TÌM HIỂU VỀ NÉT ĐẶC SẮC NỔI BẬT TRONG PHONG CÁCH ỨNG XỬ CỦA HỒ CHÍ MINH – VẬN DỤNG TRONG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở CÁC CHI BỘ ĐẢNG HIỆN NAY 1 NÉT ĐẶC SẮC TRONG PHONG CÁCH ỨNG XỬ HỒ CHÍ MINH Phong cách ứng xử H.
Trang 1TÌM HIỂU VỀ NÉT ĐẶC SẮC NỔI BẬT TRONG PHONG CÁCH ỨNG XỬ CỦA HỒ CHÍ MINH – VẬN DỤNG TRONG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở CÁC CHI BỘ ĐẢNG HIỆN NAY
1 NÉT ĐẶC SẮC TRONG PHONG CÁCH ỨNG XỬ HỒ CHÍ MINH
Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong toàn
bộ di sản vô giá mà Người để lại cho dân tộc ta; là hệ thống ứng xử xuyên suốt cuộc đời sự nghiệp cách mạng, thể hiện tầm vóc trí tuệ lớn lao, tình cảm sâu sắc của Người đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc Phong cách ứng
xử Hồ Chí Minh có nguồn cội từ lịch sử từ tư tưởng và thực tiễn của dân tộc, mang dấu ấn thời đại và phẩm chất cá nhân không ngừng kiên trì tự học, tự rèn luyện mới có được Đó là sự hài hoà giữa văn hoá ứng xử phương Đông, phương Tây, trong đó hạt nhân chủ yếu là mục đích vì nhân dân, vì dân tộc
và nhân loại tiến bộ
Nổi bật trong phong cách ứng xử Hồ Chí Minh, trước hết là tính nhất quán về mục tiêu, nguyên tắc ứng xử Tính nhất quán về mục tiêu, nguyên tắc trong phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh được thể rõ trong nhận thức tư tưởng cũng như trong toàn bộ hoạt động thực tiễn cách mạng phong phú của mình Đối với Hồ Chí Minh, dù ở bất cứ ở đâu, trên bất kỳ cương vị nào, mục tiêu cuối cùng mà Người phấn đấu, hy sinh suốt cuộc đời là độc lập dân tộc,
tự do, ấm no và hạnh phúc của nhân dân Năm 1946, khi đã ở trên cương vị Chủ tịch nước, trả lời phỏng vấn các nhà báo nước ngoài Người đã nói: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo
Trang 2mặc, ai cũng được học hành”1 và “cái mà tôi cần nhất trên đời là đồng bào tôi được tự do, Tổ quốc tôi được độc lập” là mục tiêu đấu tranh của Hồ Chí Minh và của cả dân tộc Việt Nam quyết tâm phấn đấu Mục tiêu nhất quán đó
đã chi phối nguyên tắc ứng xử của Hồ Chí Minh trong mọi hoàn cảnh, điều kiện
Trong thực tiễn hoạt động, Hồ Chí Minh luôn thực hành theo nguyên tắc
“dĩ bất biến, ứng vạn biến”, trong đó “ứng vạn biến” nhưng không xa rời, vứt
bỏ cái bất biến Đó chính là tinh thần biện chứng trong phong cách ứng xử
Hồ Chí Minh Người đã từng khẳng định: “Mục đích bất di bất dịch của ta vẫn là hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ Nguyên tắc của ta thì phải vững chắc, nhưng sách lược của ta thì linh hoạt”2 Để thực hiện mục đích ấy, khi thời cơ giành chính quyền đến, Người nhấn mạnh quyết tâm: “Dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập” Trước âm mưu chia cắt đất nước của kẻ thù, Hồ Chí Minh vẫn khẳng định: Nước Việt Nam là một Dân tộc Việt Nam là một và "sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó vẫn không bao giờ thay đổi” Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh, ném bom miền Bắc, Hồ Chí Minh đã khẳng định rõ quyết tâm của cả dân tộc ta: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có
gì quý hơn độc lập, tự do”3 Tuy nhiên, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Người luôn căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, khi cần thiết chủ động đưa ra những điều kiện thoả hiệp, nhưng thoả hiệp phải có nguyên tắc, tuyệt
1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập.15, tr.627
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập.8 tr 555
3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập.15, tr.131
Trang 3nhiên không bao giờ từ bỏ cái “nguyên tắc bất biến” kể cả khi thương lượng với kẻ thù
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã vận dụng nguyên tắc này như một phương châm xử thế, để vượt qua mọi khó khăn, thách thức chèo lái con thuyền cách mạng vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất Người đã từng nhiều lần phải kìm nén uất ức trước thái độ ngang ngược, hống hách của các đối tượng kẻ thù, kiên trì, kiên quyết giữ vững lập trường cách mạng, nhưng cũng có khi lại rất mềm mỏng, linh hoạt, lùi một bước, cũng là nhằm để thực hiện cho được mục tiêu nhất quán cao cả
mà trọn đời Người phấn đấu, là độc lập dân tộc, tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dân, trên nền tảng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin Có thể nói, tính nhất quán về mục tiêu, nguyên tắc trong phong cách ứng xử Hồ Chí Minh là sự chân thành bình dị, tự nhiên của một vị lãnh tụ, đồng thời cũng là một công bộc của nhân dân, vừa có uy lực lại vừa có sức cuốn hút kỳ lạ Người vừa là nhà chính trị sáng suốt, vừa là nhà quân sự thiên tài, khẩn trương như một chiến sĩ, thanh thản như một triết gia, mềm dẻo mà cương nghị, cao cả mà thiết thực, giản dị nhưng rất mực thanh tao; quan tâm cái lớn, nhưng không quên cái nhỏ
Mặt khác, nói đến phong cách ứng xử Hồ Chí Minh, không thể không nói đến phong cách ứng xử của Người đối với nhân dân, bạn bè, đồng chí, anh em Phong cách đó của người thể hiện tự nhiên, bình dị, cởi mở, chân tình, vừa chủ động linh hoạt lại vừa ân cần, tế nhị, bình dị, tự nhiên đến mức hồn nhiên, làm cho bất cứ ai được gặp Người đều thấy không khí chan hòa,
ấm cúng, thoải mái, không cảm thấy sự cách biệt giữa lãnh tụ và quần chúng Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh chứa đựng những giá trị nhân văn, nhân
Trang 4bản của con người, luôn hướng con người vươn tới những điều tốt đẹp của chân, thiện, mỹ Khi cần nhắc nhở, Người không quên chỉ vẽ tận tình Khi cần phê bình, Người rất nghiêm khắc, nhưng rất độ lượng, bao dung, không bao giờ bao che, nhằm nâng con người lên chứ không hạ thấp, vùi dập Đối với Hồ Chí Minh, khi tiếp xúc với nhân dân, bạn bè, đồng chí, Người luôn luôn thể hiện thái độ yêu thương, trân trọng, khoan dung, khiêm nhường và
độ lượng với mọi người Chính vì vậy mà sức cuốn hút, cảm hóa, cảm phục, ngưỡng mộ và thôi thúc mọi người hướng tới cái chân, thiện, mỹ trong cuộc sống cũng như trong công việc Phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở tình thương yêu, sự quan tâm với các đối tượng trong giao tiếp,
mà nó còn được thể hiện thông qua thái độ, hành vi, cử chỉ ân cần mực thước của chính bản thân Người
Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở, “Đối với tất cả mọi người trong các tầng lớp dân chúng, ta phải có một thái độ mềm dẻo khôn khéo, biết nhân nhượng, biết trọng nhân cách người ta”4 Đặc biệt, đối với đồng bào theo các tôn giáo, Người đánh giá cao và trân trọng những giá trị đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo, chỉ ra những giá trị tương đồng giữa đạo đức tôn giáo và đạo đức Cộng sản qua cách nhìn nhận về những người đã sáng lập ra các tôn giáo Theo Người, vấn đề quan trọng cần đạt được trong việc tiếp cận, đối xử với đồng bào các tôn giáo là phải lôi kéo được quần chúng có đạo vào các hoạt động thực tiễn, tức là xây dựng xã hội mới chứ không phải sa vào cuộc tranh luận
vô bổ có cảnh cực lạc trên Thiên Đường hay không Đối với những người lầm đường, lạc lối hay đã từng cộng tác với bên kia trận tuyến, Người yêu cầu “Không nên đào bới những chuyện cũ ra làm án mới Đối với những
4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 4, tr.52
Trang 5người không nguy hiểm lắm, thì nên dùng chính sách cảm hoá khoan dung”5 Nói về Người, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã viết: "Ở con người Hồ Chí Minh mỗi người đều thấy hiển hiện của nhân vật cao quý nhất, bình dị nhất
và được yêu quý nhất trong gia đình mình Hồ Chí Minh đã hoàn chỉnh với
sự kết hợp đức khôn ngoan của Phật, lòng Bác ái của Chúa, triết học của Mác, thiên tài cách mạng của Lênin và tình cảm của một chủ gia tộc, tất cả bao bọc trong một dáng dấp rất tự nhiên”
Với bản lĩnh chính trị vững vàng và trí tuệ uyên bác, phong cách ứng xử
Hồ Chí Minh vừa tự nhiên, khiêm tốn, chân thành, bình dị, vừa linh hoạt, biến hóa đã tạo nên sức hấp dẫn, cảm hóa đối với con người, quy tụ được các bậc yêu nước lão thành, những trí thức lớn rời bỏ cuộc sống vinh hoa để phục
vụ đất nước Sau một buổi tiếp xúc, Người đã mời và thuyết phục được cụ Huỳnh Thúc Kháng ra đảm nhiệm việc nước; thuyết phục cụ Bùi Bằng Đoàn, nguyên Thượng thư Bộ Hình làm Trưởng ban thường vụ Quốc hội, cụ Phan
Kế Toại, nguyên Khâm sai Bắc Kỳ, làm Phó Thủ tướng; và 4 trí thức người Việt đã thành danh ở Pháp gồm Phạm Quang Lễ (Trần Đại Nghĩa), Trần Hữu Tước, Võ Quí Huân và Võ Đình Quỳnh, đã cảm phục và cùng Người về nước Giáo sư Đặng văn Ngữ, một tài năng mà người Pháp, người Nhật, người Mỹ đều muốn sử dụng, song cảm phục và nghe theo tiếng gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, năm 1949 ông đã từ Nhật bản về nước tham gia kháng chiến
Nói về phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh, một phóng viên người Pháp nhận định: “Mềm dẻo hay kiên quyết khi cần thiết, nhưng bao giờ cũng
tự chủ và vẫn giữ phong thái Việt Nam, Ông biết đương đầu với những biến
5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 4, tr.19
Trang 6động chính trị và lịch sử, đem cái sức toả sáng phi thường và vô vàn đức tính cao quý của Ông phục vụ sự nghiệp mà Ông là hiện thân” Thế giới khâm phục và tôn vinh Hồ Chí Minh không chỉ vì Người là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá, một nhà tư tưởng lớn của cách mạng Việt Nam, mà còn thừa nhận Người là một nhà lãnh đạo, nhà tổ chức thiên tài với phương pháp cách mạng đặc biệt hiệu quả, phương châm xử thế đặc biệt nhạy cảm Nhà báo Úc Wilfred Burchett, người từng có nhiều cuộc phỏng vấn Hồ Chí Minh, cho biết: "Cảm giác đầu tiên của tôi là sự thân mật, ấm áp và giản dị Hồ Chủ tịch có khả năng khiến người ta thấy nhẹ nhõm ngay từ khoảnh khắc đầu tiên và trình bày những vấn đề phức tạp nhất chỉ trong vài từ và cử chỉ rõ ràng Trong những cuộc gặp gỡ tiếp theo với nhân cách vĩ đại này, sự ấm áp, giản dị, cách thể hiện rõ ràng xuất phát từ trí tuệ mẫn tiệp và sự thấu hiểu trọn vẹn chủ
đề khiến tôi có ấn tượng vô cùng sâu sắc” Ngài Giôn Giô-lan, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Anh (1969) đã viết: “Được gặp gỡ và nói chuyện với đồng chí
Hồ Chí Minh là một ấn tượng không thể nào quên được Đây là một con người
vĩ đại nhưng không bao giờ người tỏ ra mình là một con người vĩ đại Mặc dầu những trọng trách phải gánh vác, người vẫn thân ái, nhiệt tình và sôi nổi làm cho bạn cảm thấy thoải mái ngay”…
Phong cách Hồ Chí Minh nói chung, phong cách ứng xử của Người nói riêng là tài sản tinh thần vô giá của Đảng, dân tộc ta, là tấm gương sáng để mỗi người có thể học tập và noi theo Vì vậy, đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị 05-CT/TW của
Bộ Chính trị gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay" chính là một giải pháp quan trọng, thiết thực góp phần xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh về chính trị,
Trang 7tư tưởng, tổ chức và đạo đức Thông qua việc học tập và làm theo phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh, mỗi cán bộ, đảng viên cần phải nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Đảng và nhân dân, nghiêm túc tự kiểm điểm, tự giác khắc phục những hạn chế, yếu kém trong ứng xử với các đối tượng trên cương vị, chức trách được giao Đồng thời, thực hiện nói đi phải đôi với làm, không ngừng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống giản dị trong sáng, luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được Đảng và nhân dân giao phó
Trong giai đoạn hiện nay, học tập và làm theo phong cách của Hồ Chí Minh, đòi hỏi các cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp và các đoàn thể quần chúng cần tiếp tục đổi mới và đẩy nạnh giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về sự cần thiết phải học tập và làm theo phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh Đặc biệt, đối với cán bộ, đảng viên nhất
là cán bộ chủ chốt phải luôn đề cao ý thức, trách nhiệm, tích cực, tự giác tu dưỡng, rèn luyện, kiên quyết đấu tranh tự khắc phục những hạn chế yếu kém trong phong cách ứng xử hàng ngày, thực hiện thành nền nếp thường xuyên, lời nói phải đi đôi với việc làm, nêu gương sáng trước tập thể; phải thực sự là người có phẩm chất chính trị trong sáng, đạo đức lối sống trong sạch, lành mạnh, gắn bó mật thiết với nhân dân, là lực lượng tiên phong đi đầu trong học tập và làm theo phong cách ứng xử Hồ Chí Minh./
2 Vận dụng vào xây dựng văn hóa ứng xử trong các chi bộ Đảng hiện nay
Vận dụng phong cách ứng xử của Bác vào việc xây dựng văn hóa trong chi bộ
Ứng xử của cán bộ lãnh đạo, quản lý, tham mưu
Trang 8Trong quan hệ công tác: tôn trọng, lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp; phối hợp, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ, kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý; khách quan, trung thực trong báo cáo, đề xuất, tham gia đóng góp ý kiến cho công tác tham mưu, quản lý ở lĩnh vực được phân công; chấp hành sự phân công công tác; gương mẫu về đạo đức, lối sống; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, khả năng của cán bộ thuộc thẩm quyền quản lý để bố trí, sắp xếp, giao nhiệm vụ phù hợp; phát huy dân chủ, bình đẳng, không phân biệt đối xử; tạo môi trường và cơ hội để cấp dưới bày tỏ ý kiến, nguyện vọng, quan điểm; bao dung, tôn trọng và tạo niềm tin đối với cấp dưới; kịp thời động viên, chia sẽ khó khăn, vướng mắc; đôn đốc, kiểm tra, giám sát, đánh giá khách quan việc chấp hành kỷ cương, kỷ luật trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn; là tấm gương về đạo đức cách mạng, tác phong, tư duy, bản lĩnh chính trị; lắng nghe ý kiến của cơ sở để kịp thời giải quyết, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao Đối với công việc: không ngừng tích lũy tri thức, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; trách nhiệm, chủ động, sáng tạo trong điều hành; giải quyết công việc đúng quy định; không sách nhiễu, không ưu tiên người thân, không gợi ý tặng quà; đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân; kiên quyết đấu tranh chống lại các biểu hiện tiêu cực, lãng phí, hối lộ, tham nhũng; chịu trách nhiệm về kết quả và hạn chế của lĩnh vực được phân công phụ trách Đối với chính mình: Tuân thủ nguyên tắc tự phê bình và phê bình; thường xuyên rèn luyện đạo đức cách mạng, tư duy, phong cách của người cán bộ lãnh đạo, quản lý
Ứng xử của đảng viên, công chức nói chung
Trang 9Trong quan hệ công tác: hợp tác hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao; chia
sẻ thông tin, tri thức, kinh nghiệm; tôn trọng, góp ý thẳng thắn, đúng mực; không phân biệt, xúc phạm danh dự đồng nghiệp; bảo đảm sự đoàn kết trong
cơ quan, đơn vị; có thái độ lịch sự, đúng mực khi giao tiếp với cơ sở, với các đơn vị khi thực hiện nhiệm vụ; tôn trọng ý kiến của cơ sở; thể hiện phong cách mẫu mực của người đảng viên ở cơ quan và trong cuộc sống
Đối với công việc: Đảm bảo thời gian làm việc đúng quy định; luôn có ý thức giữ gìn uy tín, danh dự của cơ quan, đơn vị và bản thân; thực hiện kỷ luật phát ngôn, không nói, viết và làm những việc trái với lợi ích của Đảng, Nhà nước và nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống lại những lời nói và việc làm sai trái, xuyên tạc, phản động; khi trả lời, phát biểu, bình luận với các cơ quan truyền thông trong nước và quốc tế mà không được sự ủy quyền của người có thẩm quyền thì phải nêu rõ việc trả lời đó trên danh nghĩa cá nhân, không đại diện, nhân danh đơn vị, cơ quan và phải chịu trách nhiệm cá nhân về những thông tin đó
Đối với chính mình: Thể hiện trí tuệ, bản lĩnh, trách nhiệm cá nhân và hiệu quả trong công việc; chủ động cập nhật kiến thức; không ngừng học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của công việc và sự nghiệp đổi mới; tích cực đổi mới phương pháp công tác
Ứng xử với đồng nghiệp
Trong quan hệ công tác: thể hiện thái độ đúng mực trong giao tiếp, ứng xử; cầu thị khi trao đổi ý kiến, thảo luận trong các cuộc họp; tôn trọng ý kiến và chấp hành quy định của lãnh đạo đơn vị, quyết định của các cấp lãnh đạo, quản lý; giữ thái độ khiêm tốn khi trao đổi với cán bộ lãnh đạo, quản lý; có
Trang 10thái độ hợp tác trong giải quyết công việc; giữa các phòng chia sẻ, giúp đỡ nhau trong công việc; đoàn kết, không gây bè phái, chia rẽ nội bộ; xây dựng, duy trì sự kết nối giữa các đồng chí trong cơ quan và giữa các thế hệ cán bộ của cơ quan
Đối với nhiệm vụ học tập, rèn luyện: Tuân thủ nội quy, quy chế, quy định hiện hành của cơ quan, đơn vị; có tinh thần, thái độ học tập nghiêm túc; tích cực trao đổi, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm; chủ động, tích cực khai thác các nguồn tài liệu phục vụ việc học tập
Đối với chính mình: thường xuyên tu dưỡng đạo đức cách mạng, rèn luyện lối sống, tác phong chuẩn mực; đấu tranh với các tiêu cực trong học tập và công tác; làm tốt nghĩa vụ của mình Nghĩa vụ được quan niệm như là trách nhiệm của con người trước người khác, trước xã hội
Con người sống trong xã hội có nhiều mối quan hệ, trên nhiều lĩnh vực, do vậy cũng có nhiều nghĩa vụ khác nhau Trong các mối quan hệ, con người có nghĩa vụ với gia đình, có nghĩa vụ với quê hương, với đất nước… Trên các phương diện, con người có nghĩa vụ kinh kế, nghĩa vụ chính trị, nghĩa vụ pháp luật Nghĩa vụ kinh tế, trong nền kinh tế thị trường, các đối tác phải thực hiện trách nhiệm của mình
Có thể nói phong cách ứng xử của Bác là một phương pháp, một phong cách biểu hiện tư tưởng của Bác trong việc xử lý những sự việc cụ thể, với những con người cụ thể, kể cả đối với bản thân, đối với vật, đối với việc Phong cách ứng xử của Bác hướng cho mọi người đến với chân, thiện, mỹ của cuộc sống Giá trị văn hoá ứng xử của Bác luôn sống mãi với thời gian, là hành