Trong bối cảnh ấy , kinh tế với nhữngbước tiến đáng kể đang và sẽ hòa mình vào nền kinh tế quốc tế.Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã mở ra không gian pháttriển mới cho nền kinh tế Vi
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI NAM
TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ
PHÂN TÍCH TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC
TẾ CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY,
VIỆT NAM CẦN LÀM GÌ ĐỂ HÒA NHẬP MÀ
KHÔNG HÒA TAN VÀO KINH TẾ THẾ GIỚI.
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Đăng Thu
Sinh viên thực hiện: Đặng Thị Thảo
Mã sinh viên: 1456010035
Lớp: PR 14 – 01_ Khoa Truyền Thông
Hà Nội, 2021
Trang 2MỤC LỤC
L I M ĐẦẦU Ờ Ở 3
N I DUNG Ộ 4
CH ƯƠ NG I: C S LÝ LU N VÀ TÁC Đ NG C A H I NH P KINH TẾẾ QUỐẾC TẾẾ ĐỐẾI V I VI T NAM Ơ Ở Ậ Ộ Ủ Ộ Ậ Ớ Ệ 4 1.1 Cơ sở lý luận chung về hội nhập kinh tế quốc tế 4
1.1.1 Khái ni m h i nh p kinh tếế quốếc tếế ệ ộ ậ 4
1.1.2 B n chấết c a h i nh p kinh tếế quốếc tếế ả ủ ộ ậ 5
1.1.3 H i nh p quốếc tếế là m t xu thếế tấết yếếu l n c a th i đ i ngày nay ộ ậ ộ ớ ủ ờ ạ 5
1.2 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế với Việt Nam 6
CH ƯƠ NG II: TIẾẾN TRÌNH H I NH P KINH TẾẾ QUỐẾC TẾẾ C A VI T NAM VÀ S HÒA NH P C A NÓ Ộ Ậ Ủ Ệ Ự Ậ Ủ VÀO KINH TẾẾ THẾẾ GI I Ớ 7
2.1 Quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam 7
2.2 Thành tựu và hạn chế của việc hội nhập quốc tế: 11
2.2.1 Thành t u h i nh p kinh tếế quốếc tếế : ự ộ ậ 11
2.2.2 H n chếế c a vi c h i nh p kinh tếế quốếc tếế ạ ủ ệ ộ ậ 13
2.3 Để kinh tế Việt Nam không bị hòa tan trong hội nhập 14
CH ƯƠ NG III: CÁC GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU CHO H I NH P KINH TẾẾ C A VI T NAM Ả Ệ Ả Ộ Ậ Ủ Ệ 16
KẾẾT LU N Ậ 17
TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 18
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế đang là một xu thế tất yếucủa thời đại nó diễn ra mạnh mẽ khắp các châu lục, chi phối đờisống kinh tế của hầu hết các nền quốc gia trên thế giới : Một hệquả tất yếu của nền kinh tế toàn cầu hóa là kinh tế của các quốcgia sẽ ngày càng thu hẹp lại, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nềnkinh tế sẽ ngày càng trở nên chặt chẽ Nền kinh tế thế giới đangtừng ngày từng giờ biến đổi làm xuất hiện xu thế mới – hìnhthành nền kinh tế toàn cầu Trong bối cảnh ấy , kinh tế với nhữngbước tiến đáng kể đang và sẽ hòa mình vào nền kinh tế quốc tế.Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã mở ra không gian pháttriển mới cho nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt kể từ khi gia nhập
Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007 Quan hệ hợp tácphát triển với nhiều quốc gia trong khu vực và thế giới đã gópphần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, mở ranhiều cơ hội để tăng cường chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúcđẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Với mong muốn tìm hiểu rõ bản chất, mối quan hệ của củaquá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam với thế giới nên
em quyế định chọn đề tài tiểu luận “Phân tích tiến trình hội nhậpkinh tế quốc tế của việt nam Trong giai đoạn hiện nay, việt namcần làm gì để hòa nhập mà không hòa tan vào kinh tế thế giới.”
để từ đó có cái nhìn sâu sắc, toàn diện hơn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,nội
dung tiểu luận bao gồm 3 chương:
Chương I: : Cơ sở lý luận và tác động của hội nhập kinh tế quốc
tế đối với Việt Nam.
Trang 4Chương II: Thực trạng của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam và sự hòa nhập của nó vào kinh tế thế giới.
Chương III: Các giải pháp nâng cao hiệu quả cho hội nhập kinh tế của Việt Nam.
NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ ĐỐI VỚI VIỆT NAM.
1.1 Cơ sở lý luận chung về hội nhập kinh tế quốc tế.
1.1.1 Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế.
Hội nhập kinh tế là sự gắn kết nền kinh tế của một nước vàocác tổ chức hợp tác kinh tế khu vực và toàn cầu, trong đó cácthành viên quan hệ với nhau theo các nguyên tắc,quy định chung.Sau chiến tranh thế giới thứ hai đã xuất hiện các tổ chức như LiênMinh Châu Âu, Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV), Hiệp định chung
về thuế quan và thương mại (GATT) Từ những năm 1990 trở lạiđây, tiến trình này phát triển mạnh cùng với xu thế toàn cầu hoáđời sống kinh tế, thể hiện ở sự xuất hiện của nhiều tổ chức kinh tếkhu vực và toàn cầu
Hội nhập quốc tế của Việt Nam là giai đoạn phát triển cao của hợp tác quốc tế,
là quá trình áp dụng và tham gia xây dựng các quy tắc và luật lệ chung của cộngđồng quốc tế, phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc của Việt Nam
- Hội nhập kinh tế quốc tế có nhiều mức độ: Từ một vài lĩnh vựcđến nhiều lĩnh vực, một vài nước đến nhiều nước
- Hội nhập kinh tế quốc tế nhằm giải quyết những vấn đề chủ yếu:
• Đàm phán cắt giảm thuế quan;
• Giảm, loại bỏ hàng rào phi thuế quan;
Trang 5• Giảm bớt các hạn chế đối với dịch vụ;
• Giảm bớt các trở ngại đối với đầu tư quốc tế;
• Điều chỉnh các chính sách thương mại khác;
• Triển khai các hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế…có tính chấttoàn cầu
Như vậy, có thể thấy vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế trong bốicảnh hiện nay không chỉ đơn thuần là giới hạn trong phạm vi cắtgiảm thuế quan mà đã được mở rộng cho tất cả các lĩnh vực liênquan đến chính sách kinh tế-thương mại, nhằm mục tiêu mở rộngthị trường cho hàng hoá và dịch vụ, loại bỏ các rào cản hữu hình
và vô hình đối với trao đổi thương mại quốc tế
1.1.2 Bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế.
Đó là sự liên hệ, phụ thuộc và tác động qua lại lẫn nhau giữacác nền kinh tế quốc gia và nền kinh tế thế giới
• Là quá trình xóa bỏ từng bước và từng phần các rào cản vềthương mại và đầu tư giữa các quốc gia theo hướng tự do hóakinh tế
• Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong sản xuấtkinh doanh nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực cạnh tranh mạnhhơn, gay gắt hơn
• Vừa tạo điều kiện thuận lợi vừa yêu cầu và gây sức ép đối vớicác quốc gia trong công cuộc đổi mới và hoàn thiện thể chế kinhtế
• Tạo điều kiện cho sự phát triển của từng quốc gia và cộng đồngquốc tế trên cơ sở trình độ phát triển ngày càng cao và hiện đạicủa lực lượng sản xuất
Trang 6• Tạo điều kiện cho sự di chuyển hàng hóa, công nghệ, sức laođộng, kinh nghiệm quản lý giữa các quốc gia.
1.1.3 Hội nhập quốc tế là một xu thế tất yếu lớn của thời đại ngày nay.
Hội nhập quốc tế là một quá trình tất yếu, do bản chất xã hộicủa lao động và quan hệ giữa con người Các cá nhân muốn tồntại và phát triển phải có quan hệ và liên kết với nhau tạo thànhcộng đồng Nhiều cộng đồng liên kết với nhau tạo thành xã hội
và các quốc gia-dân tộc Các quốc gia lại liên kết với nhau tạothành những thực thể quốc tế lớn hơn và hình thành hệ thốngthế giới
Sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường đòi hỏi phải mởrộng các thị trường quốc gia, hình thành thị trường khu vực vàquốc tế thống nhất Đây là động lực chủ yếu thúc đẩy quá trìnhhội nhập kinh tế quốc tế nói riêng và hội nhập quốc tế nói chung.Hội nhập quốc tế đã trở thành một xu thế lớn và một đặc trưngquan trọng của thế giới hiện nay Không ít người khẳng định rằngchúng ta đang sống trong thời đại toàn cầu hóa Nói một cáchkhác, thời đại hội nhập toàn cầu Xu thế này chi phối toàn bộquan hệ quốc tế và làm thay đổi to lớn cấu trúc của hệ thống thếgiới cũng như bản thân các chủ thể và mối quan hệ giữa chúng
1.2 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế với Việt Nam
Đối với xuất, nhập khẩu: Quá trình thực hiện các cam kết cắt giảm thuế quan trong hội nhập kinh tế quốc tế, hoàn thiện hệ thống quản lý hải quan theo tiêu chuẩn quốc tế và cắt giảm
hàng rào thuế quan đã tạo ra tác động tích cực đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam
Đối với chuyển dịch cơ cấu sản xuất hàng xuất khẩu: Hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt là chuyển dịch cơ cấu sản xuất hàng hóa xuất khẩu theo hướng tích cực, phù hợp với chủ trương công nghiệp hóa theo hướng hiện đại, theo đó tập trung nhiều hơn vào các mặt hàng chế biến, chế tạo có giá trị và hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn
Đối với thu hút FDI: Cùng với việc cải thiện môi trường đầu tư, hội nhập kinh tế quốc tế đã và sẽ mở ra các cơ hội lớn đối với
Trang 7lĩnh vực đầu tư của Việt Nam Đầu tư tại Việt Nam, các nhà đầu
tư có thể tiếp cận và hưởng ưu đãi thuế quan từ các thị trường lớn mà Việt Nam đã ký kết FTA như khu vực ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ
Đối với thu ngân sách nhà nước: Lộ trình cắt giảm thuế trong các FTA sẽ dẫn tới giảm nguồn thu NSNN đối với hàng hóa nhập khẩu Tuy nhiên, tác động của việc giảm thuế đối với tổng thu NSNN về cơ bản là không lớn
Đối với lĩnh vực xuất nhập khẩu: Dù hàng rào thuế quan được
dỡ bỏ, song việc có tận dụng được các ưu đãi về thuế quan để
mở rộng thị trường hay không lại phụ thuộc vào việc đáp ứng cácyêu cầu về quy tắc xuất xứ cũng như các yêu cầu khác (an toàn thực phẩm, vệ sinh dịch tễ ) Với năng lực tự sản xuất và cung ứng nguyên phụ liệu còn hạn chế, thì những yêu cầu về quy tắc xuất xứ hàng hóa lại đang đặt ra thách thức và mối lo ngại cho các doanh nghiệp Việt Nam
Đối với sản xuất trong nước: Việc tự do hóa thuế nhập khẩu sẽ dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng nguồn hàng nhập khẩu từ các nước, đặc biệt là từ các nước TPP, EU vào Việt Nam do giá thành
rẻ hơn, chất lượng và mẫu mã đa dạng, phong phú hơn sẽ tác động đến lĩnh vực sản xuất trong nước
Ngoài ra, khi hàng rào thuế quan được gỡ bỏ nhưng các hàng rào kỹ thuật không hiệu quả, Việt Nam sẽ trở thành thị trường tiêu thụ các sản phẩm chất lượng kém, ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng trong khi lại không bảo vệ được sản xuất trong nước
Đối với lĩnh vực đầu tư: Việc gia tăng dòng vốn nước ngoài vào Việt Nam cũng đặt ra yêu cầu về tăng cường năng lực của cơ quan quản lý trong việc giám sát dòng vốn ra vào, tránh nguy cơbong bóng hoặc rút vốn ồ ạt, để nền kinh tế có thể hấp thụ lượngvốn một cách có hiệu quả
Trang 8CHƯƠNG II: TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM VÀ SỰ HÒA NHẬP CỦA NÓ VÀO KINH TẾ
THẾ GIỚI.
2.1 Quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam
Hiện nay Việt Nam đã bước vào một giai đoạn hội nhập quốc tếsâu sắc và toàn diện hơn bao giờ hết Tính đến năm 2011, chúng
ta đã có quan hệ ngoại giao với 179 quốc gia, có quan hệ kinh
tế, thương mại, đầu tư với hơn 220 quốc gia và vùng lãnh thổ.Việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) năm
2007 đã đưa quá trình hội nhập của đất nước từ cấp độ khu vực(ASEAN năm 1995) và liên khu vực (ASEM năm 1996, APEC năm1998) lên đến cấp độ toàn cầu Việt Nam đã đảm nhận thànhcông vị trí Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an, cơ quanquyền lực hàng đầu của Liên hợp quốc, nhiệm kỳ 2008 – 2009.Việt Nam cũng đảm nhận thành công vai trò Chủ tịch ASEANtrong năm ASEAN 2010 Chặng đường hơn 25 năm đổi mới và hộinhập quốc tế là một quá trình nỗ lực bền bỉ của đất nước
Nhằm thúc đẩy tiến trình mở rộng quan hệ đối ngoại, Đại hội
VI của Đảng nêu chủ trương chiến lược: “mở rộng sự hợp tác vàtranh thủ sự ủng hộ quốc tế” Trên cơ sở đó và trước những diễnbiến phức tạp của tình hình quốc tế sau sự tan rã của Liên Xô,Hội nghị Trung ương 3 khóa VII (1992) chính thức xác định đườnglối đối ngoại độc lập tự chủ, rộng mở, đa dạng hóa, đa phươnghóa các quan hệ quốc tế
Chủ trương chiến lược của Đại hội VII tiếp tục được Đại hội VIIIkhẳng định, bổ sung và đến Đại hội IX phát triển thành “ViệtNam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộngđồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình độc lập và phát triển” Nhưvậy, quá trình đổi mới tư duy đối ngoại của Đảng đã đưa đếnviệc xác lập những nội dung, tính chất cơ bản trong đường lối đốingoại từ “rộng mở”, “là bạn” đến “đa dạng hóa, đa phương hoáquan hệ quốc tế” và “sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy” Đây là
sự thể hiện tinh thần độc lập tự chủ, sáng tạo, kiên định vềnguyên tắc và linh hoạt về sách lược, gắn kết mục tiêu cáchmạng và định hướng phát triển đất nước vào những xu thế pháttriển của thời đại Với sự điều chỉnh chính sách đối ngoại như đãnêu, Việt Nam đã từng bước phá được thế bị bao vây cấm vận,hóa giải tương đối thành công những khó khăn, bất cập trongquan hệ đối ngoại, nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế,
Trang 9hội nhập ngày càng chủ động, tích cực và sâu rộng với khu vực
và thế giới
Liên kết kinh tế quốc tế được thúc đẩy sâu rộng Nổi bật làviệc ký và thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA); thúcđẩy thương lượng, ký hiệp định về những vấn đề mới như kinh tế
số, thương mại điện tử…; xây dựng và thông qua những địnhhướng hợp tác dài hạn Thứ hai, nội hàm hợp tác và liên kết kinh
tế được điều chỉnh sâu sắc, gắn với phát triển bền vững, baotrùm và quá trình số hóa Thứ ba, xu hướng điều chỉnh các chuỗicung ứng, dịch chuyển các hoạt động đầu tư, kinh doanh đượcđẩy mạnh hơn song không đơn giản và dễ dàng
Tình hình này tác động nhiều chiều đến Việt Nam, nhất là khinước ta bước vào giai đoạn hội nhập và liên kết sâu rộng Chủđộng, tích cực tham gia hiệu quả các liên kết kinh tế quốc tế tạo
cơ hội giúp chúng ta tiếp tục đa dạng hóa thị trường, đối tác, thuhút nguồn lực để phát triển, tranh thủ các xu hướng lớn hiệnnay, nhất là tại Châu Á - Thái Bình Dương, nhằm phục hồi vàtăng trưởng nhanh, bền vững Việc đảm nhiệm vai trò Chủ tịchHiệp hội các quốc gia Ðông - Nam Á (ASEAN) năm 2020, Chủ tịchHội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA) 2020 và Ủy viên khôngthường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020 -
2021 giúp chúng ta phát huy tiếng nói trong các khuôn khổ đaphương, cùng các đối tác tham gia quá trình định hình các cấutrúc, xây dựng luật lệ kinh tế - thương mại phù hợp lợi ích chung.Việt Nam đặc biệt coi trọng tiến trình bình thường hóa và pháttriển quan hệ với Trung Quốc Sau Đại hội VI, Việt Nam đã xemxét lại toàn bộ mối quan hệ với Trung Quốc, khẳng định rõ TrungQuốc là một nước XHCN, nhân dân Trung Quốc là nhân dân cáchmạng và có truyền thống hữu nghị lâu đời với nhân dân ViệtNam Trung Quốc trong tư cách vừa là một nước láng giềng, vừa
là một nước lớn, vừa là một nước XHCN được Việt Nam nhận thức
có vai trò rất quan trọng đối với hoà bình, ổn định của Việt Nam
và của cả Đông Nam Á, đồng thời cũng thấy rõ vị trí của ViệtNam trong chiến lược của Trung Quốc Hai nước đã ký Hiệp ước
về biên giới trên đất liền, Hiệp định về phân định vịnh Bắc Bộ,Hiệp định giải quyết vấn đề lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế vàthềm lục địa giữa hai nước trong vịnh Bắc Bộ và Hiệp định hợptác nghề cá trong vịnh Bắc Bộ Trong quan hệ với Trung Quốc,Việt Nam đã quán triệt tốt phương châm vừa hợp tác vừa đấutranh đối với những vấn đề còn bất đồng và tranh chấp thì kiêntrì lập trường nguyên tắc và sự độc lập tự chủ của mình
Trang 10Triển khai đường lối đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đadạng hóa, Đảng và Nhà nước Việt Nam coi trọng xây dựng vàphát triển quan hệ với các nước ASEAN Gia nhập ASEAN trởthành bước đột phá trong chính sách đối ngoại và hội nhập quốc
tế của Việt Nam, cho thấy rõ ưu tiên của Việt Nam đối với khuvực Từ sau sự kiện này, Việt Nam bước vào giai đoạn hội nhậpkhu vực mạnh mẽ, đồng thời cải thiện rõ rệt thế và quan hệ vớicác nước lớn Sau khi gia nhập ASEAN, Việt Nam nỗ lực thực hiệnđầy đủ mọi cam kết và trách nhiệm của một nước thành viên,chủ động đưa ra những sáng kiến nhằm thúc đẩy hợp tác khuvực, hoàn thành nhiều trọng trách trước Hiệp hội Việt Nam tiếptục mở rộng quan hệ nhiều mặt, trên nhiều tầng nấc trong khuônkhổ đa phương và song phương, đóng góp thiết thực vào quátrình hợp tác liên kết ASEAN hướng tới mục tiêu trước tiên là tớiđây tiếp tục là bản sắc, mục tiêu phấn đấu của Cộng đồngASEAN, khi Hiệp hội nhắm đến tạo dựng vị thế, hình ảnh, vai tròmới với tinh thần đóng góp có trách nhiệm cho đối thoại và hợptác trên sân chơi toàn cầu Vấn đề thứ hai, theo lãnh đạo ViệtNam, Cộng đồng ASEAN sẽ kết nối hiệu quả nội khối và hội nhậpsâu rộng với bên ngoài, dựa trên sự lan tỏa của cách mạng côngnghiệp 4.0 Cộng đồng ASEAN sẽ là mẫu hình của kinh tế tuầnhoàn với những sức mạnh mới Không những thế, trong năm qua,Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng vào việc xây dựngcộng đồng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Hiếnchương ASEAN Dấu ấn của Việt Nam ghi đậm nét trong quátrình phát triển hơn 50 năm của ASEAN Việc chủ trì tổ chức suôn
sẻ hàng loạt hội nghị quan trọng theo hình thức trực tuyến đãcho thấy kết quả thành công trong quá trình chuyển đổi số ở ViệtNam, là minh chứng cho năng lực và khả năng sẵn sàng của ViệtNam trong thời đại kỷ nguyên số Sau 25 năm tham gia ASEAN,Việt Nam đã trở thành một trong những thành viên nòng cốt, dẫndắt, xây dựng và xác định các luật chơi trong ASEAN và khu vực,trở thành một chỗ dựa vững chắc và tin cậy
Bình thường hoá quan hệ với Mỹ là một hướng lớn trong hoạtđộng đối ngoại của Việt Nam Quan hệ với Mỹ có ý nghĩa chiếnlược đối với yêu cầu an ninh và phát triển của nước ta Cải thiệnmối quan hệ hai nước góp phần củng cố vị thế quốc tế của ViệtNam, tác động tác động mạnh mẽ đến quan hệ của tất cả cácnước khác, nhất là các nước phương Tây đối với Việt Nam, thúcđẩy quan hệ của Việt Nam với các tổ chức tài chính – tiền tệquốc tế, từng bước đi vào thị trường rộng lớn của Mỹ, tranh thủkhoa học kỹ thuật tiên tiến, nguồn vốn đầu tư… Năm 1994,chính quyền Mỹ huỷ bỏ cấm vận chống Việt Nam và tháng