Giáo án tự chọn ngữ văn 11 soạn chuẩn cv 5512 mới nhất (kì 2)

Giáo án tự chọn ngữ văn 11 soạn chuẩn cv 5512 mới nhất (kì 2) Kế hoạch bài dạy tự chọn ngữ văn 11 soạn chuẩn cv 5512 mới nhất (kì 2)

Trang 1

CHỦ ĐỀ 1 : ÔN TẬP CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN

RÈN KĨ NĂNG MỞ BÀI VÀ KẾT BÀI TRONG VĂN NGHI LUẬN

Môn học: Ngữ văn 11 Thời gian thực hiện:Tiết 1-2 (02 tiết)

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

HÓA

Nắm vững hơn các bài học về văn nghị luận lập dàn ý, tạo đoạn,

hiểu thêm về yêu cầu đề

Giúp HS hiểu rõ hơn những đặc trưng cơ bản của thể loại văn nghị

luận: cách triển khai, đặc điểm diễn đạt

KT

NĂNG LỰC ĐẶC THÙ : Đọc – nói – nghe –viết

2 - Tìm hiểu các thao tác lập luận liên quan đến phần làm văn Đ2

3 - Biết cách phân tích thể loại văn nghị luận cả nghị luận xã hội và

nghị luận văn học

Đ3

4 - Thực hành lập dàn ý cho một số đề văn nghị luận Đ4

5 - Hệ thống hóa kiến thức, sắp xếp tư liệu, làm việc nhóm, phản

biện vấn đáp

N1

6 - Có khả năng tạo lập một văn bản nghị luận V1 NĂNG LỰC CHUNG:GIAO TIẾP VÀ HỢP TÁC, GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

7 Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn thành nhiệm

vụ nhóm được GV phân công

GT-HT

Trang 2

8 Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề;

biết đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1.Thiết bị dạy học: Máy chiếu/Tivi, giấy A0, A4,…

Phương án đánh giá

HĐ 1: Mở

đầu

(10 phút)

Huy động, kích hoạt kiến thức trải nghiệm nền của

HS có liên quan đến bài học

- Nêu và giảiquyết vấn đề

- Đàm thoại,gợi mở

Đánh giá quacâu trả lời của

cá nhân cảmnhận chung củabản thân;

Do GV đánh giá

HĐ 2: Khám

phá kiến thức

(50 phút)

HT,GQVĐ

Đ1,Đ2,Đ3,GT-1 VIẾT PHẦN

MỞ BÀI

2 VIẾT PHẦN KẾT BÀI

Đàm thoại gợi mở; Dạyhọc hợp tác (Thảo luận nhóm, thảo luận cặp đôi); Thuyết

Đánh giá quasản phẩm, quahỏi đáp; quatrình bày do

GV và HS đánhgiá

Đánh giá qua

Trang 3

trình; quan sát thái độ

của HS khithảo luận do

Vấn đáp, dạy học nêu vấn đề,thực hành

Kỹ thuật:

động não

Đánh giá quahỏi đáp; quatrình bày do

Đánh giá qua quan sát thái độcủa HS khi thảo luận do

Đàm thoại gợi mở;

Thuyết trình; Trực quan

Đánh giá quasản phẩm, quatrình bày do

GV đánh giá

B CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1 MỞ ĐẦU ( 10 phút)

1 Mục tiêu: Đ1, GQVĐ

2 Nội dung hoạt động: Vận dụng kĩ năng quan sát, kĩ thuật động não, trình bày

một phút để nắm bắt tinh thần chung của bài học

3 Sản phẩm :Câu trả lời của Hs

Trang 4

4.Tổ chức thực hiện:

Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Thực hiện nhiệm vụ học tập:

Các nhóm HS trao đổi thảo luận và báo cáo sản phẩm

GV quan sát, nhắc nhở HS về cách thức báo cáo sản phẩm

Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS nghe câu hỏi và chuẩn bị câu trả lời các câu hỏi của GV

GV quan sát, theo dõi HS trả lời các câu hỏi, GV chú ý bao quát HS trong toàn lớp

Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV hướng dẫn, yêu cầu HS tự nhận xét, đánh giá kết quả làm việc của HS

HOẠT ĐỘNG 2+3: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC – LUYỆN TẬP

1 Mục tiêu: Đ2, Đ3, Đ4, N1, NG1, TC-TH, GT-HT

2.Nội dung hoạt động: Giúp HS hiểu rõ hơn những đặc trưng của văn nghị luận

3 Sản phẩm:các sản phẩm của dạy học dự án, câu trả lời miệng, sơ đồ tư duy

4 Tổ chức hoạt động:

I VIẾT PHẦN MỞ BÀI

Chuyển giao nhiệm vụ học tâp:

*Thực hiện yêu cầu phần I: tìm hiểu các cách mở bài cho đề bài

+ Đề bài: Phân tích giá trị nghệ thuật của tình huống truyện trong tác phẩm Làng

(Kim Lân)

+ Yêu cầu HS đọc kĩ các mở bài SGK/T112

+ Các mở bài có phù hợp không? Lí do?

Thực hiện nhiệm vụ:

Các nhóm HS trao đổi, thảo luận và báo cáo sản phẩm

Trang 5

GV quan sát, nhắc nhở

Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:

GV gọi đại diện 02 nhóm học sinh báo cáo, 02 nhóm còn lại nhận xét

GV bổ sung, hướng dẫn học sinh chốt ý như sau:

- Mở bài 2 => Nêu đề tài ngắn gọn, rõ ràng, nổi bật

- Mở bài 3 => phù hợp Nêu đúng đề tài, gợi hứng thú dẫn dắt vấn đề tự nhiên.Cách mở bài thứ 3: mở bài gián tiếp, dẫn dắt tự nhiên, tạo ra sự hấp dẫn, chú ý

và phù hợp hơn cả với yêu cầu trình bày đề tài

* Phân tích cách mở bài

- Đề tài:

+ MB1: quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam

+ MB2: Nét đặc sắc của tư tưởng, nghệ thuật bài thơ Tống biệt hành của Thâm

* Yêu cầu phần mở bài

- Thông báo chính xác, ngắn gọn về đề tài

- Hướng người đọc (người nghe) vào đề tài một cách tự nhiên, gợi sự hứng thú với vấn đề được trình bày trong văn bản

*Ghi nhớ:

Trang 6

GV hướng dẫn, yêu cầu học sinh tự nhận xét, đánh giá kết quả của mình

II.VIẾT PHẦN KẾT BÀI

2.Nội dung hoạt động: Giúp HS hiểu rõ hơn những đặc trưng của văn nghị luận

Chuyển giao nhiệm vụhọc tâp:

Thực hiện yêu cầu phần II.1/SGK: Tìm hiểu các kết bài (SGK) cho đề bài: Suy

nghĩ của anh (chị) về nhân vật ông lái đò trong tuỳ bút Người lái đò sông Đà

1 Tìm hiểu các kết bài mục 1

- Đề tài: Suy nghĩ của anh (chị) về nhân vật ông lái đò trong tuỳ bút Người lái

đò sông Đà (Nguyễn Tuân).

+ KB1: Không phù hợp không chốt được vấn đề; phạm vi kết luận quá rộng so

với đề tài, thiếu phương tiện liên kết…

+ KB2: Phù hợp Kêt luận rõ ràng, khái quát được vấn đề, có dấu hiệu liên kết rõ

ràng

- Cách kết bài 2 phù hợp hơn với yêu cầu trình bày đề tài: Đánh giá khái quát về

ý nghĩa của hình tượng nhân vật ông lái đò, đồng thời gợi suy nghĩ, liên tưởng sâu sắc cho người đọc

Trang 7

2 Tìm hiểu các kết bài mục 2

- Kết bài 1: Tuyên bố độc lập và khẳng định quyết tâm của toàn dân tộc ViệtNam đem tinh thần, lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững độc lập

- Kết bài 2: ấn tượng đẹp đẽ, không bao giờ phai nhòa về hình ảnh một phố

huyện nghèo trong câu chuyện Hai đức trẻ của Thạch Lam.

- Cả hai kết bài đều tác động mạnh mẽ đến nhận thức và tình cảm của người đọc

Câu 1: Với đề bài: "Cảm nhận của anh (chị) về số phận con người khát vọng

sống của nhân vật qua các câu truyện cổ tích.

Đề bài: Suy nghĩ của anh (chị) về hình tượng nhân vật ông Hai trong tác phẩm

Làng của nhà văn Kim Lân

Cách mở bài và kết bài trong SGK chưa đạt yêu cầu vì:

- Mở bài: đưa nhiều thông tin về tác giả là không cần thiết Giới thiệu luậnđiểm: bi kịch của nhân vật quá tỉ mỉ, còn luận điểm về vẻ đẹp phẩm chất củaông Hai thì chỉ giới thiệu một luận cứ cơ bản: sức phản kháng

- Kết bài: tiếp tục tóm tắt vấn đề đã trình bày, không nêu được nhận định về ýnghĩa của vấn đề, trùng lặp với mở bài Câu thứ hai lặp ý câu thứ nhất Câu thứ

ba rời rạc

Trang 8

Tham khảo cách mở bài, kết bài với đề bài trên:

Mở bài:

Nhà văn Kim Lân là một người có vốn hiểu biết khá phong phú và sâu rộng về những vùng miền trên khắp Tổ Quốc nhưng có lẽ hiểu biết nhất vẫn là vùng đất đồng bằng, không chỉ khắc nghiệt về khí hậu thời tiết địa hình mà con người ở đây cũng phải chịu những đau thương của xã hội hủ tục lạc hậu thời bấy giờ Với văn phong hấp dẫn người đọc bởi lối trần thuật hóm hỉnh sinh động với biệt tài miêu tả nội tâm nhân vật sâu sắc Kim Lân đã mang đến cho chúng ta một hình tượng nhân vật người phụ nữ đồng bằng điển hình Điển hình cho số phận, cho nỗi khổ hạnh phúc lứa đôi và những giá trị hiện thực và nhân đạo qua hình tượng nhân vật ông Hai trong tác phẩm Làng Có thể nói tác phẩm này đã mang đến những cảm xúc cho chúng ta khi thấu hiểu số phận người nông dân trong xã hội cũ.

Kết bài:

Như vậy có thể thấyông Hai là một nhân vật điển hình cho số phận những người nông dân thời bấy giờ Họ có tài năng có khát vọng nhưng lại bị chính những thay đổi trong xã hội họ đã biết vùng dậy đi theo cách mạng để chống lại những thế lực kia.

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Đ3, N1.

b Nội dung : Liên hệ tác phẩm với đời sống, giải quyết vấn đề trong đời sống

b Sản phẩm: câu trả lời miệng

d Tổ chức hoạt động :

Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Thực hiện bài tập :

+ Tự chọn một đề bài để viết mở bài và kết bài

+ Trao đổi với bạn cùng bàn để sửa chữa

Thực hiện nhiệm vụ học tập

Trang 9

- HS thảo luận cặp đôi nêu ý kiến

GV quan sát, theo dõi học sinh đọc và trả lời câu hỏi

HS trả lời câu hỏi

VD: Đề 1: Suy nghĩ của anh (chị) về hình tượng cây sen và khát vọng tình yêu

trong bài ca dao xưa

Mở bài:

Ca dao xưa là một trong những bộ phận viết về tình yêu hay nhất của nền văn học Việt Nam cũ Tác giả đã dể lại nhiều bài thơ tình đặc sắc qua các chùm ca dao cũ Trong đó bài ca dao ngay từ khi ra đời đã được nhiều thế hệ thanh niên ưa thích Sen là hình tượng trung tâm của bài ca dao đã góp phần diễn tả sức sống, niềm khát khao mãnh liệt của tâm hồn các thế hệ về tình yêu, về cuộc sống.

Kết bài:

Nỗi khát vọng tình yêu xôn xao, rạo rực trong trái tim con người trong quan niệm của tác giả dân gian, là khát vọng muôn đời của nhân loại mà mãnh liệt nhất là của tuổi trẻ Nó cũng như sóng, mãi mãi trường tồn, vĩnh hằng với thời gian Từ ngàn xưa, con người đã đến với tình yêu và mãi mãi cứ đến với tình yêu Với con người, tình yêu bao giờ cũng là một khát vọng bồi hồi.

GV hướng dẫn, yêu cầu học sinh tự nhận xét, đánh giá kết quả của mình

*RÚT KINH NGHIỆM

Trang 10

Ngày

soạn

/1/2022

Tuần 22

21-Ngày dạy

CHỦ ĐỀ 1 : ÔN TẬP CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN

HƯỚNG DẪN CÁCH VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Môn học: Ngữ văn 11 Thời gian thực hiện:Tiết 3-4 (02 tiết)

2 Tìm hiểu các thao tác lập luận liên quan đến phần làm

văn

Đ2

3 - Biết cách phân tích thể loại văn nghị luận cả nghị luận

xã hội và nghị luận văn học

Đ3

5 - Hệ thống hóa kiến thức, sắp xếp tư liệu, làm việc nhóm,

Trang 11

thành nhiệm vụ nhóm được GV phân công.

8 Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến

vấn đề; biết đề xuất và phân tích được một số giải phápgiải quyết vấn đề

HĐ 1: Mở

đầu

(10 phút)

Huy động, kích hoạt kiến thức trải nghiệm nền của

HS có liên quan đến bài học

Do GV đánh giá

HĐ 2: Khám

(50 phút)

HT,GQVĐ

Đ1,Đ2,Đ3,GT-1 Cách viết đoạnvăn nghị luận xãhội

2 Yêu cầu cáchthức triển khaiđoạn văn nghị luận

Đàm thoại gợi mở; Dạyhọc hợp tác (Thảo luận nhóm, thảo luận cặp đôi); Thuyết trình;

Đánh giá qua

Trang 12

quan sát thái độcủa HS khithảo luận do

Kỹ thuật:

động não

Thuyết trình; Trực quan

GV đánh giá

B TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Trang 13

- HS chia sẻ những khó khăn khi viết bài làm văn nghị luận văn học (gặp khó khăn

ở khâu nào? Khâu lập dàn ý gặp những khó khăn gì?)

-Đứng trước một đề làm văn, em thường mở bài và kết bài như thế nào? Chia sẻ nhanh kinh nghiệm với các bạn

GV hướng dẫn, yêu cầu HS tự nhận xét, đánh giá kết quả làm việc

HOẠT ĐỘNG 2+3: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC – LUYỆN TẬP

2 Nội dung hoạt động: Giúp HS hiểu rõ hơn những kiến thức về văn nghị luận

1 Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội Chuyển giao nhiệm vụ học tâp:

*Thực hiện yêu cầu : tìm hiểu các cách phân tích đề trong đoạn văn nghị luận

+ Đề bài: Phân tích giá trị nghệ thuật của tình huống truyện trong tác phẩm Làng

(Kim Lân)bằng việc tạo lập đoạn văn?

+ Yêu cầu HS đọc kĩ các đoạn mẫu

Trang 14

+ Các cách triển khai đoạn văn có phù hợp không? Lí do?

a Các bước phân tích đề khi viết đoạn

-Đọc kĩ đề văn nghị luận

-Gạch chân những từ khóa từ có ý nghĩa quan trọng của đề

-Xác định yêu cầu nghị luận ( nội dung cần nghị luận )

b Yêu cầu

-Cần xác định đúng yêu cầu cần nghị luận

-Xác định đúng phạm vi dẫn chứng : từ thực tế đời sống và trong tác phẩm vănhọc

-Tránh lối đọc sơ sài qua loa hoặc cẩu thả khi đọc đề

c Lưu ý chung

- Xác định đúng yêu cầu cần nghị luận

- Tư duy xem đề văn là nghị luận xã hội hay nghị luận văn học

- Chuẩn bị kĩ càng phạm vi dẫn chứng tư liệu kiến thức liên quan đến đề bài

- Nắm chắc lý thuyết về cách lập dàn ý trong văn nghị luận

d Trình tự triển khai

*Cấu trúc

Xác định đúng yêu cầu cần viết

Lần lượt triển khai từng luận điểm luận cứ và dẫn chứng phục vụ cho bài làm Khái quát lại vấn đề cần nghị luận

Trang 15

Có thể liên hệ mở rộng

Gợi ý

Câu 1: Với đề bài: "Cảm nhận của anh (chị) về giá trị hiện thực và nhân đạo

của Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ)?

Tác giả Nguyễn Dữ là một người có vốn hiểu biết khá phong phú và sâu rộng

về những vùng miền trên khắp Tổ Quốc nhưng có lẽ hiểu biết nhất vẫn là vùng đất , không chỉ khắc nghiệt về khí hậu thời tiết địa hình mà con người ở đây cũng phải chịu những đau thương của xã hội hủ tục lạc hậu thời bấy giờ Với

Trang 16

văn phong hấp dẫn người đọc bởi lối trần thuật hóm hỉnh sinh động với biệt tài miêu tả nội tâm nhân vật sâu sắc Nguyễn Dữ đã mang đến cho chúng ta một hình tượng nhân vật người phụ nữ nông thôn điển hình Điển hình cho số phận, cho nỗi khổ hạnh phúc lứa đôi và những giá trị hiện thực và nhân đạo qua hình tượng nhân vật Vũ Nươngtrong tác phẩm Chuyện người con gái Nma Xương.

Có thể nói tác phẩm này đã mang đến những cảm xúc cho chúng ta khi thấu hiểu số phận người con gái tên Vũ Nương.

Kết bài:

Như vậy có thể thấyVũ Nương là một cô gái điển hình cho số phận những người phụ nữ nông thôn thời bấy giờ Họ có tài năng có nhan sắc nhưng lại bị chính những thần quyền hủ tục và cường quyền suy nghĩ lầm lạc của con người trà đạp về thể xác cũng như tinh thần họ vẫn giữ gìn cho mình những nét đẹp

về nội tâm vốn có.

2 Yêu cầu cách thức triển khai đoạn văn nghị luận Chuyển giao nhiệm vụ học tâp:

*Thực hiện yêu cầu : Yêu cầu cách thức triển khai trong đoạn văn nghị luận

+ Đề bài: Phân tích giá trị nghệ thuật của tình huống truyện trong tác phẩm Vợ nhặt (Kim Lân) bằng việc tạo lập đoạn văn?

+ Yêu cầu HS đọc kĩ các đoạn mẫu

+ Các cách triển khai đoạn văn có phù hợp không? Lí do?

Trang 17

a Các bước phân tích đề khi viết đoạn

-Đọc kĩ đề văn nghị luận

-Gạch chân những từ khóa từ có ý nghĩa quan trọng của đề

-Xác định yêu cầu nghị luận ( nội dung cần nghị luận )

b Yêu cầu

-Cần xác định đúng yêu cầu cần nghị luận

-Xác định đúng phạm vi dẫn chứng : từ thực tế đời sống và trong tác phẩm văn học

-Tránh lối đọc sơ sài qua loa hoặc cẩu thả khi đọc đề

c Lưu ý chung

- Xác định đúng yêu cầu cần nghị luận

- Tư duy xem đề văn là nghị luận xã hội hay nghị luận văn học

- Chuẩn bị kĩ càng phạm vi dẫn chứng tư liệu kiến thức liên quan đến đề bài

- Nắm chắc lý thuyết về cách lập dàn ý trong văn nghị luận

d Trình tự triển khai

*Cấu trúc

Xác định đúng yêu cầu cần viết

Lần lượt triển khai từng luận điểm luận cứ và dẫn chứng phục vụ cho bài làm Khái quát lại vấn đề cần nghị luận

Có thể liên hệ mở rộng

HOẠT ĐỘNG 4 : VẬN DỤNG

1 Mục tiêu: Đ3, N1.

2 Nội dung : Liên hệ tác phẩm với đời sống, giải quyết vấn đề trong đời sống

3 Sản phẩm: câu trả lời miệng

Trang 18

4 Tổ chức hoạt động :

Thực hiện bài tập :

+ Tự chọn một đề bài để viết mở bài và kết bài

+ Trao đổi với bạn cùng bàn để sửa chữa

Đề 1: Suy nghĩ của anh (chị) về hình tượng "chiếc khăn" và khát vọng tình yêu

của các cô gái trong ca dao xưa?

Kết bài:

Nỗi khát vọng tình yêu xôn xao, rạo rực trong trái tim con người trong quan niệm của dân gian, là khát vọng muôn đời của nhân loại mà mãnh liệt nhất là của tuổi trẻ Nó cũng như sóng, mãi mãi trường tồn, vĩnh hằng với thời gian.

Từ ngàn xưa, con người đã đến với tình yêu và mãi mãi cứ đến với tình yêu Với con người, tình yêu bao giờ cũng là một khát vọng bồi hồi.

Trang 19

*RÚT KINH NGHIỆM

CHỦ ĐỀ 2 CÁCH THỨC DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Môn học: Ngữ văn 11 Thời gian thực hiện:Tiết 5-6-7 (03 tiết)

2 - Tìm hiểu các cách diễn đạt liên quan đến bài học Đ2

3 - Biết cách phân tích thể loại văn nghị luận cả nghị luận

xã hội và nghị luận văn học đặc biệt cách thức diễn đạt

Đ3

5 - Hệ thống hóa kiến thức, sắp xếp tư liệu, làm việc nhóm,

phản biện vấn đáp

N1

6 - Có khả năng tạo lập một văn bản nghị luận V1 NĂNG LỰC CHUNG:GIAO TIẾP VÀ HỢP TÁC, GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Trang 20

7 Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn

thành nhiệm vụ nhóm được GV phân công

GT-HT

HĐ 1: Mở đầu

(10 phút)

Huy động, kích hoạt kiến thức trải nghiệm nền của HS

có liên quan đến bài học

Do GV đánh giá

HĐ 2: Khám

(65 phút)

Đ1,Đ2,Đ3, GT-

HT,GQVĐ

1.Cách sử dụng từngữ trong văn nghịluận

2 Cách sử dụng vàkết hợp các kiểu

Đàm thoại gợi mở; Dạyhọc hợp tác (Thảo luận nhóm, thảo luận cặp

Trang 21

câu trong văn nghịluận

3 Xác định giọng điệu phù hợp trong văn nghị luận

đôi); Thuyết trình;

Đánh giá quaquan sát thái độcủa HS khi thảoluận do GVđánh giá

HĐ 3: Luyện

tập (40 phút)

Đ3,GQVĐ Thực hành bài tập

luyện kiến thức, kĩnăng

Kỹ thuật:

động não

Đánh giá qua quan sát thái độcủa HS khi thảoluận do GV đánh giá

HĐ 4: Vận

dụng (20 phút) N1, V1

Vận dụng kiến thức

đã học để làm bài tập nâng cao

Thuyết trình;

Trực quan

B CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Trang 22

HS chia sẻ những điểm yếu/hạn chế khiến cho bài văn nghị luận của em bị điểm kém?

+ Do không nắm được cách làm từng dạng bài cho phù hợp

+ Lỗi nhầm lẫn kiến thức (kiến thức văn học sử, lí luận văn học, tác giả, tác phẩm)

+ Lỗi diến đạt

 Lỗi diến đạt là một trong những lỗi mà HS dễ làm mất thiện cảm với người chấm bài

GV dẫn vào bài mới:

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Mục tiêu: KT, Đ2, Đ3, Đ4, GQVĐ

2 Nội dung: Giúp HS hiểu rõ hơn những kiến thức về văn nghị luận

Trang 23

3 Sản phẩm :HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức, phiếu bài tập, câu trả lời miệng

của HS

4 Tổ chức hoạt động

I Cách sử dụng từ ngữ trong văn nghị luận

1 Mục tiêu: Giúp HS biết cách diễn đạt trong văn nghị luận.

2 Nội dung:

Hướng dẫn HS lần lượt tìm hiểu các nội dung kiến thức về bài học trong SGK:

+ Cách sử dụng từ ngữ trong văn nghị luận

+ Cách sử dụng và kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận

+ Xác định giọng điệu phù hợp trong văn nghị luận

3.Sản phẩm Câu trả lời miệng, phiếu học tập

4.Tổ chức hoạt động

+ Nhóm 1,2: Tìm hiểu ngữ liệu 1, 3 trong mục I SGK

+ Nhóm 3,4: Tìm hiểu ngữ liệu 2, 3 trong mục I SGK

+ HS tổng hợp lại vấn đề đi đến kết luận yêu cầu sử dụng từ ngữ trong văn nghịluận

Học sinh xem và quan sát

HS trả lờì câu hỏi của GV

GV bổ sung, hướng dẫn học sinh trả lời :

1 Tìm hiểu ngữ liệu (1):

Trang 24

- Đây là hai đoạn văn nghị luận cùng viết về một chủ đề, cùng viết về một nộidung Tuy nhiên mỗi đoạn lại có cách dùng từ ngữ khác nhau.

- Nhược điểm lớn nhất của đoạn văn (1) là dùng từ thiếu chính xác, không phù

hợp vói đối tượng được nói tới Đó là những từ ngữ: nhàn rỗi, chẳng thích làm thơ, vẻ đẹp lung linh

- Ở đoạn văn (2): cũng còn mắc một số lỗi về dùng từ Tuy nhiên, ở đoạn vănnày đã biết cách trích lại các từ ngữ được dùng để nó chính xác cái thần trongcon người Bác và thơ Bác của các nhà nghiên cứu, các nhà thơ khác làm cho văn

có hình ảnh sinh động, giàu tính thuyết phục

2 Tìm hiểu ngữ liệu 2:

- Các từ ngữ: linh hồn Huy Cận; nỗi hắt hiu trong cõi trời; hơi gió nhớ thương; một tiếng địch buồn; sáo Thiên Thai; điệu ái tình; lời li tao được sử dụng đều

thuộc lĩnh vực tinh thần, mang nét nghĩa chung: u sầu, lặng lẽ rất phù hợp với

tâm trạng Huy Cận trong tập Lửa thiêng.

3 Tìm hiểu ngữ liệu 3:

- Các từ ngữ giàu tính gợi cảm (đìu hiu, ngậm ngùi dài, than van, cảm thương) cùng với lối xưng hô đặc biệt (chàng) và hàng loạt các thành phần chức năng

nêu bật sự đồng điệu giữa người viết (Xuân Diệu) với nhà thơ Huy Cận

- Bài tập yêu cầu sửa chữa lỗi dùng từ trong đoạn văn:

+ Các từ ngữ sáo rỗng, không phù hợp với đối tượng: Kịch tác gia vĩ đại, kiệt tác,

+ Dùng từ không phù hợp với phong cách văn bản chính luận: viết như nói, quánhiều từ ngữ thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt: người ta ai mà chẳng, chẳng

là gì cả, phát bệnh

II Cách sử dụng và kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận

Trang 25

1 Mục tiêu: Giúp HS biết cách diễn đạt sử dụng các kiểu câu trong văn nghị

luận

2 Nội dung:

+ Cách sử dụng và kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận

3 Sản phẩm Câu trả lời miệng, phiếu học tập

+ Nhóm 1,2: Tìm hiểu ngữ liệu 1, 3 trong mục II SGK

+ HS tổng hợp lại vấn đề đi đến kết luận yêu cầu sử dụng các kiểu câu trong vănnghị luận

+ Đại diện mỗi nhóm trình bày sản phẩm của nhóm mình

+ Các nhóm khác có thể hỏi và bổ sung.

Kết cấu phần này cũng tương tự như phần một: ba bài tập tự luận và một câu hỏitổng hợp Do đó cách tiến hành cũng tương tự như ở phần trên

III Xác định giọng điệu phù hợp trong văn nghị luận.

Trang 26

1 Mục tiêu: Giúp HS biết cách diễn đạt sử dụng phù hợp các giọng điệu trong văn

nghị luận

2.Nội dung:

+ Cách sử dụng và kết hợp các giọng điệu trong văn nghị luận

3 Sản phẩm Câu trả lời miệng, phiếu học tập

+ HS tổng hợp lại vấn đề đi đến kết luận yêu cầu sử dụng các kiểu câu trong vănnghị luận

- Đối tượng bình luận và nội dung cụ thể của hai đoạn văn khác nhau

+ Đoạn văn của chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện thái độ căm thù trước tội ác củathực dân Pháp Thái độ này được thể hiện qua cách xưng hô, sử dụng các câungắn, có kết cấu cú pháp tương tự như nhau

+ Đoạn văn của Nguyễn Minh Vĩ được diễn đạt theo kiểu nêu phản đề: nêu ý

Trang 27

kiến đối lập rồi ngay lập tức bác bỏ và nêu ý kiến của mình Cách hành văn nhưvậy tạo không khí đối thoại, trao đổi đồng thời cũng khẳng định sự trả lời dứtkhoát của tác giả Cách xưng hô ở đây cũng khác Đó là cách xưng hô thân mật(anh).

- Sự khác biệt giọng điệu đầu tiên là do đối tượng bình luận, quan hệ giữangười viết với nội dung bình luận khác nhau Sau đó, về phương diện ngôn ngữ,cách dùng từ ngữ, cách sử dụng kết hợp các kiểu câu cũng tạo nên sự khácnhau đó

- Đoạn trích (1) sử dụng câu khẳng định dứt khoát, câu hô hào, thúc giục; kếthợp nhiều kiểu câu, sử dụng kết hợp câu ngắn, câu dài một cách hợp lí Giọngvăn thể hiện sự hô hào, thúc giục đầy nhiệt huyết

- Đoạn trích (2) sử dụng nhiều từ ngữ gợi cảm xúc, nhiều thành phần đồngchức năng, thành phần biệt lập, tạo giọng văn giàu cảm xúc

Giọng điệu cơ bản của lời văn nghị luận là trang trọng, nghiêm túc nhưng ởcác phần trong bài văncó thể thay đổi sao cho phù hợp với nội dung cụ thể

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

1 Mục tiêu: Đ3, Đ4, Đ5, N1, GT-HT, GQVĐ

2 Nội dung: Củng cố kiến thức vừa tìm hiểu về bài học

3 Sản phẩm: Phiếu học tập.

4.Tổ chức hoạt động học

Đề bài : Có ý kiến cho rằng: “Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử vừa đem đến cho

người đọc bức tranh thiên nhiên đặc trưng cho hoa cỏ núi sông một vùng miền Trung nước Việt, vừa cho người đọc thấy được vẽ đẹp lãng mạn của tình yêu thời thơ mới”.

Học sinh xem và quan sát

Trang 28

GV quan sát, theo dõi học sinh làm việc

HS trả lờì câu hỏi của GV

1 Xác định yêu cầu đề:

- Dạng đề: nghị luận văn học

- Yêu cầu về nội dung: Bức tranh thiên nhiên và vẻ đẹp lãng mạn của tình yêuthơ mới trong “Đây thôn Vĩ Dạ”

- Yêu cầu về tài liệu:

Tác phẩm “Lưu biệt khi xuất dương”

2 Lập dàn ý:

Cần đảm bảo các ý sau:

- Cảnh ban mai thôn Vĩ gợi lên vẻ đẹp hữu tình trong khoảnh khắc hừng đôngqua chi tiết: Nắng hàng câu, nắng mới lên Vườn mướp quá xanh như ngọc…(học sinh phân tích cụ thể hình ảnh và chỉ ra được nghệ thuật sử dụng)

 Trước vẻ đẹp của thiên nhiên tác giả cảm thấy nuối tiếc xót xa: Câu hỏi tu từ

“sao anh không về chơi thôn Vĩ”?

- Cảnh Vĩ Dạ có sự chia lìa tan tác và cảm nhận được nỗi buồn của tác giả

- Tâm trạng của tác giả:

+ Niềm vui, niềm hy vọng về tình yêu và hạnh phúc

+ Nổi buồn, gợi cảm gác chia lìa

+ Sự tuyệt vọng, hòa nghi về hạnh phúc về cảnh và con người xứ Huế

- Nghệ thuật: cách sử dụng từ ngữ độc đáo, hình ảnh thơ lãng mạng, giàu trí

tưởng g hành để làm rõ hai vấn đề: "thành công" - "thất bại" của đời sống con

người

Trang 29

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG 1.Mục tiêu: N1, NG1, NA

2.Nội dung: Liên hệ tác phẩm với đời sống, giải quyết vấn đề trong đời sống 3.Sản phẩm: câu trả lời miệng

4.Tổ chức hoạt động học:

HS làm việc cá nhân

? Viết một đoạn văn nghị luận theo đề bài tự chọn, sau đó trao đổi trong bàn chấm

và sửa lỗi diễn đạt cho nhau

*RÚT KINH NGHIỆM

Trang 30

Tham khảo

Ngô Tất Tố (1893 - 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân Ong là một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá tri; một nhà báo nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh hướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng Sau Cách mạng, nhà văn tận tuỵ trong công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống Pháp Ngô Tất Tố được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 1996) Tác phẩm chính của ông: các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng

sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940),.

(Ngữ văn 8, tập một, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2005)

Trang 31

*RÚT KINH NGHIỆM

Trang 32

CHỦ ĐỀ 3 : ÔN TẬP CHUNG VỀ CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN

Môn học: Ngữ văn 11 Thời gian thực hiện:Tiết 8-9-10 (03 tiết)

3 - Biết cách phân tích nhận diện các thao tác lập luận; hệ

thống hóa kiến thức, sắp xếp tư liệu, làm việc nhóm, phảnbiện vấn đề

Trang 33

7 Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn

thành nhiệm vụ nhóm được GV phân công

GT-HT

HĐ 1: Mở

đầu

(10 phút)

Huy động, kích hoạt kiến thức trải nghiệm nền của HS

có liên quan đến bài học

Do GV đánh giá

Đ1,Đ2,Đ3,GT-1 Đặc điểm cơ bảncách thức kết hợpcác thao tác lậpluận

2 Các thao tác lập

Đàm thoại gợi mở; Dạyhọc hợp tác (Thảo luận nhóm, thảo luận cặp

Trang 34

luận cơ bản-Phân tích

Đánh giá quaquan sát thái độcủa HS khi thảoluận do GVđánh giá

Kỹ thuật:

động não

Thuyết trình;

Trực quan

Trang 35

Đoạn văn sau bàn về nội dung gì? Sử dụng các thao tác lập luận nào? Sử dụngthao tác đó một cách rời rạc hay kết hợp?

Mục đích lớn nhất của Nam Cao khi xây dựng nhân vật thị Nở là tạo ra một chất "xúc tác" để thể hiện trọn vẹn vấn đề trung tâm của tác phẩm: tính chất bi thảm trong bi kịch cuộc đời của Chí Phèo.

Khi xuất hiện với tư cách một con người có tình thương ở bên cạnh Chí, thị

Nở khiến Chí hồi sinh: thoạt đầu là tỉnh rượu, tiếp đó là tỉnh ngộ rồi cuối cùng khát khao làm người lương thiện, khát khao hoàn lương Nghĩa là, trong mối quan

hệ với thị Nở, Chí Phèo đã trở lại với tính người toàn vẹn.

Sự từ chối của thị Nở đẩy Chí từ đỉnh cao của khát khao hạnh phúc xuống đến tận cùng của nỗi bất hạnh, tủi nhục, khốn khổ vì bị một người đàn bà xấu ma chê quỷ hờn từ chối Chí đau đớn, tuyệt vọng vì cánh cửa mở vào thế giới lương thiện đã bị đóng lại, con đường trở lại làm người lương thiện đã bị chặn đứng Chí uất ức, hận thù vì bị khinh bỉ, coi thường, bị tước đi cơ hội sống như một con người, Tất cả những yếu tố tâm lí ấy đẩy Chí đến chỗ tự sát một cách nhanh chóng, quyết liệt và bi thảm.

( Theo Đỗ Ngọc Thống )

Trang 36

Nội dung: Mục đích xây dựng nhân vật Thị Nở của Nam Cao Người viết

sử dụng kết hợp các thao tác phân tích, giải thích, so sánh, bình luận

GV dẫn vào bài mới:

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC.

1 Mục tiêu: KT, Đ2, Đ3, Đ4, GQVĐ

2 Nội dung: Giúp HS hiểu rõ hơn những kiến thức về thao tác lập luận

3 Sản phẩm :HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức, phiếu bài tập, câu trả lời miệng

của HS

1 Đặc điểm cơ bản cách thức kết hợp các thao tác lập luận

a Mục tiêu: Nhận diện và viết được một đoạn văn nghị luận sử dụng thao tác

GV chia lớp thành 04 nhóm HS theo 04 tổ giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinhchuẩn bị ở nhà:

- Nhóm 1,2: Tìm hiểu về đoạn trích giá trị ý nghĩa đồng tiền trong xã hội?

- Nhóm 3, 4: Tìm hiểu về hậu quả của sự gia tăng dân số

Trang 37

HS thu thập thông tin xử lý dữ liệu làm bài

- Đoạn trích viết về ảnh hưởng của một số nhà thơ mới lãng mạn như: Thế Lữ,Xuân Diệu, Chế Lan Viên với cá nhà thơ Pháp Bô-đơ-le, Đơ Nô-ai, Gi- đơ, Véc-len Nhà văn Mĩ như: Ét-ga Pô

- Quan điểm của tác giả là ảnh hưởng trong giao lưu là ngẫu nhiên Song thơPháp không làm ảnh hưởng tới thơ Việt, không làm mất bản sắc thơ Việt Cácnhà thơ Việt vẫn có phong cách riêng

- Thao tác so sánh và phân tích

Cuối đoạn tác giả sử dụng thao tác bác bỏ và bình luận

Việc áp dụng nhiều thao tác chưa hẳn đã tốt Áp dụng kết hợp nhiều thao tácphải phù hợp mới có hiệu quả

- Xuất phát từ vấn đề đặt ra mà chọn các thao tác Dựa vào cách lập luận, giảiquyết vấn đề đó có trọn vẹn không Cách dùng từ, diễn đạt có hấp dẫn không

2 Xây dựng đề cương, vận dụng các thao tác lập luận

Bước 1: Chọn vấn đề cần nghị luận:

Thanh niên ta ngày nay cần có ý chí vươn lên trong học tập và công tác

Bước 2: Lập dàn ý

Bước 3: Viết 1 đoạn văn trình bày trước lớp

Vậy khi viết đoạn hoặc tạo đoạn căn cứ vào quá trình làm các ngữ liệu cần lưu ý:

- Việc áp dụng nhiều thao tác chưa hẳn đã tốt Áp dụng kết hợp nhiều thao tácphải phù hợp mới có hiệu quả

- Xuất phát từ vấn đề đặt ra mà chọn các thao tác Dựa vào cách lập luận, giảiquyết vấn đề đó có trọn vẹn không Cách dùng từ, diễn đạt có hấp dẫn không

Trang 38

2 Các thao tác lập luận cơ bản

1 Mục tiêu: Nhận diện và viết được một đoạn văn nghị luận sử dụng thao tác

lập luận lưu ý sự kết hợp của chúng

2 Nội dung hoạt động: lí thuyết và thực hành bài tập

3 Sản phẩm

Các sản phẩm của dạy học dự án, câu trả lời miệng, sơ đồ tư duy, phiếu học tập

4.Tổ chức hoạt động:

GV chia lớp thành 04 nhóm HS theo 04 tổ giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinhchuẩn bị ở nhà:

- Nhóm 1,2: Tìm hiểu về đoạn trích giá trị ý nghĩa sức mạnh của lòng nhân ái?

- Nhóm 3, 4: Tìm hiểu về hậu quả của thói bạo lực học đường?

HS thu thập thông tin xử lý dữ liệu làm bài

Có các thao tác thường gặp trong quá trình viết đoạn văn nghị luận:

Trang 39

Cần căn cứ vào mục đích yêu cầu đối tượng nghị luận để sử dụng cho hiệu quả

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

1 Mục tiêu: Đ3, Đ4, Đ5, N1, GT-HT, GQVĐ

2.Nội dung: Củng cố kiến thức vừa tìm hiểu về bài học

3 Sản phẩm: Phiếu học tập.

4.Tổ chức hoạt động học

Hãy xác định các thao tác lập luận trong đoạn văn sau của Hồ Chí Minh:

“Liêm là trong sạch, không tham lam.

Ngày xưa, dưới chế độ phong kiến, người làm quan không đục khoét dân, thì gọi là liêm, chữ liêm ấy có nghĩa hẹp Cũng như ngày xưa trung là trung với vua, hiếu là hiếu với cha mẹ mình thôi.

Ngày nay, chữ liêm có nghĩa rộng hơn; là mọi người đều phải liêm Cũng như trung là trung với Tổ quốc, hiếu là hiếu với nhân dân.

Chữ liêm phải đi đôi với chữ kiệm Có kiệm mới liêm được, vì xa xỉ sẽ sinh tham lam.

Tham tiền của, tham địa vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, sống yên đều là bất liêm.

Người cán bộ, cậy quyền thế mà khoét dân, ăn của đút, hoặc trộm của công thành của tư; người buôn bán, mua một bán mười hoặc mua gian bán lậu chợ đen chợ đỏ, tích trữ đầu cơ; người có tiền, cho vay cắt cổ, bóp hầu bóp họng đồng bào; người cờ bạc, chỉ mong xoay của người làm của mình, đều là tham lam, đều

là bất liêm

Trang 40

Nhận diện và cho biết vai trò các thao tác lập luận trong ngữ liệu

Hãy bàn về bệnh quay cóp của HS trong thi kiểm tra

*RÚT KINH NGHIỆM

Tiêu đề	Ôn Tập Chung Về Văn Nghị Luận Rèn Kỹ Năng Mở Bài Và Kết Bài Trong Văn Nghị Luận
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	giáo án
Năm xuất bản	2021
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	84
Dung lượng	102,84 KB