Chương 4 các tội xâm phạm sở hữu 1

Slide 1 Chương 4 CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU KN là những hành vi nguy hiểm cho xã hội do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm hại quyền sở hữu về tài sản của cơ quan, tổ chức, doan.

Chương 4

CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU

KN: là những hành vi nguy hiểm cho xã hội do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm hại quyền sở hữu về tài sản của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân.

( 13 tội, từ đ 168 đến đ180)

Xâm phạm QSHTS của cơ quan, tổ

chức cá nhân.

ĐTTĐ: tài sản.

KHÁCH THỂ

- TS: là những vật chất chất cụ thể, có giá trị và giá trị sử dụng

- TS thuộc quyền CH-SD-ĐĐ và phải có khả năng chuyển

dịch được giữa các chủ thể với nhau

- Các giấy tờ có giá ( vô danh)

ĐTTĐ: tài sản.

Theo Điều 105 BLDS, tài sản gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản Tuy nhiên, “tài sản” trong chương này có đặc điểm sau:

+ Quyền sở hữu trí tuệ không thuộc chương này

+ Một số tài sản do tính đặc thù là đối tượng tác động của nhóm tội phạm khác như rừng, ma túy, máy bay, tầu thủy, công trình an ninh quốc gia, vũ khí …

+ Tài sản phải thuộc quyền sở hữu của chủ thể nhất định Tài sản đã bị chủ sở hữu hủy bỏ không thuộc đối tượng tác động của nhóm tội này

+ Tiền luôn là đối tượng tác động của tội phạm này

+ Giấy tờ có giá không ghi tên người sở hữu (giấy tờ vô danh) là đối tượng tác động của tội này; giấy tờ ghi tên người sở hữu (ghi danh) không phải đối tượng tác động của tội này.

+ Quyền tài sản nói chung không thể là đối tượng tác động của tội này

Nhưng hóa đơn lĩnh hàng… có thể là đối tượng của tội này (nếu không ghi tên)

+ Quyền sở hữu, quyền quản lý tài sản có thể là không hợp pháp Ví dụ: trộm tài sản của người trộm cắp…

+ Xâm phạm sở hữu của mình không phải là tội phạm thuộc nhóm này, trừ khi đó là tài sản đồng sở hữu, hoặc xâm phạm tài sản thuộc sở hữu của mình

để người khác phải chịu trách nhiệm bồi thường.

- Hành vi có tính chất chiếm đoạt: Chuyển dịch bất hợp pháp tài sản đang do 1 chủ thể quản lý thành tài sản của mình.( đ 168 – 175)

Hành vi chiếm giữ trái phép tài sản ( đ 176)

- Hành vi sử dụng trái phép tài sản ( đ 177)

- HV hủy hoại, làm hư hỏng, mất TS ( đ 178), thiếu trách nhiệm gây thiệt hại ts …( đ 179), vô ý gây thiệt hại…( đ 180)

MẶT KHÁCH QUAN.

CHỦ THỂ.

+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên:

Đ 168, 169, k2,3,4 đ 170, k2,3,4 đ 171 K3,4 đ 173, k3,4 đ 178

+ Người từ đủ 16 tuổi trở lên: còn lại

+ CTĐB: Đ 179

Hình phạt thấp nhất là cảnh cáo và cao nhất là tù chung thân.

( 2 tội khung hp cao nhất đ 168, đ169)

là hành vi dùng vũ lực , đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc

hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản

1 Cướp tài sản (Điều 168)

Lỗi cố ý; Mđ nhằm CĐTS của người khác

cự được nhằm chiếm đoạt tài sản.

Người từ đủ 14 tuổi trở lên, có NLTNHS

Quyền sở hữu của cơ quan, tổ chức, cá nhân + tính mạng, sức khỏe của con người.

Dấu hiệu pháp lý

ĐTTĐ: Chủ TS hoặc bất kỳ người nào mà người phạm

tội cho rằng có thể ngăn cản việc chiếm đoạt TS của

mình.

“Đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc” là đe doạ dùng ngay

lập tức sức mạnh vật chất Việc đe doạ này nhằm làm cho người bị tấn công hoặc người thân của họ tin và sợ sẽ bị nguy hại ngay đến sức khoẻ, tính mạng nếu không chịu khuất phục, nhằm làm tê liệt ý chí kháng cự của họ Thực

tế, việc đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc thường được

kết hợp với thái độ, cử chỉ, lời nói, công cụ phương tiện

có trên tay hoặc tương quan lực lượng như đông người đe doạ một người, lợi dụng hoàn cảnh khách quan, thời gian, tình hình xã hội nơi và lúc xảy ra hành vi để tạo nên cảm giác lo sợ của người bị tấn công

“ Hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự

được ” như cho người bị hại uống thuốc ngủ, thuốc mê, uống rượu để họ ngủ, say nhằm chiếm đoạt tài sản Người bị tấn công có thể biết sự việc xảy ra nhưng không thể thực

hiện được hành vi chống trả hoặc không

nhận thức được sự việc đang xảy ra.

Lưu ý : Tội "Cướp tài sản" có cấu thành hình thức, chỉ cần sử dụng các hành vi nói trên nhằm chiếm đoạt tài sản là tội phạm đã hoàn thành, không kể người phạm tội có chiếm đoạt được tài sản như mong muốn hay

không.

b Hình phạt

khoản 1 Người phạm tội bị phạt tù từ 3 -10 năm

khoản 2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a, Có tổ chức?

“Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm”

a) Những người đồng phạm đã tham gia một tổ chức phạm tội như: đảng phái, hội, đoàn phản động, băng, ổ trộm, cướp… có những tên chỉ huy, cầm đầu Tuy nhiên, cũng có khi

tổ chức phạm tội không có những tên chỉ huy, cầm đầu mà chỉ là sự tập hợp những tên chuyên phạm tội đã thống nhất cùng nhau hoạt động phạm tội Thí dụ: sau khi đã hết hạn

tù, một số tên chuyên trộm cắp đã tập hợp nhau lại và thống nhất cùng nhau tiếp tục hoạt động phạm tội.

b) Những người ĐP đã cùng nhau phạm tội nhiều lần theo một kế hoạch đã thống nhất trước.VD một số nhân viên nhà nước đã thông đồng với nhau tham ô nhiều lần; một số tên chuyên cùng nhau đi trộm cắp; một số tên hoạt động đầu cơ, buôn lậu có tổ chức đường dây để nắm nguồn hàng, vận chuyển, thông tin về giá cả…

c) Những người đồng phạm chỉ thực hiện tội phạm một lần, nhưng đã tổ chức thực hiện tội phạm theo một kế hoạch được tính toán kỹ càng, chu đáo, có chuẩn bị phương tiện hoạt động và có khi còn chuẩn bị cả kế hoạch che giấu tội phạm Thí dụ: Trong các trường hợp trộm cắp, cướp tài sản của công dân mà có phân công điều tra trước về nơi ở, quy luật sinh hoạt của gia đình chủ nhà, phân công chuẩn bị phương tiện và hoạt động của mỗi người đồng phạm; tham ô mà có bàn bạc trước về kế hoạch sửa chữa chứng từ sổ sách, hủy chứng từ, tài liệu hoặc làm giả giấy tờ; giết người mà có bàn bạc hoặc phân công điều tra sinh hoạt của nạn nhân, chuẩn bị phương tiện và kế hoạch che giấu tội phạm v.v…( NQ 02/86)

(Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP )

Chỉ áp dụng tình tiết "phạm tội có tính chất chuyên

nghiệp" khi có đầy đủ các điều kiện sau đây:

a) Cố ý phạm tội từ năm lần trở lên về cùng một tội phạm không phân biệt đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa được xoá án tích;

b) Người phạm tội đều lấy các lần phạm tội làm nghề

sinh sống và lấy kết quả của việc phạm tội làm nguồn

sống chính

Ví dụ: A là một người không nghề nghiệp, chuyên sống bằng nguồn thu nhập từ việc phạm tội Trong một thời gian, A liên tiếp thực hiện năm vụ trộm cắp tài sản (tài sản chiếm đoạt được trong mỗi vụ thỏa mãn CTTP).Trong trường hợp này, A bị truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bị áp dụng tình tiết định khung hình phạt

"phạm tội có tính chất chuyên nghiệp"

Khi áp dụng tình tiết "phạm tội có tính chất chuyên nghiệp", cần phân biệt:

a) Đối với trường hợp phạm tội từ năm lần trở lên mà trong đó có lần phạm tội đã bị kết án, chưa được xoá án tích thì tuỳ từng trường hợp

cụ thể mà người phạm tội có thể bị áp dụng cả ba tình tiết là "phạm tội nhiều lần", "tái phạm" (hoặc "tái phạm nguy hiểm") và "phạm tội

có tính chất chuyên nghiệp".

Ví dụ: B đã bị kết án về tội "trộm cắp tài sản", nhưng chưa chấp hành hình phạt hoặc sau khi chấp hành xong hình phạt, trong một thời gian, B lại liên tiếp thực hiện bốn vụ trộm cắp tài sản (tài sản chiếm đoạt được trong mỗi vụ thỏa mãn CTTP)

b) Đối với TP mà trong điều luật có quy định tình tiết "phạm tội có tính chất chuyên nghiệp" là TTĐKHP thì không được áp dụng tình tiết đó là TTTNTNHS ở điều 52

Trường hợp điều luật không có quy định tình tiết này là TTĐKHP thì phải áp dụng là TTTN tương ứng quy định tại Điều 52 của BLHS.

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%;

d) Sử dụng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;

đ) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

Phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội cướp tài sản trong trường hợp “có tính chất

chuyên nghiệp” theo quy định tại điểm b

khoản 2 Điều 168 BLHS?

Trường hợp người phạm tội cướp tài sản

có tính chất chuyên nghiệp chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng thì vấn đề định tội được giải quyết như thế nào? Vì sao?

Trong trường hợp người phạm tội cướp tài sản

có tính chất chuyên nghiệp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới

500.000.000 đồng thì người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm a khoản 3 Điều 168 BLHS, ngoài ra, người phạm tội còn phải bị áp

dụng thêm tình tiết tăng nặng “phạm tội có tính

chất chuyên nghiệp” tại điểm b khoản 1 Điều 52 BLHS và tình tiết “phạm tội 02 lần trở lên” tại

điểm g khoản 1 Điều 52 BLHS

e) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là

có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ;

g) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;h) Tái phạm nguy hiểm

k3.c ) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

Thiên tai là hiện tượng tự nhiên bất thường có thể gây thiệt hại về

người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và các hoạt động kinh tế - xã hội, bao gồm: bão, áp thấp nhiệt đới, lốc, sét, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, sụt lún đất do mưa lũ hoặc

dòng chảy, nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, rét hại, mưa

đá, sương muối, động đất, sóng thần và các loại thiên tai khác (Khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống thiên tai 2013).

Dịch là sự xuất hiện bệnh truyền nhiễm với số người mắc bệnh vượt quá

số người mắc bệnh dự tính bình thường trong một khoảng thời gian xác định ở một khu vực nhất định (Khoản 13, Điều 2

Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 2007);

Bệnh: Trạng thái cơ thể hoặc bộ phận cơ thể hoạt động không bình

thường

"lợi dụng hoàn cảnh thiên tai, dịch bệnh để phạm tội" là trường hợp người phạm

tội đã dựa vào các điều kiện thuận lợi cho mình được tạo ra bởi chính sự khó khăn trong hoàn cảnh có các hiện tượng tự nhiên bất thường gây ra để phạm tội.

Ví dụ: Trong đợt bão lụt ở Miền Trung, một số người đã lợi dụng việc chuyển hàng cứu trợ để chuyên trở hàng cấm, hàng lậu.

Đại dịch covit: Bán khẩu trang với giá cao

k4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì

bị phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 31% trở lên;

c) Làm chết người;(nếu lỗi cố ý?)

d) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp

- Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt

- Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt

Tình huống? Chiều ngày 17 tháng 9 năm 2013, Đ cùng C đang ngồi uống nước thì có một em bé mời mua vé số C lấy 15.000 đồng mua 3 tờ vé số, Đ cũng mua 3 vé Sáng hôm sau khi C dò vé số biết trúng thưởng, C mời Đ đi khao Đ nảy sinh ý định xấu nên đã cố tình chúc cho C say rồi lấy 3 vé số trúng thưởng trong túi quần C và thay vào đó là 3 vé xổ số không trúng thưởng của mình Giá trị mỗi vé trúng thưởng là 100 triệu đồng Đ đã đi nhận thưởng số tiền trên tại công ty xổ số tỉnh X C rất bức xúc

và yêu cầu Đ trả lại số tiền trúng thưởng vì C nghi ngờ việc Đ đánh tráo vé số của C nhưng Đ kiên quyết từ chối

và nói do C xem nhầm C gửi đơn đề nghị cơ quan công an điều tra và vụ việc được xác định đúng như đã nêu trên Xác định tội danh? Cướp hay cưỡng đoạt?

Phân biệt tội cướp tài sản trong trường hợp "làm chết người" với trường hợp phạm hai tội: cướp tài sản và giết

người?

2 Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản

(Điều 169)

là hành vi của người phạm tội bắt cóc người khác làm con tin nhằm CĐTS

Khách thể: QSH + quyền tự do thân thể con người.

ĐTTĐ : tài sản + con người là người có quan hệ thân thuộc với người có tài sản hoặc bất kỳ ai có thể sử

dụng để uy hiếp tinh thần người có tài sản

MKQ: HV bắt cóc người khác làm con tin nhằm CĐTS

+ Bắt cóc: bắt người khác trái pháp luật + giữ ở một nơi.

b Hình phạt

Người phạm tội bị phạt tù từ 2-7 năm

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Dùng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;

d) Đối với người dưới 16 tuổi;

đ) Đối với 02 người trở lên;

e) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

* Ý định chiếm đoạt tài sản, không kể trên thực tế đã lấy được hay chưa.

g) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%;

h) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

i) Tái phạm nguy hiểm.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 18 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới

500.000.000 đồng;

b) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm

thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ

15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Làm chết người;

c) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm

thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên.”.

3 Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170)

là hành vi đe doạ sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác

uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản

KT : quyền sở hữu + quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người

MKQ Hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần của người khác nhằm chiếm đoạt tài sản

+ Các thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần: dọa hủy hoại tài sản, tố giác hành vi trái pháp luật, công bố bí mật đời tư… bằng hình thức (nói, gọi điện, phát tờ rơi, nhắn tin, đăng báo…)

MCQ: Lỗi cố ý, MĐ: CĐTS; Động cơ: vụ lợi

CT: 14 t K3,4

c) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là

có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ; d) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

đ) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; e) Tái phạm nguy hiểm.

k3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

b) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

k4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

- Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000

đồng đến 100.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Phân biệt hành vi đe dọa dùng vũ lực trong tội cướp tài sản với hành vi đe dọa dùng vũ lực trong tội cưỡng đoạt tài sản?

=> Đe dọa sẽ dùng vũ lực trong tương lai => Người bị đe dọa có

thể lựa chọn khả năng chống cự.

=> Hành vi đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc nhằm chiếm đoạt tài sản: là hành vi đe dọa dùng ngay lập tức, tại chỗ sức mạnh thể chất với ý thức làm cho ngời bị đe dọa có căn cứ để lo sợ rằng việc đe dọa này sẽ được thực hiện ngay nếu không để cho người phạm tội chiếm đoạt tài sản