Câu 1 Tại sao sinh viên cần phải học tập tập tưởng Hồ Chí Minh? “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận d.
Trang 1Câu 1 Tại sao sinh viên cần phải học tập tập tưởng Hồ Chí Minh?
“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi” [7, tr.136] Đó là “tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp giải phóng con người, về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về sức mạnh của nhân dân… trong đó, Người còn là nhà hoạt động chính trị kiệt xuất, người anh hùng giải phóng dân tộc, lãnh tụ thiên tài, Người còn là nhà văn hoá lỗi lạc, một danh nhân văn hoá” [7, tr.139]
Di sản tư tưởng Hồ Chí Minh là “một kho tàng quí báu của dân tộc Những quan điểm tư tưởng của Người là một yếu tố cấu thành nền tảng tinh thần
xã hội, là cơ sở lý luận kim chỉ nam để Đảng ta hoạch định đường lối, chính sách xây dựng và phát triển văn hoá mới của đất nước qua các thời kỳ cách mạng” [1, tr.78] Do vậy mỗi người dân Việt Nam nói chung và đặc biệt là sinh viên hiện nay nói riếng cần nghiên cứu, học tập tư tưởng của người
Là sinh viên, trước hết “cần phải học tập, nắm vững kiến thức được trang
bị trên ghế nhà trường, đặc biệt là những nội dung liên quan đến môn tư tưởng
Hồ Chí Minh Quá trình học tập, phải tích cực rèn luyện các kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc sau này khi ra trường Không ngừng tự học tập, tự nghiên cứu, quá trình tự học chỉ mang lại kết quả khi sinh viên có nhận thức đúng, tích cực chủ động, biết biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo Với môn học môn tư tưởng Hồ Chí Minh, việc phát huy tính tích cực chủ động trong quá trình học tập của sinh viên càng có ý nghĩa quan trọng” [4, tr.50]
“Nâng cao nhận thức về việc tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên Bởi, tự học được xem như một quy luật tồn tại, sự tự khẳng định và phát triển cá nhân; là điều kiện tiên quyết để hình thành và phát triển phẩm chất và
Trang 2năng lực toàn diện của mỗi người Điều quan trọng là, người học phải xác định
rõ mục đích học tập và xây dựng động cơ học tập đúng đắn Thái độ và trách
nhiệm học tập của sinh viên với tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện rõ ở việc
nhận thức đúng đắn về mục đích, yêu cầu, nội dung cần đạt được của từng chương, bài cũng như tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo trong quá trình học tập Đó là quá trình mỗi sinh viên phát huy vai trò chủ thể trong hoạt động nhận thức, biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo Để có được động cơ, thái độ, trách nhiệm học tập đúng đắn của sinh viên, nhất thiết phải thông qua công tác giáo dục của nhà trường, giảng viên, cán bộ quản lý và đặc biệt là quá trình tự giáo dục, sự nỗ lực, tự giác vươn lên của sinh viên Mỗi sinh viên cần phải tự giác quán triệt một cách nghiêm túc về mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường cũng như yêu cầu về phẩm chất năng lực của bản thân đối với môn học này” [4, tr.51-52]
Chỉ có học tập tư tưởng Hồ Chí Minh thì sinh viên mới nâng cao trình độ
lý luận chính trị, bồi đắp tư tưởng cách mạng trong sáng Từ đó có “lập trường
tư tưởng vững vàng, có lòng yêu nước, có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và
sự nghiệp mới Tích cực tham gia vào các cuộc đấu tranh bảo vệ Đảng, Nhà nước, đấu tranh chống tham nhũng, tệ nạn xã hội Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh giúp sinh viên nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, kỹ thuật và tay nghề Từ đó tích cực tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân Tự nguyện, tự giác tham gia vào các hội của sinh viên, phấn đấu trở thành đoàn viên, đảng viên xuất sắc Giúp sinh viên tham gia vào việc xây dựng môi trường xã hội lành mạnh và môi trường sinh thái trong lành, sạch đẹp” [4, tr.54]
Hồ Chí Minh là “anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, là Người sáng lập, rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam Tư tưởng của Người về đại đoàn kết dân tộc là sự kế thừa, phát triển những giá trị truyền thống dân tộc và thời đại; là sự sáng tạo những giá trị mới, làm phong phú kho tàng trí tuệ của dân tộc Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp mọi người Việt Nam yêu nước, thiết tha mong muốn dân tộc được độc lập, đất nước được thống nhất dân
Trang 3chủ và giàu mạnh Do vậy tất yếu sinh viên phải học tập để làm theo Bác trở thành người có ích cho xã hội, cho đất nước” [2, tr.109]
Câu 2 Phân tích những đức tính của con người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh Để trở thành những con người mới – người cách mạng, ngoài việc thực hiện những đức tính đó theo anh/chị cần kết hợp giải quyết tốt mối quan hệ nào?
- Phân tích những đức tính của con người Việt Nam mới theo tư tưởng
Hồ Chí Minh.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là “một bước phát triển mới của chủ nghĩa Mác -Lênin, được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Điều cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với giải quyết xã hội và giải phóng con người Trong
đó, vấn đề con người là vấn đề lớn, được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm, xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người” [3, tr.90] Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần
có những con người xã hội chủ nghĩa” Con người xã hội chủ nghĩa chắc chắn phải là một nhân cách tổng hợp, nhưng về mặt tư tưởng, phẩm chất chính trị và đạo đức thì Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng con người đó phải có “tư tưởng và tác phong xã hội chủ nghĩa” mà tiêu chí đầu tiên là “có ý thức làm chủ Nhà nước, tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa và tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình” [5, tr.310] Những đức tính của con người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh có thể tóm tắt đó là:
“Yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, một lòng một dạ trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với Đảng Dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm Có tinh thần quốc tế trong sáng”
“Có đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”
“Sống theo đạo lý Việt Nam nhân ái, bao dung, hiếu thảo, khiêm tốn, trung thực, cần cù, giản dị, đoàn kết cộng đồng, hết lòng mình vì mọi người”
Trang 4“Yêu lao động, tận tụy, quên mình, lao động bền bỉ, tự giác, sáng tạo, có ý thức tổ chức kỷ luật, ham học hỏi cầu tiến bộ, có năng lực chuyên môn tốt, có tri thức hiện đại Đời sống văn hóa tình thần lành mạnh, phong phú”
“Có năng lực để làm chủ bản thân, gia đình và công việc Không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, văn hóa, khoa học kỹ thuật” [6, tr.278]
Như vậy theo Hồ Chí Minh, những đức tính của con người Việt Nam mới là những con người toàn diện cả thể lực và trí lực, giàu lòng yêu nước, có tinh thần quốc tế trong sáng và luôn hội tụ đẩy đủ những nét đẹp của cong người Việt Nam từ ngàn sưa đến nay
Người xem xét con người như một chỉnh thể thống nhất về tâm lực, thể lực và các hoạt động của nó.con người luôn hướng đến cái Chân- Thiện- Mỹ, mặc dù “có thế này, thế khác” Người nêu một định nghĩa về con người: “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào
cả nước Rộng nữa là cả loài người” “Quan điểm đó thể hiện ở chỗ Người chưa bao giờ nhìn nhận con người một cách chung chung, trừu tượng Khi bàn về chính sách xã hội, cũng như ở mọi nơi, mọi lúc, trong mọi hoàn cảnh, Người luôn quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của con người với tư cách nhu cầu chính đáng Đem lại lợi ích cho con người chính là tạo ra động lực vô cùng lớn lao cho
sự nghiệp chung, vì nếu như những nhu cầu, lợi ích của mỗi cá nhân không được quan tâm thỏa đáng thì tính tích cực của họ sẽ không thể phát huy được” [2, tr.171] Trong khi phê phán một cách nghiêm khắc chủ nghĩa cá nhân, Người viết: “Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình” “Trong quan điểm về thực hiện một nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, theo Người, phải là một nền dân chủ chân chính, không hình thức, không cực đoan, trong đó mỗi con người cụ thể phải được đảm bảo những quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo hiến pháp và pháp luật Con người, với tư cách là những cá nhân, không tồn tại biệt lập mà tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với cộng đồng dân tộc và với các loài người trên toàn thế giới” [3, tr.190]
Trang 5- Để trở thành những con người mới - người cách mạng, ngoài việc thực hiện những đức tính đó theo anh/chị cần kết hợp giải quyết tốt mối quan hệ nào?
Ngoài những đức tính của con người mới theo Hồ Chí Minh, thì trong giai đoạn hiện nay cần kết hợp giải quyết tốt mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội; đối với sinh viên phải luôn đặt nhiệm vụ lợi ích của bản thân trong mối quan hệ với quốc gia dân tộc, với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
“Hoà chung với những khát vọng và nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, lớp thanh niên sinh viên ngày nay cũng có những trăn trở, suy nghĩ riêng với mong muốn đóng góp ngày một thiết thực, hiệu quả hơn đối với sự nghiệp chung của
Tổ quốc Ngày càng có nhiều tầng lớp, lực lượng thanh niên trưởng thành trong thời đại mới, có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng đất nước, đưa đất nước ta dần thích ứng với những điều kiện mà quá trình toàn cầu hoá đang đặt
ra Cũng chính quá trình đó, những đòi hỏi và kỳ vọng từ xã hội đối với thế hệ trẻ cũng đang được đặt ra, điều đó cũng cho thấy thế hệ trẻ cần tiếp tục xác định thêm những nhiệm vụ mới cho chính bản thân mình” [4, tr.55]
Giải quyết mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội đặt ra cho sinh viên phải luôn nêu cao tinh thần độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Hồ Chí Minh Điều đó có nghĩa là “các hoạt động của thanh niên sinh viên phải nằm trong mối liên hệ chặt chẽ với những nhiệm vụ chung của toàn thể dân tộc, đặt trong quỹ đạo định hướng và chỉ đạo của Đảng và Nhà nước Xét ở cấp độ vi mô, tôi xin đề cập đến hai chiều cạnh Trước hết, các hoạt động của thanh niên sinh viên phải gắn với lợi ích của cộng đồng Và tiếp theo, các hoạt động đó chỉ thực sự
có hiệu quả khi nhận được sự tham vấn, chỉ đạo sát sao của cơ quan đoàn hội cấp trên, lãnh đạo Đảng và chính quyền cơ sở Điều này đã được minh chứng rất rõ ràng trong thực tiễn công tác Trên thực tế, những phong trào, hoạt động thành công đều có một phần lớn nhờ vào sự ủng hộ, hỗ trợ và tạo điều kiện của tổ chức Đảng, chính quyền Thế hệ trẻ cần tạo nên một cách nhìn mới từ xã hội, hãy làm cho xã hội tin tưởng hơn và lạc quan hơn về bản thân mình” [4, tr.56]
Trang 6Cần phải xung kích đi đầu trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh Tích cực tham gia các chương trình, dự án của địa phương; tự nguyện, tự giác tham gia thực hiện nghĩa vụ quân sự, tham gia các hoạt động bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn an ninh trật tự an toàn xã hội
- Những mối quan hệ lớn hiện nay cần nhận thức đúng đắn:
Hiện nay có những quan điểm xuyên tạc, bóp méo hay cố tình phủ định những thành công của Đảng trong nhận thức và giải quyết mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị Để bác bỏ những luận điểm này, chúng ta cần chỉ rõ những thành công cụ thể của Đảng trong nhận thức và giải quyết mối quan hệ này trong quá trình đổi mới
Điều quan trọng đầu tiên là “Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quan niệm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp”(1) Trên cơ sở nhận thức đúng đắn này, Đảng từng bước hoàn thiện nhận thức về đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị Theo đó, “đổi mới kinh tế” là quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế tập trung, bao cấp, chủ yếu dựa trên chế độ sở hữu toàn dân và tập thể sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, sự lãnh đạo của Đảng theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN); là bước chuyển từ nền kinh tế
cơ bản là “khép kín” sang nền kinh tế “mở”, hội nhập, kết hợp tăng trưởng kinh
tế với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái “Đổi mới chính trị” là đổi mới tư duy chính trị về chủ nghĩa xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH; đổi mới cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của hệ thống chính trị, trước hết là đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; đổi mới, nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước XHCN nhằm giữ vững
ổn định chính trị để xây dựng chế độ XHCN ngày càng vững mạnh; thực hiện tốt nền dân chủ XHCN nhằm phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân do Đảng lãnh đạo Ngay từ Hội nghị Trung ương 6 khóa VI (3/1989), Đảng ta đã khẳng định “Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị không phải là hạ thấp hoặc thay đổi bản chất của nó, mà là nhằm tăng cường vai
Trang 7trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ
của nhân dân, có nghĩa là tăng cường sức mạnh và hiệu lực của chuyên chính vô sản; là làm cho các tổ chức trong hệ thống chính trị hoạt động năng động hơn,
có hiệu quả hơn”(2); đồng thời nhấn mạnh “Trong quá trình mở rộng dân chủ phải ngăn ngừa đấu tranh khắc phục khuynh hướng dân chủ hình thức, dân chủ cực đoan, dân chủ tư sản, phải tỉnh táo, đấu tranh chống lại những lực lượng lợi dụng việc mở rộng dân chủ để chống chế độ ta Phải lắng nghe ý kiến rộng rãi của nhân dân, nhưng không “theo đuôi” quần chúng”(3) Đây là những nguyên tắc chỉ đạo rất quan trọng, làm tiền đề để Đảng nhận thức và giải quyết tốt quan
hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị trong suốt quá trình đổi mới
Đảng ta hiểu rất rõ rằng không thể tiến hành đổi mới chính trị một cách vội vã khi chưa đủ căn cứ, mở rộng dân chủ không có giới hạn, không có mục tiêu cụ thể và không đi đôi với tập trung thì dẫn đến sự mất ổn định về chính trị, gây thiệt hại cho sự nghiệp đổi mới Cho nên, ngay từ khi mới bắt đầu quá trình đổi mới, Đảng xác định ổn định kinh tế “không phải là hạn chế các hoạt động kinh
tế, mà là một qúa trình vận động tiến lên, vừa phát triển, vừa điều chỉnh các quan hệ tỷ lệ của nền kinh tế quốc dân”(4) Còn ổn định chính trị không có nghĩa là bảo thủ, trì trệ, ngược lại nó có vai trò quan trọng bảo đảm điều kiện cho các lĩnh vực khác như kinh tế, văn hóa, xã hội được đổi mới, phát triển, làm cho quá trình đổi mới trở nên toàn diện hơn, bền vững hơn Ổn định chính trị cũng đồng thời góp phần tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân “Ổn định và phát triển gắn liền với nhau trong quá trình vận động tiến lên, ổn định để phát triển và có phát triển mới ổn định được”(5)
Rút kinh nghiệm từ những sai lầm vô nguyên tắc của Đảng cộng sản Liên xô trong cải tổ, ngay từ khi bắt đầu tiến hành đổi mới, Đảng ta đã nhận thức rõ trước hết cần tập trung đổi mới kinh tế, trên cơ sở đó từng bước đổi mới chính trị
Đại hội VI (1986) diễn ra trong bối cảnh có sự “giảm sút của của sản xuất vào những năm 70 cùng với những sai lầm trong bố trí cơ cấu kinh tế, nhất là bố trí
Trang 8đầu tư và xây dựng cơ bản của những năm 1976-1980, để lại hậu quả nặng nề”(6), đời sống kinh tế của nhân dân vô cùng khó khăn Trong bối cảnh ấy, Đại hội đề ra nhiệm vụ tập trung vào đổi mới kinh tế, cụ thể là “phải thực hiện những biện pháp có hiệu quả để nhanh chóng ổn định tình hình kinh tế - xã hội, đưa mọi mặt hoạt động vào quỹ đạo phát triển bình thường và tiến hành những cuộc cải cách về tổ chức, quản lý, thiết lập cơ cấu sản xuất và cơ chế quản lý kinh tế - xã hội”(7) Từ mục đích này, Đại hội tập trung vào thực hiện ba chương trình kinh tế lớn là: lương thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu
để ổn định và thiện đời sống của nhân dân Trên cơ sở đó, Đại hội đề ra nhiệm
vụ đổi mới chính trị mà trước hết tập trung vào phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng(8)
Tiếp tục tinh thần của Đại hội VI, Đại hội VII (1991) xác định rất đúng “Về quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị, phải tập trung làm tốt đổi mới
kinh tế, đáp ứng những đòi hỏi cấp bách của nhân dân về đời sống, việc làm và các nhu cầu xã hội khác, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, coi đó là điều kiện quan trọng để tiến hành thuận lợi đổi mới trong lĩnh vực chính trị Đồng thời với đổi mới kinh tế phải từng bước đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị, phát huy ngày càng tốt quyền làm chủ và năng lực sáng tạo của nhân dân trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội”(9) Đặc biệt, Đại hội rút ra bài học kinh nghiệm vô cùng quý báu cho việc đổi mới chính trị trong quan hệ với đổi mới kinh tế: “Vì chính trị đúng chạm đến các mối quan hệ đặc biệt phức tạp và nhạy cảm trong xã hội nên việc đổi mới trong hệ thống chính trị nhất thiết phải trên cơ sở nghiên cứu và chuẩn
bị rất nghiêm túc, không cho phép gây mất ổn định chính trị, dẫn đến sự rối loạn Nhưng không vì vậy mà tiến hành chậm trễ đổi mới hệ thống chính trị, nhất là về tổ chức bộ máy và cán bộ, mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các đoàn thể nhân dân, bởi đó là điều kiện để thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và thực hiện dân chủ”(10) Đây vừa là bài học kinh nghiệm quý báu, vừa là nguyên tắc quan trọng mà Đảng ta quán triệt trong suốt quá trình đổi mới
Trang 9Tổng kết 10 thực hiện sự nghiệp đổi mới, Đại hội VIII (1996) tiếp tục khẳng định bài học: xác định rõ đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu XHCN mà là quan niệm đúng đắn hơn về CNXH và thực hiện mục tiêu ấy bằng những hình thức, bước đi và biện pháp phù hợp Đổi mới phải được thực hiện trên cơ sở bảo vệ, kế thừa và phát huy truyền thống quý báu của dân tộc và những thành tựu cách mạng đã đạt được Phê phán nghiêm túc sai lầm, khuyết điểm phải đi đôi với khẳng định những việc làm đúng, không phủ nhận sạch trơn quá khứ, không hoang mang, mất phương hướng, từ thái cực này chuyển sang thái cực khác(11) Trên tinh thần lập trường, quan điểm này, Đại hội tiếp tục khẳng định “Kết hợp ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bước đổi mới chính trị”(12); tập trung trước hết vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đổi mới kinh tế, khắc phục những khủng hoảng kinh tế - xã hội, tạo tiền đề cần thiết về vật chất và tinh thần để giữ vững ổn định chính trị, xây dựng và củng cố niềm tin của nhân dân, tạo thuận lợi
để đổi mới các mặt khác của đời sống xã hội(13) Đây là nhận thức đúng cả về mặt lý luận cả về mặt thực tiễn
Tại Đại hội IX (2001), Đảng rút ra bài học kinh nghiệm tiến hành đổi mới phải xuất phát từ thực tiễn và cuộc sống của xã hội Việt Nam, tham khảo kinh nghiệm tốt của thế giới, không sao chép bất cứ mô hình có sẵn nào, đổi mới toàn diện, đồng bộ, triệt để với những bước đi, hình thức và cách làm phù hợp(14) Trên cơ sở đó, Đại hội chính thức bổ sung tư tưởng Hồ Chí Minh vào nền tảng
tư tưởng của Đảng, coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng
là nhiệm vụ then chốt; coi kinh tế thị trường định hướng XHCN là mô hình kinh
tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH; xác định quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa; đề ra nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN do Đảng lãnh đạo; phát huy dân chủ, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tăng cường pháp chế(15)
Tiếp tục tinh thần các đại hội trước, Đại hội X (2006) rút ra bài học “đổi mới toàn diện, đồng bộ, có kế thừa, có bước đi, hình thức và cách làm phù hợp Phải
đổi mới từ nhận thức, tư duy đến hoạt động thực tiễn; từ kinh tế, chính trị, văn
Trang 10hóa, đối ngoại đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xó hội; từ hoạt động lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đến hoạt động cụ thể trong từng bộ phận của hệ thống chính trị Đổi mới tất cả các mặt của đời sống xã hội nhưng phải có trọng tâm, trọng điểm, có những bước đi thích hợp; bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ và đồng bộ giữa ba nhiệm vụ: phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt và phát triển văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội”(16)
Tại Đại hội XI (2011), Đảng đưa ra quan điểm “Đổi mới chính trị phải đồng bộ với đổi mới kinh tế theo lộ trình thích hợp, trọng tâm là hoàn thiện thể chế kinh
tế thị trường xã hội chủ nghĩa, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mở rộng dân chủ trong Đảng và
trong xã hội gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương”(17) Như vậy, về đổi mới kinh tế, Đại hội XI tập trung vào đổi mới, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường
định hướng XHCN Về đổi mới chính trị, tập trung ba lĩnh vực cơ bản, trọng yếu: Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; xây dựng Nhà nước pháp
quyền XHCN, mở rộng dân chủ trong Đảng và trong xã hội gắn với tăng cường
kỷ luật, kỷ cương Trong đó, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là cấp thiết và hàng đầu Đặc biệt, bắt đầu từ Đại hội XI, Đảng ta xác định quan hệ
“giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị” là một trong các quan hệ lớn cần giải quyết tốt trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH(18)
Tổng kết việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XI về đổi mới chính trị, Đại hội XII (2016) đã rút ra kết luận “Đổi mới chính trị chưa đồng bộ với đổi mới kinh tế, năng lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị chưa ngang tầm nhiệm
vụ”(19) Từ thực trạng này, Đại hội XII đề ra mục tiêu chung: “đổi mới mạnh
mẽ, toàn diện và đồng bộ, có bước đi phù hợp trên các lĩnh vực, nhất là giữa kinh tế và chính trị”(20) Đồng thời đề ra mục tiêu cụ thể: “Đến năm 2020, phấn
đấu cơ bản hoàn thiện đồng bộ hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa theo các tiêu chuẩn phổ biến của nền kinh tế thị trường hiện đại
và hội nhập quốc tế; bảo đảm tính đồng bộ giữa thể chế kinh tế và thể chế chính trị; giữa Nhà nước và thị trường; bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, phát triển con người, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội,