Giáo án lịch sử 10 sách cánh diều (bản đã điều chỉnh theo công văn mới) Kế hoạch bài dạy lịch sử 10 sách cánh diều (bản đã điều chỉnh theo công văn mới)
Trang 1CHỦ ĐỀ 1 LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC BÀI 1 HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ NHẬN THỨC LỊCH SỬ
Môn: Lịch sử, Lớp 10 (Thời gian: 2 tiết)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Khái niệm lịch sử, Sử học
- Hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức
- Đối tượng nghiên cứu của sử học; chức năng, nhiệm vụ của Sử học
2 Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử: thông qua khai thác các nguồn sử liệu để trình bày
khái niệm lịch sử; đối tượng nghiên cứu của Sử học; nêu được chức năng, nhiệm
vụ của Sử học
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: thông qua khai thác thông tin, tư liệu, quan
sát hình ảnh để phân biệt hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức;giải thích được khái niệm Sử học; phân biệt các nguồn sử liệu (lời nói - truyềnkhẩu, thành văn, hiện vật…)
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua việc ứng dụng một số phương pháp cơ bản
của Sử học vào giải quyết các bài tập cụ thể trong quá trình học tập
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, trao đổi học tập và báo
cáo sản phẩm học tập; giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua cách giải thích kháiniệm lịch sử, lấy ví dụ phân biệt các nguồn sử liệu trong quá trình học tập…
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Sách giáo khoa lịch sử 10 Máy tính, máy chiếu, giấy A0
Trang 2- Giáo án điện tử, trong đó có tranh ảnh lịch sử, kiến thức được thể hiện dưới dạng
sơ đồ hóa, video clip về sự kiện nước Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
a Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập,
hứng thú học bài mới; xác định được bài học sẽ tìm hiểu về khái niệm lịch sử, sửhọc và phân biệt được hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức
b Tổ chức thực hiện:
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV vận dụng kĩ thuật 5W-1H, cho học sinh xem video clip Mĩ ném bom nguyên
tử xuống Nhật Bản để trả lời câu hỏi về sự kiện đó theo mẫu sau:
Video clipcho chúng
ta biết lịch
sử là gì?
Hiện thựclịch sử vànhận thứclịch sử làgì?
Những ai
có thể tạo
ra hiện thựclịch sử vànhận thứclịch sử?
Vì sao cùngmột hiệnthực lịch sửnhưng lại
có nhữngnhận thứckhác nhau?
Sự kiện Mĩném bomnguyên tửđược bìnhluận, đánh giánhư thế nào?
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh làm việc cá nhân nghe và xem đoạn phim tư liệu Mĩ ném bom nguyên
tử xuống Nhật Bản năm 1945
MỞ ĐẦU
Trang 3- Trên cơ sở các thông tin học sinh tiếp nhận được từ đoạn phim tư liệu, học sinhtrả lời các câu hỏi trong bảng 5W-1H.
- GV theo dõi, h tr h c sinh trong quá trình th c hi n ho t đ ng ỗ trợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ực hiện hoạt động ện hoạt động ạt động ộng.
Sản phẩm: Dự kiến thông tin được HS ghi vào bảng 5W1H:
- When? (khi nào): Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản vào ngày 6 và 1945
9-8 Where? (ở đâu): Những địa phương nào của Nhật Bản bị Mĩ ném bom nguyên
tử là Hiroshima và Nagasaki
- What? (cái gì): Video clip cho chúng ta biết lịch sử là một dòng chảy liên tụctheo thời gian từ quá khứ đến hiện tại, diễn ra một lần và không lặp lại
- Who? (là ai): con người
- Why? (Tại sao): Cùng một hiện thực lịch sử nhưng lại có những nhận thức khác nhau là do quan điểm chủ quan của con người
- How? (làm thế nào?): ………
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới
6 và 9/8/1945, Mĩ ném 2 quả bom nguyên tử xuống 2 thành phố lớn của NhậtBản: Hirôsima và Nagaxaki Sự kiện đó gây ra thảm họa vô cùng tàn khốc đối vớiNhật Bản nhưng cũng buộc chính phủ Nhật Bản phải nhanh chóng đầu hàng, kếtthúc chiến tranh thế giới thứ hai
Việc Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản là một hiện thực lịch sử Còn
cá nhân em đánh giá như thế nào? Đồng ý với ý kiến 1 hay 2? Đó là nhận thức
lịch sử.
Vậy hiện thực lịch sử là gì? Nhận thức lịch sử là gì? ? Vậy làm thế nào để
tiếp cận lịch sử một cách khách quan, trung thực gần với sự thật nhất? Để trả lờicho câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu vào bài học hôm nay
Trang 4* Hoạt động 2.1 Tìm hiểu về hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức
a Mục tiêu: Học sinh trình bày được khái niệm lịch sử và phân biệt được hiện
thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức Giải thích được khái niệm sử học
- Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và tư duy lịch sử cho HS
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Nhiệm vụ 1: Thảo luận cặp đôi
- GV tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau:
+ Lịch sử là gì?
+ Hiện thực lịch sử là gì?
+ Nhận thức lịch sử là gì?
Nhiệm vụ 2: Làm bài tập
- GV lấy ví dụ cho HS về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
+ Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2-9-1945 là Hiện thực lịch sử
+ Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa là Nhận thức lịch sử
- Bài tập 1: xác định hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
GV đưa ra 1 số bài tập về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử để HS thực hiện+ Sự kiện 1: Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân địa phương đãđẩy lùi quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên chỉ huy Ma-gien-lăng Do đó,La-pu-la-pu đã trở thành người Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lượcChâu Âu (Bia tưởng niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu)
Trang 5- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhaukhi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV lấy ví dụ cho HS về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
+ Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2-9-1945 là Hiện thực lịch sử
+ Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa là Nhận thức lịch sử
- Bài tập xác định hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử:
+ Sự kiện 1: Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân địa phương đãđẩy lùi quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên chỉ huy Ma-gien-lăng Do đó,La-pu-la-pu đã trở thành người Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lược
Châu Âu (Bia tưởng niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu) Nhận thức lịch sử
+ Sự kiện 2: Di tích bãi cọc Bạch Đằng Hiện thực lịch sử
+ Sự kiện 3: Mũi tên bằng Đồng tìm thấy ở Cổ Loa (1959) Hiện thực lịch sử + Sự kiện 4: Chuyện nỏ thần Nhận thức lịch sử
* Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động
- Nhóm HS lần lượt trả lời các câu hỏi
* Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của học sinh
- GV b sung ph n phân tích nh n xét, đánh giá, k t qu th c hi n nhi m v h c t p c a ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ực hiện hoạt động ện hoạt động ện hoạt động ụ học tập của ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ủa
h c sinh Chính xác hóa các ki n th c đã hình thành cho h c sinh ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ức đã hình thành cho học sinh ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động.
1 Lịch sử, hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
- Lịch sử: là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ, hoặc tác phẩm ghi chép về
quá khứ, là một khoa học nghiên cứu về quá khứ của con người
- Hiện thực lịch sử - Nhận thức lịch sử
+ Là toàn bộ những gì đã diễn ra trong
quá khứ, tồn tại 1 cách khách quan,
không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan
của con người (người nhận thức)
+ Là toàn bộ những tri thức, hiểu biết,những ý niệm và hình dung của conngười về quá khứ (nhận thức về sự việc
Trang 6+ Hiện thực lịch sử luôn khách quan + Nhận thức lịch sử vừa khách quan,
vừa chủ quan
- Giáo viên mở rộng: ngoài sự kiện Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản và
Cách mạng tháng Tám 1945 của Việt Nam, chúng ta còn gặp nhiều sự kiện cónhững quan điểm, nhận thức khác nhau: VD: sự kiện Cách mạng tháng Mười Nga(1917), Chiến tranh lạnh (1947-1989)…cùng một hiện thực lịch sử nhưng có thể
có những nhận thức khác nhau là do có nhiều yếu tố chi phối, như: mục đíchnghiên cứu, nguồn sử liệu, quan điểm tiếp cận, năng lực nhận thức của mỗi người,phương pháp nghiên cứu…
* Hoạt động 2.2 Tìm hiểu về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ của Sử học
a Mục tiêu: Học sinh trình bày được đối tượng nghiên cứu của Sử học; nêu được
chức năng, nhiệm vụ của Sử học
- Nêu được một số phương pháp cơ bản của Sử học thông qua các bài tập cụ thể (ởmức độ đơn giản)
- HS phân biệt được các nguồn sử liệu; biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin
sử liệu để học tập, khám phá lịch sử
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Nhiệm vụ 1: Tham gia trò chơi “Tổ chức triển lãm tranh”
Nội dung:
- Mỗi học sinh đọc sách giáo khoa trả lời câu hỏi:
? Đối tượng nghiên cứu của Sử học?
Nhóm 1,2: Lấy ví dụ cụ thể về đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua các
hình ảnh cụ thể theo các chủ đề về cá nhân, tổ chức, cộng đồng, quốc gia, khuvực, thế giới
Nhóm 3,4: Lấy ví dụ cụ thể về đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua cáchình ảnh cụ thể theo các chủ đề về các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá,quân sự, ngoại giao
? Đoạn trích trong bài tựa sách “ Đại Việt sử kí tục biên” của Phạm Công Trứ có
ý nghĩa như thế nào?
- Nhiệm vụ 2: GV yêu c u HS quan sát s đ 1.1 Ch c n ng và nhi m v c a s h c, hãy ơ đồ 1.1 Chức năng và nhiệm vụ của sử học, hãy ồ 1.1 Chức năng và nhiệm vụ của sử học, hãy ức đã hình thành cho học sinh ăng và nhiệm vụ của sử học, hãy ện hoạt động ụ học tập của ủa ử học, hãy ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động.
Nội dung:
Trang 7? Nêu chức năng và nhiệm vụ của sử học
? Cho biết ý nghĩa của đoạn trích trong bài tựa sách “ Đại Việt sử ký tục biên”của Phạm Công Trứ?
? Từ sự kiện Cách mạng tháng Tám 1945 ở Việt Nam thành công (có kèm theovideo) Em hãy cho biết chức năng và nhiệm vụ của sử học được thể hiện qua tưliệu trên
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh trao đổi để triển khai thực hiện nhiệm vụ
- Giáo viên hỗ trợ học sinh, khuyến khích các nhóm học sinh có sự trang trí chosản phẩm của mình đẹp hơn
Sản phẩm: Kết quả hoạt động của nhóm học sinh được trình bày trên giấy A0
2 Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
Sử học là: Khoa học nghiên cứu về lịch sử (nghiên cứu về quá khứ của con
người, nghiên cứu về các sự kiện, hiện tượng đã diễn ra trong xã hội loàingười và phát hiện ra quy luật phát sinh, phát triển của nó)
Ví dụ: Lịch sử của dân tộc Việt Nam bắt đầu từ thời Hùng Vương đến thời
chống Mĩ cứu nước, Lịch sử Ngày Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, Lịch
xã hội, văn hóa, quân sự, ngoại giao…
VD: - Nghiên cứu nghề làm gạch đá ong
- Nghiên cứu về quá trình hình thành khối cộng đồng người Việt ở
Đà Lạt (1893 – 1945)
- Nghiên cứu về thực trạng và những sinh hoạt văn hóa tín ngưỡngtại di tích đền thờ vua Đinh ở làng Quan Thành (Triệu Sơn –Thanh Hóa)
- Nghiên cứu về vai trò của Phật giáo đối với cư dân Lâm Đồnghiện nay
Chức
năng
- Khôi phục hiện thực lịch sử chính xác, khách quan (Chức năng
khoa học)
Trang 8- Phục vụ cuộc sống của con người hiện tại thông qua những bài
học kinh nghiệm được đúc kết từ quá khứ (Chức năng xã hội)nhằm giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức
- Nhận thức: Cung cấp những tri thức khoa học về lịch sử (những
tri thức đã được khoa học lịch sử thừa nhận, giúp con người hiểuđúng về quá khứ)
- Giáo dục, nêu gương (Góp phần truyền bá những giá trị và
truyền thống tốt đẹp tiến bộ và nhân văn trong lịch sử cho thế hệsau)
VD: cung cấp tri thức về đại thắng mùa xuân năm 1975, cho tabiết đây là một sự kiện quan trọng có tầm quốc tế to lớn và có tínhthời đại sâu sắc, làm nức lòng bạn bè và nhân dân tiến bộ khắpTG
- Dự báo: Thông qua việc tổng kết thực tiễn rút ra bài học kinh
nghiệm…góp phần dự báo về tương lai của đất nước, nhân loại.(- Đoạn trích … của Phạm Công Trứ có ý nghĩa như sau:
+ Chức năng và nhiệm vụ của Sử học vô cùng lớn trong việc ghichép lại lịch sử của một quốc gia, một dân tộc
+ Ghi chép lại những gì đã xảy ra trong quá khứ, làm bài học răn
đe cho hậu thế chính là nhiệm vụ của Sử học.)
Mở rộng: Việc nhận thức không đúng về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và các
nguyên tắc cơ bản của Sử học sẽ dẫn đến những hạn chế, sai sót trong nghiên cứu
và phục dựng lại quá khứ lịch sử VD: Sử học phương Đông thời kì cổ- trung đạicho rằng đối tượng của Sử học chỉ ghi chép về hoạt động của vua quan, triềuđình….nên hoạt động của quần chúng nhân dân ít được phản ánh trong các bộ sử.Hoặc, nếu nhà sử học không trung thực, khách quan khi ghi chép sự kiện sẽ làmsai lệch hiện thực lịch sử, để lại nguồn tư liệu mang tính chủ quan, thiếu chính xác
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Với nhiệm vụ 1: Các nhóm trình bày hoạt động đã chuẩn bị trước của mình theothời gian quy định và lần lượt lên trình bày các sản phẩm GV hướng dẫn cácnhóm phiếu đánh giá (cá nhân sau đó là theo nhóm) Sau thời gian chơi sẽ tổnghợp kết quả
PHIẾU ĐÁNH GIÁ
Trang 9Nhóm đánh giá:
Tiêu chí Yêu cầu cần đạt Điểm
Nhóm tự đánh giá
Nhóm khác đánh giá
Giáo viên đánh giá
Kết quả- Xếp loại
Ý tưởng
(2,0
điểm)
Độc đáo, sáng tạođúng yêu cầu, hoànthành trong thờigian nhanh nhất
2,0
Thiếu sáng tạo,đúng yêu cầu, hoànthành đúng thờigian
1,0
Sáng tạo, khôngđúng yêu cầu,không đúng thờigian
4,0
Trình bày hay,nhưng thiếu tự tin,còn vấp
2,0
Trình bày chưahay, còn phụ thuộcvào tài liệu
1,0
Trang 10Trình bày đủ chủngloại yêu cầu nhưng
a Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã
được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức trong bài hiện thực lịch sử và nhậnthức lịch sử
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên m i HS tham gia trò ch i “Tây Du Kí” và ph bi n lu t ch i cho HS: Trong ơ đồ 1.1 Chức năng và nhiệm vụ của sử học, hãy ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ơ đồ 1.1 Chức năng và nhiệm vụ của sử học, hãy
r ng có r t nhi u yêu quái xu t hi n đ c n đ ng th y trò ện hoạt động ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ư Đư ng T ng đi l y kinh, em hãy ăng và nhiệm vụ của sử học, hãy giúp th y trò Đư ng T ng b ng cách v t qua các câu h i c a yêu quái ăng và nhiệm vụ của sử học, hãy ằng cách vượt qua các câu hỏi của yêu quái ượ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ỏi của yêu quái ủa
Nội dung:
Câu 1 Hiện thực lịch sử là gì?
A Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ
B Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ của loài người
C Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ mà con người nhận thức được
D Là khoa học tìm hiểu về quá khứ
Câu 2 Nhận thức lịch sử là gì?
A Là những mô tả của con người về quá khứ đã qua
B Là những công trình nghiên cứu lịch sử
LUYỆN TẬP
Trang 11C Là những hiểu biết của con người về quá khứ, được tái hiện hoặc trình bàytheo những cách khác nhau.
D Là những lễ hội lịch sử văn hóa được phục dựng
Câu 3 Ý nào sau đây phản ánh không đúng nguyên tắc cơ bản trong nghiên cứu
lịch sử?
A Tiến bộ B Vì người lao động
C Trung thực D Khách quan
Câu 4 Ý nào sau đây phản ánh không đúng đối tượng nghiên cứu của Sử học?
A Quá khứ của toàn thể nhân loại
B Quá khứ của một quốc gia hoặc khu vực trên thế giới
C Quá khứ của một cá nhân hoặc một nhóm, một cộng đồng người
D Những hiện tượng tự nhiên xảy ra trong quá khứ
Câu 5 So với hiện thức lịch sử, nhận thức lịch sử có đặc điểm gì?
A Nhận thức lịch sử luôn phản ánh đúng hiện thực lịch sử
B Nhận thức lịch sử không thể tái hiện đầy đủ hiện thực lịch sử
C Nhận thức lịch sử thường lạc hậu hơn hiện thực lịch sử
D Nhận thức lịch sử độc lập, khách quan với hiện thực lịch sử
Câu 6 Truyền thuyết Thánh Gióng thuộc loại tư liệu nào?
A Tư liệu truyền miệng B Tư liệu gốc
C Tư liệu hiện vật D Tư liệu chữ viết
Câu 7 Những tấm bia ghi tên nhưng người đỗ tiến sĩ thời xưa ở văn miếu thuộc
loại tư liệu nào?
A Tư liệu hiện vật B Tư liệu chữ viết
C Tư liệu truyền miệng D Tư liệu gốc
Câu 8 Những bản ghi; sách được in, khắc bằng chữ viết; vở chép tay,… từ quá
khứ được lưu lại đến ngày nay là loại tư liệu nào?
A Tư liệu hiện vật B Tư liệu truyền miệng
C Nông nghiệp D Tư liệu gốc
Câu 9: Nội dung nào dưới đây là tư liệu hiện vật?
A Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh
B Văn bia tiến sĩ
C Truyền thuyết Sơn Tinh Thủy Tinh
Trang 12D Trống đồng Đông Sơn.
Câu 10 Thông qua hình 1.9 Bức điện mật của Đại tướng Võ Nguyên Giáp…, hãy
phân biệt hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức Qua đó rút ra nhiệm
vụ của lịch sử
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS ti p nh n, th c hi n nhi m v , tr l i nhanh các câu h i đ gi i c u ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ực hiện hoạt động ện hoạt động ện hoạt động ụ học tập của ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ỏi của yêu quái ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ức đã hình thành cho học sinh Đư ng T ng ăng và nhiệm vụ của sử học, hãy
có thể hoàn thành sớm quyết tâm giải phóng miền Nam Nhận thức lịch sử chính
là sự nhận thức về yếu tố thời cơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cũng như giátrị của bức mật điện này đối với thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời các câu hỏi Học sinh khác có thể bổ sung GV yêu cầu các HS khácnhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có)
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét các câu trả lời, khái quát lại nội dung kiến thức
a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao.
Thông qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lí thông tin từ nhiềunguồn khác nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lwujc tự tìm hiểu lịch
sử, tự học lịch sử
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao cho HS th c hi n ngoài gi h c trên l p ực hiện hoạt động ện hoạt động ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ớp.
Trang 13hiểu về những gì xảy ra trong quá khứ?
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS ti p nh n, th c hi n nhi m v ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ực hiện hoạt động ện hoạt động ện hoạt động ụ học tập của
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo sản phẩm vào đầu buổi học sau GV yêu cầu các HS khác nhận xét,
bổ sung ý kiến (nếu có)
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét các câu trả lời, khái quát lại nội dung kiến thức
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa
Trang 14BÀI 2 TRI THỨC LỊCH SỬ VÀ CUỘC SỐNG
Môn: Lịch sử, Lớp 10 (Thời gian: 1 tiết)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Sự cần thiết của việc học tập, khám phá lịch sử suốt đời
- Thu thập thông tin, sử liệu, làm giàu tri thức lịch sử
- Kết nối kiến thức, bài học lịch sử vào cuộc sống
2 Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử thông qua sử dụng các nguồn sử liệu để nêu được vai
trò và ý nghĩa của tri thức lịch sử đối với đời sống của cá nhân và xã hội hiện đại;biết sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin và sử liệu để học tập, khám phá lịch sử
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử thông qua khai thác thông tin, tư liệu, quan
sát hình ảnh để giải thích sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua vận dụng được kiến thức và bài học lịch sử
để giải thích các vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thựctiễn cuộc sống
- Năng lực tự chủ, tự học, giao tiếp và hợp tác thông qua việc quan tâm, yêu thích
và tham gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hóa của dân tộc Việt Nam và thếgiới
- Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, bài học lịch sử để
giải thích những vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thựctiễn cuộc sống (ở mức độ đơn giản) Quan tâm, yêu thích và tham gia các hoạtđộng tìm hiểu lịch sử, văn hoá của dân tộc Việt Nam và thế giới
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
Trang 15- Giáo án điện tử, trong đó có tranh ảnh, sơ đồ hóa kiến thức và video clip về ngày
Giỗ tổ Hùng Vương; Video clip “Trở về cội nguồn dân tộc” của Đài truyền hình
Việt Nam: http://www.youtube.com/watch?v=G3DPz4zGztQ
- Những câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò, ý nghĩa của tri thức lịch sử
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
a Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập,
hứng thú để giải thích được sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời Xác địnhđược nội dung bài học là vận dụng kiến thức bài học lịch sử để giải thích nhữngvấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS xem video clip Hướng về cội nguồn và quan sát Hình 2.1 (Lễ hội đền
Hùng Phú Thọ) SGK tr.13
https://www.youtube.com/watch?v=UWWzZGCpER0
- GV hướng dẫn HS thảo luận cặp đôi và trả lời câu hỏi:
MỞ ĐẦU
Trang 16+ Sự kiện ngày Giỗ tổ Hùng Vương diễn ra vào thời điểm nào?
+ Những địa phương nào tổ chức sự kiện này?
+ Video clip cho chúng ta biết tri thức lịch sử có vai trò, ý nghĩa gì đối với cuộc sống hiện tại?
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem video clip, quan sát hình ảnh và thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:
+ Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hàng nămtại Đền Hùng, Việt Trì, Phú Thọ Trước đó hàng tuần, lễ hội đã diễn ra với nhiềuhoạt động văn hoá dân gian và kết thúc vào ngày 10 tháng 3 âm lịch với Lễ rướckiệu và dâng hương tại Đền Thượng
+ Những địa phương nào tổ chức sự kiện này: Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnhPhú Thọ, Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, thành phố CầnThơ, Huế, Kiên Giang…
+ Video clip cho chúng ta biết:
Là truyền thống lâu đời mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc Được lưu truyền gìngiữ qua nhiều thế hệ, tồn tại trong nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc
Là dịp để người Việt bày tỏ lòng tôn kính và biết ơn trước những công lao tolớn của bậc cha ông đi trước, là sự giáo dục để chúng ta hiểu rõ hơn về lịch sử đấtnước, về nguồn gốc cội nguồn tổ tiên Qua đó, giúp thế hệ trẻ nâng cao ý thức, gópphần ra sức giữ gìn và bảo tồn những giá trị quý báu của văn hóa dân tộc
Là cơ hội để người Việt giới thiệu văn hóa tốt đẹp đến bạn bè thế giới, là yếu tố
để du lịch Việt Nam phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo du khách từ khắp nơitìm đến tham quan khám phá
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức
- GV dẫn dắt HS vào bài: Đền Hùng và ngày giỗ tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) làbiểu tượng của truyền thống yêu nước và đoàn kết hướng về cội nguồn của dân tộcViệt Nam Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã trở thành nét đặc sắc trong văn
Trang 17hóa truyền thống của người Việt Nam, đồng thời cũng là biểu hiện của tri thức lịch
sử Vậy, tri thức lịch sử có vai trò, ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống của mỗi
cá nhân và xã hội? Vì sao chúng ta cần phải học tập và khám phá lịch sử? Để nắm
rõ hơn về vấn đề chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
* Hoạt động 1 Tìm hiểu: học tập và khám phá lịch sử suốt đời
a Mục tiêu: Giải thích được sự cần thiết phải học tập và khám phá lịch sử suốt
đời Biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin, sử liệu để học tập, khám phá lịch
sử Vận dụng kiến thức, bài học lịch sử để giải thích những vấn đề thời sự trongnước và thế giới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống (ở mức độ đơn giản)
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên cho học sinh làm việc theo nhóm, kết hợp với kĩ thuật tranh luận, kĩ thuật
5 xin và kĩ thuật 3-2-1 Giáo viên yêu cầu học sinh các nhóm cùng đọc thông tin, tưliệu, kết hợp quan sát các hình, các bảng và sơ đồ để cùng hoàn thành ba nhiệm vụsau:
Nhiệm vụ 1: Đọc thông tin và quan sát Bảng 2.1, hình 2.3 hãy giải thích vì sao
phải học tập lịch sử suốt đời? Cho ví dụ
Nhiệm vụ 2: Đọc thông tin và quan sát Bảng 2.2, sơ đồ 2.2 hãy nêu cách thức sưu
tầm, xử lí thông tin và sử liệu trong quá trình học tập và khám phá lịch sử
Nhiệm vụ 3: Đọc thông tin và quan sát Hình 2.4 hãy:
- Cho biết kiến thức và bài học lịch sử có mối liên hệ như thế nào với cuộc sốnghiện tại ?
- Giải thích nguyên nhân dẫn đến hiện tượng triều cường ở các tỉnh phía nam VN,băng tan ở Bắc Cực Các hiện tượng trên đã có tác động như thế nào tới cuộc sốngcủa con người ?
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh thực hiện thảo luận nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn để giải quyết nhiệm vụhọc tập được giao, GV theo dõi, giải đáp thắc mắc và hướng dẫn các nhóm thực hiệnnhiệm vụ
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Trang 18- GV mở rộng kiến thức 1 số nội dung:
+ Nhận thấy việc học tập, khám phá tri thức (trong đó có tri thức lịch sử) sẽ làhành trang đối với mỗi người trong cuộc sống Lênin đúc kết thành quy luật: “Học,học nữa, học mãi!” Với quan niệm: “Lịch sử là bó đuốc soi đường hướng tớitương lai”, nhiều quốc gia trên thế giới coi Lịch sử là môn học bắt buộc, HS phảiđược học tập và khám phá suốt đời
+ Vận dụng kiến thức lịch sử để giải thích nguyên nhân băng tan ở Bắc Cực:
Các cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra từ thế kỉ XVIII với việc sử dụng quy môlớn các nguồn nguyên – nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt…), conngười đã xả thải ra môi trường một lượng cực lớn các khí thải như: CO2, Metan…Các khí này khi thải vào khí quyển sẽ ngăn bức xạ Mặt Trời phả xa ra ngoài, làmcho nhiệt độ Trái Đất nóng lên Ngoài ra, hoạt động chặt phá rừng bừa bãi của conngười theo thời gian cũng tác động làm biến đổi khí hậu toàn cầu
- Tác động từ hiện tượng băng tan đối với nhân loại:
+ Hiện tượng băng tan sẽ dẫn đến việc gia tăng mực nước biển, thúc đẩy quá trìnhbiển xâm thực đất liền Từ đó, khiến diện tích đất liền bị sụt giảm, các đảo và quầnđảo có thể bị nhấn chìm; đất đai các vùng ven biển bị nhiễm mặn, khó có thể canhtác
+ Khi băng tan, mực nước biển gia tăng, độ mặn của nước biển của sẽ thay đổi, từ
đó dẫn đến những biến đổi chuỗi thức ăn sinh vật; nhiều loài sinh vật có nguy cơ
2.1 Sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời
- Tri thức lịch sử rất rộng lớn và đa dạng Những kiến thức lịch sử học được ở nhàtrường chỉ là một phần nhỏ
Muốn hiểu đầy đủ và đúng đắn cần có một quá trình lâu dài
- Tri thức về lịch sử phát triển và biến đổi không ngừng, gắn liền với sự xuất hiệncủa các nguồn sử liệu, quan điểm, nhận thức, lĩnh vực nghiên cứu mới
Trang 19đổi cho tương lai
- Giúp mỗi người mở rộng và cập nhật vốn kiến thức, tạo ra những cơ hội mớitrong nghề nghiệp,
2.2 Thu thập, xử lí thông tin và sử liệu để làm giàu tri thức lịch sử
- Bước 1: Lập thư mục và danh mục các nguồn sử liệu cần thu thập, để phục vụcho việc học tập và nghiên cứu tìm hiểu lịch sử
- Bước 2: Sưu tầm, đọc và ghi chép thông tin sử liệu liên quan đến vấn đề nghiêncứu
- Bước 3: Chọn lọc, phân loại sử liệu để thuận lợi cho việc xác minh và đánh giá
- Bước 4: Xác minh, đánh giá về nguồn gốc sử liệu, thời điểm ra đời, nội dung sửliệu phản ánh
2.3 Kết nối tri thức, bài học lịch sử vào cuộc sống
- Sử dụng tri thực lịch sử, thông qua tri thức lịch sử giúp con người giải thích,hiểu rõ hơn những vấn đề thời sự trong nước và quốc tế, những vấn đề thực tiễncuộc sống hiện nay
a Mục tiêu: Khái quát, hệ thống hóa, củng cố được kiến thức đã học về tri thức
lịch sử và cuộc sống
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu nhiệm vụ cho HS: Khai thác nh ng hình nh, n i dung sau và suy lu n v ý ững hình ảnh, nội dung sau và suy luận về ý ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ộng ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ngh a c a t ng v n đ l ch s đ c đ c p ĩa của từng vấn đề lịch sử được đề cập ủa ịch sử được đề cập ử học, hãy ượ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
1
Một bức vẽ trên vách hang có niên
đại khoảng 8000 đến 4000 năm
trước, mô tả cảnh săn bắn của
người NT
2
Hình ảnh cây cầu Long Biên bắc
qua sông Hồng, được Pháp xây
dựng năm 1898 khánh thành năm
1902
LUYỆN TẬP
Trang 20Trang đầu của bản TNĐL khai sinh
ra nước VNDCCH được HCM soạn
thảo và công bố 2/9/1945
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS sử dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi trước lớp
- GV m i HS khác nh n xét, b sung ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
1
Một bức vẽ trên vách hang có niên
đại khoảng 8000 đến 4000 năm
trước, mô tả cảnh săn bắn của
người NT
Giúp người đời sau biết được phầnnào ĐSVC, TT của người NT
2
Hình ảnh cây cầu Long Biên bắc
qua sông Hồng, được Pháp xây
dựng năm 1898 khánh thành năm
1902
Giúp người đời sau biết được phầnchuyển biến ĐSKT ở VN dưới tácđộng của cuộc khai thác 1
3
Trang đầu của bản TNĐL khai sinh
ra nước VNDCCH được HCM soạn
thảo và công bố 2/9/1945
Giúp người đời sau biết đượcthành quả của CMT8
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới
a Mục tiêu: HS thể hiện được tính độc lập trong suy nghĩ, vận dụng sáng tạo kiến
thức đã học để giải thích những vấn đề do thực tiễn cuộc sống đặt ra
b Tổ chức thực hiện
*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Liên hệ và cho biết một số truyền thống tốt đẹp
được hình thành trong lịch sử dân tộc Việt Nam Các truyền thống đó được pháthuy như thế nào trong bối cảnh đại dịch Covit 19?
*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà và nộp lại sản phẩm
VẬN DỤNG
Trang 21*Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV tổ chức cho một số HS báo cáo kết quả để cả
lớp cùng nhận xét, góp ý sản phẩm trong buổi học tiếp theo
*Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, chấm điểm sản phẩm của HS.
CHỦ ĐỀ 2 VAI TRÒ CỦA SỬ HỌC BÀI 4 SỬ HỌC VỚI MỘT SỐ LĨNH VỰC, NGÀNH NGHỀ HIỆN ĐẠI
Môn: Lịch sử, Lớp 10 (Thời gian: 2 tiết)
- Vai trò của lịch sử và văn hoá đối với sự phát triển du lịch
- Vai trò của du lịch đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử, di sản văn hoá
2 Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử: Nêu được mối quan hệ giữa sử học với công tác bảo
tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá và di sản thiên nhiên; tác động của du lịch
Trang 22với công tác bảo tồn di tích lịch sử, văn hoá.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: giải thích được vai trò của lịch sử và văn
hóa đối với sự phát triển du lịch
- Năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo
thông qua giải quyết các nhiệm vụ học tập về mối quan hệ của Sử học với một sốlĩnh vực, ngành nghề hiện đại
- Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học: Có ý thức vận động các bạn và mọi người
ở xung quanh cùng tham gia bảo vệ các di sản văn hoá và di sản thiên nhiên ở địaphương
3 Phẩm chất
- Chăm chỉ trong học tập, tích cực tìm tòi và khám phá kiến thức mới
- Có trách nhiệm đối với việc học tập của bản thân; tôn trọng các ngành nghề hiệnđại kahcs nhau; có ý thức, trách nhiệm trong việc abor tồn và phát huy các di sảnvăn hóa của dân tộc và nhân loại
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy tính, máy chiếu, mạng Internet
- Các tư liệu, hình ảnh liên quan đến bài học; phiếu học tập, giấy A0, video clip(nếu có)
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
a Mục tiêu: HS trình bày được những điều đã biết và muốn biết về mối liên hệgiữa sử học và di sản văn hóa, di sản thiên nhiên; vai trò của sử học với sự pháttriển của du lịch ; bảo vệ di sản ở địa phương; từ đó kích thích hứng thú học tập;xác định các nhiệm vụ học tập của bài học
b.Tổ chức thực hiện
* Bước 1: Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ
- GV trình chiếu cho HS theo dõi video vụ cháy bên trong di tích Quốc tử giám –
Huế (https://www.youtube.com/watch?v=5_2-Fw-3poI), đ t câu h i; HS th o lu n ặt câu hỏi; HS thảo luận ỏi của yêu quái ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
c p đôi, hoàn thành nhi m v h c t p: ặt câu hỏi; HS thảo luận ện hoạt động ụ học tập của ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
- GV yêu cầu HS theo dõi video, quan sát hình ảnh và thảo luận cặp đôi, trả lời các câu hỏi sau:
+ Em nhìn thầy điều gì từ video trên?
Trang 23+ Em nghĩ điều gì sẽ xảy ra nếu tư liệu này bị cháy hết?
+ Điều này khiến em băn khoăn về vấn đề gì?
*Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- HS theo dõi video, thảo luận theo cặp đôi, hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian 3phút
- GV h ng d n, h tr HS (n u c n thi t) ướp ẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết) ỗ trợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
Sản phẩm dự kiến:
1 Những tư liệu bị cháy nham nhở.
2 Không còn tư liệu gốc để dựng lại lịch sử.
3 Làm thế nào để bảo vệ được các di sản.
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Nhận xét, đánh giá: Như mục Sản phẩm và làm rõ thêm câu trả lời của
học sinh và dẫn vào bài mới.
Quốc Tử Giám (Thừa Thiên Huế) là di sản văn hóa – một bộ phận của lịch sử, giống như rất nhiều di sản văn hóa khác ở Việt Nam mà cha ông ta đã dày công tạo dựng qua hàng ngàn năm lịch sử Tuy nhiên, các di sản của Việt Nam hiện nay đều đứng trước hai thách thức lớn: sự xuống cấp theo thời gian, đáng sợ hơn
là sự lãng quên và thiếu trách nhiệm của một bộ phận người dân đối với di sản Điều đó đặt ra nhiệm vụ gì cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản? Sử học
có những đóng góp gì cho công tác này, cũng như cho sự phát triển của du lịch
ngày nay Chúng ta sẽ cùng nhau chia sẻ trong bài học ngày hôm nay – Bài 4: Sử học với một số lĩnh vực, ngành nghề hiện đại.
Hoạt động 1 Tìm hiểu về Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên
a Mục tiêu: Nêu được mối quan hệ giữa sử học với công tác bảo tồn và phát huy
giá trị di sản văn hoá và di sản thiên nhiên Có ý thức vận động các bạn và mọingười ở xung quanh cùng tham gia bảo vệ các di sản văn hoá và di sản thiên nhiên
ở địa phương
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Trang 24b Tổ chức thực hiện
* Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm, đọc thông tin trong SGK, kếthợp quan sát các hình 4.2,4.3 để hoàn thành nhi m v theo b ng: ện hoạt động ụ học tập của ả thực hiện nhiệm vụ học tập của
*Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- GV tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm, kết hợp với kĩ thuật tranh luận, kĩ
thuật 5 xin và kĩ thuật 3-2-1
- GV hướng dẫn học sinh khai thác các hình 4.2,4.3 kết hợp với mục “Góc khám
phá” và mục “Em có biết”? để học sinh hiểu rằng Sử học có vai trò to lớn trongviệc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa (vật thể, phi vật thể, hỗn hợp);đồng thời học sinh cũng sẽ thấy được nếu các di sản văn hóa, di sản thiên nhiênđược abor tồn và phát huy sẽ giúp cho Sử học khai thác được giá trị của di sản vàđưa giá trị đó đến với nhân dân
Sản phẩm dự kiến:
Nội dung Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị DSVH,
DSTN
Mối quan hệ - Di sản văn hóa và di sản thiên nhiên là một bộ phận của
lịch sử, được lưu giữ trong hiện tại Sử học và di sản vănhóa, di sản thiên nhiên có mối quan hệ gắn bó, mật thiết
- Thứ nhất: Các loại hình di sản văn hóa đều đóng vai trò là
nguồn sử liệu quan trọng đặc biệt đối với nghiên cứu lịch sử
- Thứ hai: Sử học nghiên cứu về lịch sử hình thành phát
triển di sản văn hóa, di sản thiên nhiên, xác định vị trí, vaitrò và ý nghĩa của di sản đối với cộng đồng
- Thứ ba: Sử học cung cấp những thông tin có giá trị và tin
cậy liên quan đến di sản văn hóa di sản thiên nhiên làm cơ
sở cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản
Trang 25- Thứ tư: Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
di sản thiên nhiên có vai trò đặc biệt quan trọng trong việcduy trì ký ức và bản sắc cộng đồng
Lấy ví dụ phân
tích
Ví dụ: Mối quan hệ giữa sử học và công tác bảo tồn khu di
tích Cố đô Hoa Lư
- Khu di tích Cố đô Hoa Lư là nguồn sử liệu vô cùng quantrọng cho ta biết về đời sống sinh hoạt, kiến trúc, vị thếchính trị,v.v dưới thời Đinh, Tiền Lê Đồng thời công tácbảo tồn, gìn giữ di tích giúp cho các nhà Sử học có mộtnguồn tài liệu vô dùng quý giá để nghiên cứu
- Thông qua Sử học, ta có thể biết về thời gian xây dựng, tồntại, tu sửa, vị trí của khu Cố đô Hoa Lư xưa Đồng thời đánhgiá chính xác về giá trị của Cố đô Hoa Lư để bảo tồn, pháttriển tốt nhất
*Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV phát phi u đánh giá nhóm, t ch c cho các nhóm trình bày n i dung đã chu n b ; GV ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ức đã hình thành cho học sinh ộng ẩn bị; GV ịch sử được đề cập.
h ng d n các nhóm khác nh n xét, đ t câu h i theo k thu t 3-2-1 và đánh giá k t qu ho t ướp ẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết) ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ặt câu hỏi; HS thảo luận ỏi của yêu quái ĩa của từng vấn đề lịch sử được đề cập ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ạt động.
đ ng nhóm qua phi u ộng ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
PHIẾU ĐÁNH GIÁ BÀI THUYẾT TRÌNH Nội dung
Thang điểm Điểm
- Thái độ thuyết trình nghiêm túc 0,25
- Không vi phạm thời gian tối thiểu/tối đa 0,25
Trang 26- Thông tin chính xác, khoa học, ghi nguồn đầy đủ 1,0
- Thuyết phục được người đặt câu hỏi 0,5
* Bước 4: Nhận xét, đánh giá: Như mục Sản phẩm và làm rõ thêm câu trả lời của
học sinh và dẫn vào bài mới
- Giáo viên có thể mở rộng: nhờ có Sử học, chúng ta biết được các sự kiện lịch sửtừng xảy ra gắn với di sản văn hóa, di sản thiên nhiên Qua mỗi đợt tham quan, tìmhiểu một di sản văn hóa, di sản thiên nhiên, chúng ta càng thấy rõ Sử học có vaitrò to lớn trong việc abor tồn và phát huy các giá trị văn hóa đối với cộng đồng
Hoạt động 2: Lịch sử và văn hóa đối với sự phát triển du lịch
a Mục tiêu: Giải thích được vai trò của lịch sử và văn hoá đối với sự phát triển du
lịch Nêu được tác động của du lịch với công tác bảo tồn di tích lịch sử, văn hoá
d Tổ chức thực hiện
* Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
- HS đ c SGK và tr l i câu h i ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ỏi của yêu quái.
* Nội dung
1 Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương- di sản văn hóa phi vật thể đại diện chonhân loại có những giá trị lịch sử và văn hóa nào?
2 Lễ hội nghinh Ông là nét văn hóa của cư dân vùng nào ở nước ta? Lễ hội này
có ý nghĩa như thế nào về mặt lịch sử?
3 Dựa vào sơ đồ 4.2 em hãy phân tích những tác động của du lịch đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử và văn hóa? Lấy ví dụ cụ thể và phân tích
* Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- Giáo viên h ng d n h c sinh làm vi c theo c p đôi, đ c thông tin t li u đ hoàn thành ướp ẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết) ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ện hoạt động ặt câu hỏi; HS thảo luận ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ư ện hoạt động ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy
Trang 27- Giá trị lịch sử: Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương thể hiện lòng tự hào về cộinguồn quốc gia dân tộc, ý thức của người dân về lịch sử - một ý thức hệ sâu sắcnhư một minh triết được ông cha truyền lại cho đến ngày hôm nay
2 Lễ hội Nghinh Ông là lễ cầu ngư của cư dân miền biển các tỉnh Nam Trung Bộ.Đây là lễ hội gắn với hoạt động thờ cá - nét đẹp tín ngưỡng của người dân vùngbiển từ tỉnh Thanh Hóa vào tận Kiên Giang
- Giá trị lịch sử to lớn của lễ hội Nghinh Ông
+ Lễ hội Nghinh Ông có vai trò to lớn trong đời sống tinh thần của người dân, thể hiện đậm nét dấu ấn văn hóa dân gian đặc sắc của ngư dân vùng biển
+ Lễ hội là sợi dây tâm linh kết nối mọi người, cùng thờ cúng chung một vị thần linh và cùng tham gia những hoạt động vui chơi phong phú
+ Lễ hội Nghinh Ông bảo lưu các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Thể hiện được đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tưởng nhớ công lao của những người đã khai khẩn vùng đất, các diễn xướng dân gian
3 Những tác động của du lịch đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử và văn hóa:
- Mang lại nguồn lực hỗ trợ cho việc bảo tồn di tích lịch sử văn hóa
- Cung cấp thông tin của ngành Sử học nghiên cứu đề xuất giải pháp bảo tồn vàphát triển bền vững
- Quảng bá lịch sử văn hóa cộng đồng ra bên ngài, kết nối và nâng cao vị thế củacác ngành du lịch, sử học
* Bước 3 Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các cặp đôi trả lời, cặp đôi khác nhận xét, bổ sung; giáo viên lắng nghe,tiếp tục đưa ra câu hỏi gợi mở cho học sinh tìm ra đáp án
* Bước 4 Kết luận, nhận định
Trang 28- GV nhận xét, đánh giá thái độ và kết quả làm việc, chuẩn hóa kiến thức và kết luận như mục Sản phẩm
1 Vai trò của lịch sử và văn hóa đối với sự phát triển du lịch
- Các di tích lịch sử - văn hóa là tài nguyên du lịch có sức hấp dẫn to lớn, là độnglực thu hút ngày càng nhiều du khách trong nước và quốc tế
- Du lịch khai thác các di sản văn hóa, lịch sử, giúp con người hưởng thụ giá trịcủa di sản thiên nhiên và di sản văn hóa
2 Vai trò của du lịch đối với việc bảo tồn di tích lịch sử và di sản văn hoá
- Du lịch chính là nguồn động lực thúc đẩy sự tăng cường bảo tồn và phát huynhững giá trị di tích lịch sử-văn hóa của địa phương, dân tộc
- Du lịch văn hóa phát triển vừa tạo ra việc làm, thu nhập cho người lao động, vừatạo nguồn lực kinh tế để bảo tồn và phát huy giá trị các di sản
- Đồng thời, giáo viên có thể mở rộng:
+ Khi quan sát hình 4.4, 4.5 kết hợp với mục “Góc khám phá” sẽ thấy được sứchấp dẫn của những địa danh này đối với sự phát triển du lịch, đó là yếu tố lịch sử,giá trị văn hóa truyền thống, cảnh quan
+ Quan sát hình 4.6 kết hợp với mục “Góc khám phá” sẽ giúp học sinh thấy đượcmuốn quảng bá và phát triển du lịch, đưa văn hóa tới cộng đồng thì cần thiết phảilồng ghép những giá trị lịch sử
+ Những quốc gia có thu nhập cao từ ngành du lịch như Thái Lan, Hàn Quốc,Nhật Bản, Trung Quốc, Italia, Pháp đều rất khéo léo đưa tri thức lịch sử lồngghép với các địa danh mà du khách đến tham quan, trải nghiệm Ở Việt Nam, cóQuảng Ninh, Ninh Bình, Huế, hà Nội, Quảng Bình có tổng thu cao từ du lịch lànhờ sức hấp dẫn của các địa danh, biết kahi thác tri thức lịch sử và giá trị của disản văn hóa, di sản thiên nhiên để quảng bá, phát triển du lịch bền vững
a Mục tiêu: Khái quát, hệ thống hóa, củng cố được kiến thức đã học về vai trò
của Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiênnhiên Lịch sử và văn hóa đối với sự phát triển du lịch
Trang 29Câu 1 Sử học có mối quan hệ như thế nào với di sản văn hóa?
A Bảo tồn và phát huy giá trị các di sản B Bảo tồn và khôi phục các di sản
C Bảo vệ và lưu giữ các di sản D Bảo vệ, khôi phục các di sản
Câu 2 Di tích Chùa Thiên Mụ là di sản văn hóa nào dưới đây?
A Di sản văn hóa phi vật thể B Di sản thiên nhiên
C Di sản văn hóa vật thể D Di sản ẩm thực
Câu 3 Hát Xoan là di sản văn hóa nào dưới đây?
A Di sản văn hóa vật thể B Di sản thiên nhiên
C Di sản văn hóa phi vật thể D Di sản ẩm thực
Câu 4 Trong bảo tồn và phát huy giá trị của di sản, yêu cầu quan trọng nhất đặt
ra là gì?
A Đáp ứng yêu cầu quảng bá hình ảnh về đất nước, con người Việt Nam
B Phải đảm bảo giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học vì sự phát triển bền vững
C Phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội
D Phải đảm bảo giá trị thẩm mĩ của di sản
Câu 5: Kể tên các di sản văn hóa ở Việt Nam được UNESCO công nhận.
- Báo cáo, thảo luận: GV cho Hs chẩm chéo bài lấy kết quả vào điểm thường
xuyên
- Kết luận, nhận định: GV nhận xét các câu trả lời, khái quát lại nội dung kiến thứ
a Mục tiêu: HS thể hiện được tính độc lập trong suy nghĩ, vận dụng sáng tạo kiến
thức đã học để đề xuất được một số biện pháp bảo tồn các di sản văn hoá và di sảnthiên nhiên ở địa phương
b Tổ chức thực hiện
- Chuyển giao nhiệm vụ: GV phát phi u h c t p và h ng d n HS th c hi n nhi m v ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ướp ẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết) ực hiện hoạt động ện hoạt động ện hoạt động ụ học tập của theo phi u h c t p: ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
PHIẾU HỌC TẬP
Trang 30- Yêu cầu: HS đọc SGK, tham khảo thông tin trên mạng internet để thực hiện nhiệm
vụ sau:
1 Em hãy giới thiệu về một di sản ở địa phương được UNESCO công nhận là di sản
văn hóa thế giới bằng 1 bài viết ngắn
2 Thông qua tiết học, em có đề xuất những biện pháp nào để bảo tồn các di sản văn
hoá và di sản thiên nhiên ở địa phương Ninh Bình?
Trả lời
Họ và tên học sinh
- Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà và nộp lại sản phẩm trong
buổi học tiếp theo để cả lớp cùng trao đổi, thảo luận và đánh giá
- Báo cáo, thảo luận: GV tổ chức cho một số HS báo cáo kết quả để cả lớp cùng
nhận xét, góp ý sản phẩm trong buổi học tiếp theo
- Kết luận, nhận định: GV nhận xét, chấm điểm sản phẩm của HS.
THỰC HÀNH CHỦ ĐỀ 2 VAI TRÒ CỦA SỬ HỌC
Môn: Lịch sử, Lớp 10 (Thời gian: 1 tiết)
Trang 31- Có trách nhiệm trong học tập và trung thực khi tìm hiểu về sự kiện lịch sử cầnxuất phát từ bối cảnh cụ thể để có nhận xét, đánh giá khách quan.
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Sách giáo khoa lịch sử 10 Máy tính, máy chiếu, giấy A0
- Sơ đồ tư duy trên giấy A0 hoặc thiết kế trên PowerPoint, Mindmap, Infographic
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
a Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập,
hứng thú với bài thực hành
b.Tổ chức thực hiện
* B c 1: Giáo viên chuy n giao nhi m v ướp ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy ện hoạt động ụ học tập của
* Nội dung
- Xem video https://www.youtube.com/watch?v=N2vrjsW0V9w và cho biết đây
là di sản văn hóa nào? Thuộc dạng văn hóa vật thể hay phi vật thể?
A Quan họ B Chèo C Nhã nhạc cung đình Huế D Đờn ca tài tửNam Bộ
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầucủa GV
- GV h ng d n, theo dõi, h tr HS n u c n thi t ướp ẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết) ỗ trợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
Dự kiến sản phẩm:
- Đây là di sản văn hóa phi vật thể: Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được UNESCO ghidanh
* Bước 3: Báo cáo thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung
*Bước 4: Kết luận, nhận định
- Giáo viên nh n xét ph n tr l i c a h c sinh và d n vào bài m i ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ủa ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết) ớp.
Ở bài 4 Sử học với một số lĩnh vực, ngành nghề hiện đại; chúng ta đã được tìm
MỞ ĐẦU
Trang 32hiểu về Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên; lịch sử và văn hóa đối với sự phát triển du lịch Trong bài thực hành ngày hôm nay, chúng ta tiếp tục làm rõ hơn về các nội dung trên.
a Mục tiêu: Hệ thống hóa những nội dung kiến thức cơ bản đã được học trong
chủ đề Vai trò của Sử học
b Tổ chức thực hiện
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu HS làm vi c theo nhóm, th c hi n các ện hoạt động ực hiện hoạt động ện hoạt động nhi m v sau: ện hoạt động ụ học tập của
* Nhiệm vụ 1: Kể tên 5 di sản văn hóa của Việt Nam được UNESCO ghi danh là
Di sản Thế giới Hãy giới thiệu về các giá trị lịch sử , văn hóa liên quan đếnnhững di sản đó
* Nhiệm vụ 2: Hãy kể tên một số di sản văn hóa, di sản văn hóa thiên nhiên của
địa phương em (tỉnh/thành phố/huyện/thị) Theo em, nên làm gì để bảo tồn vàphát huy tốt hơn giá trị của di sản đó?
* Nhiệm vụ 3: Giả sử có một công trình thuộc di sản văn hóa đã xuống cấp
nghiêm trọng, cần được bảo tồn Có 2 quan điểm:
- Xây công trình tương tự với kiến trúc quy mô và hiện đại hơn trên nền di tích cũ
- Bảo tồn nguyên trạng di tích
Nếu được giao nhiệm vụ tư vấn để bảo tồn di tích đó, em sẽ có ý kiến như thếnào?
* Nhiệm vụ 4: Giả sử có một chủ đề của hội thảo về du lịch di sản như sau: “Lựa
chọn một lợi ích về kinh tế hay văn hóa lịch sử? Lợi ích lâu dài hay trước mắt?”.Dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của bản thân, em hãy viết một bài khoảng
200 từ thể hiện quan điểm của em về vấn đề được nêu
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS trao đổi, tranh luận để bảo vệ quan điểm của
mình về các nhiệm vụ đã được giao Trong quá trình học sinh làm việc, giáo viên
có thể giúp đỡ bằng cách đưa ra những câu hỏi gợi mở
Dự kiến sản phẩm:
* Nhiệm vụ 1: Kể tên 5 di sản văn hóa của Việt Nam được UNESCO ghi danh là
Di sản Thế giới Hãy giới thiệu về các giá trị lịch sử , văn hóa liên quan đến
NỘI DUNG THỰC HÀNH
Trang 33những di sản đó.
- 5 di sản văn hóa của Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới:+ Quần thể di tích Cố đô Huế: Đây là di tích lịch sử - văn hóa do triều Nguyễnchủ trương xây dựng trong khoảng thời gian từ đầu thế kỷ 19 đến nửa đầu thế kỷ
20 trên địa bàn kinh đô Huế xưa Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóaThế giới vào ngày 11/12/1993
+ Quần thể danh thắng Tràng An, Ninh Bình: Tràng An là một trong những nơi cócảnh quan tháp karst đẹp và quyến rũ nhất trên thế giới Vào ngày 23/6/2014,Quần thể danh thắng Tràng An chính thức trở thành di sản thế giới hỗn hợp đầutiên của Việt Nam
+ Ca trù: Hát ca trù là một bộ môn nghệ thuật truyền thống ở phía Bắc Việt Namkết hợp hát cùng một số nhạc cụ dân tộc Ca trù thịnh hành từ thế kỷ 15, từng làmột loại ca trong cung đình và được giới quý tộc và trí thức yêu thích Ca trù đãđược công nhận là di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vào ngày 1/10/2009.+ Mộc bản triều Nguyễn: Đây là di sản tư liệu thế giới đầu tiên tại Việt Namđược UNESCO công nhận ngày 31/7/2009 Mộc bản triều Nguyễn gồm 34.618tấm, là những văn bản chữ Hán-Nôm được khắc ngược trên gỗ để in ra các sáchtại Việt Nam vào thế kỷ 19, 20
+ Thánh địa Mỹ Sơn: Thánh địa Mỹ Sơn là tổ hợp gồm nhiều đền đài Chăm Patrong một thung lũng đường kính khoảng 2 km được bao quanh bởi đồi núi Xưađây từng là nơi tổ chức cúng tế cũng như là lăng mộ của các vị vua Chăm pa hayhoàng thân, quốc thích Thánh địa Mỹ Sơn đã được UNESCO chọn là một trongcác di sản thế giới tân thời và hiện đại vào năm 1999
* Nhiệm vụ 2: Hãy kể tên một số di sản văn hóa, di sản văn hóa thiên nhiên của
địa phương em (tỉnh/thành phố/huyện/thị) Theo em, nên làm gì để bảo tồn vàphát huy tốt hơn giá trị của di sản đó?
- Quần thể danh thắng Tràng An, Ninh Bình
- Nhà thờ đá Phát Diệm (Kim Sơn-Ninh Bình)
- Cố đô Hoa Lư (Trường Yên-Hoa Lư-Ninh Bình)
- Hát Sẩm (Yên Mô-Ninh Bình)
* Để bảo tồn và phát huy tốt hơn giá trị của di sản: tu bổ di tích, khôi phục cáchoạt động văn hóa, lễ hội; gắn kết việc giữ gìn, phát huy di sản văn hóa với việcxây dựng, giữ gìn môi trường sinh thái văn hóa, đời sống văn hóa cộng đồng, qua
Trang 34đó góp phần thực hiện tốt Luật Di sản văn hóa trên địa bàn.
* Nhiệm vụ 3: Các em được trình bày quan điểm bản thân thông qua kiến thức đã
được học trong chủ đề
* Nhiệm vụ 4: Các em được trình bày quan điểm bản thân thông qua kiến thức đã
được học trong chủ đề
* Bước 3: Báo cáo thảo luận
- Báo cáo có thể được thể hiện trên sơ đồ tư duy, Infographic, Powerpoint liênquan đến chủ đề tranh luận
- Học sinh thảo luận nhóm và cử đại diện tham gia tranh luận
- Các nhóm theo dõi, lắng nghe, thảo luận, bổ sung, nhận xét chéo về nội dung mà
Người thực hiện Nhóm
thực hiện
Nhóm đánh giá
GV đánh giá
Độc đáo, sáng tạo, sắp xếp hợp lý 10
Hay, sáng tạo nhưng sắp xếp chưa hợp lý 8
Thiếu ý tưởng sáng tạo, sắp xếp thời gian rời
Trang 35Phong phú, bố cục hợp lý, màu sắc, phông
chữ phù hợp, không sai lỗi chính tả 15
Phong phú, bố cục hợp lý, màu sắc, phông
chữ chưa phù hợp, có sai lỗi chính tả 10
Phong phú, bố cục chưa hợp lý, màu sắc,
phông chữ không phù hợp, sai lỗi chính tả 8
4 Cách thức trình bày báo cáo 15
Nhiều thành viên nhóm cùng trình bày, có
Đại diện nhóm báo cáo, thuyết phục, hấp dẫn 7
Đại diện nhóm báo cáo, ít thuyết phục, hấp
Đúng thời gian, phù hợp giữa các phần trong
Đúng thời gian, chưa phù hợp giữa các phần
Thừa hoặc thiếu thời gian, chưa phù hợp
giữa các phần trong bài trình bày 5
các nhóm, trả lời câu hòi thuyết phục 7
Nhóm nhận xét, góp ý không hay, thường
trùng lặp các nhóm, trả lời câu hòi chưa
- GV thu phiếu Rubric đánh giá sản phẩm học tập của các nhóm
- GV nhận xét chung về việc thực hiện nhiệm vụ của các nhóm
Trang 36- GV chấm điểm sản phẩm của từng nhóm vào phiếu Rubric.
- GV chốt kiến thức (GV có thể ghi hoặc không ghi kiến thức - Phụ lục 4 của CV5512)
CHỦ ĐỀ 3 MỘT SỐ NỀN VĂN MINH THẾ GIỚI THỜI KÌ
CỔ ĐẠI - TRUNG ĐẠI BÀI 6 KHÁI NIỆM VĂN MINH
MỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG THỜI KÌ CỔ - TRUNG ĐẠI
Môn: Lịch sử, Lớp 10 (Thời gian: 3 tiết)
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Khái niệm văn minh
- Phân biệt văn minh và văn hoá
- Những thành tựu tiêu biểu và ý nghĩa của văn minh Ai cập cổ đại, Trung Hoa và
Trang 372 Về năng lực
- Tìm hiểu lịch sử: Biết cách sưu tầm và sử dụng tư liệu lịch sử để tìm hiểu về các
nền văn minh cổ đại phương Đông Nêu được thành tựu tiêu biểu và ý nghĩa củavăn minh Ai Cập về chữ viết, khoa học tự nhiên, kiến trúc, điêu khắc Nêu đượcthành tựu tiêu biểu và ý nghĩa của văn minh Trung Hoa về chữ viết, văn học nghệthuật, sử học, khoa học tự nhiên, y học, thiên văn học, lịch pháp, tư tưởng, tôngiáo Nêu được những thành tựu tiêu biểu và ý nghĩa của văn minh Ấn Độ về chữviết, văn học nghệ thuật, khoa học tự nhiên, tư tưởng, tôn giáo
- Nhận thức và tư duy lịch sử: Giải thích được khái niệm văn minh; Phân biệt
được khái niệm văn minh, văn hoá
- Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học để liên hệ được giá trị, ảnh hưởng của các
nền văn minh phương Đông thời cổ - trung đại đối với thực tiễn hiện nay
3 Về phẩm chất
- Yêu nước, trách nhiệm: có nhận thức và hành động góp phần bảo tồn và phát huy
di sản văn hóa, giá trị văn minh ở Việt Nam và thế giới
- Nhân ái: Biết trân trọng giá trị của các nền văn minh, có ý thức học hỏi các nền
văn hóa trên thế giới
- Chăm chỉ: Tích cực tìm tòi, sáng tạo trong việc tìm hiểu và khám phá các nền
văn minh trong lịch sử; Có ý chí vượt qua khó khăn để hoàn thành các nhiệm vụhọc tập được giao
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên
- Lược đồ, tranh ảnh, tư liệu liên quan đến bài học
- Máy chiếu, máy tính, các phiếu học tập, giấy A0, bút vẽ
- Video tư liệu: Thành tựu tiêu biểu của một số nền văn minh phương Đông thời
cổ trung đại: (Ai Cập cổ đại: https://youtu.be/NP1QvE5Wspw; Trung Hoa cổ trung đại:
-https://youtu.be/orSSZpkJDR4; Ấn Độ cổ - trung đại: WU)
https://youtu.be/36ZmiiI0-2 Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầucủa GV
Trang 38III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
a Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh; kích thích hứng thú học tập; xác định các
nhiệm vụ học tập của bài
và thực tế, em hãy bày tỏ quan điểm của mình về ý kiến trên
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- H c sinh trao đ i, th o lu n đ đ a ra quan đi m c a mình ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy ư ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy ủa
Sản phẩm dự kiến:
Câu trả lời của học sinh theo sự hiểu biết của mỗi em
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV chọn 1-2 HS hoàn thành nhiệm vụ sớm nhất đứng tại chỗ trình bày kết quả GV
ghi nhận kết quả và yêu cầu một số HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến GV yêu cầu HStiếp tục suy nghĩ bằng các câu hỏi gợi ý, cung cấp thêm một số thông tin ngoài kết quảcủa các nhóm
*Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khái niệm văn hóa, văn minh
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Trang 39a) Mục tiêu: Giải thích được khái niệm văn minh Bước đầu phân biệt được khái
niệm văn minh, văn hoá
b) Tổ chức thực hiện
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát hình 5.1, 5.2, 5.3 thực hành bài tập sau (tổ chức trò chơiphân loại) và trả lời câu hỏi:
PHIẾU BÀI TẬP
1 Nh ng thành t u d i đây thu c v v n hoá hay v n minh ( ánh d u x vào ô l a ững hình ảnh, nội dung sau và suy luận về ý ực hiện hoạt động ướp ộng ăng và nhiệm vụ của sử học, hãy ăng và nhiệm vụ của sử học, hãy Đ ực hiện hoạt động.
ch n) ọc sinh trong quá trình thực hiện hoạt động.
hoá
Thuộc văn minh
Trang 402 Dựa trên cơ sở nào em phân biệt đó là thành tựu văn hoá hoặc văn minh?
3 Trên cơ sở phân loại, em hãy trình bày khái niệm văn minh và văn hoá.
*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV quan sát, hướng dẫn, tổ chức HS thực hiện nhiệm vụ học tập…
- HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân theo yêu cầu…
*Bước 3: Báo cáo sản phẩm
- GV gọi ngẫu nhiên HS trình bày…
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nh n xét, ánh giá thái ận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của $ $ộng à kết quả làm việc, chuẩn hóa kiến thức và kết ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của v k t qu l m vi c, chu n hóa ki n th c v k tả thực hiện nhiệm vụ học tập của à kết quả làm việc, chuẩn hóa kiến thức và kết ện hoạt động ẩn bị; GV ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ức đã hình thành cho học sinh à kết quả làm việc, chuẩn hóa kiến thức và kết ết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
lu n nh m c S n ph m Giáo viên có th m r ng thêmận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của ư ụ học tập của ả thực hiện nhiệm vụ học tập của ẩn bị; GV ể cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy ở rộng thêm ộng
- Văn hóa là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra
trong quá trình lịch sử
- Văn minh là trạng thái tiến bộ về cả vật chất và tinh thần của xã hội loài người
tức là trạng thái phát triển cao của nền văn hóa
=> Văn minh có mối liên hệ chặt chẽ với văn hóa
*GV chuyển ý: Trên cơ sở tìm hiểu khái niệm văn hoá và văn minh, làm thế nào
chúng ta phân biệt 2 khái niệm này?
* Hoạt động 2.2 Phân biệt khái niệm văn minh và văn hoá
a Mục tiêu: Phân biệt khái niệm văn minh và văn hoá.