CHƯƠNG 2 SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

Slide 1 CHƢƠNG II SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN ĐẠI HỌC XÂY DỰNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Giảng viên Vũ Quỳnh Lê MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Bài giảng này sẽ trang bị cho sinh viên Về kiến thức + N.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Bài giảng này sẽ trang bị cho sinh viên:

- Về kiến thức:

+ Những lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân + Về giai cấp công nhân và nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay

- Về kỹ năng: Xây dựng tƣ duy khoa học về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân; về mối quan hệ giữa đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển giai cấp công nhân và xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Về tư tưởng:

+ Củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và

sự nghiệp đổi mới xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Việt Nam

Giai cấp công nhân đại công

nghiệp

Giai cấp vô sản hiện đại

Giai cấp xã hội chỉ hoàn toàn dựa vào việc bán sức lao động của mình

http://dichvudanhvanban.com

1 Công nhân là người lao động hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp vận

ngày càng hiện đại và xã hội hóa ngày càng cao

* Đặc điểm của giai cấp công nhân trên

phương diện kinh tế - xã hội

http://dichvudanhvanban.com

2

* Đặc điểm của giai cấp công nhân trên

phương diện kinh tế - xã hội

Công nhân là người không có hoặc cơ bản

bị bóc lột giá trị thặng dư

2

http://dichvudanhvanban.com

Là một giai cấp cách mạng và

có tinh thần cách mạng triệt để

01

* Đặc điểm của giai cấp công nhân trên

phương diện chính trị - xã hội

* Khái niệm Giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định,

hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển

của nền công nghiệp hiện đại; Là giai cấp đại diện cho

lực lượng sản xuất tiên tiến; Là lực lượng chủ yếu của

tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ

nghĩa xã hội; Ở các nước tư bản chủ nghĩa, giai cấp

công nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất phải làm thuê cho giai cấp tư

sản và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư; Ở các

nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân cùng nhân

dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình

Theo quan niệm của chủ

nghĩa Mác - Lê nin

- Sứ mệnh của một giai cấp ?

+ “Sứ mệnh” là nhiệm vụ cao cả, thiêng liêng

+ Tập hợp lực lƣợng làm cách mạng (Thông qua chính đảng) + Lãnh đạo c/m lật đổ chế độ cũ, giành lấy chính quyền

+ Lãnh đạo công cuộc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

a) Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

+ Là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất trong lĩnh vực

công nghiệp và dịch vụ công nghiệp với phương thức sản xuất

xã hội hóa cao

+ Tạo ra tiền đề vật chất - kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới

+ Thực hiện một kiểu tổ chức xã hội mới về lao động hướng tới

sở hữu, quản lý, phân phối phù hợp với phát triển sản xuất

tiến bộ, công bằng xã hội

* Nội dung kinh tế

- Xét theo lĩnh vực thể hiện, sứ mệnh này được thể hiện qua ba nội dung cơ bản

a) Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

* Nội dung chính trị - xã hội

+ Dưới sự lãnh đạo của ĐCS cùng với nhân dân lao động tiến hành cách mạng chính trị lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản, giành quyền lực về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động

+ Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN để thực thi các nhiệm

vụ cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

+ Giải quyết đúng đắn nhiệm vụ liên minh giai cấp, tầng lớp; đoàn kết dân tộc …

a) Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

* Nội dung văn hóa, tư tưởng

+ Xác lập hệ giá trị mới của xã hội: lao động, công bằng, dân chủ, bình đẳng, tự do, tiến bộ, phát triển bền vững…)

+ Thực hiện cuộc cách mạng về văn hóa - tư tưởng: Cải tạo cái cũ, lạc hậu, xây dựng cái mới trên cơ sở kế thừa tinh hoa của nhân loại, thời đại và giá trị truyền thống của dân tộc

+ Phát triển văn hóa, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Con người được phát triển tự do, toàn diện trong một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

Giành chính quyền mạng cải tạo xã hội cũ, XD xã Sử dụng chính quyền cách

hội mới

Giai đoạn 1 Giai đoạn 2

Thực hiện sứ mệnh lịch sử đó là quá trình đấu

tranh hết sức gay go, quyết liệt lâu dài đầy khó khăn gian khổ, đƣợc trải qua 3 giai đoạn:

Phát triển CNXH, tiến lên Chủ nghĩa cộng sản

Giai đoạn 3

Thiết lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

Mang lại lợi ích cho quảng đại quần chúng lao động

b) Đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Điểm khác biệt về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của GCCN:

Thực hiện mục tiêu cao cả: giải phóng triệt để con người

A) ĐIỀU KIỆN KHÁCH QUAN QUY ĐỊNH SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

THỨ NHẤT, DO ĐỊA VỊ KINH TẾ VÀ ĐẶC ĐIỂM CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI

CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUI ĐỊNH

LÀ CON ĐẺ CỦA ĐẠI CÔNG NGHIỆP TBCN, VÌ VẬY:

+ Có tinh thần tổ chức, kỷ luật cao

+ Có kiến thức, kỹ thuật

+ Có tinh thần cách mạng triệt để nhất

+ Đội ngũ ngày càng hùng hậu

Đại diện cho lực lƣợng sản xuất tiên tiến

+ Khả năng đoàn kết thống nhất giai cấp (Đ/kiện làm

việc, bị bóc lột, thu nhập, đời sống giống nhau)

+ Khả năng đạt tới sự giác ngộ về địa vị lịch sử (Để

thoát khỏi áp bức bóc lột cần phải làm gì)

+ Khả năng đoàn kết, liên minh với các giai cấp khác,

với toàn thể giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức

trong cuộc đấu tranh với GCTS

+ Khả năng đi đầu trong cuộc đấu tranh đó

Marx: “Cùng với

sự phát triển của đại công nghiệp sự sụp đổ của GCTS

và thắng lợi của GCVS đều là tất yếu như nhau.”

a) Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Thứ hai, do mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản qui định

+ Mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX

+ Mâu thuẫn giữa GCCN với GCTS

- Kéo dài thời gian làm việc

- Tăng cường độ làm việc

- Trả lương thấp

- Giảm thiểu phúc lợi

- Giảm thiểu đ/k đảm bảo

- Rút ngắn thời gian làm việc

lương cao

Mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận

B) ĐIỀU KIỆN CHỦ QUAN ĐỂ GIAI CẤP CÔNG NHÂN

Đảng cộng sản lãnh đạo (điều kiện chủ

quan quan trọng nhất)

Thực hiện liên minh công, nông, trí; vươn lên nắm ngọn cờ dân tộc và thực hiện CNQT của g/c công nhân

b) Điều kiện chủ quan để giai cấp công nhân

thực hiện sứ mệnh lịch sử

* Sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân

Số lượng

Chất lượng

Sự phát triển

Đảng

cộng

sản

Chủ nghĩa Mác –

Lê nin

Phong trào công nhân

* Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình

Công thức chung của sự hình thành đảng cộng sản

Công thức chung của sự hình thành đảng cộng sản (với ĐCS Việt Nam có gì khác biệt) ?

Phong trào công nhân

Chủ nghĩa Mác – lê nin

Phong trào công nhân

Phong

trào (chủ nghĩa)

yêu nước

ĐCS GCCN

Tại sao nói Đảng cộng sản là điều kiện chủ quan quan trọng nhất

để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử ?

Vai trò của ĐCS

Làm cho PTCN chuyển

từ tự phát lên tự giác

Định ra đường lối, chiến lược , sách lược

Đoàn kết, tập hợp, tổ

chức quần chúng

Đảng Cộng sản là nhân tố giữ vai trò quyết định thắng

lợi đối với việc thực hiện SMLS của GCCN

Đảng lãnh đạo tổ chức toàn bộ mọi hoạt động của

đời sống xã hội

b) Điều kiện chủ quan để giai cấp công nhân

thực hiện sứ mệnh lịch sử

* Có sự liên minh giai cấp giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác

- Liên minh giai cấp dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, tạo nên lực lượng cách mạng hùng hậu để đưa cách mạng

đi tới thành công

b) Ở các nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

c) Những vấn đề đặt ra đối với SMLS của g/c công nhân

II Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

Giai cấp công nhân hiện nay

- Vẫn là LLSX hàng đầu của xã hội hiện đại

- Vẫn bị giai cấp tư sản bóc lột

- Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫn luôn đi đầu trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, tiến bộ xã hội, và chủ nghĩa xã hội

Giai cấp công nhân

thế kỷ XIX

1 Giai cấp công nhân hiện nay

II Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

* Điểm tương đồng

Xét từ góc

độ kinh tế -

xã hội

Số lượng công nhân tăng nhanh

Được đào tạo chuẩn mực và thường xuyên được đào tạo lại theo các chu kỳ thay đổi công nghệ

đang có những biểu hiện mới: Sản xuất công nghiệp hướng theo chuỗi giá trị toàn cầu; sản phẩm làm ra có sự liên kết vùng miền, khu vực; …

Tri thức và công nghệ đang được kinh tế tri thức

“chuyển dịch” từ nhà tư bản sang giai cấp công nhân

Xu hướng trí tuệ hóa và kinh tế tri thức làm cho công nhân tri thức là đại biểu tiêu biểu cho giai cấp

công nhân

* Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân

hiện đại

“trung lưu hóa”

Mối quan hệ giữa lợi ích của g/c công nhân và lợi ích quốc gia dân tộc đang xuất hiện những tình huống mới (liên kết về LLSX, nhưng chia rẽ trong QHSX vì gắn bó với lợi ích của doanh nghiệp; vừa gắn bó với lợi ích của quốc gia - dân tộc, vừa phụ thuộc vào thành phần kinh tế, tác động của thị trường sức lao động và biến động của kinh tế toàn cầu…

Cơ cấu giai cấp và phương thức sinh hoạt

của công nhân có nhiều biến đổi

* Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân

hiện đại

a) Ở các nước tư bản chủ nghĩa

xuất đang đạt được trình độ xã hội hóa cao; tỷ lệ lao động công nghiệp đông; năng xuất lao động cao; công nghệ hiện đại… => CNTB một mặt có nhiều tiềm năng phát triển, mặt khác tạo điều kiện cho việc hình thành những nhân tố phủ định

nó

- Mâu thuẫn lợi ích cơ bản giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản ngày càng sâu sắc ở mỗi quốc gia và trên phạm vi toàn cầu

2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay

a) Ở các nước tư bản chủ nghĩa + Về thực hiện nội dung chính trị - xã hội:

Các tổ chức của công nhân (Nghiệp đoàn, Hiệp hội bảo vệ người lao động…) đang là một thế lực chính trị ở nhiều nước; các đảng cộng sản, đảng dân chủ xã hội, cánh tả và nhiều tổ chức tiến bộ xã hội vẫn đang đấu tranh mạnh mẽ chống sự bất công, áp đặt, bất bình đẳng, chống “chủ nghĩa tự do mới” Kinh tế thị trường xã hội, nhà nước phúc lợi xã hội là những thành quả vì dân sinh và tiến bộ xã hội

2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay

a) Ở các nước tư bản chủ nghĩa

+ Về thực hiện nội dung văn hóa , tư tưởng:

Cạnh tranh của hệ giá trị giữa tư bản và người lao

động trên cả hai phương diện tư tưởng và lối sống

diễn ra gay gắt, quyết liêt Một bên theo đuổi chủ nghĩa cá nhân, lợi nhuận, lối sống thực dụng; một bên đấu tranh cho lý tưởng dân chủ, bình đẳng, công bằng, phát triển bền vững => Thế giới đang ngay càng hướng tới những giá trị của giai cấp công nhân

2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân trên thế giới hiện nay

b) Ở các nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Đang tiến hành cải cách, đổi mới, thực hiện

công nghiệp hóa theo mô hình mới và đổi mới

cơ chế quản lý kinh tế - xã hội theo hướng kinh

tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân trên thế giới hiện nay

Về thực hiện nội dung chính trị:

Chế độ XHCN được giữ vững, quyền lực chính

trị thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao

động do đảng cộng sản lãnh đạo và thực thi

thông qua nhà nước Vấn đề liên minh giai cấp

tầng lớp, đại đoàn kết dân tộc, xây dựng nhà

nước pháp quyền, đổi mới hệ thống chính trị,

thực hiện chủ nghĩa quốc tế…được cũng cố, thực thi

2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân trên thế giới hiện nay

b) Ở các nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Về thực hiện nội dung văn hóa, tư tưởng:

Hệ giá trị của giai cấp công nhân bước đầu

được khẳng định là hệ giá trị cơ bản của

CNXH

Sự nghiệp giải phóng dân tộc, xã hội và con

người đạt được nhiều thành tựu cơ bản Song

cuộc đấu tranh về tư tưởng chính trị, khẳng

định giá trị của g/c công nhân vẫn còn gặp

nhiều khó khăn, phức tạp

2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân trên thế giới hiện nay

b) Ở các nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

- Nhận thức rõ về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

trong bối cảnh chính trị thế giới phức tạp như hiện nay

+ Tác động của sản xuất công nghiệp hiện đại đang diễn ra

theo xu thế xã hội hóa cả về bề rộng và chiều sâu

+ CNTB với nhiều điều chỉnh và nắm nhiều lợi thế (vốn, công nghệ , kinh nghiệm…) vẫn còn tiềm năng phát triển và khả

năng duy trì sự thống trị Hơn nữa CNTB chưa bao giờ từ bỏ chống phá CNXH và phong trào công nhân

+ Kiên định, tin tưởng sứ mệnh lịch sử của g/c công nhân (một

số nước đang xây dựng CNXH; các đảng cộng sản, đảng công nhân vẫn đang hoạt động ở khắp các khu vực trên thế giới;

lực lượng sản xuất xã hội hóa đang ứng dụng nhiều thành tựu khoa học công nghệ hiện đại….)

II Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử

của giai cấp công nhân hiện nay

3 Những vấn đề đặt ra đối với sứ mệnh lịch sử của GCCN hiện nay

hiện nay

III Giai cấp công nhân Việt Nam và sứ mệnh lịch sử

giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay

1 Đặc điểm và nội dung sứ mệnh lịch sử của giai

cấp công nhân việt Nam hiện nay

* Những biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam

hiện nay

 Đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp, có mặt trong mọi thành phần kinh

tế, trong đó đội ngũ công nhân ở khu vực kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo

 Ngày càng có hiểu biết cao, nắm vững khoa học công nghệ tiên

tiến, được đào tạo theo chuẩn nghề nghiệp, học vấn

 Tăng nhanh về số lượng và chất lượng, là giai cấp đi đầu trong sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên và môi trường

NỘI DUNG SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM

HIỆN NAY

Là giai cấp lãnh đạo cách mạng

thông qua đội tiền phong là Đảng

Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện

cho phương thức sản xuất tiên tiến;

giai cấp tiên phong trong sự nghiệp

xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng

đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp

hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu

dân giàu, nước mạnh, xã hội công

bằng, dân chủ văn minh; lực lượng

nòng cốt trong liên minh giai cấp

công nhân với giai cấp nông dân và

đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của

Đảng (Hội nghị 6, TW khóa X)

thể và xã hội

Phải gắn liền với việc phát huy vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam, thực hiện khối liên minh công-nông-trí để tạo

ra động lực phát triển

NỘI DUNG SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM

HIỆN NAY

Về chính trị -

xã hội

Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

Giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng, vai trò tiên phong gương

mẫu của cán bộ, đảng viên

Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng

NỘI DUNG SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM

HIỆN NAY