Phần 1 giáo trình Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm trình bày các nội dung: Nhập môn tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm, tâm lý học lứa tuổi thiếu niên, tâm lý học tuổi thanh niên học sinh. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
Trang 1TRUONG DATHOC SƯ PHẠM TP HỖ CHÍ MINH
LÝ HINH TÊN - NGUYÊN THỊ TỪ (CHỦ BIÊN)
‘BUI HONG HA HUYNH LAI ANH CHƯƠNG
TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI
VA TAM LÝ HOC SU PHAM
(741 bin, 6 sva cha va bé sung)
m )
2016 | PDF | 220 Pages buihuuhanh@gmail.com
MkL-Ð Ta
“TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỖ CHÍ MINE
Lý Minh Tiên - Nguyễn Thị Tứ (Chủ biên)
Bùi Hồng Hà - Huỳnh Lâm Anh Chương
TÂM LÝ HỌC LỨA TUÔI
VÀ TÂM LÝ HỌC SƯ PHẠM ( Tái bản, có sửa chữa và bổ sung )
NHÀ XUẤT BẢN 'BẠN HỌC SƯ PHAM TP HO CHI MIN
a
Trang 2TÂM LÝ HOC LỨA TUÔI
'VÀ TÂM LÝ HỌC SƯ PHAM
"Thể LÝ MINH TIÊN - TS NGUYÊN THỊ TỨ (CHỦ BIÊN)
-ThS BÙI HỒNG HÀ - 1S HUỲNH LÂM ANH CHƯƠNG
- Chỉ đạo tổ chức biên sạn giáo trinh:
“Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh:
- Quylt định thành lập Hội đồng thẳm định giáo tr
SỐ 1676/QĐ ĐHSP ngày 12 thing 09 năm 2012 của
“Hiệu tring Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh:
- Quod anh ph dy sie ung gio tin:
SỐ 18 QD DHSP ngaty 25 thing 09 năm 2012 của
“Hiệu trưởng Trường Đại học Sự phạm TP Hỗ Chi Minh
= Ma sb sich chuẩn quốc tế ISBN: 978-604-918-025-5
MỤC LỰC LOINOIDAU
“Chương 1 NHẬP MÔN TÂM LÝ HỌC LỨA TUÔI vàng
LÝ HỌC SƯ PHẠM, {oles ity sâm de Tin led Tan
"học Pee ajax sư phạm i Tm bs pen 10
2 Nhiễn vụ ca Tig ita vd Tm ne spam 12
3 ¥ nln ea Ti fe Hat và Tâm ý bọ phạm -— 12
4 MBi in pita Tim ecu va Ti fo pam 13 Lg ag vi trem và sựphát ti thn rm nnn
1 Quan if eh a “
2 Lý kên Vẻ pháttiễn jw om ‘ 6
2 Nang yf chung vy pit én ti em ‘Day oe glo de vs hl il tim nen 8 26
TM Sự phân cha các ii đep phá tiển tâm in td 30 1.Qenniệnvệiỉ đo hiển tâm ý in 3D 2.8 phân các giá đưn la ti 38
“Chương 3.TÂM LÝ HỌC TUÔI THIẾU NIÊN 1.-Những điều hiện phát tiễn âm lý ca hiểu nin .39 39 1.Khdiiện nổi B88 -
2 Điều biện voi
a „ ——
4 Điều igo ti ý
.I.Hoytđịnggao 1.Giaotấp ca đi iênớingưhilớn —— tp của tiễn nên ———
22 Gio tp của điều tiên với benbề
Trang 3
`2 Sự nh thành ý chí cỉa tiếu iê
`3 Sự phátuiển hứng hủ cha tiễn tiên
“Chương 3 TÂM LÝ HỌC TUÔI THANH NIÊN HỌC SINH - Ning hi phen ý ca anh ih
2 Biba 8 si nen nnn
3.Điều kiện s8hội —
` Hoạt động họ tập hoớng ngiệp của han niéa bg Ảnh 8
1.Ho động bạc - hướng ngiệp và ự hh hành xu hướng nghề
"nghiệp của thanh nia be 2 Hoạ động học tập - An si :
tâm]ý khác của than nine sinh
TH Đặc đền về hot dặng nhận thế cỉatanh nến học nh ss 1TH gi ween - 85
2 Sự phátiển xu hướng của nhân cách ¬
“Chương 4 TÂM LÝ HỌC DẠY HỌC
1.Hoạt động đạy ~~ 1.Khẩiniệm bo động đạ -
THỊ Hình thành các khi niệm, kỹ năng, kỹ xảo cho học dnh 122
TV.Dạy học vàsự phát tiễn tr tuệ
1.Cc khi niện bỉtuệ, hết wid te
2 Che ish củasự phát tiễn tí tUỆ ——
3 Quan bi git dạ họ và sự phán í nộ tại -4 Các hướng dạy học hất miễn tí tệ "g
“Chương 5 TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC 150, 1.Đạo đức và hành vi đạo đức 1 Kháiniệm đạođc -I80 130,
2 Gio duc dao ete cho hoe sin rong gia in “Chương 6 TÂM LÝ HỌC NHÂN CÁCH GIÁO 3.Tw gio dọc tựu đuồng đạp đức của mỗi bộc nh 10 I8 VIÊN 173
1.Đặc điểm lao động của nghề dạy học
s
Trang 4
Tự Những thần chất ning he in i ti đá in 189 1 Những phầm chat ln thiết đố với giá viên
`3 Nhông năng lực củn tư đổi với gio viên
.HL.Sy hình thành uy ún của giáo viên
TY Định hướng một phẩm hít rà nàng ip pam của người
1.Những yêu cu vệ phim cẤt Tâm
3, Yêu cầu về đình hướng giá tr nghề đạy bọc cho sinh viên
LỜI NÓI ĐẦU
ge phn Tim lý bọc la tổi và Tâm lý học sư phạm được dâm vào ging dạy cho ảnh viên các tường Sư phạm và học viên sắc lớp nghiệp vụ sự phạm gio viên nhổ thông rừng nhiều năm cua Đây là học phẫn ni tp bọc phần Tâm lý học đại cương, hầm cùng cÍp những tỉ th chung nhất về tâm ý lúa ti, chủ xếu là lứa tổi học snh rừng họ cơ sở và tong học phê ông, những cơ sở âm lý của việc dạy bọ và giá đục đạo đức cho học Sp ching ia io Wn, ing eo bệ
‘hing I la a Khoa hoc tim i va ning kt quả nghi các nhà Tâm lý học trong va godi nước, học phần giúp người học cứu của
số những há be in la tri củng nh hông
cơ sở lâm lý của day hae và giáo dục, từ đó có tỂ tr các luận s phạm cần thiết cho công tc tương li,
"Những năm gần đây xuất biện một sổ ải liệu địch và biển soạn nội dụng của bọc phần này, ty nhiên các ải liệu hiện có chơi đáp ứng được nhu cu họ tập và giảng dạy bộ môn này eo hệ thông ứnchỉ ở các cơ sở đảo tạo trung ngành Sự phạm Vì vậy, hâm đáp
“§ yên cầu về giảng dạ, ọcập và nghiền cíu cho ảnh viên các trường Sư phạm và cho học viên các lớp nghiện vụ aư phạm giáo viên phổ thôn, bộ mễn Tên lý học Trường Dại học Sr phưn
“Thành phố THồ Chỉ Minh đãtổ chúc iển soạn giáo nh này, Giáo ảnh được biên soạn theo hướng th lọc những kiến Đức cơ bổn
và tiết thực phì họp với đào tạo theo bệ hồng tín củ Cấu trúc của giáo nh gồm 6 chương với sự đầu r biên soạn của các cín
"bộ gảng dạy thuc bộ môn Tâm lý học như sau
“Chương 1: Nhập môn Tâm lý học lớa tuổi và Tâm lý bọc sơ phụ (TS Nguyễn Thị TẾ)
“Chương: Tâm lý họ tdi tiền niên (TS Nguyễn Thị Tứ) Chương 3: Tâm lý học tổi than nin age sinh (TS Huỳnh Lâm Anh Chương) _°
Chương 4: Tâm lý bọc dạy học (TS Lý Minh Ti) ,Chương 5: Tâm lý bọc giáo dọc đạo đúc (ThS Lý Minh Tiên) 'Chương 6 Tâm ý họ nhân cách giá viên (ThS Bùi Hồng Hà)
7
Trang 5
“rong qu nh bia sgn glo Wah, ab te gi cổ tham
sone iia, à do bo di ah Khia ed thành tựu sia
ý học đã có, nhóm đã sử dụng một số nội dung trong các giáo trình
“Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý bọc sự phạm đã xuất bản trước đây
“Chúng tôi rắt trân trọng các thông tin đó và xin được bảy tò lòng
"biết ơn chân thành đến các tác giả, những nhà khoa học đi trước
“Nhóm tức gã đã cổ gng đến mức tối da để giáo hình có
tng a điện mới nhơng vẫn không tễ tính khỏi những bạn
{be abit inh Bộ nôn Tâm lý bọc và nhóm tc giirắt mong hận
được sự đông góp và chia sẻ của các nhà khoa học, các cán bộ
giảng dạy, sinh viên, học viên và những độc giả khác để giáo rink
_được tiếp tục hoàn thiện hơn
Về hiến thức
~ Biế, hiểu rõ đối tượng, nhiệm vụ ý nghĩa của Tâm lý học hứa
"tuổi và Tâm lý học sư phạm
= id hid rỡ bản cắt của cúc bạc thoi tâm l về sự phất rễ: tâmlý rẻ em cing vi phân ch các ii đợi ni Ykg năng
Vn cng ee hoc thay ve phi rn ti jr ơn để giã thick ms sb hn tương tôm lý tường gặp ở trẻ cm trung các iat
“hơn lu nổi Mác hưu
VỀ hái
= Oien tâm nhiều hơi đối với các vấn để rẻ em và cách thức
“giáo đc mẻ em
- RẺ Min hái ich xem xc win cia td em
1.ĐÓI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, Ý NGHĨA CỦA TÂM LÝ HỌC
LỮA TUÔI VÀ TÂM LÝ HỌC SƯ PHẠM
“Từ hi Tâm ý bọ ra đời và phá tiễn mạnh mễ với cách là
“một khoa học độc lập năm (1879) thì cũng nảy sinh nhiều vấn để đời
ôi việc nghiên cứu tần ý phải được tên hình một cách chuyên
-sâu, khiến cho rất nhiều ngành tâm lý học ứng dụng phát sinh, Ba
‘la su nụ đời của tâm lý ộc vào năm 188; HÀ ảm ý học
“người Đức Preier lần đầu tiên cbo xuất bản cuốn sách "Tâm
tha” dn dy pra đồi của ngành Tâm lý bọc lớa ti nhưng Tâm,
ly họ la ti chỉ think một ngành kho bọ độc lập vào cỗi
thé ky thir XIX, du thé ky XX khi nó có xu hưởng làm sáng tổ
"những đạc điền tâm ý ía tuỗ và tế tình hấ tiên nhận ch cá
“nhân qua các giai đoạn lứa ôi, với sự xuất hiện của bốn học (huyết lến v sự pht siễn âm lý của bẻ em: Thuyết phn tn, Thuy "hành vi, Thuyết phát sinh nhận thức và Thuyết hoạt động tâm lý
°
Trang 6
“Tâm lý học lửa tuổi không thể nghiên cớu con người một cách
độc Mẹ, ích ôi ôi những đều kiện mig và ã hội của đời tổng mà nó phải được nghiên cứ tong những điền kiện cụ thể
đốn iệc dạy họ và gio dục v tích Lôi những đền kiện 66 th
.eon người không thể phát triển bình thường được "Nhưng đồng thời
vibe day học và giáo dục cũng không thể xem xét tách rời khỏi đối
"tượng được giáo đục, vì thể Tâm lý học sư phạm cũng ra đời ngay "su đó Tân ý họ lửa trội và Tâm lý học sử phạm có ể ni lÀ
Thặng chuyên ngành âm lý học ứng đụng được phít kiển sớm
Thất của kho bọc ti
1 Đối tượng của Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm
.LI,ĐắT ượng của Tâm he itt
“ĐI Mợng nghiên cu của Tâm lý lọc la ổi là các hiện mya tam ý con người rong từng gi đẹn lúa hổi từ bào thi
cđấn nỗi gà Tâm lý họ lứa tỗingiên - Động lực của sự nhất iến tâm lý theo lớa ri, làm rõ cứu:
guyên nhân, điều kiện cc yên tỗ gây ảnh hưởng địc biệt quan
‘tong déa sy inh thin va ph iển âm lý con người rong nỗi “ghi đoạn lửa tui, chỉ ra nhân tổ nào đồng vai tb chi dgo trong sự
"nhất triển tâm lý "Cụ thể, đó chính là những điều kiện về thể chất,
“điều kiện sống và các dang hoạt động (học tập, giao tiếp ), những
rên tuần ny i tong gb tah .và hoạt động của cá nhân
‘trong timg giai đoạn lứa Những đặc điễn các quá th tm lý và phẫm chấttâm ý
ca sĩ nhân các lớ tôi khác nha và sự Khắc biệt củ chẳng
‘6 méi cá nhân trong phạm vỉ một lứa tuổi, nghiên cứu khả năng
Tha ho hức, kỹ năng, ỹ xảo, những phương thứ hành vi vì
thing git tung tng cia ed cả nhân rong tông độ tôi Đây
là cơ sở quan trong để tổ chức và điều khién qué trinh day hoc và gấp đục seo chờ nội đụng và phương pháp phù hợp với từng Tứa tabi khíe nhan
Ví ây Tâm lý họ ía ổi ch a đặc điển tr ủy ở nỗi biển
niên là tư duy trừu tượng phát triển mạnh, nhờ đó mà thiểu niên có
tbs tah i dag ce tate lý an mg tính khổ quát ca Do "vậy, có thể đưa vào giảng đạy những môn hoc mang tính trừu
‘gg cao nh Bais, Hanh oe
“Tâm lý hoe tiga ni, Tân ý họ thanh in L2, ĐI ượng nghiên cứu của Tâm lý học sự phạm
“Trẻ em không thể tự lớn lên mà ngay từ khi mới chào đời trẻ
«ex đã nhận được những túc động giáo dục của gia inh, aba tang
Yã xã hội Vấn đề là những tác động đó nên được tô chức ra sao cảo phù hp với đặc điểm tâm ý la ti và những quy ht thất tiễn chưng của con người, đồ à những vẫn đề mà Tâm lý bọc sử phạm cin pai gi ip,
‘él tượng nghiên cứu của Tâm lý học sự phạm là các hiện
"ương tân lý, các gu luậttâm lý (ủa người day- người bọc) tong quá trình đọ họ và giớo dục đâm bio cho quá tinh đồ đ hiệu
đu ti im Cụ th, Tâm lý học sự phạm nghiên cứu những vẫn đề
tm I của việc ỗ chốc, điền khiến quá tình dạy học và giáo dục, "nghiên cứu ức quả tỉnh nhận thức, ìm ồithững tiêu chan ing
em cậy ca sự phat win í tu và ác định những điều kện đảm,
‘bo cho sự phá tiễn tí tệ được hiệ quả rong qu nh dy ho, xem xét những vẫn đề và mỗi quan hệ quai giữa giáo viên với
oe sth ng giữ học ảnh với hc nh,
“Tâm lý học ư phạm due chia thành nhiều phân ngành, chủ
ếu là ác phân ngành chính như Tâm lý bọ dạy họ, Tâm ý bọc
"iấo dục và Tâm lý bọc hân cách giáo viên
“Tâm ý họ dạy họ đi sâu vào nghiên cứu cơ ch của việ nh
ội thức, kỹ năng, kỹ xảo, các điề kiện tâm lý bên trưng ảnh hưởng đến quá ỉnh đô (nhu cầ, động cơ, ing thi, vin Kin
"
Trang 7
nghiện, tình độ phá iễu tí tuệ kỹ năng hoe tp ngồi ghiện cứu quá tỉnh bọc ập với những hình hức khác nhan, theo ra còn
dối sự phủ hợp của chúng với các đị điểm cá nhân Khác haa
trong tồng giá đo lứa tui Từ đó gộp phần chúc, đều khiển quá tình ạy học so co biện quả nhất
Tâm lý bọ gio dục (beo nghĩa hp Là giáo dc đạo đo) đi
su vào nghề cứu quy uậtình hành và phát tiền những phẩm,
chit hn cích của học ánh đưới tác động của giáo đục đạo đức, Đhên ích và mặt tân ý cấu tú của bình vì đạo đức và lầm rõ cơ
Sÿtăn ý học của công te giá đục đạo đúc ch học inh
“Tâm lý học nhân cách giáo viên đi su vào nghiên cứa những
‘hn ct vi sing Ip cn the Bi với người làm công tác dạy học và áo dục
3.Nhiệm vụ của Tâm lý học lê tổivà Tâm lý học sự phạm,
"Nhiệm vụ của Tâm lý học lứa tổi và Tân lý bọc mĩ phạm là ngiền in nog tưng in rủi những gy hột hang của sự pit rin hn ech theo lớn tôi, những nhân tb chido sz
hit wi nn cich eo lớatuỖ; ri a những quý loặt Hồ hội tì
th A ning, a ong ou a dy oe i gi eg
Si độ tâm lý của học nh dưới én bường của dạy học và gio
đục Từ đó cung cập những kết quả nghiên cứu về mặt ý hận và ing dg cin id nhằm tô chức hp lý quá trì sư phạm, ấp
nâng cao hiệu quả của hoi động dạy học à giá dục 3Ý nghĩa của Tâm lý học lứa tnỗi và Tâm lý học sự phạm
Việc nghiên cứu của Tâm lý học lứa tổi và Tâm lý học sử hạn cô ý nghĩa t cóc quan trọng ng dạ bộc, giáo đục và
{rong di ống, Việ hiệu biết những đặc điền âm lý cơ người ở dũng độ tôi khắc nha giúp chứng ta biết cách c xổ, cổ tái độ
hich hop Kh gia tốp với họ Năm ất được những qy hột phát
THỂ lạm gia ng eo 0 ave sự Hi nên dự th
{te ay plu, ding tdi pt ign kịp Đời những ấu hiệ bắt
tình hường ở em và người lớn, ý giải được nguyên nhân, từ đó cs try củn tiết để gúp đỡ cho họ Nắm bất được những đặc
điều tâm lý và các quy luật âm lý của người dạy và ngời bạc
trong các quá tình dạy học và giáo đục sẽ giúp chúng ta tô chức “quá tình sử phạm một cách hợp lý, đ hiệu gu ôi vu
ụ
"Những kiến Đức về Tâm lý bọ lứa nỗi và Tâm lý học sr
“phạm cũng sẽ giúp chúng ta lý giải được những nguyên nhân thành công hay tất hi trung gio tip, ng xử với người lớn và cm, đặc bit ong các quá vinh dạy họ và giáo đc rẻ em, ừ đồ đề
các biện pháp khắc phục kịp thời, giúp ta xây dựng được những
"ương pháp giáo dụ hiện qui, tch ứng với rẻ cm trong từng
“ai đoạn lứa tuổi khác nhan
4, Méi liên hệ giữa Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm
“Tâm lý học lớa tuỗi và Tâm lý bọc sự phạm có mi quan bệ chất chế với nhau và chứng quan hệ một tiết với nhiều ngành khoa bọc khác, đc bi là Tâm lý bọc đại cương, Giáo dục bọc, Giải phẫu ảnh lý, Bệnh nhỉ bọ Phương pháp Bảng dạy bộ nôn Tâm lý bọ lứa tuổi và Tâm lý bọc sư phạm có sự gắn bồ thắng nhất với nhan vì cả bai ngành đề là những chuyên ngành:
ng dụng của khoa học im lý, đều sử đụng những khíi niệm cơ
in của Tâm lý học đạ cương khi di sâu vào nghiên cứu đối trợng của mình, đều cổ chứng một khách thể nghiện cấu là những con "người nh thường ơng các gi đoạn hát tin, đặc bi? là rẻ em Fai ngành đều đi âu nghiên cứu về ẻ cm và cùng phục vụ đấc lục cho sự phát tiễn của cính đứa rẻ đổ
"uy nhiên, Tâm lý họ lúa mỗi và Tâm lý bọc aự phạm cũng
số sự tích rồi nhau đồ đivào nghiên cứu những vẫn đề chuyên sẵn
“Tâm lý học lứa tuỗ chủ yên nghiền cứ các đặc điểm tim ý, động
le phát iễn tâm lý cóc quy luật của ự phát tiễn âm ý con người ong từng gai đoạn ia ti, còn Tâm lý học sử phạm đi sân Vào nghiên cứu thững cơ đường, hững quy hậthìh tành nhận thức, nhông vấn để thuộc về dạy học à gio dụ rẻ em
“Tâm lý học lía tuổi và Tâm lý bọc sự phạm có mỗi quan bệ tương hỗ với nha, Những thành tựu củ Tâm lý học lửa tổi sẽ H -hững cơ sở quan ọng đề Tâm lý bọc sử phạm vận dạng nhằm, ạch ma những cơ sở tâm lý cho việc tổ chức và đều khiễn quá tình sư phạm đạt hiệu qué ti wa Ngược hạ, Tâm lý he sẽlàm co những kin hức che Tâm lý học in tabi sẽ cụ thể hơn
hi xem xét nó ong quá tính dạy học và giáo đụ cơn người qua từng giả đoạn lứa trôi khá nhau
B
Trang 8
1H LÝ LUẬN VỀ TRẺ EM VÀ SỰ PHÁT TRIÊN Thể EM ỘTâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm nghiên cứu tâm lý TÂM LÝ
som người qa các gai dog a toi Ki na, ý nên những Sông tình nghiện cu về tâm ý cơ và ch hielo doo te
Ổem lun áp đảo so với các giai đoạn lứa tuổi khác, bởi trẻ em là
Thăng con người dang tog tinh vl Bi ượng củ được gáo ỞỞ
1 Quan niệm về trẻ em
Các t trồng cỗ xưu và phong kiến về trẻ em
ỘTừ xa xưa, cả ở phương Đông và phương Tây, vấn đề bản rinh:
trẻ em và giáo dục trẻ em đã được xã hội đặt ra và tìm cách giải
Ộquyết Tuy đã có nhiều quan niệm khác nhan nhưng đại đa số đều
Sho ng, bin nh (thay) cl te em th mới sh ra đã cổ
sẵa, trẻ em và người lớn chỉ khác nhau về lượng chứ không khác
nhan về chất Do quan niệm như vậy niên trong suốt thời kỳ phong
kiến, trẻ em: được đối xử như một Ộngười lớn thu nhổỢ, mọi sinh og vi pong in ánh how rfp heo khuôn nấu ngời lớn
(hồng ch nbd hm) Tr em cng đượclạ động in xt, ân uống voi chơ hội ề ên cạnh người lớa mà khôn được quan
tâm châm sóc và gio de tiến,
_L2 Các quan niệm và nghiên cứu về trẻ em từ thể kỹ XVIL
"Bước sang thế kỷ XVII, ở phương Tây xuất hiện hai khuynh
hướng gồá uyếtvấn vin nh rem wo yo te em:
~ Khuynh hướng thứ nhất là quan điểm của các nhà triết học
duy cảm Anh thế kỷ XVII - XVIII, họ cho rằng trẻ em thụ động
"ước tắc động của môi rường vì thể họ đề cao quá mức vai tò của
môi trường xã hội đối với sự phát triển tâm lý của trẻ em
~ Khanh hướng thứ hai quan niện ngược bị rừng, 8 ext
tắch cực trước tác động của môi trường Đại biểu của khuynh
hướng này là hà văn hà iết bọc lớn ngời Pháp 11 Routeen (471-1708) Ông quan nm rng ẻ cm và người lớnkhếc nhan
"không chỉ về lượng mà còn vẻ chất, Ộtrẻ em có những cách nhìn,
cách suy nghĩ và cảm nhận riêng của nóỢ Ông cho rằng trẻ em tit
Tôi mới cnh m đ có những kuạnh hướng t hiễn và eh oe,
4
ving bum gia ch cực vào việc Noh hh wv nhân cách
Ổim minh nhs ma th iễn bận rh, bit ph eh v6 et inh, Moi can hip la ng Kin vio sy pid tự thiền côa tet duc ni Vi vay 6g gh na mt nbn gi dye 38 i theo nguyen he nhện và do co Tuy nh, ng chưa đi sâu vào nghiên cứu về tr cm, chưa cho chống ta hiệu bế nhu về thơm
1.3 Quan niệm day vật biện chứng về mẻ em
(Gabi thể kỹ XIX đầu thế kỷ XX Tâm lý học ia wb ma đời và rid ment me, dc tg ng Ti foe boat dng đ đã
Ổpt inno 6 hon ve bin nh hệ em và ckb hc giáo dục
"ren Nhông nhì Tân ý học hoi độn ng it ing ~ rẻ em và người lớn Mác nhau cả vẻ lượng và ch (thác
hac vb mat ih Lin i ng) "rẻ em có đặc đêm tân lý
iêng của trẻ em, những đặc điểm tâm lý này vận động và phát triển
theo quy họ Hồng ca t em, cũng thư người lớn vận động và pli viên đêng eo quy hật ca người lớn Vi thẻ người in hông hả lóc nà cũng cô th biê được su ag Hơ tơ nguyện
tình cảm, của tẻ mặc dù người lớn cũng đã trải qua thời và tồi niên hiểu như rẻ em Người lớn muễn dạy học và giáo de tr em tì cằn phải có ngô ngữ và cách thúc riêng để giao tiếp với
~ Tr em là con đ của dời đại Thời đại ào thì sẽ in sinh
ra td em của thời đại đó, Những thành tựu trong tâm lý học đại sương éã khẳng định, tâm lý người có ngun gếc t nhiên và ốc xã hội Con người sống trong thời đại nào thì tâm lý sẽ
chiu sự chế ức của các đi kiện xã hội (ảnh tế, chắnh ị, pháp quyền ) của tỏi đại đổ, vì vậy rẻ em th hệ ngày hôm nay sẽ khắc với rẻ em tê hệ ước VI vây, muôn nghiền cứu ẻ em Không được nghiền cứu trẻ em một ắch chủng chưng ừa tường
"mà phải nghiên cứu hẻ em trọng những điề kiện xỉhội cụ
Thẻ là một dực ề đơng phát iễt, Trẻ cơ là những 'eo người đang trướng thành, tâm sinh lý đang phát triển mạnh mẼ
ỘTốc độ và cường độ hát tiện vẻ tâm sinh lý trẻ em mạnh hơn ắc sả cáo giả đoạ lứa tui khác, Do các em chưa tưởng thnh về tin thin vith oe nén cin phi có người bảo hộ và châm sóc địc Điệ các cm cần phải được đạy học và giáo dục để rưởng thành,
Trang 91.Lý kuận v sự phát tiễn tâm lý trẻ em,
“Các nhà Tâm lý học chuyên nghiên cứu về trẻ em đều mong
"muốn tìm hiểu bản chất, cơ chế, nguồn gốc, động lực của sự phát
triển tâm lý trẻ em Xuất phát điểm từ những quan điểm triết học,
tâm lý học khác nhau về trẻ em, và nguồn gốc, động lực của sự
phất tiến tâm lý rẻ cm rà hình thành nên những quan điểm khác
"nhau về sự phát triển tâm lý trẻ em Dưới đây là một số học thuyết
"khá phổ biển
_2.1 Những quan niệm sai lầm về sự phát triển tâm lý trẻ em
.a Thuyết tiền định
‘Di din id biểu cho Thuyết tiễn định là những nhà di truyền
học (S Auerbac, E, Thorndike, - Họ quan niệm yếu tổ sinh vật là
nguồn gốc của sự phát triển tâm lý người
“Những mgười theo quan điểm của thuyét nay cho rằng dĩ
tnyên (những đặc điễm bản sinh hoặc gen) là yêu tổ đồng vai trì
"uyết định đổi với sự phát trin tâm lý trẻ em, còn mỗi trường chỉ là "yêu tổ đu chỉnh ”/"yêu tố thể hiện ” một nhân tổ bắt biến mào
.6 của tính di truyỀn mà thôi Nghĩa là, động lực của sự phát triển
“âm lý là do các tiềm năng sinh vật bẳm sinh gây ra (ngây nay sinh
học phế biển ngời te cho rng fm ning sh it 085 i ee a co si
“phát tiễn là quá trình trưởng thành, chín muỗi của những thuộc ch bắm dhh đó Phá tin chẳng Ca là be 19 a oii
tiềm năng bằm sinh sẵn có Bản chất của sự phát triển chính là sự
gia ting về lượng của các hiện tượng tâm lý được bộc lộ đó Tắt cả
Ta do di ee vu nhôm Tạng Sản đc di nợ seat nk Tinh sch eve ch ahi, io ee ee et una aaeees
phân biệt chủng tộc với sự lý giải phản khoa học rằng "dân tộc
thượng đẳng” ưu việt hơn "dân tộc bạ đẳng”, và điều đó do gen di
truyền quyết định
16
‘Cho hit koa he theo ‘ytd din hudng ara hang người ni Ung để mình chứng cho họ thuyết của mÌnh rằng dị uyền quyết inh ttc, Chẳng hại, DulMnbe (lem le Rond ddAlenbee, 1717 17E3, hà Toán họ, Vật lý học nỗ ting người Phíp) là con hoang của nỡ văn ĩ nội tổng, châu ngại của lông ý
si hủ được hưởng sự hông mình do ông ngoại và bà mẹ di "uyên lạ Thể những, lại có những dẫn chứng khác: Phưnly [M Eamaduy, T791 1867, nhà Vật lý học Anh) là eơ của người bự rên, nhạc ĩ Sôpanh (E, Chopin, !810.1849) là cơn người kế toấn,
SV thé coi di tray im sinh quyết định sự phá tiên tâm lý hông chính xác vì nó không bao qut được bế các trường hợp
"Ngày nay, ThuyẾt tiền định đã có những thự đổi mềm nông hơn để mọi người để chấp nhận, chẳng hạn, nhà đi truyền học Š Auerbac cho ring sy hát iển của cơn người được quyết định Bối gen, ty nhiên cô úe gen có ự phân bộ xân đến mức thậm chí khó chữ đợi một ết quả vừa phải, cảng hiểm có sự nhân bổ t việt đến mức kh có thể đạt được kết quả cao mì nt ait ng no 1 Th TC
‘Tim lý học hiện đại đã khẳng định không một tư chất nào
“mang sẵn những năng lực và những nét nhân cách nhất định Các ấu tổ bằm sinh, di tye lb ền đề quan trọng cho sự phát tiến Tâm lý, nó quy dịnh chiêu hướng của sự phát ida tim lý nhưng, Xhông quyết nh tình tự cũng như mức phát tiễn tị tệ và nhân ich ofa tem
‘Nhu vậy, một mặt Thuyết ễn định có những đóng gớp nhất
di st tosh Am, in dụng ly âm đứng te bưởng của di uy đối với sự phát tr „ Thuyết tiền định còn ắt nhiều hạn chế Những người theo bọ thuyết này
đã hạ hấp vai rò của giá dục và phủ nhận tnh ích cực hoạt động của cá nhân, phải do giáo đọc mà do gen tt hay xu Vì tệ, mọi sự ca thiệp Họ cho răng tẻ ốt hay ấu, học ii bay kêm không
"
Trang 10
lo ud tinh pt iễn tự nhiên của trẻ đều không cần ti ĐỀ
to quá mức vá tò của tuyển khiến họ cổ sửy cho giáo dục tr
thất lio de do,
Thuy duy cảm
“Thuyết duy cảm được khối xưng bời các nhà Tiết hoe dy cảm người Anh ở kỷ XVH - XVHI nh Thomas Hobbes (1586, 9) vi John Locke (1632-1708) Ho quan ni rings pt
tiễn âm lý con người ng ge Hm tng sg
“Những người theo Th dy clon quan niệm rằng mới tường là nhôn tổ quát định se pát triển tâm lý ca tẻ em, Ching han, Join Locke dia ra nguyéa Wy “tim bảng sạch”
(bul rae) cho rng bẻ cm khi mối snh rà, giống như một tô
pily ting ồi đưới anh hưởng của môi tường sông mà người
TẾn muôn về tên đó cái gì th sẽ nên ái đó Ông cho ng moi i thốc của cơn người không phả là bm sinh mà là kết giả cña
hận thúc Quan điễm củ ông về tỏ cm và nguyên lý "tắm bằng
sạch là cơ sở tiết học của các xu bướng quả độ ca vai rd a
Trôi bường xã hội đôi với sự pht rễ tâm lý rể em Nga là, theo họ, động lạc của sự phát iễn tâm lý chính là những tắc
động của môi trường, Cơ chế của sự phát iễ tâm ý chín là sự “sao chụp” lại môi trường sông Mỗi trường xung quanh như thể
ảo thi nh vị nhân cách của con người sẽ như th Ấy Bởi để, tmun nghiền cứu 0 em shi cln phân ch môi trường xã hội
xung quanh là có thề biểu được nó Nhưng ho lai biểu môi
-hường xã hội một cách bắt biển, quyết định cỗ phận cơn người
So với Thuyết tên định, Thuyết duy cin dường nh đối lập
‘i Thu fda đnh, VỀ hình thi, quan dim cba Hoe thay
nữy không giống nhau, nhưng thực ch cả hai đều xem B$ em như
ÁN một tục tử tp động tước túc động ca yen hay mt
trờng Nẵu Thuyết tiền định bảo vệ sự ổn Hị của giá cấn và hông tộc tống tị rong xã hội bằng nh đi tuyền tị Thuyết duy
Sâm báo vệ họ bằng những đi kiện đặ biệt cỉa mỗi trường VI lễ
đ6 khi phân ích nguyên nhân ẻ cm phạm pháp tì những người theo Thuyết it định cho rằng mim mag phạm tội đ có sin
trọng đi vuyền, còn những người theo Th¡yết duy cm l cho rằng
teem phạm tộ vì nổ ng tụng mối zưởng tội lỗ
Nh vụ, Thyê hự nó vi dân lành đc sùh
"hưởng củ mỗi trưởng đồi với ự phát triển tâm lý tr cm, những i
‘qb exo vai tồ của go dc mà bạ thấp sự ảnh hưởng củ đi yên đng bi hủ nhận dnh ch cực của chủ Để, vị hệ không
"bể giải tích được vì sao tung một môi tường sống như nha số những nhân cách khắc nhu,
+ Thuyết hội tạ baiyếu tổ Nhằm khắc phụ sự hiển độn và s êm của bai bọc đuyết tên, V Sen (nhà Tâm lý ạp ngời Đức) đã xây dụng Thuyết ội thai yêntổ,
To thon Hồ nức độn qua gta mb rng srg pt do Tron ha yo, (on iv tr tdi cn ml tg Ti kin dE hiến rng at in cad rin rh he Nia,
Soot, dng ie ca spits Tại giữa đ ruyền và mỗi tường, Cơ chế của sự phát giến là sự I emis te gun rừng bềnh f nuÏicia những tn ăn nv bm sho
sẵn, trong đó nhịp độ và giới hạn của sự phát triển là tiễn định
XNhữ vậy, lấp ghấp lai quan iệm sử lầm thinh một bọc
"huyết mồi, về hực chất không có gìhơn huyết sử lâm đứng tiếng 1 Ning ng tho thy iy 8c vì mò so mỗi trường đố với túc độ chín muỗi của năng lục và ết nh cách được tuyền ị cho hề em, Nhưng tho họ, “nôi tường" không phải là toàn bộ những điêu kiện và hoàn cảnh tẻem đang sống mà chỉ là
ta định của trẻ Môi trường này mang tính riêng biệt và gân thư ch rời với đồi sống xã hội “Mối trường xung quanh” này tường uyên ên đính và ảnh hưởng một cách định mảnh đến sự phát tiễn tảmlý của rẻ, mà khôn pụ thộc vào hoại động phạm của hà
io duc vin ich ope a
“Quan niệm như tên là không hợp lý, bởi trên thực tẾ có nhiều tẻ em snh đổi cũng ứng, cùng sống tụng một môi “gường ga ảnh như nhau nhưng tâm lý lại phất iển khác nhau,
“Chính vì vậy mà học Quyết này cũng Không được thừa nhận Tông rãi cho dù ưu điểm của bọc thuyết là có đề cập đến sự ảnh ưửng của di truyền và múi tường sống nhưng còn mang nh
"máy móc và chưa cụ thé, do đó cũng chưa thấy hết được vai trò
19
Trang 11
của giáo dục và dạy học đổi với sự phát triển tâm lý trẻ em Hơn
"sữa, họ thuyết phủ nhận tíh tích cục của trẻ em, vì vậy không
thể giải thích được nhiều trường hợp trong thực tiễn
22 Quan niệm duy vật biện chứng về sự phát triễn tâm ly tré em
“Đây là quan điểm của các nhà Tâm lý học thuộc trường phái
“Tâm lý học hoạt động với các đại diện tiêu biểu: L X Vurgiexki, AN Ledneiey, DB, Enon
hi xem xtc vin v8 yp ido en 8 em ef nhà
‘Tam lý học hoạt động chủ yếu dựa trên nguyên lý phát triển của
“Trấthọc Má - Lênin
_* Nguyên lý phát triển trong Triết học Mác - Lê nứn thừa nhận
thế ti là quá nh bn đi củasựvậiện tượng ừ ấp lên
_eao, từ đơn giản đến phức tạp Đó là quả trình tích lũy dẫn về lượng
cẩn đến sự thấy xạ về chúc là quá tình nảy sinh cế một tên cơ
csử cái cũ do sự đầu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản
thin sv, ign omg
hindi đến khái iệm phí tiễn người a ay 68 cập đến
“những khái niệm có liên quan như lượng và chất tăng trường, chín "muỗi và phát tiễn CẦn phần bit rõ những khái niệm này
‘Thay di vé heme thay i v mặt hinh thức các thuộc tnh cia sự ật hiện tượng (cÕ ượng lao hiề, mức độ thu hy hổi ượng ki thuc, độ
‘Thay i vd ch là hay đồi về mạ nội dụng, tay đội những
‘nae nh bản chấ ca sự vậhiện tượng,
Tăng trưởng là sự biến đội dẫn dn và ng thêm về ỗ lượng
"hoặc mức độ của một cắu trúc đã có
Chin muỗi là đỒ chỉ sự ting tường đạt đến “Xg" (nức độ cảnh) Tạ tời idm xảy e sự iển độivẻ chất
‘hit iẩnlà sự hiến đẫi về bản chất củ ci được phân ảnh và
phương thức nhân nh của cu tú đã có đ ngh là có sự tạo
lại, điều chỉnh lại cfu tric đó và kết quả là tạo ra cái mới cả về
"phương diện hình thức lẫn nội dưng
2
"”¬—- _sS Ắ".=
ang tran hn apa sib hg ct ng Tag tg, i ue
ndHinây vợ vệ cách HỆ bẻ
`Vận dụng quan điễm Mác xi này đỄ xem xé sự nát tiến tn
15 sẻ em Ai kậ, sự pht trên tâm ý trẻ em cũng là gud tinh
‘ibn đi tâm lý của ề em ừ tấp lên cao, hy đơn giản ổn phác ap, i là mỏ tình cờ dàn vẻ ượng dẫn đổn ự nhỏy vạ về
=kù là quá nh nộ siủhnhững nữ ôm ý mới rên nôn những nế âm ÿ cũ đo i tah giãn các một đ lập nằm nguy ong Chink Bin thn iar
Quan didn eae a ti lý bọc Mắc về nự phá tiễn tìm
lý kẻ có mộisũ điễn đáng chủ ý
,„_* Bán ch của sự phá tdẩn tấm ý chì là quá mình tk ly cầu v lượng dân đến sự bến đổi vẻ chất mong các oạt động ôm 1V và nhân cách của né Sự phát tiền âm lý ẻ cơ được thể hiện
"sử nặt số lượng và chất lượng, Sự th đổi ẻ lượng tăng tâm lý ạt đến độ "chín muài sẽ dẫn đến ự biển đổi nhảy của các chúc
‘ot chit vl da dnc ạo âm lý mới được hình thành
‘Vik thy con gui dy eye quan hin og dn te
uy ie quan in tượng dội đến r duy tr tag MB ml uy su đồ có sự hay độ ch so vi lạ duy tước dS,
* y phát tiễn tim lý nên the quy lật phủ đời của phú
“Anh, gắn lên vu iện những cứu lạ tâm lý mới ở những
“lai đơn lo mới khóc na, Sự phát tin tâm hý đền r theo "hình, những nết tầm ý cũ mắt, nhưng không phải là mắt Chiêu hướng lên, rong đó sẽ có những nổ tâm lý mới được hin đi bản
mì là sự cu ạo lại cổ lôi cắn túc âm lý củ đó, kế ừa những
ến ích cục của cần tức c gạt bò những vn không phì hợp,
Xã cử tạo lại chủng cho phủ hợp với sự phí tiễn ca cl óc tâm ý múi, kế qả là những cấu tạ tâm lý mới được hnh thành rên,
sử cấu trú tâm lý cũ ở mộ gi đoạn lứa ỗ nhất định, Cấu sọ tấm ý mới Ấy, tu khi xiất hiện hạ tếp tục phát iễn và đền một Me ào đó sẽ bị phủ định bởi cu ạo tâm lý mối uất hiện từ rong Tông nó và qui nh đó cứ thể dếp tục mái Sự phá iễn như vậy luôn đến ra lên tc, theo chiều bướng lên, nhưng không heo đường thủng mà tao ho xoáy ôn ắc Vì th, sự phá tiên từn ý còn tuntheo quy lật l ha
Trang 12
`Vidụ ly thức về bản ân được Hình hàn từ rỗi ấu giáo và hắt tiễn qua ác giả doen Matai Ken Sy thi còn điều itn ke vi sv theca tabi hỉ đồng tôi nẫ gio vec
‘Nhu vy, trong mii gist đoạn ia tabi 8 0 si 16 v8 cht của ắc qu tình tăm lý và tàn bộ nhân cách của Sự xuất biện
những né cấu tạo tâm lý mới đ làm cho mỗi gái đoạn lúa tôi tâm] con người sẽ mang những nết đặc trưng ng,
`Vi dụ các em họ sinh THPT có những né Lâm lý đc Tiếng khc với các giai đoạnlớa tuổi khốc như à sự ình thành:
di quan kho bọc và xu hướng nghệ nghiệp, Dà muôn hay
"mu tì tước nh công vào đời, cíc cm cũng phải Sy nghĩ
lựa chọn cho mình một bướng đ, điều đó kiện các em đặc biệt
gan tâm đến ác lai hình nghề ngiệp và lựa chọn cho nình một
"nghề nghiệp, một hưởng đi trong tương lai
*.§y phát tâm lý dẫn ra không phẳng lãng mà có khủng Ising ve dot bin, Sự phát tiền tâm lý cổ những giải đoạn phất tiễn cân bằng ôn định tạm ời xe kẽ với những thời kỳ "khủng "hoảng" và đột biến với những đổi thay sâu ắc
‘Vid, không hoãng tuổi lên 3,khủng hoàng trổ đậy
"Se ph tri ti Ic th i te, lo i sub cube ph
8 tr theo mt guy butt tune Wt những giai đoạn nỗ tiếp
ha theo mot rt cb dink
Gu thé te gsi dogn: Btu tr bio thai - ssn - hi nhỉ
hi og iu la tannin - ng tring thin gi lo Sự
‘hit wi ein theo tint cia ec gsi doen, King 06 <kảy gi đoạn, hoc nhảy cóc qua ác ghi đoạ, NÊU cơ người
chỗtđ ở giả đoạn nào tì đội người dừng hở giai đoạn đó
* Sự phú tiễn tâm lj trẻ em là một quả ình tẻ em ch cực oot ding để lnh bội nền vẫn hóa vã bội loài người LẦ
-Vugxii đúi sân nghiên cứ và va rồcủa việc sử dụng các công
cụ lo động ở người và nên ra tư tưởng: ic sử dựng các công cụ lao động đến đến sự biến đội hành vì con người, khiển con người
khúc với động vật Sự khác bit my thé har tính giá tếp
sửa hoạt động Trong hoạt động, con người biết si dụng công c
lo động và các kíbiệu đừng, chữsó.À Công cụ hướng ra bên
2
gol, the dng vio đối tượng nhằm biến đổi nó phục vụ cho hương nhú cu của con người, còn kí hiệu hưởng vào bên rong, tác
động dẫn hành vì con ngồi có vai ò đều kh đề chính hành vi và hoạt động của cơn người Sợ phát viễn di m trong chính
cá tình con ng nm ving cle ei cng cy vlc oi ti
de Teg ck ii don ari, con nek ng cá loi kỷ tia ei oat Kinhngiem w cic lei cng ey vi cich hie
sử dụng chúng, Đó là kho tàng kinh nghiệm mang tính xã lội lich
z củ bài người Đ phá tiền, đe + hái ch cực hội đc rho inh mph db ng guz oi động và gieo tp: Nhưng đấm ẻ thôn tự lớn lên gia mỗi mừng mà bông qua vi rổ trang ga của ngu lớu Người lớn tuyễn thụ hữn knh ngiệm đồ hằng con dng seg Io je (Ben ngấa rộng, Chỉ
xi vậy, L X Vugôbdd coi giáo dục chiếm vị trí trung tâm bảng đầu,
‘rong toàn bộ bệ thống ổ chức cuộc sống của trẻ em 26, tr 21]
'Quan điểm trên của L.X Vưgốbki đã được hàng loạt các nhà Tâm lý học Liên Xô nổi tiếng như: XL Rubinstéin, BG
Annhe, ARk La, AN Lelie, PJ Gaipedn TV.Zakô,
DB Eleiin, LB Bava thừa nh rên Ki nghiên i en
thực tiễn và chứng mình tính đóng đần của nó Không những thể,
“quan điểm hoạt động tích cực của chủ thể để Tĩnh hội kinh nghiệm ` hộ lịch sử dng của pt tnt lý tẻ cm còn được
nhiều nhà tầm lý học châu Âu, Mỹ thửa nhận (AI Walon, 1 Page P Jan, BA Skinner, 1 Wan.) 26.22) Quan did cia LX ug tim sing người gắ của
sy pi wie ir ý là mới tường văn éa xã hộ, cụ bồ là những Anh nghiệm "rình con người iếp dụ và nh ội kinh nghiệm xã hội lịchsử đó ch sử xö hội Cơ chế của ptt Bg
Theo LX Vugốnid, động lực của sự phát iển tâm lý chính
Whos động ch cọc in nin gi quế cíc mân tuần, Nội
"một cách cụ (hễ bơn, chính những mâo thuẫn xuất hiện bên trong,
tn thin dn ong go tinh sống và bo ng ote dựng hóc diy dic tre tich cue hogt dmg dé ii quyét ning miu
và kết quả là dẫn đến sự phát tiển tâm lý "Nội dung thực sự của
5 pat tiễn tim l cịnh à sự đu trnh is cc cí> mặt độ lập
‘hm iy on bin thn ine, cin a cage đâu nh giữa “các mẫu thuẫn bên trong, mâu thuẫn giữa những cái cũ (nội dung
23
Trang 13
àhình ức củ các hoại động tâm) đi ỗi Ủời và những ci mới
được sản dnh ơng quá nh sống và hoạt động của 8 (LX Yugbdi, AN,Leenehis, X1, Mubinsen)"|47, K19)
Vic theo Loinsiaia ó4 nhóm mu thud ở rẻ mẫu giáo
- Thứ nhấc môn hi gia hủ cầu mới vớ khả năng cỗ chữa thể đáp ứng nu cu độ ví ụ, mk gio bit dn dbo,
chúng mu ao Hiệp rộng HH hơn, ching moa mpi người ida
.ợ chứng, nhưng ngôn ngữ cò nghệ nản, vố từ qu tỏi dẫn đến tê phi ích cực bo động để có th nh bội ngôn ngữ được
hia hn, kt qué củi tôi mia gio et cc bu it sit
đăng tng mẹ đê mộ cách hi ho rong si host hing ny
- Thứ ha, mu duẫn giữa hả ing ai 6 inh ti tha lcạt động đang côn tởs pht in khả ng đó Chẳng hơn 0$
"hôi có tế mộc quả Áo, ự n cơm, nhưng người lớn không cho
L„ ẫn đến khing bong tiên ba đội “ean a
- Thứ be mận duẫn giữa hình hức cũ và hổ tức mới cha những mãu thấn: muôn về nhưng chưa bất vẻ, bất về những xế không đẹp vẽ không đẹp nên muôn về đẹp hơn, về đẹp ỗlử muễn
vẽ đó mới hom, son Ning ms thn ny sinh hg ging 5th thi ch ove inh hing ri he, KY mg, KY xh mới,
đó dẫn đến sự sing to cin trong het dng
- Thứ tân thu gta Kg cf với nh tức mới của oàn cảnh (hả ăng biện có cưa đáp ứg được với thữn đi bồi
"mối của hoàn ch): ki tit du ma io, io ven di hi tr pha tla ho aig yea clu cia tg mii nen, nme te
chun quen, cha o6 khi năng thực iện di đó nên tr pải tích =geboặ động để đp ứng yêu cu của giá viên
Tóm lạ, có rt nhiều lại au dla, cing We thâu wong tông Hội đểm và từng gi đoạn ta tôi nhng mâu thần chỉ ếu nhất ấn là mâu thư giữa một bên à củ “ới món” (u
S3) và mộ bênà g “1 c he hig) Mgmt c nhu
ccầu được hòa nhập vào đời sống của người lớn, được giống như ‘gud lớn, muôn có một vị í xã bội nhất đạh wong đời sống,
‘mong mada th hiện sự độc lập hưng một khác, ẻ l tiểu đi hững khả năn hiện tục ễ đáp ứng nh c đó rong nhận thúc
”“
on nó xuất hiện như một sự không tương thích giữa nhu cầu và động đổ h hội hững kiệt bức mới, nh nh kỹ năng, kỹ xin i ng ign có Đ giã quyét mau hub, ph ch cực hoạc
tôi hân mo ge iy gee Kgl
Tate gg hs bid ue os ac Hi nó
IT ite gi ching i mg là cá xã hội
* §c phát miểt tân ý cị tác động của nhi sốt tổ: bắm,
‘sinh, di truyén, môi trường sống và hoạt động, dạy học - giáo dục
‘ios dng hân Trong đó yê ổ ảm ánh đi muyễn đông vi nd à tiền đề của sự phát riễn tâm lý, môi trường sống và hoạt
động là điều kiện, đạy học - giáo dục đóng vai trò chủ đạo, còn
hoạt động tích cực của cá nhân đóng vai trò quyết định sự phát
"triển tâm lý,
[Nin vy, quan niện của các học thuyết tâm lý về nguồn gốc,
eơ chế, động lực vả bản chất của sự phát triển tâm lý trẻ em rắt
kiác nhau Thuyết duy vật biệ chứng với đi điện l các nhà tâm
lý học hoạ động đã xy đpng được ệ tống lý hận chặt chế về sự Hết tiỂo âm lý uẻ em với những nh t ưa việt và đổy tuyết
phục Những dữ liệu khỉ nghiền cứu thực tiễn về tâm lý trẻ em đặc, Si tem tude ti bo, dB cng of và phí iễn những qua: nif ding din cin cf na tm hoe host dng Du dy 1 bing
so sánh quan điểm của các học thuyết sai lầm về sự phát triển tâm l sn vi gun nigm ay ii ching a pn ny
"Băng so sánh quan điểm cũa các học thuyết ve sy phat trién tâm lý trẻ em
Nhuyết SỜ | mụn | mat | Thế | rad ét
gồm, | hanh | sản | vung | cor VN | mơ | Rhos! | SZ mang
Nein | vines | vas |v Youtb mit
denn | YOR) YR | thế | hà vụ
“tin | sonvit | oan ai
%
Trang 14
sits | Chin mubi | sống Soe Tưởng | Seo chop™ | Teởng | Tidp ay no | os ans | n/n | hin mHỖI _ | vin bod XH
‘Tiimating| Tic dtog | Tée ding ota | deh yc hogt
Diss hen | coal | Minoo | Systane Bảm snnh | trường | môirường | giải yết
a
as
Grating | rich tap ve | Gating vé | BiếndốivÈ
ng | ng | yong cia Names | đăng vn | bees trị (hức, ic
bitin |u| TES | wong | dg tn)
3, Những quy luật chung về sự phát triển tâm lý rẻ em
.31 Tỉnh không đồng đầu cảa sự phút triển tâm lý
‘Day là quy luật chung của sự phát triển tm lý Quy luật này
được thể hiện ở chỗ những biều hiện tâm lj, những chức năng tâm
12 trẻ em không tể phát triển ở mức độ như ma đã rơng đều
liên giắng nhau Tính không đằng đều của sự phát triển tâm lý
được xem xek9 hơn ở hử NHÍ cạnh tu;
* Xâtrong tin nh phát mẫn tân lý cánhân
- Sự pháttiển tâm lý cá nhân iến ra Không đồng đều qua các
cgiai đoạn lứa tuổi, mà có những giai đoạa hội tụ những điều kiện
LỔi mu cho sự pháttiễn một hiện tượng tâm lý nào đó vượt gội hơn bắn so với cc hiện tượng tâm lý khá Giá đoạn thun li đ gọi
là gi đoạn phá cảm,
Vi dy, 1-5 tuỗ: giá đoạn phát cảm ngôn ng, 6-11 tuổi gi
đoạn phá cảm kỹ xảo vận động, 1520 oật giá đo phát cảm tự uy lo
- Tốc độ, nhịp độ phát triển tâm lý của một cá nhân (rí tu,
tình cảm, đạo đức ) qua các giai đoạn lứa tuổi cũng diễn ra không đẳng đều Có hững gi doạn phú tiễn nhanh, mạnh có giả đoạn phát triển êm ả, chậm hơn Chẳng bạn, giai đoạn dậy thì trẻ phát
- CÍ cu rc tâm ý của cá nhãn cũng phá tiễn không đều
‘vé thoi điểm hình thảnh, tốc độ và mức độ phát triển Chẳng hạn,
"rẻ ph tiễn hận thúc rước phất tiển nôa ng, phá tiễn ý thốc các ự vật bến ngà tước kh phấ miễn ÿ hữ vẻ hận thẳm
“eg quơn hộ giãn có nhân ny với cá nhân tác
“rong củng một lía ti tố độvà mức độ phát triển âm lý của các cá nhân hận tức, nh im, ở hic, Ua cách.) chhg Xhông đều nhau Có những bẻ nhất in sim bơn hoặc muộn hơi
_các trẻ khác Nguyên nhân là do di truyền, điều kiện sống và hoạt
động khác nhan, tứnh ích cực hoạt động cũng khác nhau giữa các _
"tệ Điều này đạr vẫn đỒgáo đục ề ch không chỉ ôn Họng Sự khác iệcí nhân rà còn phải tạo đều kiệ thận lợi đồ các cm cử
thể phát huy đến mức tối đa mọi tiềm năng của mình, 3.2, Tinh toàn vẹn của sự phát triển tâm lý
“on người căng pht iễt tủ tôm lý cm người ngày căng trở
"tên trọn vẹn, thống nhất và bên vững hơn Tâm lý trẻ nhỏ phần Kin .R một ổ hợp các quá ỉnh tôm ý và phầm ch tâm ý biển hệ "thống và rồi rạc nhau Càng phát triển, tâm lý trẻ ngày cảng trở nên
"trọn vẹn bơn, nghĩa là các thành tổ trong cấu trúc của nhận thức và
“nhân cách ngày một nhiều hơn, đầy đủ và sâu sắc hơn Chúng cũng
tổng nhất với nhau bơn đồng nghĩa với việc chúng lên kế vì
hả ợp với nhau chặt chế hành một ế cấu ng thể cổ ệ ống
Xà hoàn chinh hon Như vậy, giữa nhận thúc, th cảm vì hình “động có sự nhất quán nhiều hơn và hành vỉ con người cũng trở nên s6 ý thức hơn, Hơn sữa, công với ự lớn lên cc quá tình tmlý
ceðng dần biến đổi trở thành những thuộc tính tâm lý ổn định và bền `ũng trừng nhân cách nh Việc nhận thứ ngày cảng đầy đ và
su sắc, nh cảm phong phú, đa dạng và minh liệt sẽ khÊn cho "guời cũng tử nền rõ né hơn, ảnh động, ý chí cằng kiến cường bơ, nghĩa là nhần cích con
VI dụ, kh nhỏ, nhận hức ở tr cồn non nt, thơ ngây, xúc
cảm, tình cảm bồng bột, hành vi bốc đồng thiếu ý thức (chẳng hạn,
"rẻ thấy đồ chơi, trẻ đi lấy ngay, nế không cho rẻ sẽ khóc Trẻ
chưa hiểu và cũng không hiểu nhiều điều Nhưng cảng lớn, trẻ cảng
hận thúc đấy đủ bơ, nh cảm su sắ hơn, bình động có ý the
‘VA én định bơm, đồng thời các mặt nhận thức, thái độ, hành vi cũng
0
Trang 15
liên kết với nhau trong một cấu trúc nhân cách chặt chế, có hệ
thing bon
“Tinh tron vẹn của tâm lý phụ thuộc khá nhiều vio dng og chi
đạo ảnh v của Hề Công lớn động cơ của rẻ cảng trở nên tự giá,
“có ý nghĩa xã hội và bộc lộ õ tong nhân cách của trẻ Ví đụ, âu
Thí bường hình động vì muấn hỏa nản một đều gi đó, và động
ceơ đó thay đổi hàng ngày, hàng giờ Trong khi đ, thanh thiêu niền
thường hành động do động cơ cá nhân hoặc động cơ xã ội húc
“đấy và những động cơ đó cũng ổn định hơn
3:1 Tĩnh mằm dán và khả năng bà trừ trang sự phát triển tâm lý"
Tah mm go cba sự phá tiễn tân lý trẻ cm được th hiện
ở đổ wê em có Đề uy dẫu c khả năng nh hội kiến tho, kỹ
Tang pt biên bàn tần, nhờ vậy lâm lý con người không
"gàng nhất tiễn và khác bản về chất so với động vật Cính tính ‘nim do cla bf thin ki qạo điều kiện cho ngu; lớn có những tắc động giáo dục phù hợp làm hay đôi âm ý tr cm
= Tinh mềm đẻo tạo ra khả năng bù trừ, nghĩa là các chức
sáng lâm lý xà ảnh lý cổ Khả năng bà đp cho nhau, Trong in
tình phất iển cá nhân, khả năng bù tử được thể biệp khi một Thức hãng tâm lý boặc nh lý ào đó yê hoặc tiếu thì các chức
năng tâm lý và sinh lý khác sẽ được tăng cường hoặc phát triển
"mạnh hơn để bù đáo cho sự thiểu hụt đó Điễu này thể hiện rất rõ
đới s phá tin âm ý của tr em bin rng vi cing ta Biba
T8 hơn nữ với enn nyt Vid, G8 hiểm tị s được bò
<p boi sự phát triển mạnh mẽ của thính giác
“Trên đây là một số quy luật cơ bản trong sự phát triển tâm lý
tẻcơa Những quy luật đồ tiên hiện với mức độ ao bay tần, mới
“nhạt bay rõ rệt còn phụ thuộc rất nhiều vào những điễu kiện khác
da sy hấtiễn tim lý như đều kệ snh lý, đền ồện xã hồi
-4 Dạy học giáo dục và sự phát iễn tâm lý
~ L.X Vugôbdd nhấn mạnh về mỗi quan bệ tương hỗ giữa
cđạy học và phát triển, ông khẳng định vị trí trung tâm của day
"học và giáo đục đối với sự phát triển tâm lý, nhưng cũng thừa
nhận không phả tt c mọi cải đã họ (hoc được day) đều giúp
fc co spt tin,
z
-1.X Vugồahi co rằng dạy học ph đi tước sự hát tiến lồi cuỗn sự phát tiễn, bưởng sự phá iễn của tr vào vùng phát tiễn tương bí (vùng phất tiễn gần nhá) Ông chu rằng có hai múc
độ của sự phíttiển, ` + Mức 1: Vòng phất tiễn hiện tại Ở mức độ này, học sinh hiện đang có một sô tỉ thức, ỹ năng, kỹ xảo và cô thẻ quyết được vẫn đề mà không cần sự hỗ của người lớn tự giải
“+ Mite 2: Vùng phát tiễn gần nhất Ở mức độ này, bạc sinh
no giúp đỡ của người lớn thì mới gii quyết được vn đề
"văng phát kiễn gắn nh, họ nh dưới sự chức, đền hiển của người hy có ể bếp tu được những tỉ thức mới gần gũi với vỉ tc cũ đồ đt ới một tình độ hất iễn co hơn ọc ảnh đụ được tịnh độ ở *vùng phá tiễn gn nhất” cũng cô
‘ghia ving pt rién gn nhất để đã bến thành “rùng phí niển ‘hg ai” ea ving phi idm tong lai ếp,
“Ti lý boc hign da nly hbm nay 8 King i tin wu vt gia việc dạy học i trade sự pt tia, bing sy phittiéa vào tong li Vi ch thie day bọ nảy càng ty rỡ bơn vi tò chủ đạo của dạy bọ và giáo đục đi với sự phấttiển âm ý, Vai td
ei io c3 ủy he và go óc sọ emi cing tag
Tr em chi of th ah hội được kính nghiện xã bội thông
<q oat ling va gio tgp với nguời lớn tắc gua cơ chế dạ bọc và thio de, Newt lớn đồng vai tô trang gi ita tem vi thé wi
đồ vt Ney th mb ad, đã được người lớn chăm sóc về mật thổ chấp được dạy đỗ về một nh tần đỗ phất hiển bí ĐỂ, năng lục bông qua nhiều hình thức khác nhau: dạy ăn, dạy nổi dạy the phương thức nhà rường
Day oe vi gio dye túc động có mục ch, có kế hoạch, có nội ủng đi với sự phát tiên âm lý của bẻ, Dạy bọc và giá đục {inh bang co wept i theo mgt hug nt inh đáp ứng
‘yu cu ca xt hi Ni ee day ge va giá dục đứa 8p thụ tị thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách nbaoh nit, gin it va
só chọn lọ nhất
”
Trang 16Khi khẳng địh vài rò củ do oh dy hae và giáo dye at
ới sự it tiễn dân ý ca tẻ chứng cản lu ý, BÉ cơn là một
thực ĐỂ ích cục tước ác động của mồi tường, vÌ ậy sc ảnh
hưng của dạy học và gio dục tuy mạnh mẽ, rộng lớn hứng +hông quyết dịnh hoàn (on được ự phật hiến của té, Muễn tâm
ý pt wi ding din tele ay io de cs bn hin
song uf ci giá doạn phí tin
THỊ SỰ PHÂN CHIA CÁC GIẢI ĐOẠN PHÁT TRIEN TÂM LÝ LỪA TUÔI
1 Quan niệm về giá đoạn phát triển tâm lý la tải
11 Lên nỗi?
.„ Tâm lý học Mác xi, đạdiệ b LX Vk quan iệm lứa
‘ub mgt toi kỳ BH tiên ti i lt nh ia đời người "ống Tến một cách ương đế, và đô thững quy kột há tiên chung
‘mo gi cũng được bể hệo một cách độc đo vàchấc Khi duyên im i hy sang la ti Lhc bao g căng xuắt hiện những
cập te lần ý min từng wong A wate Ng
cấu ạo tâm lý mỗi này ci Ô hỉ và làm biến đi cnh tên tình phun
Si pin chia anh giới về độ nổi của một gi đoạn nhất iên được lồng kín một ích tương đố, như vậy có th ẽ đẹh, cố thể sim hom hoje nhộn bơ tùy thuộc vào hiều ấu tố Chẳng
tôi dy th ca ẻtời tước dường bắt đầu và khoảng Ồ,
11 6ổi những Đồi nay sim hơ nh
-Ý nghe của một ghi đoạn lứa tôi 9 dupe guy nh bai vị
ícủa đời kỳ đồ ro cả qui tình hát diễn chung Chẳng aa, vị tui tiếu ni à đi kỳ quá độ từ ẻ em sang người lớn vậy ý
"gia của nó trong i tình hú tiễn chng cũng sẽ quan tọng ơn hững gái đoạn lứa trội thc
12 Cc sắt đặ tưng cho lứa nỗi
Mỗi một giai đoạn lứa tuổi được đặc trưng bởi nhiễu yến , đó
di x (ida Kt sắng và ác dặng hoạt ộng, các mỗi qua
lệ cùng những êu cầu đạt ra cho tê rừng giả đoạn đổ cùng HHing nã tăm ý địc tưng vẻ nhận ức th cm, nhn ch
MB gl dom in ui it mt tr tn ý
độc đảo vàchắ, được đặc trưng bởi một loạt những thay đội rong "phát triển đó Gần bộ hộ hổng cấu trúc nhân ích của con người ong ai đoạn
‘Vi, than nin sinh vga of những nếttâm lý đặc tưng sau:
sx hoàn Hiện cõi (sự ự ý ức, sự hoàn Điện Để đới quan khoa học, khả năng it lp các kế hoạch cuộc đi chuẫn bị nghề
"hiệp cho tương lại, khả năng th lập coộc cống độc lập hoàn
toàn, Khả năng dẫn dẫn xâm nhập sâu vào các lĨnh vực khác nhan
của cúc ng Những nứt tăm lý này khá về chất so với âm lý cửa học ảnh phố ông tang học,
13, De dim cia vie chayén tip ce pat dog lứa tub Việc chuyển tp th gi gn in tabi này sg gi đoạn lứa tub hắc bao gờ cũng gân lên với ác yên tổ su:
+ Sự thay đổi tình huống xã hội của sự phát triển (LX
'Vugốnig A N,Leonsie
“Tình huống xã hội của sự phát triển theo L.X Vugốodd là sự
hổi hợp đặc bật giữa các điều kiện hát tiễn bên ong (sự phát
tiện về để giết yên hức, kỹ năng,.) à các đu kiện phát tiến bên ngoài Ciễukện sống và hoạ động các mội quan hệ.)
'Những điều kiện này đặc trưng cho từng giai đoạn lứa tuổi và
hing ic yop rn tn ý trong suốt giai đoạn lứa tuổi đó,
nt sự xuất iện những nét c go tam lý vio cui gai doo,
Ha ni
“ìh huống xã hội của sự phát tiển đạt đến độ “chín muỗi"
‘oe mbi quan hệxã hội của ) th sẽ tạo điều kiện đ thúc đẩy tr
‘bude sảng một giả đoạn hát tiễn mới
* SexuÁt hiện những nét cầu tạo tê lý mới
“Cấu tạo tâm lý mới đặc an cho lứa rỗi là những nét tâm lý Lần đầu tiên xuất hiện ở ga đoạn lứa uỗi đó Chúng làm thay đổi
31
Trang 17
bộ nặt nhân cách của con người tong gi đoạn Ấy và cho ta thấy
xðmộtsự khác biệt ân ý vệ tao với ghi đoạnớa mỗi tước,
Tinh huống xã hội của ự phát in xthiệnvàn Đồi kỹ đầu của nỗi gi dạn lứa uất Caỗi giá đon lứa mỗi 8 mt hiện
những n cu tạo ân lý mới, tong s đồ cĩ một ấu tạo tâm
lý mới tùng tìm, cĩ ý ngữ quan ọng hơn cả đội với sự phát viễn nf gi ga ia ui Kp
VI ủy "Câm giá nình là người lớn ở cuổi ti ti niên sẽ tắt cổ ý nghĩa ơi với ự phát in tâm ý cửa tơi đâu than i Xu hướng nghề nghệp trái đầu anh nên sẽ cĩ ý nga lớn với
‘bi ita has ni
Xosy quanh cu lạ âm lý mới tung âm sẽ những cần tạo tâm lý mới hộ phận Hc, gân in vớ các ảnh tơ bộ phận khác
‘wong et te nin cick cia tt, Qué win hn thin tng ea ta lý mo ở giả dog Na tai ny gn ib i phế biển
cin go tim lý mG cin giú đoợ lúa mỗi tước (.X
ust) Ce quá nh âm lý đang phát win gin én vi ning
nế cũ tạo tâm lý mi đặc túng được gợi là tyển túng tâm (hạt hân) của sự phát iễn tt cả những qu nh khác được bàn tất
ng ghi ona ai ny i nig uyền phụ sỹ) củ sự
hả Biên TuyỂn phế biến rung tâm của lứa tabi ny cĩ ể trở
thành yến hụ clA gi đoạn lứa tơi khá và ng vị tí vẻ ý nghĩa của chúng luơn thay đổi rung tiến tình hát tiến Như vậy,
tio dn
* Se thay di cia oat dc doo
“heo Leơncie, bo dng ch dyo 1 “loạt động qy đh những tiến đổi wong cc quá vn tâm lý và ng các đặc điểm tâm ý của nhân ích đứa mê ở cong gi đoạn phát tiền của nổ
“Cơn eo một số nhà Tâm lý học hoại độn ác, "hot động chủ
đạo là hoự động uơn gấn liên với những biển đổi chủ yên nhất trong tm ý, làm xuất ện những c ạo tâm lý mới túng gi
đoạn phế tiến của nổ” [47, 15}
‘Me; ho động chủ đạn àloạ đồng quy đọh những iến
đi chủ hu nhất trong tâm ý co người ở rong giá đợt Phả
lat động chủ đạo cổ một sổ đặc điểm eơ bản như sa + 1à loạt động chỉ xêu nhắc cơ bản nh, 5 ý nga nhất
ạt động chủ đạo cĩ thể khơng phải là bại động chiếm hiền thi gan nhất nhưng à hoại động chỉ phổi mạnh nề tồn bộ cuộc sẵng của cơn người và gây ra những biến đổi chủ yến nhất rong các quá tình lâm lý Xã nhân cách của cơn người ở giai đoạn phát tiến của nĩ
¬ làm xuắ hiện niưng cắt tạo tâm lộ mới đặc rơng co lứa
‘uf a Dui ste dg cba host ng chs do ce qu th tâm 15, ee idm tm hủ yế nhất sẽ được hình thành hay được cái ồ lại đẫn đến sự uất hiện những cấu to tâm ý mới đặc tưng sho ia tai
+ La hat ding ob Kh ng oh pce hoot dng ke diễn 1a dag thi wi nd va to td cho sy nh thin mt dang hot đặng củ đạo mới củaửa tuơi kế ốp, phát nh ng từ trong lịng cảa hoạ động `Vi dụ việc học được xut ig Hn i ia tong trị chơi của nh
tế mẫu giáo (hi ơi ẻ đã hải họ, sang ơi nhỉ đồng hoạt động họ tập tở tha host dng ch do * Khơng hồng Ha rỗi
Sự xuất biện những nét cu tạp tâm lý mới hiển ch tn bộ sắn ắc nhân cách được cặiL lạ, dẫn đến ự phấ kiện tâm lý cĩ Ảnh nhảy vợ đột biến vẻ chất Điêu đĩ cơ dẫn đến những sự
“khủng hồng" lứa ti “Trong Tâm lý học la tổi vẫn chưa cĩ sự thẳng nhất ÿ kiến về
‘in King hong Ia tb, vt vi vai tr cin m6 trong sy ht tiễn tâm lý của đứa sẻ Cĩ nhĩm nghiên cíu cho rằng, khing ọng lửa tổi là hiện tượng khơng bình tường, cĩ đấu hiệu bệnh
3
Trang 18
lý SỐ khác li cho rằng, khơng hỗng trong sự phát tiền cùa trẻ em quy lật Trẻ em khơng thực sự tả nghiệm khùng hoảng, khơng
thể phế tiễn toin dia ip theo,
ning hing ie td ls ud re dng dé hee gil oan ties ub phát miễn đậy biến ing xen gta ce gai dogn dn dink
i ai dogn bea tt c6 spit win rd nbanh, manh va rong
‘th gian ngn lượng đã bin thành chắc
“Theo L.X Vugðski, sự phát iển tâm lý ong giai đoạn Shuyễn tiếp từ lứa tơi này sang lứa trổ khác cĩ thể diễn r từ
tủ, chậm chap bof rất nhanh chống, đầy biển động, Ơng chỉa sắc giả đoạn phát tiễn thành bai loại, gi đoạn bình ơn và giải
đoạn khủng hồng
“Giai đoạn bành lm: là giả đoạn ương đối di, sự hất tiễn
te ara ừtừụ khơng cơ hành tựu nộ bộ, khơng gậy được chủý đối với người xung quanh
Giai đoạn khủng hồng điến động): là giải đoạn diễn ra bững biển đổi ản chấ tung quá tình phá tiên âm lý, Đây là
Bì đoạn chuyển tếp từ lớa tội này sang lía tối khá Giai đoạn này thường dia a agin, vai hơng, những nên đưới tác động
khơng tốt của ngoại cảnh cĩ kếo đài từ một đến ai nãm hoặc Âu hơn nữa và kết quảlà ơng sự hát tiễn của trẻ cĩ được những,
thảnh tựu ni bội và cĩ ý ngha
Khơng hỗng bắt đầu và kết thúc khơng rõ rằng, nĩ thường gắn ền với sự thay đổi hình vi ở trẻ Đặc biệt đĩ là sự xuất hiện
thải độ ương bướng, khĩ ảo, khĩ giáo dc CS tt em tri gu gặa đoạn khơng hỗng khác nhau, Cĩ tê rất khĩ khăn, cĩ tr rất
nhe nhàng, Những thạy đổi quan rọng nhất dễn ra trong giả đoạn
‘hing hong li những hay đổi bên rong, Đứa tẻ xuất hiện những iế hiện nin mt hing ti, kh iu chối những gi tị
Về các mỗi quan hệ tước đây Nhưng cơng với sự tiệt in cái cũ
sử sửn sinh ra những cái mới Những cấu tạo tâm lý mới sắt kiện
trong ời kỹ khủng hồng thường khơng bồn vững, nỗ sẽ được
thuy đổi ong giả đoạn bình ên, và ạo ra thơng cần tạo tâm lý
mới bồn vững hơn
ii dan khing hồng, rẻ ơ hy hp hai thuần
ch yk mâu buẫn gia những nhủ cu đang lớn dần lê với tio ạn chuong Hh ng, mau chun git những nh cu mới
no với những mồi quan hệ đã hình thình uc đây với người lớn, Những mãu tuần này thường được xen thứ động lực cửa phi tiên Những khơng bong têu bể ở mẻ cơ: khủng hồng cho đời,
1 hi, 3 ti, 7 oi, l3 i (đậy th, 17 tabi (đầu banh ni) (LX Vag Khơng hồng 3 tội và khơng boing & tub dậy đã gợi là Ahing bộng quan hệ Khơng hỗn tổ và khơng hồng 7 nổi gọi] thơng hong thệgới quan (DB Encoahi)
3.Sg phân chía các ga đoạn lứa rỗi
hi phân cha các gái đoạn lứa tồi các nhà Têm lý bọc đợt tõêncc iu chí khic nhau chẳng hạn hư lean iage cân c vào sin hin vi phat ida ba ede lute nhận thức và tí tệ của
T nhân độ phân chịa hin 4 gai đoạn lứa tơi 6 teem, E Elson lại căn cứ vào địc điễm tmlý — xã hộ của cá nhân để chịa làm 8
gi đoệ trọng một đi ngời S, Preul dựa vào bản năng in de
độ nhân chia hành S gi doa
“Các nhà Tâm lý bọ loại động cũng c tất nhiều cách phân chin ce giả đoợ lứa ơi Khác nha, những tụ rừng lạ từ thường cđa c vào các ê chí chủ yêu nhụ ình hung xã ội của
Su prin, hăng hồng la tơi đ sác định cle gn dog Ki cl to âm ý mối của lữ tổ, hoại động chủ đạo và
Nh vy, 6 bid cick pin eae giỏ đoạn in rỗi khác nha, Mai spin chi in ơi cơng ch ng tin cht tong i math,
Ơ nước ta các nhà Tâm 1ý bọc thường phân cha ác giá đoạn lứa hơi đựa theo tu chí của le nhà Tâm lý học gt dng Dati đây là các gi đoạn la mỗ được thừa nhận ng ở Việt Nam,
he giả đoạn phá tiễn âm ý eo tb:
| Gia đoạn th nhỉ 3.Ghí đoạnsơ inh- hải nhỉ (01 wa)
35
Trang 19
3 Giai đen vườn tệ (— 3 bi)
4 Gai đoạn nẫ gio 3~6 li)
5 Gin đoạn rà đồng (6—11 tuổi,
6 Giả đoạn tiểu ig (11 ~ 15 wi)
2 Gái don te in (15~25, 28 wi gn 3 i og oy cab
- Giả đoạn đầu thanh niên (1 ~ I8 lỗ) Git dog itn anh ita (18-2, 23 eb)
= Gisi dog ci han itn (22, 23-2, 28 tub) Gia đoạn tường thành @5,28 tội 60 i)
9 Gia dan tdi gi au 60 i
ii gi dog Kin ỗi có một vai vv tr nd rg đến tình pát tiên âm lý cá hán, Mỗi ghi đan lớa tội cũng có
những nét đụ rung đếng vẻ đu kiện phát iến tầm ý, hoạ động
chị đạo và những nt âm lý in hình, Khi xem sé ân bơn một
{a gn da tai nto độ chứng ta hải chỉ ý đến những đm cơ tân hy, Hai chương tp he chứng a sẽ xem xế cụ ĐỀ những
đặc điển đồ ở giả đonlêa ỗi tiệt in và anh niên oe sinh
TÓM TẤT
Đổi tượng ngiên cứu của Tâm lý học lứa mỗi là cá hiệu tượng tâm lý con ngời tong từng giá đoạn lớa tổi từ bảo th
đến tài gà Đối tượng nghiên cứu của Tâm ý ọc ự phạm là cóc iệntượng tâm lý, co quy lutlâm ý (của người day người họ)
trong quá vình dạy học và gio de, dim hin cho qui tình đó đạt
iệu qui tối ưa
"hiện vụ của Tân ý học lứa tổi và Tâm lý học sự đạm là
"hiên cứu những đổi tượng tên, từ đồ ít ra những quy luật
cdụng, ng cấp những kết quả nghiên cứu về mặt lý ug và thực tên nh lô chức hp lý qu nh sự phạm, góp phần nắng cao
tis qui cia hot dng dạy bọ và giáo te
“huyệt tền đạh, Thy duy câm, Thuyết hộ ai it có gan nisin eng ahaa vb yp iển từ ý tế
ho đề thừa nhận đc én tm 1 của con người à bắt biến hoặc
36
do tidn dinh hay đo ảnh hưởng của môi trường, Họ đánh giá không
đăng vai trở của giáo dục hoặc phủ nhận hofe quả đề no, họ đều nhủ nhận nh ích cục hoại động của á nhân nên không gii tích được nhiều tường bợp tong thực tên, vì vậy dũn đến những phương php giáo dục mi lầm
Ngày nay, Tâm ý học Mức xí thừa nhận ngiễn gốc của su
ht wid i Hi mdi trường văn bó xi hội, cụt là những kinh ghiệm lchsử xã hội, Cơ chế của sự phá tiễn tâm ý là tình
‘on người tiếp thu và ĩnh bội kinh nghiệm xã bội ich si 46, "Những mâu thuẫn xuất hiện bên trưng bản thân đứa ẻ tong qu ình sống và hoạt động chính là động lực thúc đẫy sự phít tiễn amy
Day hoe va gido dục đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển
cấm ý Dạy hung etn vo ving phi riển ln nl họ pi tte sự hát iễn lỗ con sự phá tin,
Mỗi một gi don Ka tabi được đặc trưng bởi nhiều yếu tổ, ó
là những đặc điềm về ảnh lý, về xã hội, về tâm lý, Mỗi ga đc a tub có sự phá in ầm lý độc đáo VỀ chất Sự chuyện tếp
gi đoạn lứa tồi này sng giai đoạn in td khác gắn in với sự thay đổi tinh buồng xĩ bội của sự phát in, sự xuất hiện những, clu ao tim lý mới và sự thay đôi dạng hot động chủ đạo Trờng tiến ình hát tiễn âm ý nói chưng sẽ có những giai đoạn phát tiễn tinh ôn đan xe với những giã đoạn phất in khing hoàng
Trang 20
CÂU HÔI ÔN TẬP
1 Tình bày tôm tắt luận điểm của Thuyết tên định, Thuyết cduy cảm và Thuyết bội ty bai yếu tổ ề sự phát tiễn âm lý em
“và chỉ những mặt điểm và hạn chế của những học huyết đ
2, Tình bày quan điểm của đồng Tâm lý học hoạt động về sự phấtniển tâm lý rẻ em
3, Trình bày quan bệ giữa dạy bọc, giáo dục và sự phát tiến tâm lý em,
-4 Trịnh bày quan niệm vỀ các giá đoạn phát tiễn tâm lý và srphân hịa các git ga ha tb,
Sau tine xong chương nà người bọc có Đề
Ve hién đức Bilt dunn i kện Hát miễn tôm ý của tẪ én, ge kiệt cần nữn vững những đặc đm trong loại động gioo tp của
"hấu min ~ Nến vũng những nế tôn cấu to tâm mới đc rng về nhộn hứo ình căm nhờn cách của ti ign
VỀ kỹ năng = Vin hg ibn tite ho pin tc cức hiện ượng tâm li
be tinh luồng tôm lý đường gặp 6 thi nn, bet bra được các
“bien hip pis hop dé i qué tin ting dy Vn gin tito io tip, ing ar th niên vada - Tích cục quan tâm tim hide, nghien ctu ce wn dei Thu min Tt hin i hig ln og ico tlie i ir
1 NHONG DIEU KIEN PHAT TRIEN TAM LY COA
“THIẾU NIÊN 1.Kháiniệm tuổi thiểu niên
‘Tobi điều niên là một gái đoạn pht tiễn tâm lý đầy biến động của một đời người, Ngay t cuỗi thể kỳ XIX khả ngành Tâm, V học phá tiễn mới s khai, nhiễu nhà Tâm lý họ đã nhẫn mạnh đến vị và ý nghĩa địciệt của nó, Tuy hiên ta gợi Và gii bạn
‘i vẫ cha được ícịp một cách ring chun ác,
“rong đời sng xã hội, tr có gập ất nhu cm từ khác nhạu để gi tên lớa ỗi này Cô những tên gọi phân nh những iêtiện têo cực của lứa tôi này như: tội khủng hoàng, ti khó bảo, tub bít, iệ sv tho may, hi nig, wong sng va đẹp đề của lứa tôi này tôi lạm những cũng có tấ nhiều tên gi thể tai Oy th md, abi mg tm to 6 msi, ti Hing, tuổi ngọc, tii boaiền
»
Trang 21
Tâm lý học phát tiến phương Tây thường quan niệm đy là
ghí đoạ đầu của tô ị ảnh iên Tâm lý bọc phế tiễn Liên Xô thường quan niệm đây là tổi tiếu niên boậc tabi học ảnh từng
lọc cob © Viet Na, ên gợi và giới bạn độ ỗi cũng mang nh
chuần tương đối mà tôi
`Và thể chắc dấu hiệu cơ bản để nhận biết một rẻ em đã bước sang tub điều niên là hiện tượng dộy tỉ VỀ độ tồi đa số hiểu
Tin ở trong độ tui 1,12 bi đến 1415 tuổi Ở ViR Nam, lứa
tuổi này gần rùng với thời điểm ẻ họ ở bậc ung học cơ ở, vì vậy tuổi thiểu niên còn được gi là tôi họ nh trung học cơ s,
Ti nhiều ae bắt đâu dậy th vào đầu cắp học, bên cạnh đ cũng có
nhiều rẻ dạy tìsốm bơn hoc trộn hơn
`VỀ đời điểm kết thúc tui tiểu niên, các chỉ số hường sẵn lên với sự trưởng thành về mặt cơ th và sinh dục, côn về nhường điện xã hội ôi không rõ rằng, Ở các nước phấtiển, trẻ em đậy tỉ
Về gỗ ính tự lập sớm nên hời điểm chẳm dt tội thiểu nia
thường sớm bơn so vớ HỆ em ở ước tr
2 itu ign ve sinh
‘Shep rin vd mat sinh 1 6 hid nob Ad in Ua he để
‘rien co thé rt nhonh, mạnh, nhưng không đồng đều về mọi
“mg, đồng Đời xuất hiện hiện tượng dập tì đánh dẫu sự trường Thanh ve sinh doc © Va eu i niên diễn ra sự cải lỗ
‘anh ma và âu ắc vềcơ th, về sanh I, dy Id giá oem bat ph in tha ong cuộc đồi su gi don sinh
1 Sự phá miễn về chiều cao và cân nặn£
“Chiều cao của iu niên tăng lên một cách đột ngộ xu hiện biện tượng "hộ gi” Tầm vóc của các em lớn lên rồng ty, bộ đề
"me mới mua co hôm Tắt it via vn, mba be tt aga ng ein
‘hn, Chige xe dap mi mua, cha pia dlp yên cho chân chạm
‘in thé md ching my che ki dap xe thi dix gi cham phi ghi động
“Tóc độ phát miễn về thể cht iễu hiện rt rỡ rong lứa mỗi
‘tiga niga Vio th dil bùng phát đậy tì, rung bình một năm, sắc cm gấi cao thêm 5 6m, các em ti cao thêm 6 — Tem Cin
nặng hàng năm tng ừ 24 ~ kg Những năm gần đây, ân nặng và
4
cđiền cáo của thiểu niên phất viễn với nhịp độ nhanh hơn, mạnh ơn, các em trở nên cao hơn, ø hơn so với trẻ em 20 ~ 30 nim truớc, đậm chí còn có hiện tượng bé phi Mộ nghiên cứu ừ năm
“2004-2009 trên 759 học sinh cấp 2 ở các quận nội thành TPIICM
ho tly, tẻ thừa cân bo pi dang gating nhình chống Tỷ lệ thine tăng gắp L5 và ý ệ béo phỉ tăng øắp 3 Tỷ ệ tẻthừacũn ‘nk 2004 là 12.5%, đến năm 2009 ăng lên !84%⁄ Trong kh đó, 1ÿ lệ nẻbéo phi tăng t 1% lên 629% Nghiên cứu này cũng cho thấy, tỷ ệ số rẻ nam bop In co hon nib so với rẻnữ và
‘ing du tong ting nim
2.2 Syephit wién ca hg cơ xương,
HỆ xương đang đến rm qu nh cố hóa v inh thi, O ec bé
i ang didn qu tình nh thành cc mình của xương chậu dp ứng chức năng làm mẹ seu nảy, vÌ vậy nên tránh cho các cm đi
‘ily qu cao để không ảnh hưởng đến chức năng dính sin Thiếu niên di 14 nỗi, bệ xương sống vẫn còn nhiều các đốt sụn đang
cá há sa cự Ông nh Trang vúc vật nặng không đóng tự thễ Sự hồng tr th diễn ra nhiền hít tui 12- 15, ậy căn chú nhắc nhờ các cm, ang oo Ea vn ng
Sự gia tăng khối lượng cá bắp và ực củ cơ bắp đễn rà mạnh nhất vào cuỗi thời đêm dây thì khiến súc mạnh cơ bắp được tăng cường Cơ thể các em khỏe lên rõ rộ (ắc cm ta rt hiểu
‘ng, hich cay aly, thi hb tng, dota, cho bing đ để tệ Điện sức mạnh cơ bấp ).Tuy nhiên, tiểu iễn thường chóng tiệt Yả không có sửc chịu đụng đèo dai như người lớn, Nên chú ý điều
đồ khi chứ các dạng hoi động cho các em
Sự pháttiể cơ thể ca hia in ida ma không cân đối Hệ xương nhất à xương ống ty, ống chân phát tiển mạnh, chiề cao tăng nhanh, khiến thân hình thiểu niên đa số nhìn cao, gây ốm, mắt cân đổi nhưng xương lồng ngực và bệ oo pi tiến chậm hơn,
“ung bin ty va ce dt ng tr hát tiến không chân lông ngông, vụng vỆ,fụng đần b đi, Điệu đồ hiển các cm, hổi hợp vận động không nhịp nhàng, khiến các em cảm thấy tay đền làm cho sư
thấy không thoải mái, mắt tự tín Các em ý thúc được sự lồng
“gống của mình, sợ nọi người chế giễ nên cỗ tim mi cách che
gu, điệu bộ không tự nhiên, Có tô vẻ rẻ, hút hát dấm,
4i
Trang 22
than gia các hog động, có em ô racẳu ki lâm việc châm ca, 8 em m mạnh bạ, can đảm, ình động bp ấp Nêu ngờ lớn
Thông thông cảm mà thường mắng nhiệc tỉ cíc cm cũng mắt he
nhiên hơn
“Tấm lại bộ cơ xương phát tiên mạnh nên đa ỗ các em có súc lực tương đối khí ít hiệ động và ích tử sức mình âm những
công việc ng (thun vác vị địch chuyển đồ đc nhưng do
bộ xương chứa cắthóy boàn tản nên cơ th d bị bền dạng, thể "người lớn nên chủ ý đểcác cm không lao động qu c
33 Sự phátrin cña lộn mạch etm © mạch hát iễn mạnh, nhưng cũng không cản đốt thể
ih tim ting nhanh, hot ộng của ăn mạnh mẽ hơn nhưng đường Xinh của các mạnh mẩu lạ phát iển chậm hơn dẫn đến sựổi loạn tam thea he tun hod man Do đó, tiểu nin thường bấy môi
matching mit, fed tim Ap man, yt py King ba di hi phi i việ gì đó quá sức boặc quá lâu
`4 Sự phát min của hệ ằn in
“Trọng lượng não phát iễn gn bằng người lớn, đặc biệt các Cũng chúc ning ph viễn mạnh mề Các vùng hi đương, vùng nh: vùng ầm các ta nhánh d7ợn thất iễn ất hanh, tạo điều Xiện nỗi lê các vòng này với vô so, íc nơnon bn kinh được liểnk với nhau, nh tình những hản xạ có điều kiên ph tp
‘ip hình các cic ning tt bc eo, tind cho spit tid các lợi r du rừa trợng, tr dy logc từ duy ngạo
oat động hệ thi kin cia tidy niga cũng chưa cin bing,
ng phán hường mạnh hơn c ch nn cic em thường biếu động,
"hạn hoạ động Trong hành động hạ có êm nhiều động ác phụ
dẫn ốa sự hậu đậu Hung phẫn mạnh cũng hiển các cm kh im
tới cảm xác dễ bị kích động, hay wi pl Ky it, QB of i vi Đắc dộng, thiệu ôn trọng người thác Độ cũng là một nguyên nhân
dẫn đến nh ặng ạo lục bọ ding ny cing gia tng, Do hums, Thần à c ch không cânbệng nên cá cm thường có những hành
Vi đố lập nhau, chẳng bạn ló Hi no áo nhiệt, óc về thờ mỗi mặc
“
6 tuổi biển igo, có sự mắt củn đối giữa hệ tông tín hiệu thứ hất vã bộ dng tn hig thứ ba, phân xạ cô điền kiện đổi với ín iệu vụ tiếp đưc hình thành nhanh hơp vỡ với phần xạ có điều Xiện đổi với những ổn hiệ từ ngữ Do vậy, ngôn ngữ của iu niên cũng thấy đôi Lúc tì các em nói chăm hơn, lắp bảp, nhất -imạ, có lúc lại nổi nhanh hơn, một lới, mắt chủ, thậm cị có trường hợp đứng tước giáo viên nữ các em biến họ thành “gu” ( chào ô s” nồi nhanh thảnh "chảo du”,
35 Sự phát tiễn của hệ nội đế
“Các tuyển nội tit bất đầu hoạt động mạnh, nhưng chư ổn định (đặc Điệ là honmone của tuyển giấp tạng va tuyén sinh duc) lâm ảnh hưởng hoạt động của ộ thắn Knh, hệ tim mạch, Do đó, các em Ê súc động, bọc ức, ni không, Nêu người lớn không kiên hin, bid cách dy phe th ác em rdễcó phần ứng mạnh phat
‘Tuy nhiền, ắtcả những hiện tượng rối loạn này chỉ mang thh chất tạm thời khoảng lế tôi nở đícác em sẽ bước vào tôi đầu thành niên với sự phátviển bài hòa về mọi nặc
“2& Sự phát triển của tyn sinh đục (hiện tượng đậy thị'
Sự trưởng thành về mặt snh dục à yÊu ổ quan tụng nhất trong sự phát in eơ thể củn Điển niên Tuyển snh dục bẫ đầu owt dng mah va ning big ga ba ự yt ale hiện Biến
in chủ yên của sự chí muỗi nh đạc ở các em trí là sự xuất tính ở các em gii1àhiện tượng nh nguyệc
“Tuổi tung bình bắt đầu đậy tì ca cíc em nữ thường vào ong 11, 12 ỗi và kế thúc seu khoảng 3-5 nm, Ce em nam tắc đầu và ế thức châm hơ các cm gái khoảng 1 đện 2 năm Tiện tượng dậy th phụ thuộc nhiễu vào đặc điểm th chấ, dinh dưỡng,
» tường sống và hoại động, nh hoạt cá nhân én tho dig tất đầu đậy thì mộtsố em có thẻ sớm hơn hoặc muộn hơn
"Đến 15-16 tuổi, gái đoạn địy th kết thú, Các cm đã có thể sảnh sản được, nhưng sự tường ảnh thực sự vê mặt tâm lý và 4 hội thi ền phải đợi thêm nhiễu năm nữa Vì vậy, người lớa sắn ch ÿ giúp đỡ thiêu niến một cách tế nhị để các em yên im toe tp, tra hiệ tượng "yêu sn” có thể gây ra những bận aq ing
4
Trang 23
ue vậy, sự hát dụ công với những chuyỂn bến rong sự hít in thểchấ của to iện có một ý ngiĩa quan rạn đôi với y xt hiện những co tạo tâm lý mới Những biến đồir tệ về
"hại giả phẫu ảnh lý Lim cho thi niên trở hành người lớa theo cu hột tự nhiên và lim ny sinh trong cic em cảm giác về nh
"người lớn Sự phát dụ làm cho thigw niên xt hiện những rụng ca giới nh mới Kibo cdc em quan âm nhiều hơn đến nguời
khác gi
3.Điều kiện xi hội
Bước sang tuổi tiểu in, điều kiệ sống và hoạ động của các mod a thay di cabins wi tui ni ing V tí của các em tung
in inh, cng va xk được mảng co Từ vị là “rẻ com
hyn insane vr mt “acon, ea mag in
4, Trome gia dink
‘thé ia thi nin tung gia đình đã được tay đổi, Cha mẹ hông xem các em là bề phê nủa Trong gia đnh các em được thửa hận hơ một hành viên ch cục, được cha mẹ giao cho những
“hiệm vụ cụ thể như: tông nhà ấu com, giặt gi, chấm em thô “Thậm chí nhiề em phải am gia la động phụ kiếm in co cha
"mẹ Hồ hét các cm đã ý thức được các nhiệm vụ đó và thực hiện
tieh eye Nd thu ign hin thn ý thú tách nhiệm cao hơn
Điều qua trng và có ý ngh lớn đối với các em là cha mẹ cho phép các em tha gỉ bản bạc một số công việc tong ga định,
‘quan tim vi lng nghe ý kiến của cóc em, dành cho cức mi những
“quyền sống độc lập hơa, từ đó các cm cũng có ý thức xây dựng,
‘bo v hạnh phốc à ty n cửa gia đụ nhiều hơn NHững đồi đó đã làm cho ẻý túc được vị t của nình trong gia nh và sự thay
động viên kích híchcác cm hoạ động eh cực
“Tuy nhiên, c rất nhi "dạng" thu nền khác nhan Do điều {sn ảnh sắng và hoàn cảnh giá ĩnh khác nhan nên vị thể và sự
‘hit trién tâm lý của biểu niên cũng không đồng đều Điều kiện
"ảnh tế (giả, nghèo, vừa đủ ăn.) và thái độ của cha mẹ(quan dâm, Say tờ ơ, nuông chiều bay nghiêm khắc ) sẽ ảnh hưởng nhiều
đến sự pháttiến tâm lý cña các em,
“
32 Thang nhà tường
“Trên thực tế, đa số thiếu niên đều đi học trung học cơ sở, vì
xây boạt động bọ tập vẫn chiếm ve quan rụng trong đời sng
“của hầu hết thiểu niên và ảnh hưởng mạnh mnẽ đến sự pÌưl triển tâm T của cle em a ng pl oat dnc,
* oat ding ‘rong ai nrg trang hoe sơ sử, loại động lục tập được hoe tip
"xây dựng một cách cơ bản, hướng vào thỏa mãn nhu cầu nhận thức
Cho ho, pty nh ch cự và củ độn tong bộc tập cứ các ca Ho độn họ ip của ọc ảnh trung bọc cơ có những did ni bt sa
“Thứ nhất, có sự thay đối về nội dhng học lập: đ trving ung
Ie cs, cc em được px vr ium he ee nha,
‘min ge bao gm bth Ci lý hận ới những kh tiện tr tong, Kbs glen dng he tp pong piv su sí hơi,
‘bo 66 ce em pic oy thay ive ec hoe Si phone hú về bị thức cổa tùng môn học làm cho khối lượng thức mà
ic mish ide ng nn, hiện bế cô ác cm được
mở rộng
Thứ hai, có sự thay đỗi về phương pháp đạy học và hùnh thức
chọc tập: Các em được học nhiều môn học do nhiều thầy, cô giảng
cdạy, mỗi thầy cô có một phương pháp dạy học khác nbau nên các cem cũng bị ảnh hưởng nhiêu hơn Da số các thầy cô thường áp
dụng các phương th ee v chỉ động thi hon tog he tp Tính cấ và hinh pháp đạy bọc tích cực nên đòi hỏi các em phái
the tp ia tiện ện cũng uy đội Việc học hid nin được đến ta theo afi hình túc snb động khi: nồm như tảo
Ign, thực hành, thí nghiệm, tham quan
Thứ bá động cơ học ip của học sn rang bọc c s có một
cấu trúc phức tạp, đa dựng nhưng chưa bên vững Việc học của các .em được thúc đầy bởi nhiều loại động cơ, có động cơ xã hội, có
động e hận bức và động cơ cả nhận muôn được bạ bền nhận, nể phục
Thứ tư, thái độ học tập của học sinh trưng học cơ sở cũng
“được cấu trúc lại Có sự phân hỏa thái độ đối với các môn học: có
4
Trang 24
môn thích và môn không thích, có môn cần và môn không cần
“Từ đồ dẫn đến các thế độ tác nhau Hong học ọ: ĩ châm cí,
ích cực, đẩy trách nhiệm, đến ễ oải, thờ ơ, lười biếng Thái độ
tip pc cd em phy thuộc vào hứng hú, sở tích tông dc gioi, SMa wpe bo ội ảng na b và hương PM của các em,
* Cc dang hoại động khác
Noi lợi động học đọ, fe em dane ta gia vo aida dang tng tb eng dr ng oh ot ans ng ti ao CÁ củ đam gà nhộn bơi động nà ng
“chí nhằm thỏa mãn nhu cầu văn hóa mà còn thỏa mẫn nhu cẩu gja
Ty heabe 8 Ngoài sai
‘Yh hộ củ fai age ng, Ch em of tidy
‘én phong, tích cực tham gia các hoạt động xã hội khác nhau Đến
cuối tuổi thiểu niên, các em có thé gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng Se Sime tn in he go pc ek em moth THỦ ch Minh đạp ho cỉng nh hạ, XE bội ba nhật
Hệ nh dị sử hath ye ke sau hr ga mối
"tường “sạch và xanh”, giữ trật tự đường phố, giúp đỡ gia đình
Tưng th tc ng da wt cho ccm at Do thn ga cng ex i, al gun esi rừng
hận cách của tiểu gn due hh thành và phát
{ia ihn i co sri hi vi pt ib nở mi hig imlý
aut nt yc ein ong gt dwn cen ER PRR SR dng se sgt i an th a
sean Mn thins phic ds én nn ing cba ang cha eeu ipo CUl nb a gh om at tng ih
tale pl dco i he yc he King Thức và Liêm soát các hành động nhận túc, bành vỉ theo mage dich
"xác định; biết phân tích, lập các kế boạch hành động, ngôn ngữ đã đt HÀ ee pip vd neon on og nh ảnh
1.X Vwgôtdd cho rằng những thành tựu phát tiễn tâm lý cuỗi
"ổi nhi đồng đi khiến cá em mớ rộng và phát viễn hứng thủ cùng những mỗi quan tâm mối sên nhi lĩnh vực khác nhau tong giai đoạn chuyển tấp, và đócính là điều kiệ tăm ý chín muỗi cho sự
ình thành và phát tiễn tâm 6 ứa tuô tiể ni,
“tờ lú, s phá tiễn nhày ọt về tế ch, sự hay dba itn sb và ho động Qọe lập gio.) sựchía muỗi vàdm,
lý ở giai đoạn chuyển tếp là những điều kiện giớp cho tâm lý của
ứa tuổi thiểu niên hình thành và phát triển nhảy vọt về chất, đánh
cấu nộ bức ngặt ơn họng tong tên nh ph iế tên ý cá
IL HOAT DONG GIÁO TIẾP CỦA THIẾU NIÊN
Hot động giao tếp là hot động chủ đạo côa hiển niên Đây căng là mộ trong những đi kiện quan rụng của sự thất tiễn âm 1ý thiểu niên, Hoạt động go tp ở ỗi tiểu niên có những thay đội về cất so với hot động giao tp ở ti nhí đồng, đặc iết tương giao ệp với người lớn và bạn bè đồng rang lồn Giao dến Trang tí chấ tâm th ở thành hoạt động chủ đạo của tổi hiền niên
1 Gia tiếp của hiểu niên với người lớn, 1I, Đặc điễn gia tệp giữa tiếu niên với người lớn
`Nđ đặc trưng trong giao iếp của thiếu iện với người lớn là sự
ti ại mỗi quan hệ không bình đẳng giữa trẻ em và người lớn ở ‘adi nh ding, hình thành kiểu quan hệ mới dựa trên cơ sở của aự Đình đăng và ôn trọng
Quan he git tidy iễn với người lớn có những điềm đáng hủy se
“Mộ là, sự hát tiễn mạnh mẽ về th chắc sự thay đỗi của điều sign ng và các dạng hoạ động học tập, ao tp làm xuất biển
4
Trang 25- Miu iễn nột cân giác mi: "cần giác mình là người lớn” E.X "ngôn cho đy là cu lo tân ý mới rưng tân rong nhấn cách
qủa thiểu niên Các em cảm (hấy mình không còn là trẻ con nữa,
những cũng chưa phãi là người lớn thực sự Trọng cơ người các
cm, những nét ính cách "vn con, vừa người lớn” đan xen ah, đố lóc rộng thật cơn, nhưng đôi là ra vẻ người lớn thực
su Cle em hye di vi bt che ng lớn, nhưng vn co hiễu mơ hỗ vẻ thể gói người lớn Các cm có xu hướng thục chất các
‘un ênlăm người lín và luôn cổ gắng đổ được mọi người công 2Öân rằng mình đã lớn, nên tong suy ngộĩ và bình động các em
thường bộc lộ rõ nhu cầu được độc lập, được sự khẳng định mình
."Căm giác ìh là người lớn "làn đặc trưng tong nhân cách
thiếu niên, bia hiện lập trường sóng mới của thiệu niện đội với người ớn và bể giới xung quanh: Căm gác mình là người lớn
cược th hiện rất phong phố về nội dưng và hình thức: về hình
thức, các em bất đầu quan tâm đến cách ăn mặc, đị đứng, nối
‘ning về nội dung, các em quan tâm đến những phẩm chất vài
ông lực iềng„ Trong học tập, các cm mun độc l nh hội tr
hức, mu có lo trường và quan điểm riêng Trong gia đình và xã:
bội các em) mẫn được độc lộp và không phụ buộc nhiều vào
“sồi lớn Trong gieo tấp các em sổ nhủ ch được độ lp, được
_4y khẳng định minh
Si phi ia nh người lớn biển niên phụ thuộc vào nhiều
‘yeu to: sự phát riển thé chất và sinh lý, điểu kiện sống và hoạt động, nh th cục huạt động của cá nhân, Hoàn cảnh sông khác
"nhau sẽ tác động nhiều đến trẻ Những trẻ có sự phát iễn mạnh mẽ
về thể chất, có cơ hội tiếp xúc nhiều đối tượng khác nhau, sớm phải ao động kiểm sẳng, hoặc sống tong những gia đình có chan biết
quan tâm đúng mức, biết tạo tạo điều kiện cho con sớm thé hiện ảnh độ lập sẽ phát iền ính đc lập tự chủ nhanh bơn những wesc
“Sự phát triển tính người lớn ở lứa tuổi này có thể xây ra theo
nhiều phương hướng khác nhau như hướng “sách vỡ”, hướng “học đội" hướng "độc lập, tự chữ Những cách thé hia tin người Tên khác nhan sẽ hình, tình những xà hướng phát tin hệ thông
gl cố ội đong khác nhau, đánh dẫu ng cade Ab với những nhận khác nhu
“
Tải là như cầu được đc lập, được tự Kiẳng đọh nành tong -uen hệ với người lớn được tế iện ri co, Các em đồi hội người lớp phải đổi xử bình đẳng, tôn trọng, tỉn tướng và mở rộng quyền hạn độc Hp ca các em Nêu người lớn không tuy ổi czh ứng xi; vẫn đôi xử với các cm heo kế các em là rể con, r nh chờ sắc em cao iệp hồ bạo vào từng việc làn của các cm Mi ta,
‘iim sit cht ch việc bọ tập và snb hot của các cm thi ng cách này hy cách kh các m sẽ cô những Đái độ và nhân ng Liêu co chống ‘gd cỗ li người lớn thẳng phụcùng yêu cu của người lớn nể đổi lạ người lớn một cách công khai lay ngÌm tỉnh người lớm
Xu được dip ứng các nhu cầu, biểu niển cảm thấy sung sướng hồi ông, Những cổ gắng cửa các em được người lớn thừa
"bận có tác đng thúc đùy các cm tíh cực hot động, chấp nhận
‘hg chin mye do dev in ving eb người lớn
đa là, ong quan bệ với người lớn, ở thắt niên xi hiện
“nhiễu mâu tuấn Trước hết là những mâu thun nội tại bên tong của trẻ, Một mặt các en cô nhu cầu, mơng man được độc ập, thợ Hội gầm s an nặ kế ác om vn at sầu mong muôn được nguời lớn gần gũi, cịa sẻ, động viên định hướng cho mình Tiếp heo, là những máu thuận giỏa bản tiên thiểu iện với người lớn Mặt mặ, tiểu niga cảm tây mình đã lớn, miễn được người lớn đối xử bình đăng và tôn trong Tuy hiện, không phả tắ cả người lớn đều bắt nhịp được những mơng muốn đó của thiếu niên và ding thay dBi kiểu quan hệ cũ (khổng
nh đăng) sang kiễu qua hệ mới, mà tông thường người lớn đã
«qen dBi xử với các cm như rẻ nhỏ iơn nữa sự hay đổi nào cũng sản cổ thời gian và bản tần người lớn cũng gập nhiều kh khả
‘hi phi thay đổi thi que, Vi l£ đó nên ới hiểu niển hườngnÃy gi những xung đột giao têp giữa người lớn
“Bắn là, tong tương tá vớ người lớ iu niên có xu hưởng caving di hỏa những tc động của người ln mì bản tin các em cảo không phủ hợp Các em hay uy đến, thỗi phông, cường điệu bóa những tá động đô Chỉ cẳn người lớn hình xứ làm tổn thương chất ít đễn các em bi các em thường xem đồ là sự xúc ham lớn và phản ứng tiêu cục Xới cường độ mạnh, ong khí hồng hành vi cô thể gấy nguy bạ đến tính mạng người khác và
4