MỘT SỐ TRÒ CHƠI GIÚP HỌC SINH LỚP MỘT HỌC TỐT MÔN TOÁN . Năm học 2020 – 2021 là năm học đầu tiên áp dụng Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (GDPT 2018). Sách giáo khoa được xem như một ngữ liệu, nhằm giúp học sinh đạt chuẩn trong chương trình quy định phát huy phẩm chất, năng lực cho học sinh theo định hướng của Chương trình GDPT 2018, cũng theo lẽ đó sách giáo khoa không còn là pháp lệnh như trước đây.
Trang 1MỘT SỐ TRÒ CHƠI GIÚP HỌC SINH LỚP MỘT HỌC TỐT MÔN TOÁN
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Năm học 2020 – 2021 là năm học đầu tiên áp dụng Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (GDPT 2018) Sách giáo khoa được xem như một ngữ liệu, nhằm giúp học sinh đạt chuẩn trong chương trình quy định phát huy phẩm chất, năng lực cho học sinh theo định hướng của Chương trình GDPT 2018, cũng theo lẽ đó sách giáo khoa không còn là pháp lệnh như trước đây
Đối với học sinh tiểu học, trò chơi trong dạy học cũng là một nhu cầu khôngthể thiếu được Vì vậy, việc sử dụng các trò chơi học tập trong giờ học Toán là hếtsức cần thiết và có ích Trò chơi học tập là hoạt động được tổ chức có tính chất vuichơi, giải trí nhưng có nội dung gắn với bài học hoặc hoạt động học tập của họcsinh Trò chơi học tập có tác dụng giúp học sinh: thay đổi động hình, chống mệtmỏi, tăng cường khả năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã học, phát triểnhứng thú, tập thói quen tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận.Khi chơi, trẻ tưởng tượng, suy ngẫm, thử nghiệm, lập luận để đạt kết quả mà lạikhông nghĩ mình đang học Sự “khô khan” của giờ học Toán do đó sẽ được giảmnhẹ, quá trình học tập diễn ra một cách tự nhiên, hấp dẫn hơn “Học mà chơi, chơi
mà học” là một hình thức học tập ngày càng được đông đảo các thầy cô giáo quantâm Việc tổ chức các tiết học sao cho nhẹ nhàng, thoải mái mà vẫn đảm bảo đượcchất lượng dạy và học là rất quan trọng Đặc biệt là đối với các em nhỏ trong giờhọc Toán Với các em học ra học, chơi ra chơi nhưng không có nghĩa là không thểchơi trong giờ học
Hơn nữa đối với học sinh lớp 1, bước vào trường tiểu học, được làm quenvới nhiều kiến thức mới - những kiến thức cơ bản ban đầu của chương trình họcphổ thông Với môn Toán lớp Một, cộng, trừ các số tự nhiên từ 1 đến 100 là nhữngviên gạch nền móng đầu tiên lâu dài của học sinh Làm thế nào để các em nắmchắc chắn, chương trình làm nền tảng sau này để em tiếp thu nhanh cộng, trừ các
số lớn hơn: số cộng 3, 4, 5…chữ số Đối với lớp 1, mục tiêu dạy học Toán là hìnhthành và phát triển các phẩm chất chủ yếu; năng lực chung và năng lực toán học ởmức độ phù hợp với HS lớp 1
Bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp dạy lớp Một Tôi nhận thức được điều
đó qua thực tế dạy học Tôi luôn băn khoăn làm thế nào để tổ chức cho HS củng
cố, hệ thống bảng cộng, trừ các số có hiệu quả?
Từ những suy nghĩ trên, tôi đã mày mò và đưa ra áp dụng “Tổ chức trò chơi
học tập trong dạy học môn Toán lớp 1”.
PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Trang 2Chuyển từ bậc học Mầm non sang bậc học Tiểu học, HS các lớp đầu cấp tiểuhọc vẫn có nhu cầu vui chơi rất lớn mặc dù học tập đã trở thành hoạt động chủ đạo.Tâm lí của trẻ lứa tuổi tiểu học luôn thích cái mới, cái lạ, cái hấp dẫn có nhiều màusắc sặc sỡ Chính vì vậy, yêu cầu GV phải xây dựng trò chơi thật hấp dẫn có nhiềuhình thức phù hợp với lứa tuổi, trình độ cho các em và quan trọng hơn cả là cần cónhững phương pháp tổ chức trò chơi hợp lí, mang lại hiệu quả tích cực Việc tổchức học tập có yếu tố vui chơi hợp lí là rất cần thiết để giúp trẻ thực hiện nhiệm
vụ học tập một cách nhẹ nhàng, thoải mái, đầy hứng thú Những hiểu biết về đặcđiểm tâm lý lứa tuổi, về hoạt động học của các em là cơ sở khoa học để giáo viênthực hiện tốt việc này
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Môn toán – môn học từ xưa đến nay được xem là khô khan hóc búa, mangtính trừu tượng cao Vì vậy, việc lĩnh hội tri thức toán học là rất khó khăn đối vớihọc sinh lớp một Điều này cũng dễ hiểu vì: để lĩnh hội được tri thức toán học thìhọc sinh cần phải biết so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá và khái quáthoá mà chức năng trừu tượng hoá và khái quát hoá ở trẻ còn chưa phát triển đầyđủ
Thêm vào đó là lượng kiến thức môn toán đưa vào chương trình ngày càng nhiều
đã dẫn tới sự quá tải, làm cho học sinh phải tiếp thu tri thức rất vất vả, các em luôncảm thấy sợ, cảm thấy không khí căng thẳng, nặng nề mỗi khi bắt đầu giờ học… Vậy nên trò chơi học tập trong toán học là một trong những hình thức tốt để giúpcho việc lĩnh hội nội dung kiến thức môn toán ở trường một cách tích cực, tự giác,tránh gò ép, áp đặt đặc biệt là với các em HS lớp 1 Từ đó giúp cho học sinh nhớlâu, hiểu kĩ và vận dụng linh hoạt trong đời sống cũng như trong học tập
III THỰC TRẠNG:
1 Thuận lợi và khó khăn:
*Thuận lợi
Trong năm học 2021 – 2022, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 1A với tổng
số là 42 em Các em ngoan ngoãn, đoàn kết yêu thương nhau, biết vâng lời giáoviên Đồ dùng học tập, sách, vở được bố mẹ mua đầy đủ
Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, Trường TH … của chúng tôi đãđược trang bị khá tốt về cơ sở, vật chất trang thiết bị dạy học Các phòng học lớp 1
đa số được lắp đặt ti vi đáp ứng nhu cầu giảng dạy của giáo viên và sự tín nhiệm
Trang 3của phụ huynh học sinh BGH , chuyên môn hướng dẫn tổ khối xây dựng kếhoạch bài học phù hợp với điều kiện vừa học tập vừa phòng chống dịch COVID-19.
Một số phụ huynh có quan tâm đến việc học tập của con em, các em có đầy
đủ về đồ dùng học tập, phụ huynh cũng thường xuyên liên hệ với GVCN để nắmbắt tình hình học tập của con em mình
* Khó khăn
- Đa số gia đình các em học sinh có bố mẹ làm công việc sản xuất nôngnghiệp và công nhân tại các khu công nghiệp ngoại tỉnh (Bắc Ninh, Hải Phòng…)nhiều học sinh sống chủ yếu với ông bà nên được nuông chiều Nhiều em gia đình
bố mẹ mắc kẹt nơi xa vì tình hình dịch không ở cạnh con do vậy không kèm cặpđược con học tập thêm khi ở nhà, nhiều em lại tâm lý vì xa bố mẹ do vậy các em bịtác động về tâm lý nhiều khiến những lúc học không tập trung
- Lớp tôi chủ yếu là con em dân tộc thiểu số, tổng số 42 em, thì trong đó có
29 em dân tộc chiếm 72,5%, hơn một nửa em sống với ông bà, cụ thể 25 em chiếm62,5% Một số ông bà tuổi tác đã cao, lại học theo chương trình mới nên có phầnhạn chế trong việc kèm cặp các cháu học ở nhà cũng như giáo dục các em thóiquen sống hàng ngày
- HS với trình độ nhận thức khác nhau nên việc tiếp thu kiến thức không đồngđều, tôi rất vất vả khi truyền đạt kiến thức theo chương trình mới cho các em
+ Do tình hình dịch COVID-19, chương trình kế hoạch dạy học môn Toánthời lượng các tiết trong tuần tăng nên khó khăn trong việc tiếp nhận, ghi nhớ kiếnthức của HS
III NGUYÊN NHÂN
1 Về phía giáo viên:
Với Chương trình hiện hành bây giờ, thực hiện sách GDPT 2018 đặc biệt làlàm thế nào để dạy học theo hướng phát huy phẩm chất, năng lực cho học sinhtheo định hướng của Chương trình GDPT 2018 Tuy vậy, giáo viên chưa mạnh dạntrong việc thay đổi ngữ liệu, hay sử dụng các tài liệu bổ trợ để tiết học thực sựđược triển khai theo hướng mở và sáng tạo; mang lại hiệu quả học tập cho họcsinh Nói cách khác, việc bóc tách ngữ liệu trong chuỗi hệ thống kiến thức của sáchgiáo khoa đã được Bộ giáo dục và đào tạo thẩm định hay việc lựa chọn nội dungthay thế để giảng dạy và học tập ở lớp 1 gặp nhiều khó khăn Chương trình giáodục phổ thông 2018 nói chung và môn Toán nói riêng, sẽ giúp học sinh hình thành,phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và những năng lực đặc thù củamôn học
Trang 4Bên cạnh đó Giáo viên còn nhiều bỡ ngỡ trong việc thiết kế một kế hoạchdạy học phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh để nâng cao chất lượngdạy học toán.
Ngoài ra thời gian dành cho một tiết học Toán từ 35 đến 40 phút, đa số giáoviên còn dạy theo trình tự các bài tập, chưa lồng ghép được trò chơi vào các bài tậptoán, thời gian dành để củng cố kiến thức, bài cũ cho mỗi tiết dạy không nhiều từ 3đến 5 phút nên giáo viên chưa biết cách tổ chức như thế nào để thay đổi hình thứchoạt động giúp học sinh vừa ôn tập củng cố, vừa giảm bớt căng thẳng sau một thờigian học tập căng thẳng
Trình độ học sinh chưa đồng đều, học sinh thường uể oải, ít tập trung chú ývào bài học vì đặc điểm của học sinh lớp 1 là “Dễ nhớ, mau quên, chóng chán” Thêm vào nữa dịch bệnh diễn biến phức tạp, học sinh phải học qua trực tuyếnnên ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn toán
Vì vậy, chất lượng học tập Toán nhìn chung chưa cao Qua công tác nhận xét,đánh giá thường xuyên ở thời gian giữa kỳ I, tôi thu thập được kết quả học tập củahọc sinh Xin minh họa bảng số liệu thống kê Đánh giá kết quả giáo dục môn Toáncủa học sinh lớp tôi đầu năm học 2021 – 2022 như sau :
BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
38.10%
45.24%
16.67%
Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành
GIỮA KỲ I – NĂM HỌC 2021 -2022
Từ kết quả trên cho thấy: số học sinh chưa hoàn thành vẫn còn nhiều Thực
tế số học sinh đó còn rụt rè, nhút nhát chưa mạnh dạn, tích cực trong giờ học Vìthế, bản thân tôi quyết tâm nghiên cứu, áp dụng các trò chơi học tập vào giảng dạynhằm giúp học sinh hứng thú trong học tập, chống mệt mỏi, tăng cường khả năngthực hành, bước đầu biết vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn
Trang 53 Phụ huynh học sinh
Bước vào năm học 2021- 2022 là năm thứ hai học theo chương trình GDPT
2018 Tuy vậy Cha mẹ học sinh vẫn chưa nhận thức đầy đủ và đúng đắn về chủtrương, mục tiêu của Chương trình GDPT 2018 Phần lớn không biết cách hướngdẫn con học; căng thẳng trong quá trình cùng học với con; một số cha mẹ còn quánhiều kỳ vọng nên càng cố gắng trang bị cho các em thật nhiều kiến thức: Cho họcsinh biết đọc, biết viết và đếm số trước khi vào lớp 1, khiến các em chủ quan và
để trao đổi thông tin giữa giáo viên và phụ huynh học sinh, giữa phụ huynh của các
em học sinh với nhau Qua nhóm tôi yêu cầu phụ huynh gửi những clip hoạt độnghọc, đọc, viết cùng con lên nhóm để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm các cách mà họ
đã sử dụng để các phụ huynh khác tham khảo Tôi cũng chia sẻ những bạn luônhoàn thành tốt lên nhóm để phụ huynh theo dõi từ đó mà biết cách để giúp đỡ con
em mình tiến bộ hơn
Trang 6Những bạn được khen trong tiết toán
Trang 7Họ và tên
Tháng 9 Tháng 10 Tháng 11 Tháng 12Hài
lòng
Chưahàilòng
Hàilòng
Chưahàilòng
Hàilòng
Chưahàilòng
Hàilòng
Chưahàilòng
Giải pháp 2: Tăng cường hứng thú cho học sinh trong buổi học trực tuyến
Tình hình dịch diễn biến nghiêm trọng cả nước gồng mình chống dịch dovậy trường tôi cũng phải nghỉ học trên lớp một thời gian khá dài Để hỗ trợ các emtiếp tục học tập đúng tiến độ nhà trường đã tổ chức dạy học trực tuyến online.Trong quãng thời gian đó tôi đã nghiên cứu tìm tòi những biện pháp tốt nhất đểthiết kế những buổi lên lớp trực tuyến cùng với các em đạt hiệu quả học tập cao.
Tôi đã lựa chọn ứng dụng ZOOM và giảng dạy trực tuyến đối với học sinhlớp tôi Tôi thông báo đến toàn thể phụ huynh, hướng dẫn tải ứng dụng và truy cậpvào lớp học do tôi tạo để các em tham gia học tập qua điện thoại thông minh hoặcmáy tính
Trước khi buổi học diễn ra, tôi sẽ vào phòng Zoom sớm hơn tầm 10 phút đểduyệt cho các em vào sớm Khi học sinh nghe âm thanh sẽ thấy thú vị, mới mẻ vàgây chú ý hơn Tôi mở các bản nhạc, bài hát để to không khí vui tươi khi chuẩn bịbuổi học Có số ít buổi thì tôi gửi lên zoom 1 bức tranh giấu đồ vật, giấu chữ yêucầu học sinh trong lúc chờ sẽ tìm chữ, tìm đồ vật lẫn trong tranh Việc này giúp totâm thế vui tươi và hứng thú, thích vào học đúng giờ
Trang 8lớp tôi học trực tuyến qua ứng dụng zoom
Ở lớp các em được tham gia trực tiếp trò chơi, tuy nhiên khi học trực tuyến thì các
em tham gia trò chơi bằng thao tác, kéo thả, ấn chọn ngay trên màn hình nên rấtthích Ví dụ như:
Quizizz: Đây là trò chơi trên web, học sinh không phải cài đặt gì chỉ cần ấn vào
link điền tên mình là chơi được Có nhiều hình ảnh và dạng câu hỏi Học sinhthao tác trực tiếp lên màn hình Đặc biệt, việc soạn 1 trò chơi trên quizizz rấtnhanh Trong Quizizz có sẵn kho câu hỏi, bài tập tương tác mà giáo viên cảnước đã làm Tôi gõ tên nội dung mình muốn rồi nhấn tìm kiếm sẽ hiển ranhiều lựa chọn Tôi thấy câu nào hợp với nội dung mình cần thì ấn nút “add” sẽ
tự động đưa câu đó vào bài tôi thiết kế Cứ nhặt như vậy chỉ vài phút là có mộttrò chơi rất hay, nhiều hình ảnh và thú vị Khi chơi lại có nhạc, có thứ tự bảngđiểm nên học sinh rất thích, rất thi đua Khi thi xong, tôi chụp ảnh 3 bạn đứngnhất để nêu tên, tặng sao và đưa ảnh lên nhóm zalo lớp ngay
Trang 9giao diện khi học sinh ấn vào link tôi gửi, hs ấn bắt đầu là chơi
khi ấn vào học sinh sẽ chọn câu trả lời cho các câu hỏi
Ngoài ra còn một số ứng dụng trò chơi khác như: lasskick, blocket chơi tương tựnhư quizizz
Giải pháp 3: Thực hiện một số trò chơi trong dạy học môn Toán lớp 1
Khi tổ chức trò chơi thời gian tiến hành thường từ 2 đến 5 phút và thực hiệntheo các bước sau:
+ Nêu tên trò chơi
Trang 10+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luậtchơi.
+ Chơi thử
+ Chơi thật
+ Nhận xét kết quả chơi, thái độ người tham dự
+ Thưởng, phạt: Phân minh, đúng luật chơi
Giáo viên phải làm cho học sinh chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơithêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Nếu học sinh bị phạt thì giáo viênchỉ phạt bằng những hình thức đơn giản như hát, nhảy lò cò… Sau đây là một sốtrò chơi mà tôi đã thực hiện tại lớp 1A trong quá trình giảng dạy môn Toán
Ví dụ 1: Trò chơi: Ai nhanh – ai thắng?
+ Mục đích: Giúp HS viết đúng và nhanh các phép tính có kết quả đúng theoyêu cầu;
Rèn tính đoàn với kết đồng đội trong nhóm
+ Luật chơi: Yêu cầu HS viết phép tính đúng với kết quả theo yêu cầu Trong bài 3 trang 81 của bài 13: bảng cộng, bảng trừ trong phạm vi 10
Tôi vẽ 2 bông hoa trên bảng, các cánh hoa ghi 1 chữ số (VD: số 5,10) là kếtquả của các phép tính cần tìm Gọi hai nhóm HS,1 nhóm gồm 6 HS lên chơi
Trang 11Khi giáo viên hô: Bắt đầu thì các em tiếp sức nhau và ghi phép tính vào mỗicánh hoa có kết quả đúng theo yêu cầu Thời gian 1 phút, nhóm nào xong trướcnhóm đó dành đội thắng cuộc.
Mỗi phép tính tôi đọc lên, học sinh nêu kết quả, tôi quan sát kiểm tra và kếtluận kết quả đúng Cứ lần lượt đến hết 6 phép tính giáo viên sẽ nhận xét chung vàphạt những bạn chưa hoàn thành đúng bài (nhảy lò cò… 1 vòng trước lớp)
Ví dụ 1: Trò chơi: làm tính tiếp sức
Rèn kĩ năng làm tính cộng, trừ trong phạm vi 10
Trong bài tập 2 của bài 18 trang 106 Tôi tổ chức chơi như sau:
Tôi chuẩn bị sẵn ba hình như sau:
cách chơi
Tôi chọn ba đội chơi, mỗi đội 3 bạn Khi giáo viên ra hiệu lệnh bắt đầu chơithì bạn đầu tiên của mỗi đội lên điền kết quả phép tính đầu tiên vào hình tam giácrồi nhanh chóng trao lại bút viết cho bạn thứ hai, như vậy, bạn thứ ba lên điền kếtquả phép tính cuối cùng vào ngôi sao
Đội nào làm đúng và nhanh hơn sẽ thắng cuộc
Ví dụ 3:
Bài17: Ôn tập các số trong phạm vi 10 (SGK, trang 103)
Tôi áp dụng trò chơi: “Xếp đúng thứ tự” (ở bài 2 trang 103)
Trang 12Mục đích: Củng cố về so sánh thứ tự các số trong phạm vi 10
*Chuẩn bị:
Tôi chuẩn bị cho học sinh một số tấm bìa và dặn phụ huynh chuẩn bị chocác em trước đó Mỗi em có đủ 4 tấm bìa, trên đó có ghi các số: 6 ; 8 ; 5; 7 (dạngquân bài)
+ Ví dụ:
*Cách chơi: Chơi theo cá nhân
Mỗi học sinh để sẵn các tấm bìa trên bàn Giáo viên ra hiệu lệnh Hãy sắp xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn (hoặc từ lớn đến bé)” Các bạn xếp
lại quân bài theo hiệu lệnh của giáo viên Ai làm xong trước và đúng sẽ thắng cuộc
Trò chơi này, tôi huy động lớp trưởng, lớp phó luân phiên tham gia làmtrọng tài để kiểm tra các bạn ở 3 dãy lớp Khi nghe lệnh hô của tôi, các em nhanhchóng xếp các số theo yêu cầu của tôi (Từ bé đến lớn và ngược lại) trong cùng mộtthời gian nhất định Học sinh nào chưa làm xong và xếp không đúng sẽ bị loại ….Nhắc nhở các em sửa sai, nhận xét tuyên dương Sau đó tôi tổng kết, sửa bài trênbảng và cho học sinh đọc lại kết quả đúng
