qua, ngành du lịch Hải Dương đã chú trọng và có nhiều nỗ lực trong công tác xúc tiến, quảng bá du lịch như tổ chức các buổi hội thảo, làm việc với các bộ, ngành trung ương, các tỉnh bạn, các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh nhằm tuyên truyền các chính sách của tỉnh khuyến khích các tổ chức cá nhân đầu tư vào lĩnh vực du lịch Ngành du lịch cũng đã tham gia nhiều hội chợ, triển lãm, liên hoan du lịch trong nước và quốc tế, qua đó tuyên truyền những tiềm năng, thế mạnh và cơ chế chính sách đầu tư của tỉnh Phát hành, xuất bản các ấn phẩm du lịch (đĩa VCD, tập

gấp, bản tin, catalog) tuyên truyền quảng bá trong và ngoài nước, xây dựng chuyên

mục du lịch phát sóng trên Đài phát thanh truyền hình Hải Dương về các chuyên đề

du lịch văn hoá, lễ hội cổ truyền, du lịch sinh thái; thông tin quảng cáo: dựng biển

quảng cáo tấm lớn để đưa hình ảnh du lịch Hải Dương đến với du khách trong nước

và quốc tế

Tuy nhiên, công tác xúc tiến, quảng bá du lịch còn nhiều hạn chế do kinh phí đầu tư cho hoạt động này quá ít (mỗi năm khoảng 200 triệu đồng) nên ngành du lịch chưa xây dựng được chiến lược và kế hoạch thực thi cho công tác tiếp thị của toàn ngành Do đó, việc nghiên cứu thị trường còn mang tính tự phát từ các doanh nghiệp Các ấn phẩm quảng bá cho du lịch chung của tỉnh còn ít về số lượng, đơn điệu về nội dung và hình thức Thêm vào đó, từ tháng 4 năm 2008, Du lịch hợp nhất với Văn hoá, Thể thao thành sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Trung tâm thông tin xúc tiến Du lịch chưa được thành lập lại nên công tác xúc tiến quảng bá du lịch đang

bị gián đoạn

Nhận xét chung về công tác xúc tiến quảng bá du lịch là chưa có hiệu quả, quy

mô còn nhỏ hẹp, nội dung và hình thức còn chưa phù hợp với các thị trường khách khác nhau; ngoài ra, việc quảng cáo thiếu trách nhiệm của một số doanh nghiệp tác động tiêu cực tới hoạt động kinh doanh du lịch và phát triển du lịch bền vững

7 Hiện trạng đầu tư phát triển du lịch

Trong những năm qua, đầu tư du lịch ở Hải Dương có chiều hướng gia tăng Tuy nhiên, chủ yếu là từ các thành phần kinh tế Đầu tư hướng vào xây mới hệ thống khách sạn, nhà hàng và các khu vui chơi giải trí tổng hợp, vận chuyển khách, điểm dừng chân du lịch Tính đến nay, tổng vốn đầu tư cho du lịch đạt trên 3000 tỷ đồng Trong đó có 3 dự án từ 300 đến 600 tỷ đồng, 10 dự án có vốn đầu tư từ 15 - 50

tỷ đồng còn lại là các dự án nhỏ từ 3 - 5 tỷ đồng (Phụ lục 1)

Đầu tư từ ngân sách nhà nước cho phát triển du lịch còn hạn chế và chiếm tỷ lệ

nhỏ so với đầu tư cho các ngành kinh tế khác

Một số dự án quy hoạch/dự án đầu tư phát triển du lịch đã được phê duyệt :

(i) Khu du lịch sinh thái Hà Hải (TP Hải Dương) - Mục tiêu phát triển sản phẩm du lịch gắn với vườn cây đặc sản và cảnh quan đồng bằng sông Hồng trên diện tích 33,35 ha Phê duyệt năm 2002

(ii) Sân Golf Ngôi sao Chí Linh (Thi trấn Sao Đỏ, huyện Chí Linh) - Mục tiêu xây dựng quần thể sân Golf 36 lỗ, khách sạn 5 sao, khu biệt thự, bể bơi, khu đua ngựa, khu vui chơi giải trí có thưởng trên diện tích 299,74 ha Phê duyệt năm 2003

(iii) Khu du lịch Đảo Ngọc (TP Hải Dương) - Mục tiêu phát triển khu du lịch vui chơi giải trí nhằm đáp ứng nhu cầu của du khách và người dân TP Hải Dương trên diện tích 50,27 ha Phê duyệt năm 2007

(iv) Khu du lịch sinh thái đảo Cò Chi Lăng Nam (huyện Thanh Miện) - Mục tiêu bảo tồn phát triển hệ sinh thái cò vạc và nhu cầu du lịch, phát triển KT-XH trên diện tích 67 ha Phê duyệt năm 2008

(v) Khu du lịch An Phụ - Kính Chủ- Mục tiêu phát triển du lịch tâm linh, du lịch sinh thái nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí trên diện tích 128 ha Phê duyệt năm 2007

(vi) Khu vui chơi giải trí và du lịch sinh thái Sen tại rừng Bắc An (Bến

tắm- Chí Linh), diện tích: 296.161m2 Chấp thuận đầu tư năm 2011

8 Hiện trạng những vấn đề môi trường du lịch

Hiện nay môi trường du lịch Hải Dương chưa có vấn đề gì nghiêm trọng, tuy nhiên đã xuất hiện nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường và qua đó ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền vững ở Hải Dương

- Nguy cơ ô nhiễm môi trường nước trên hệ thống sông Thái Bình, sông Kinh Môn khu vực gần các khu công nghiệp dọc QL5 đoạn qua Hải Dương do chất thải từ các hoạt động công nghiệp Ví dụ điển hình là hành vi vi phạm của Công ty Tung Kwang xả nước thải không qua xử lý ra môi trường Sự gia tăng tình trạng ô nhiễm

ở những khu vực này sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động phát triển du lịch ở một số khu/điểm du lịch: Văn Miếu Mao Điền, TP Hải Dương, Thanh Hà, tuyến du lịch sông từ TP Hải Dương - làng gốm Chu Đậu, tuyến du lịch sông Hương, v.v

- Nguy cơ ô nhiễm môi trường không khí và môi trường nước sông Kinh Thầy và biến đổi cảnh quan, suy giảm đa dạng sinh học do hoạt động khai thác và sản xuất vật liệu xây dựng ở vùng núi đá vôi huyện Kinh Môn Sự gia tăng tình trạng ô nhiễm ở những khu vực này sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động phát triển du lịch ở một số khu/điểm du lịch ở An Phụ, Kính Chủ, động Hàm Long, hang Chùa

Mộ, tuyến du lịch sông Kinh Thầy, v.v

- Nguy cơ ô nhiễm cục bộ môi trường nước và đất do hoạt động các làng nghề Sự gia tăng tình trạng ô nhiễm ở những khu vực này sẽ tác động trực tiếp đến

hoạt động phát triển du lịch ở một số khu/điểm du lịch: làng gốm Chu Đậu (Nam

Sách ); làng chạm khắc đá Kính Chủ (Kinh Môn), làng chạm khắc gỗ Đông Giao (Cẩm Giàng), làng kim hoàn Châu Khê (Bình Giang), làng thêu Xuân Nẻo (Tứ Kỳ),

làng giày dép Tam Lâm (Gia Lộc)v.v

- Nguy cơ suy giảm môi trường do chính hoạt động du lịch: chất thải từ các

cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch (khách sạn, nhà hàng, phương tiện vận chuyển khách) và khách du lịch Phạm vi tác động của hoạt động du lịch đối với môi trường chủ yếu tại các khu du lịch, các điểm tham quan du lịch: các khu điểm du lịch tại

TP Hải Dương, Côn Sơn - Kiếp Bạc, Đền Cao, An Phụ- Kính Chủ, đền Tranh,v.v Những tác động này diễn ra mạnh hơn đặc biệt vào mùa lễ hội

Hoạt động phát triển du lịch còn làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất, tăng nguy

cơ suy thoái đất Ví dụ sự phát triển khu du lịch Hà Hải, Đảo Ngọc - TP Hải Dương, Khu sân Golf - Chí Linh đã làm thay đổi đáng kể cơ cấu sử dụng đất ở những khu vực này Điều này ảnh hưởng đáng kể đến môi trường đất và cân bằng sinh thái ở các khu tập trung dân cư, nơi quỹ đất khan hiếm

Trong quá trình phát triển hạ tầng và xây dựng các khu du lịch, các hoạt động chủ yếu bao gồm san lấp chuẩn bị mặt bằng, khai thác vật liệu để xây dựng các công trình hạ tầng và dịch vụ du lịch; xây dựng cơ sở hạ tầng (đường giao thông, hệ thống cung cấp nước và năng lượng, hệ thống thu gom và xử lý chất thải…); xây dựng các công trình dịch vụ du lịch, các hoạt động vận chuyển…Các hoạt động này sẽ tác động, làm ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan, gây tình trạng suy thoái đất Vấn đề này ở Hải Dương chưa ảnh hưởng nhiều vì còn ít các khu du lịch được đầu tư xây dựng nhưng trong tương lai gần mức độ ảnh hưởng sẽ là đáng kể cùng với sự phát triển của các khu, điểm du lịch

- Lượng khách du lịch đến Hải Dương không ngừng tăng lên, năm 2010 tăng 2,5 lần so với năm 2004 và 4,4 lần so với năm 2001; trong đó khách du lịch quốc tế tăng tương ứng là 2,8 và 3,9 lần Tốc độ tăng trưởng về khách du lịch quốc tế giai đoạn 2001 - 2009 đạt 22,6%/năm, khách du lịch nội địa tăng 22,8%/năm Tỷ trọng

so với vùng KTTĐ Bắc Bộ tăng từ 1,5% năm 2001 lên 2,5% năm 2010 Bên cạnh lượng khách du lịch đến Hải Dương có sử dụng dịch vụ lưu trú như đã nêu, do đặc thù về vị trí địa lý là trung điểm trên tuyến du lịch quốc gia Hà Nội - Hải Phòng -

Quảng Ninh và du lịch lễ hội tín ngưỡng, lượng khách du lịch đến Hải Dương những không sử dụng dịch vụ lưu trú cũng tăng nhanh từ 241.000 năm 2001 lên 1.551.000 lượt khách năm 2010

- Thu nhập từ dịch vụ du lịch từng bước được nâng cao (năm 2010 thu nhập

từ hoạt động du lịch thuần túy đạt 727,9 tỷ đồng, tăng 6 lần so với năm 2001 và 2,8 lần so với năm 2004), đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế của địa phương Thực tế phát triển kinh tế xã hội tỉnh Hải Dương cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế với tỷ trọng GDP dịch vụ du lịch trong tổng GDP toàn tỉnh tăng từ 1,16% năm 2001 lên 1,60% năm 2009

- Đã thu hút nhiều thành phần kinh tế tham gia phát triển du lịch; từng bước tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế của từng khu vực và cả tỉnh; tạo được nhiều việc làm; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; góp phần xóa đói giảm nghèo

- Thị trường du lịch ngày càng được mở rộng, sản phẩm du lịch dần được đa dạng hoá và nâng cao chất lượng Tuy hoạt động du lịch mới chỉ bắt đầu, nhưng những

cơ sở hiện có đang là những hạt nhân để nhân rộng và phát triển thành những quần thể

du lịch, những khu du lịch phục vụ nghỉ dưỡng, chữa bệnh và vui chơi giải trí và từ thực tế này, Hải Dương cũng dần xác định được hướng khai thác những tiềm năng du lịch như: du lịch văn hóa - lịch sử - danh nhân, du lịch lễ hội – tín ngưỡng, du lịch nghỉ dưỡng làng quê, du lịch nghỉ dưỡng kết hợp chữa bệnh - dưỡng sinh, du lịch hội nghị - hội thảo và du lịch tham quan cảnh quan – sinh thái, hình thành một số khu du lịch có sức cạnh tranh ở Côn Sơn - Kiếp Bạc, Chu Đậu, TP Hải Dương, v.v

- Hệ thống cơ sở hạ tầng được quan tâm đầu tư phát triển có ảnh hưởng tích cực đến hoạt động du lịch trên địa bàn Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch như các khu du lịch, các khách sạn nhà hàng, khu vui chơi giải trí đang từng bước được xây dựng đồng bộ, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng các chỉ tiêu phát triển du lịch, góp phần tạo nên diện mạo mới cho Tỉnh

- Công tác đầu tư đã được chú trọng và đúng hướng, thu hút nhiều nguồn đầu

tư đem lại hiệu quả nhất định về kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường

- Quản lý Nhà nước về du lịch đã đạt được những kết quả bước đầu Sở Thương mại - Du lịch (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Hải Dương đã tham mưu giúp UBND Tỉnh thực hiện công tác quản lý nhà nước trên địa bàn Bước đầu

đã quản lý, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch, đặc biệt

là dịch vụ lưu trú, ăn uống và lữ hành

- Công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch được chú trọng và đang từng bước được hoàn thiện với việc kết hợp với các cơ sở đào tạo, đặc biệt ở Hà Nội, để đào tạo lại và đào tạo bổ sung nguồn nhân lực

- Công tác nghiên cứu khoa học để hỗ trợ cho hoạt động quản lý và kinh doanh đã được chú trọng, điển hình là việc triển khai đề án về xây dựng sản phẩm

du lịch trên trên địa bàn tỉnh Hải Dương; nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái Đảo Cò; v.v

1.2 Tồn tại và những vấn đề đặt ra với phát triển du lịch bền vững

- Thời gian qua, du lịch Hải Dương phát triển còn chưa tương xứng với vị trí, tiềm năng và lợi thế so sánh của địa phương cũng như vai trò của một ngành kinh tế quan trọng Mặc dù lượng khách du lịch đến Hải Dương tăng qua các năm song so với nhiều địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc thì lượng khách đến Hải Dương vẫn còn thấp, khách quốc tế chỉ chiếm khoảng 2,5% ; các sản phẩm lưu trú, dịch vụ du lịch chất lượng cao còn ít Điều này làm hạn chế thu nhập du lịch và đóng góp của du lịch vào phát triển kinh tế - xã hội tỉnh

- Việc khai thác tài nguyên du lịch, tài sản và vốn của các doanh nghiệp du lịch chưa mang lại hiệu quả tương xứng Các doanh nghiệp được giao quản lý khai thác các danh lam thắng cảnh hầu như chỉ khai thác sản phẩm có sẵn của thiên nhiên

mà chưa quan tâm đến việc đầu tư nâng cấp tôn tạo

- Có thể nói, du lịch Hải Dương hiện nay đang ở mức độ cạnh tranh thấp so với nhiều tỉnh lân cận; chưa có sản phẩm du lịch đặc thù; hệ thống sản phẩm, dịch

ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách Sự nghèo nàn đối với các sản phẩm vui chơi giải trí về đêm vẫn chưa được khắc phục Các khu, điểm du lịch vẫn còn nhỏ lẻ

và trùng lắp Tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh trong kinh doanh du lịch chưa được khắc phục có hiệu quả

- Môi trường du lịch (môi trường cảnh quan, môi trường kinh doanh du lịch, môi trường xã hội) tuy có được cải thiện nhưng một số lĩnh vực đã xuống cấp, đặc biệt là môi trường tự nhiên; Việc quản lý bảo vệ, tôn tạo các di tích lịch sử văn hoá còn chưa phù hợp với phát triển du lịch

- Quy hoạch một số khu du lịch còn chậm; các dự án đăng ký đầu tư vào du lịch được triển khai còn chậm (bên cạnh do nhà đầu tư, còn có nguyên nhân do thủ tục hành chính, công tác đền bù giải tỏa, bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư và xác định giá đất); quy mô các dự án đầu tư còn nhỏ lẻ, suất đầu tư thấp và chất lượng dịch vụ chưa cao

- Nguồn nhân lực du lịch của Hải Dương còn hạn chế cả về số lượng lẫn chất lượng, trong đó có tỷ lệ khá cao chưa qua đào tạo cơ bản Đa số cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về du lịch lại thiếu nghiệp vụ chuyên ngành du lịch hoặc dịch vụ liên quan, trình độ ngoại ngữ chưa đáp ứng được yêu cầu Với đội ngũ còn hạn chế thì khó có thể thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ QLNN về du lịch, đặc biệt trong việc việc tham mưu xây dựng chính sách, tổ chức xây dựng và thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch; nghiên cứu thị trường, xúc tiến quảng bá du lịch, v.v Với đội ngũ như hiện nay thì công tác quản lý nguồn nhân lực, kinh doanh du lịch, quản

lý khu du lịch, điểm du lịch bảo vệ và phát triển bền vững ngành du lịch sẽ không đạt hiệu quả như mong muốn

- Năng lực cạnh tranh của phần lớn các doanh nghiệp du lịch Hải Dương còn thấp, quy mô hoạt động còn nhỏ, khả năng thực hiện xúc tiến quảng bá, khai thác thị trường còn hạn chế

- Chương trình trọng tâm và các công trình trọng điểm về du lịch triển khai còn chậm so với yêu cầu Tuy bước đầu thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu

tư nhưng số dự án du lịch triển khai thực tế còn rất ít Hạ tầng giao thông tuy đã được quan tâm đầu tư nâng cấp nhưng vẫn chưa đáp ứng được so với yêu cầu

- Sự phối hợp giữa các ban ngành trong tỉnh đối với phát triển du lịch còn hạn chế vì vậy trong một số trường hợp đã ảnh hưởng đến việc thực hiện chủ trương phát triển du lịch của tỉnh cũng như thực hiện một số dự án cụ thể về du lịch Ví dụ điển hình là việc khai thác đá vôi tại khu vực An Phụ - Kính Chủ đã ảnh hưởng đến môi trường du lịch và phát triển khu du lịch cảnh quan ở khu vực này

2 Nguyên nhân

2.1 Nguyên nhân kết quả đạt được

Sở dĩ du lịch Hải Dương đạt được những kết quả trên là do những nguyên nhân cơ bản sau:

- Tỉnh đã sớm xác định Hải Dương có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch và tạo điều kiện để du lịch dần trở thành một ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu kinh tế chung Bên cạnh đó, Tỉnh đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích ưu đãi đầu tư và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh

- Bước đầu đã có được sự phối hợp có hiệu quả giữa các cấp các ngành, các huyện thị trong Tỉnh - đặc biệt là sự phối hợp giữa Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch với cơ sở trong quản lý điều hành hoạt động du lịch, tháo gỡ những khó khăn còn vướng mắc

- Cơ sở hạ tầng du lịch của Hải Dương đang được nâng cấp Hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt và đường thuỷ khá đồng bộ và thuận tiện Hệ thống thông tin liên lạc phát triển với tốc độ khá nhanh Mạng lưới dịch vụ có liên quan như bưu chính viễn thông, ngân hàng, v.v phát triển rộng rãi trên phạm vi toàn tỉnh, triển khai được các dịch vụ cần thiết đáp ứng nhu cầu của nhân dân nói chung và du khách nói riêng

- Trong những năm gần đây, nhận thức của chính quyền các cấp và nhân dân trong tỉnh về tầm quan trọng của du lịch đã có chuyển biến tích cực Đây là điều

năng của tỉnh phát triển du lịch Hải Dương thành ngành kinh tế quan trọng đang là mối quan tâm của địa phương Những năm gần đây tỉnh đã ban hành nhiều chính sách nhằm thu hút đầu tư vào ngành du lịch, tập trung vào quy hoạch và mở các điểm, tuyến du lịch tiềm năng Nhiều thành phần kinh tế đã tham gia đầu tư vào du lịch (đầu tư phát triển các khu/điểm du lịch; đầu tư xây dựng khách sạn, cơ sở lưu trú; đầu tư các phương tiện vận chuyển du lịch; v.v.)

2.2 Nguyên nhân của những hạn chế

Nguyên nhân chủ quan:

- Nhận thức xã hội về du lịch, đặc biệt là nhận thức của các cấp quản lý về vai trò của du lịch đối với phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong việc tạo công ăn việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo; trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; trong bảo tồn các giá trị cảnh quan và đa dạng sinh học; trong việc đáp ứng nhu cầu xã hội về hưởng thụ văn hóa, vui chơi giải trí; v.v còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của du lịch

- Năng lực quản lý Nhà nước còn nhiều hạn chế: việc triển khai thực hiện các quy hoạch dự án còn chậm, quản lý sau quy hoạch chưa tốt; chưa kịp thời giải quyết các khó khăn vướng mắc trong đầu tư kinh doanh du lịch, đặc biệt là môi trường đầu

tư, trong đó có năng lực thẩm định, thủ tục hành chính và giải phóng mặt bằng vẫn

là một trong những nguyên nhân chính làm chậm tiến độ triển khai các dự án

- Hầu hết các dự án đầu tư trên lĩnh vực du lịch đều đang trong giai đoạn triển khai thực hiện đầu tư sẽ hoàn thành và đi vào hoạt động kinh doanh, phát huy hiệu quả đầu tư trong thời gian tới Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng triển khai các dự án đầu tư du lịch gặp nhiều khó khăn, một số nhà đầu tư còn hạn chế về vốn, năng lực, kinh nghiệm điều hành quản lý kinh doanh du lịch

- Cơ chế, chính sách phát triển du lịch tuy đã cải thiện tích cực, song về thủ tục hành chính còn rườm rà, chưa thật hợp lý, thiếu rõ ràng nên chưa thực sự tạo môi trường đầu tư thông thoáng, hấp dẫn cho các nhà đầu tư Nhiều khó khăn, vướng mắc trong hoạt động kinh doanh chậm được tháo gỡ, giải quyết kịp thời cho doanh nghiệp, chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư có nguồn vốn lớn, trình độ sản phẩm, công nghệ cao cấp đa dạng và quản lý hiện đại để tạo bước đột phá trong phát triển

du lịch Sự phối hợp giữa các cấp các ngành còn nhiều bất cập, còn tình trạng chồng chéo, chia cắt trong sự phân công, phân cấp quản lý giữa ngành và lãnh thổ

- Việc thực hiện các quy hoạch chi tiết còn chậm được triển khai

Nguyên nhân khách quan:

- Do những biến động phức tạp đã tác động tiêu cực đến ngành du lịch Việt Nam nói chung và Hải Dương nói riêng như: khủng khoảng kinh tế tài chính trên phạm vi toàn cầu, nạn khủng bố, dịch bệnh, thiên tai… đã ảnh hưởng đến sự phát triển chung của ngành du lịch

- Sự cạnh tranh, chia sẻ thị trường của các trung tâm du lịch lớn trong vùng

và cả nước ngày càng gay gắt, hơn nữa nhu cầu, thị hiếu của khách có xu hướng đổi mới với yêu cầu ngày càng cao

- Tính mùa vụ của du lịch thể hiện khá rõ nét Vào các dịp Lễ, Tết, mùa hè khách đến nhiều, với số lượng lớn, trong khi đó mùa thấp điểm khách đến không nhiều, “cung” lớn hơn “cầu”, nên xảy ra một số tiêu cực trong kinh doanh như: phá giá, “cò mồi”…

Các doanh nghiệp kinh doanh du lịch còn thụ động trong việc xây dựng chiến lược phát triển kinh doanh và mở rộng thị trường Việc áp dụng các tiến bộ khoa học

kỹ thuật tiên tiến vào kinh doanh du lịch chưa được các doanh nghiệp quan tâm

CHƯƠNG II

ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐẾN NĂM 2020

I ĐÁNH GIÁ NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN DU LỊCH

1 Tiềm năng tài nguyên du lịch

Với đặc điểm địa lý và bề dầy lịch sử phát triển, Hải Dương là địa phương có tiềm năng du lịch khá đa dạng và phong phú với nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa, làng nghề, lễ hội, v.v trong đó có nhiều địa danh vốn đã nổi tiếng như khu di tích danh thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc, làng gốm Chu Đậu, v.v

1.1 Điều kiện và tài nguyên du lịch tự nhiên

Vị trí địa lý

Hải Dương là tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, tiếp giáp với các tỉnh Bắc Giang ở phía Bắc ; Quảng Ninh, Hải Phòng ở phía Đông ; Thái Bình, Hương Yên ở phía Nam ; và Hà Nội và Bắc Ninh ở phía Tây với diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 1.654,8 km2, chiếm 0,26% tổng diện tích tự nhiên cả nước

Nằm trong vùng Thủ đô Hà Nội; vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc với vị trí

“cầu nối” giữa Hà Nội với vùng duyên hải Đông Bắc và qua đó đến với khu vực và quốc tế, Hải Dương có điều kiện thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế và dịch

vụ, đặc biệt trong điều kiện Hải Dương có các tuyến quốc lộ chạy qua như QL5, QL18 và trong tương lai gần là đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng; tuyến đường sắt

Hà Nội - Hải Phòng nối Hà Nội với vùng duyên hải Đông Bắc - cửa mở của đất nước ra khu vực và quốc tế ; và nằm gần với cảng hàng không quốc tế Nội Bài đang được nâng cấp mở rộng lên quy mô từ 4 triệu khách năm 2000 lên 9 triệu khách vào năm 2010

Một trong những lợi thế đặc biệt về vị trí địa lý của Hải Dương là nằm gần kề với Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của cả nước Lợi thế này cho phép Hải Dương tiếp cận với thông tin, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ phục vụ phát triển kinh tế trong đó có du lịch Bên cạnh đó, do nằm

trong vùng ảnh hưởng kinh tế - xã hội trực tiếp của Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc ; trên trục hành lang giao thương quốc tế : Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và Nam Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Hải Dương có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển cơ sở hạ tầng hoặc sử dụng những cơ sở hạ tầng chiến lược để phát triển các ngành kinh tế cũng như dịch vụ du lịch

Địa hình

Lãnh thổ Hải Dương được chia làm 2 vùng tương đối rõ rệt : vùng đồi núi và vùng đồng bằng Vùng đồi núi nằm ở phía bắc tỉnh, chiếm khoảng 11% diện tích tự nhiên gồm 13 xã, phường thuộc thị xã Chí Linh và 18 xã thuộc huyện Kinh Môn, phù hợp với việc trồng cây ăn quả, cây lấy gỗ và cây công nghiệp ngắn ngày Vùng đồng bằng còn lại chiếm 89% diện tích tự nhiên do phù sa sông Thái Bình bồi đắp, đất mầu mỡ thích hợp với nhiều loại cây trồng, sản xuất được nhiều vụ trong năm

Vùng Chí Linh có địa hình đồi núi với độ cao không quá 700m, nơi có rừng cây phát triển, rất thuận lợi cho việc tổ chức hoạt động du lịch Vùng Kinh Môn là nơi có địa hình núi đá vôi với nhiều hang động, nơi còn lưu giữ được di tích của con người cổ đại thời kỳ đồ đá Vùng đồi núi Hải Dương có diện tích tuy không lớn nhưng có cảnh quan khá đa dạng Ngay từ Thế kỷ XIV, Côn Sơn - Thanh Mai đã được chọn làm chốn Phật tổ của thiền phái Trúc Lâm, đến thế kỷ 15 được ghi trên bản đồ như một danh lam cổ tích

Khí hậu

Hải Dương nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chia làm 4 mùa rõ rệt (xuân, hạ, thu, đông) Mang khí hậu nhiệt đới gió mùa Mưa, bão tập trung vào các tháng 7, 8, 9 có xuất hiện hiện tượng gió lốc và có mưa đá Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.450-1.550mm; nhiệt độ trung bình năm trong khoảng 23,40 C, trong

đó cao nhất là 38,60C, thấp nhất là 3,20C Các tháng có nhiệt độ thấp nhất là tháng

12, 01, 02 Độ ẩm tương đối trung bình dao động trong khoảng 85 - 87% Sương muối thường xuất hiện vào các tháng 12 và tháng 01

Vào giai đoạn từ tiết lập xuân đến tiết thanh minh (khoảng đầu tháng hai - đầu tháng tư dương lịch) có hiện tượng mưa phùn và nồm; mùa mưa kéo dài từ tháng 04 đến tháng 10 hàng năm

Khí hậu và thời tiết nhìn chung thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, bao gồm cây lương thực, thực phẩm và cây ăn quả, đặc biệt là sản xuất cây rau mầu vụ đông

Thuỷ văn

Hải Dương có tổng số có 14 con sông lớn, nhỏ bao gồm các sông Thái Bình, sông Luộc, sông Kinh Thầy, sông Cửu An, sông Sặt với chiều dài hơn 500km các sông lớn và trên 2.000km các sông, ngòi nhỏ Ngoài ra còn có hàng ngàn ao, hồ, đầm với tổng lượng dòng chảy qua tỉnh hàng năm khoảng 9,46 tỉ m3 nước

Đất đai

Theo Niên giám Thống kê 2009, tổng diện tích đất của tỉnh Hải Dương là 165.477 ha, trong đó, diện tích đất nông nghiệp là 88.612 ha, chiếm 53,5%; diện tích đất lâm nghiệp có rừng là 8.814 ha, chiếm 5,3%; diện tích đất nuôi trồng thủy sản là 9.093 ha, chiếm 5,5%; diện tích đất phi nông nghiệp (đất ở, đất chuyên dùng,đất sông suối và mặt nước chuyên dùng) là 58.165 ha, chiếm 35,1% và diện tích đất chưa sử dụng (đất bằng chưa sử dụng, đất đồi núi chưa sử dụng, đất đá không có rừng cây) là 735 ha, chiếm 0,5%

Trong đất nông nghiệp, diện tích đất trồng cây hàng năm là 70.667 ha, chiếm 79,7%, riêng đất lúa có 67.150 ha gieo trồng được 2 vụ; diện tích đất trồng cây lâu năm là 17.945 ha, chiếm 20,3%

Diện tích đất trống, đồi trọc cần phủ xanh 689,0 ha

Tài nguyên rừng

Tỉnh Hải Dương có rừng Chí Linh với diện tích khoảng 1.300 ha, tập trung chủ yếu ở xã Hoàng Hoa Thám, là rừng ẩm thường xanh ở đai núi thấp có các loài