khảo sát thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu húng chanh (plectranthus amboinicus l.)

e Khảo sát hoạt tính sinh học của tinh dầu: khang vi sinh vật và kháng oxi hóa e Nhận danh các cấu phần trong tinh dầu bằng phương pháp sắc kí khí ghép khối pho.. Việt Nam với lợi thế là

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRUONG DAI HOC CAN THO

KHOA CONG NGHE

LUAN VAN TOT NGHIEP DAI HOC

KHAO SAT THANH PHAN HOA HOC

VA HOAT TINH SINH HOC CUA TINH DAU HUNG CHANH Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng

TRUONG DAI HOC CAN THO

KHOA CONG NGHE

LUAN VAN TOT NGHIEP DAI HOC

KHAO SAT THANH PHAN HOA HOC

VA HOAT TINH SINH HOC CUA TINH DAU HUNG CHANH Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng

TRUONG DAI HOC CAN THƠ CONG HOA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BỘ MÔN CÔNGNGHỆHÓAHỌC — -

binh nniuisliu Cần Thơ, ngày 10 tháng 08 năm 2010

PHIẾU ĐÈ NGHỊ ĐÈ TÀI TÓT NGHIỆP

3.Dia diém thực hiện: Phòng thí nghiệm Bộ Môn Công nghệ Hóa học — Khoa Công

Nghệ — Trường Đại Học Cần Thơ

4 Số lượng sinh viên thực hiện: 01 sinh viên

5 Họ và tên sinh viên: Nguyễn Thị Diệu Thúy MSSV: 2064015

Lớp: Công Nghệ Hóa Học Khóa: 32

6 Mục đích của đề tài

- Khao sat thành phần hóa học của tinh dầu húng chanh

- Thi một số hoạt tính sinh học của tinh dầu

7 Các nội dung chính và giới hạn của đề tài

e Ly trích tinh dầu theo phương pháp vi sóng và cô điển để có sự so sánh

e Khảo sát hoạt tính sinh học của tinh dầu: khang vi sinh vật và kháng oxi hóa

e Nhận danh các cấu phần trong tinh dầu bằng phương pháp sắc kí khí ghép

khối pho

§ Các yêu câu hồ trợ cho việc thực hiện đê tài

DUYỆT CỦA CB TẠI CƠ SỞ DUYET CUA CBHD

Th.S Nguyén Thi Bich Thuyén

DUYET CUA BQ MON

DUYET CUA HOI DONG THI & XET TOT NGHIEP

NHẬN XÉT CUA CAN BO HUONG DAN

NHAN XET CUA CAN BO PHAN BIEN

Loi cam on

LOI CAM ON

Em xin chan thanh cam on quy thay cô của Trường Dai hoc Cần Thơ, đặc biệt

là quý thầy cô của Bộ môn Công nghệ Hóa học, Khoa Công Nghệ đã luôn sát cánh bên lớp chúng em, tận tình chỉ bảo, luôn tranh thủ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho chúng em học tập trong suốt bốn năm trên giảng đường cũng như trong thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp

Với tất cả tắm lòng, em xin gửi đến cô Nguyễn Thị Bích Thuyền lời biết ơn

chân thành và sâu sắc nhất Em xin cảm ơn cô đã tận tình hướng dẫn với tất cả tinh thần trách nhiệm và lòng tận tâm, truyền đạt cho em những kiến thức cũng như kinh

nghiệm vô cùng quý báo trong suốt thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn thầy trưởng phòng thí nghiệm Hóa Hữu Co — Lương Huỳnh Vũ Thanh đã giúp đỡ em trong suốt thời gian làm việc tại phòng thí nghiệm

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới cô Nguyễn Thị Thu Vân — trưởng

phòng thí nghiệm Sinh — Kỹ Thuật Môi Trường, khoa Môi Trường Nước và Tài Nguyên Thiên Nhiên đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ em trong suốt thời gian làm việc tại phòng thí nghiệm

Cảm ơn các bạn — lớp Công Nghệ Hóa K32 đã luôn sát cánh bên tôi những lúc vui cũng như buôn, đã cùng tôi vượt qua rất nhiều khó khăn trong hơn bốn năm qua cũng như trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp

Con cảm ơn ba mẹ đã luôn là điểm tựa vững chắc nhất, là nguồn cổ vũ động viên to lớn nhất cho con trong suốt chặng đường đại học

Cần thơ, ngày 01 tháng 11 năm 2010

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Diệu Thúy

LOI MO DAU

va LH] œ

Việt Nam là đất nước rất được thiên nhiên ưu đãi với nguồn tài nguyên thực vật phong phú và đa dạng Cho đến nay có khoảng 12.000 loài thực vật bậc cao được thống kê, trong số đó có rất nhiều loài có chứa các hoạt chất có giá trị được sử dụng làm hương liệu hoặc sử dụng trong y học Đã có nhiều công trình nghiên cứu

từ trước tới nay thực hiện các nhiệm vụ phân tách, xác định cấu trúc, triển khai sản xuất tinh dầu và hoạt chất sinh học từ nguồn thảo dược Việt Nam

Tinh dầu từ lâu đã là một mặt hàng được sử dụng hết sức rộng rãi Từ thời cô xưa, con người đã phát hiện và sử dụng các cây chứa tỉnh đầu với những mục đích khác nhau như làm thuốc, làm gia VỊ, làm hương liệu trong sinh hoạt và trong các nghi lễ về tôn giáo Ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học — công nghệ, con người đã khám phá ra bản chất của tỉnh đầu cũng như động thái biến đổi của tỉnh dầu trong cây Đồng thời nghiên cứu, áp dụng các công nghệ hiện đại để khai thác, chế biến, sử dụng tinh dầu với hiệu quả tối ưu trong các lĩnh vực chế biến thực phẩm, được phẩm, mỹ phẩm Tinh dầu đã và đang trở thành nguồn nguyên liệu không thể thiếu trong nhiều ngành công nghiệp Sản phẩm của tinh dầu cũng ngày càng đa dạng và hoàn thiện hơn trong nhiều lĩnh vực

Húng chanh hay Tần dày lá là một loại rau gia vị rất thông đụng trong các món ăn của người Việt Nam tạo cho món ăn có mùi vị thơm rất đặc trưng Ngoài ra, trong dân gian, húng chanh còn là một vị thuốc chữa được rất nhiều bệnh như: cảm sốt, ho nhiệt, viêm họng, khản tiếng, chảy máu cam, côn trùng cắn Loài cây này

dễ tìm, dễ trồng, thời gian sinh trưởng ngăn lại có tác dụng chữa bệnh rất hiệu quả

Việt Nam với lợi thế là một nước nhiệt đới và đặc biệt Đồng Bằng Sông Cửu

Long rất thích hợp cho nguồn nguyên liệu này thì việc nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học tinh dầu húng chanh dé ứng dụng một cách có hiệu qua cần sớm được triển khai

Vì vậy đề tài “Khảo sát thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tỉnh

dau hing chanh” xin góp một phẳần vào công trình nghiên cứu trên cây húng chanh

để loài cây này được khai thác và ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa

Loi mo dau

Trong đề tài này, đối tượng nghiên cứu là cay hing chanh, Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng., thuộc họ Hoa môi, Lamiaceae, được trồng tại quận Thốt Nốt, thành phố Cần Thơ Hướng nghiên cứu tập trung vào những nội dung chính như sau:

- Khảo sát thành phần hóa học của tỉnh dầu theo hai phương pháp chưng cất là chưng cất lôi cuốn hơi nước cô điển và chưng cắt lôi cuốn hơi nước có hỗ trợ của vi sóng

- Khảo sát một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất tinh dau

- Xác định các chỉ số hóa lý

-_ Thử nghiệm hoạt tinh sinh hoc cua tinh dau

Cùng với sự yêu thích và cố gắng hết mình để thực hiện đẻ tài một cách hoàn thiện nhất, song với những kiến thức và kinh nghiệm còn hạn chế, chắc không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được sự quan tâm và đóng góp ý kiến của quý Thầy Cô cùng tất cả các bạn để đạt kết quả tốt nhất

Phan 1 TONG QUAN

Chương 1 Đại cương về thực vật học của húng chanh .- 2 +2 +s+szszs2 1

1.1 Giới thiệu về cây húng chanh + + << + k£E#EEESESEEEEEeEEEEEeErEkrkrerkred 1

Darl php 1 Ï21)110192)019)) (9014210 'ẼHHHaddỒỒỒỒỒỒỔỒỔỒỔỒỔỖỔỒỔẦẮỶẮ 2 1.1.1 M6 ta thure Vat 4 3 1.1.2 Nguén géc — phan D6 ccc ceceesescsescsesscsesessstssssesessescseseseseeees 4

1.1.3 Trồng trọt, thu hái, bảo quản 2+ 2 2s ++++E+E+E£E€£ErEeErerererereeed 4

1.2 Những nghiên cứu về cây húng chanh trong và ngoài nước .-. 8 1.2.1 Các công trình nghiên cứu trong TƯỚC - 5S ĂSS S3 8 1.2.2 Các công trình nghiên cứu ngoài nước «-«« «<< sss<ss++ 12 1.3 Những chế phẩm của húng chanh trên thị trường - 2 + s se: 19

Chương 2 Đại cương về tinh dầu và trích ly tỉnh dầu . - 5-52 25

2.1 Đại cương về tinh dầu - <6 ke SE kề SE E111 kh check 25 2.1.1 Khái niệm về tinh dầu . - +75ccc++cxsxsrrerkrrrrsrked 25 2.1.2 Trạng thái tự nhiên và quá trình tích luỹ - << s<<+<+<++ 25 2.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng và hàm lượng của tỉnh đầu 26

Mục lục

2.2 Công dụng trong đời sống con người, trong y học và vai trò sinh thái học .26 2.3 Các phương pháp sản xuất tỉnh đầu 2 + +52 *+E+E£E£EzEexexcerererxd 28 2.3.1 Phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước + + 5 s s£+xes+ 28 2.3.2 Phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước có hỗ trợ của vi sóng 29

“h bac n.'' 38

3.6 Khảo sát các chỉ số hóa học của tinh dầu húng chanh . 5- 2+ 39

3.6.1 Chỉ số acid ([A)) ¿ - + - SE SE 1E E33 151111 1111111111111 ry 39 3.6.2 Chỉ số savon hóa (IS) . - ¿<< << SE E*ESE ke E cHxctrhkrhrưyi 39 3.6.3 Chỉ số ester hóa (IE)) - + << 2 xxx xxx chư ưưyc 40

3.7 Phương pháp xác định thành phần hóa học của tinh dầu húng chanh 40 3.8 Phương pháp khảo sát hoạt tính sinh học của tinh đầu húng chanh 40 3.8.1 Khang vi Sink Vat 40

4.1 Định danh - - - G - <3 1991 111 cv HH HH kg in 45 4.2 Xác định hàm lượng nước trong mẫu nguyên liệu - - s2 5+: 45 Shin 45 96 0 45

4.5 Hiệu suất chưng cất tỉnh dầu + 2 xxx xxx cư vưryt 46

4.5.1 Chưng cất lôi cuốn hơi nước trực tiếp trên bộ Clevenger 46 4.5.2 Chưng cất lôi cuốn hơi nước trực tiếp với sự hỗ trợ của vi sóng 50

4.6 Xác định chỉ số vật lý — hóa học của tinh dầu . 2 «+s+s+s+z+e+s2 55

4.7 Xác định thành phần hóa học của tinh dầu húng chanh . -5-5- 55 4.8 Khảo sát hoạt tính sinh học . - - Scc S31 SỐ SE S Hy k} x2 58

Danh mục các hình

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Cây và lá húng chanh (Plectranthus amboinicus

Hinh 2.1 Mô hình thiết bị chưng cất có hỗ trợ vi sóng trong

Hình 4.1 Tinh dầu húng chanh của phương pháp chưng cất vi

Hình 4.2 Kết quả vòng vô khuẩn của tỉnh đầu húng chanh chưng

cất bằng phương pháp lôi cuốn hơi nước trực tiếp trên

Hình 4.3 Kết quả vòng vô khuẩn của tỉnh đầu húng chanh chưng

cất bằng phương pháp lôi cuốn hơi nước trực tiếp với

sự hỗ trợ của vi sóng 60

DANH MUC BANG

Bang 1.2 Kết quả thử hoạt tính kháng khuẩn của cao húng chanh 9 Bảng 13 Các giá trị MIC (nồng độ ức chế tối thiêu) của cao húng

Bang 1.4 Thành phần hóa học tỉnh đầu húng chanh theo phương

pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước trên bộ Clevenger 10

Bảng 1.5 Chỉ số hóa lý của tỉnh đầu húng chanh 11

Bang 1.6 Kết quả thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn cua tinh dau

Bang 1.7 Thanh phan hda hoc cua tinh dau hing chanh tai Ha Lan 12

Bang 1.9 Thành phần hóa học ở 2 vùng Rancherías và Mérida 14 Bang 1.10 Giá trị MIC và đường kính vòng kháng khuẩn của tinh dầu

húng chanh trên một số nắm men chủng Candida 15 Bang 1.11 Thanh phan hoa hoc cua tinh dau hoa hing chanh tai Iran 16

Bang 1.12 Thành phan hóa học của tỉnh dầu húng chanh ở Ấn Độ 17

Bảng 1.13 Giá trị LCso và LCoo của tỉnh dầu húng chanh chống lai vi

Bang 4.1 Hiệu suất chưng cất tỉnh đầu theo kích cỡ nguyên liệu 46 Bang 4.2 Hiệu suất chưng cất tỉnh đầu theo thời gian chưng cất 47 Bảng 4.3 Hiệu suất chưng cất tinh dầu theo lượng nước chưng cất 48

Bang 4.12 Đường kính vô khuẩn đối với các chủng vi sinh vật thử

nghiệm của tinh dầu chưng cất bằng phương pháp lôi cuốn

Bang 4.13 Đường kính vô khuẩn đối với các chủng vi sinh vật thử

nghiệm của tinh dầu chưng cất bằng phương pháp lôi cuốn hơi nước trực tiếp với sự hỗ trợ của vi sóng (mm) 60

DANH MỤC ĐỎ THỊ

Đồ thị4.7 Hiệu suất theo chưng cất có nước và không nước 52

Danh mục phụ lục

DANH MỤC PHỤ LỤC

Phụ lục 1 Phổ đồ sắc ký khí ghép khối phổ tinh dầu húng chanh

Phụ lục 2 Phô đồ sắc ký khí ghép khối phổ tinh dầu húng chanh

Phụ lục 3 Một số hình ảnh thử hoạt tinh khang vi sinh vat PL3 Phu luc 4 Mot số hình ảnh thử hoạt tính kháng oxI hóa PL4

Phụ lục 5 Kết quá thử nghiệm hoạt tính kháng vi sinh vật của

tinh dầu húng chanh ở hai phương pháp chưng cất

TONG QUAN

Tên khoa học: Plectranthus amboimicus (Lour.) Spreng

Tên đồng nghĩa: Coleus amboinicus Lour

Coleus aromaticus Benth in Wall

Plectranthus aromaticus (Benth.) Roxb

Tên thông thường: húng chanh, tần dày lá, rau thơm lông, rau thơm lùn, rau

tần, đương tử tô,

Ho: Hoa moi (Lamiaceae hay Labiatae)

Bảng 1.1: Tên nước ngoài của cây húng chanh 27) 78) 64

Country borage, Indian borage, Cuban oregano, French-

thyme

“ILIAPONFIZIA” Koreusu Aromatikusu, “* 2—

Japanese `

P INY ALA SY” Kuuban oregano

Malaysia Daun bangun-bangun, Bangun Bangun, Daun Jinten (Java)

Latai, Suganda, Oregano, Bildu, Clavo, Latay, Toringil de

Thailand Hom duan huu suea, niam huu suea

India Pashan Bhedi, Karpooravalli, Patharchur

(Cuba), Orégano poleo (Domin Rep.), Oreganén (Cuba) Chinese "il =F" Da shou xiang, “EJ B3Sfar” Yin du bo he, “2

&” Dao shou xiang (Taiwan)

Nganh: Ngoc Lan (Magnoliophyta)

Lop: Ngoc Lan (Magnoliopsida)

Phân Lớp: Hoa M6i (Lamiidae)

Bộ: Hoa môi (Lamiales) Họ: Hoa môi (Lamiaceae)

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

1.1.1 Mô tả thực vật P1! %9!

Hinh 1.2: Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng

Thân cỏ nhiều năm, mọc đứng, cao 30-70 cm, phân nhánh nhiều; cành non vuông, có nhiều lông Thân già gần tròn, mập Lá đơn, mọc đối chéo chữ thập; phién 14 day, mong nước, kích thước 4-8 x 3-6 cm, đỉnh lá nhọn hoặc tù, gốc tròn hay cụt, mép có răng cưa to, không nhọn, cả 2 mặt lá có lông ngắn Gân chính to, gân bên nhỏ, 4-5 đôi, gân hình mạng nỗi rõ ở mặt đưới lá Lá có mùi thơm đễ chịu như mùi chanh, vị chua Cuống lá đài 2-4 cm, hình lòng máng, có lông Cây rất hiếm khi thấy ra hoa

Hình 1.3: Thân và lá cây húng chanh

1.1.2 Nguồn gốc - phan bo ©”

Cây có nguồn gốc ở quần đảo Môluýc (miền Mã Lai) được trồng làm gia vị và làm thuốc Cây húng chanh được trồng ở nhiều tỉnh và thành phố nước ta Cây còn

được trồng ở Ấn Độ, Indonexia, Philippin Mùa hoa tháng 7 - 9, mùa quả tháng 10 -

12 Cây ưa sáng và âm

——l1razentr ——l ñnhšent

Hình 1.4: Sự phân bố húng chanh trên thế giới

1.1.3 Trồng trọt, thu hái, bảo quản “° 3!

Trồng trọt: Được trồng theo phương thức giâm cành trực tiếp ra ruộng hoặc qua giai đoạn vườn ươm khi có rễ phát triển tốt thì đem ra trong

Thu hái: Có thê thu hái lá quanh năm, thường dùng tươi, dùng đến đâu hái đến

đó Lúc trời khô ráo, hái lá bánh tẻ, loại bỏ các lá sâu hay lá già úa vàng, đem phơi nắng nhẹ hay sấy ở 40-45°C đến khô Thời gian thu hoạch là 105 ngày

Bảo quản [7], [56], [57]

Các chuyên gia khuyên chúng ta nên dùng rau tân cùng với hoa vừa hé nở và hái trong buôi sáng dây ánh mặt trời vì tình dâu có khuynh hướng bay ởi sau vai giờ Lúc này rau tân sẽ chỉ như một thứ rau thông thường chứ không còn mùi hương

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

đặc trưng của nó nữa Có thể lưu giữ tần đầy lá lâu hơn nếu cắt cả cây và bó lại

thành bó, dùng giấy thắm bao lấy thân cây và cho vào túi nhựa kín cho vào hộc mát,

như vậy có thể giữ được hương thơm trong ít nhất 1 tuần Hoặc là làm khô bằng cách treo cả bó ở nơi thoáng mát và không có ánh sáng, ở nhiệt độ 25°C, trong vòng

Người Cô Đại đã biết dùng tần dây lá để làm trà, sắc thuốc, thậm chí làm cá thuốc đắp ngoài đa để giảm đau trong đời sống thường ngày Tác dụng giảm đau

này kết hợp với những tính năng sát khuẩn và chống co thắt Cho nên người Hy Lạp dùng tần dầy lá để đắp ngoài các vết căn hay vết thương, cũng như để xoa dịu cơ bắp bị đau nhức Người Cuba gọi tần dây lá là Cuban Origana và họ sử dụng nó trong các món ăn truyền thống của mình Còn người Ý thì dùng tần dầy lá cho các mon pizza bat hu °7

Một số món ăn với húng chanh tại Việt Nam °*!

- Lam gia vi nau canh chua

- Canh rau tan với phôi heo: Món này ăn trị cảm va ho

Hoa tan dầy lá có hương thơm nồng hơn lá cho nên được sử dụng ngâm tươi trong dam hay dầu ô liu để làm thơm trong các món ăn có cà chua, phô mai tươi, các món thịt cừu nướng, thịt nguội, xúc xích hoặc các loại nhân thịt farci 872% ©” Trên thế giới húng chanh được sử đụng trong thực phẩm: P!1

- Làm hương liệu cho món ăn thịt và cá (Châu Phi, Đông Nam A, vung Caribbean)

Lam gia vi ca ri cá và thịt cừu (Đông Nam A)

Đà ø1a vị cho món canh chua (Việt Nam)

Ăn sống với bánh mì và bơ, chiên bột, hương liệu cho bia và rượu vang (Ấn

Thường dùng trỊ cảm cúm, ho sốt do phong hàn, ho, hen, viêm họng, ho ra máu, nôn

ra mau, chay mau cam, ho ga, khan tiéng, côn trùng cắn

Ở Malayxia, người ta dùng lá nắu cho phụ nữ sau khi sinh, lá tươi giã ra lẫy nước cốt cho trẻ em bị số mũi uống Dùng ngoài lấy lá giã ra đắp trị nẻ môi, đau bụng, đau đầu và dùng xoa lên người khi bị sốt

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

Philippin đã xác nhận tỉnh đầu còn có thể gây độc đối với nhiều loài sâu khác như

bọ cánh cứng màu đỏ gây hại cây non, sâu róm, sâu đen, mọt lúa ”

1.44 Một số bài thuốc nam thường dùng trong dân gian từ cây húng chanh ! 9%) [32] [35], [53], [54]

Chữa cảm cúm, cảm sôt, nhức đầu, nghẹt mũi, ho đờm

Lay 15 - 20 g tần dày lá giã vắt lầy nước cốt để uống, hoặc có thễ cho thêm gừng, hành mỗi loại 12 g đem nấu uống và xông cho ra mồ hôi

Chữa sốt cao không ra mồ hôi

Lay 20 g lá húng chanh, 15 g lá tía tô, 5 g gừng tươi cắt lát mong, 15 g cam thảo đất Tất cả đem nấu lẫy nước dùng lúc nóng ấm để ra mồ hôi

Trị ho, viêm họng

Hai vai lá húng chanh nha1, ngậm, rôi nuôt nước

Chữa viêm họng, viêm thanh quản

Ding 20 g tan day 14, 15 g kim ngân hoa, 15 g sài đất, 12 g xa can, 15 g cam thảo đất, đem tất cá nấu nước dùng

Tri chay mau cam

Lay 20 g húng chanh, 15 g trắc bá, 10 g hoa hòe, 15 g cam thảo đất, đem nau lẫy nước dùng một ngày với lượng như trên: hoặc lấy lá húng chanh vò nát rồi nhét vào bên mũi chay mau

Trị nỗi mé day

Dùng lá tần nhai nuốt nước, bã thì đắp hay xoa nát lên những vùng da nỗi mè đay

Ho nhiệt, ho ra máu, ho lâu ngày, viêm họng, tắc tiêng

20 g lá tươi rửa sạch, thái nhỏ, 20 ø đường phèn, cho hai thứ vào bát, chưng cách thủy; xong chắt lấy nước, cho uống từ từ Xác có thể ăn được hoặc ngậm nút

lẫy nước Mỗi ngày làm 1 lần, duy trì 3 — 5 ngày

Ho lâu ngày, lĩ ra máu

20 — 40 g lá tươi rửa sạch thái nhỏ, 1 — 2 trứng gà đập lẫy tròng đỏ, cho hai thứ vào bát trộn đều chưng cách thủy Người lớn ăn 2 lần trong ngày, trẻ em tùy tuổi chia cho ăn nhiều lần

Cảm, ho, đau đầu, vai - gáy đau, chảy nước mũi, miệng đắng, sốt không

có mồ hôi

40 - 60 g lá tươi rửa sạch, bằm nhỏ cho rượu trang vao tron déu, day kin Nau nồi nước xông cho thật sôi, khi nước sôi khoảng 2 phút mới cho bát húng chanh vào, đậy kín nắp nôi, nấu lại khoảng 2 phút đem đi xông

1.2 Các công trình nghiên cứu về cây húng chanh trong và ngoài nước 1.2.1 Các công trình nghiên cứu trong nước

Theo PGS.TS Trương Thị Đẹp cùng các cộng sự (2009) giải phẫu mẫu cây húng chanh thu hái tại thành phố Hỗ Chí Minh Ngoài ra còn cho biết mẫu hing chanh thu hái tại Hà Nội có chứa 0,002-0,003% tỉnh dầu trong đó: Carvacrol 39,5%;

y-terpinen 19%; œ-terpinen 16,8% °°) F31

Năm 2009, Nguyễn Thảo Nguyên, Khoa Nông Nghiệp - đại học Cần Thơ đã

tiến hành thử hoạt tính kháng khuẩn và xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) của

cao húng chanh, kết quả thể hiện ở bảng 1.2 và bảng 1.3 '”

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

Bảng 1.2: Kết quả thử hoạt tính kháng khuẩn của cao húng chanh

Cùng năm 2009, Mai Thị Anh Tú, Khoa Sư Phạm - Đại học Cần Thơ đã khảo

sát mẫu cây húng chanh được thu hái vào lúc sáng sớm tại Cần Thơ Nguyên liệu là

lá tươi, được tiễn hành chưng cất lấy tỉnh dầu bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn

hơi nước trên bộ Clevenger Sau đó xác định thành phần hóa học, chỉ số hóa lý và hoạt tính sinh học Kết quả thể hiện ở bang 1.4, bang 1.5 va bang 1.6 ÊÌ

Bảng 1.4: Thành phần hóa học tinh dầu húng chanh theo phương pháp chưng cất

lôi cuôn hơi nước trên bộ Clevenger

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

Tác giả Đỗ Huy Bich "! va cdc céng su (2004) céng bé 14 hing chanh chira

0,03% tinh dau, trong đó có Carvacrol 61,45%; y - Terpinene 9,91%; ø - Terpinene

8,03%

Theo đó thì thì tinh dầu có khả năng ức chế sự phát triển của các vi sinh vật

như: trực khuẩn mycoide, truc khuan subtilis, trực khuẩn lao, trực khuẩn ly Flexner,

tụ cầu khuẩn vàng, trực khuẩn ly, phế cầu khuan, nam Candida albicnas, amip Emtamoeba moshkowskii Bên cạnh đó tinh dầu cồn có tác dụng ức chế trực khuẩn E coli, liên cầu khuẩn, trực khuẩn bạch cầu và trực khuẩn ho gà, chủng phẩy khuẩn tả Inaba va Ogawa

Ngoài ra, cao nước của húng chanh cũng có tác dụng ức chế sự phát triển của phế cầu khuẩn và tụ cầu vàng Như vậy tính kháng khuẩn không chi do tinh dau mà còn do những thành phân khác trong cao nước như flavon, acid nhân thơm, tanin, vì lượng tinh dầu trong cao nước rất ít

Theo Đỗ Tắt Lợi !!! (1995) công bố trong húng chanh có một chất màu đỏ gọi

là colein và một ít tinh dầu mùi thơm nhẹ Thành phân chính của tinh dau là chất

Carvacrol Năm 1961, phòng Đông y viện VỊ trùng có nghiên cứu tác dụng kháng sinh của tinh dầu húng chanh đối với các loại vi trùng theo phương pháp Rudat và

thấy tinh đầu húng chanh có tác dụng kháng sinh mạnh đối với S/aphyllococus 209

P.Salmonella typhi, Shigella dysenteria (Shiga) Subtilis, Coli pathogene, Coli bothesda Streptococcus, Pneumococcus, Diphteri va Bordet Gengou

1.2.2 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Trong tap chi Pharmaceutisch Weekblad Scientific, Vol 5 - 1983, cho biét thành phần hóa học của tinh dầu húng chanh tại Hà Lan được phân tích bằng sắc ký

khí ghép khối phố (GC/MS) như trong bảng 1.7."

Bảng 1.7: Thành phần hóa học của tinh dầu húng chanh tại Hà Lan

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

Terpinene — 4 - ol Thymol/ Carvacrol ethyl ether Thymol

Carvacrol 8-Caryophyllene Humulene

Caryophyllene oxIde Oxidized sesquiterpenoids Oxidized sesquiterpenoids Oxidized sesquiterpenoids Không xác định

<0.1 4.3 0.5 0.1 0.1

<0.1 0.2 60.1 20.6 3.2 1.5 0.3 0.4 0.6 Khoang 1.6

Cac tac gia R Damanik, N Damanik va Z Daulay — Indonesia (2001) trong công trình nghiên cứu về công dụng cây tần dày lá cho thấy khi súp nẫu với rau tần

sẽ giúp kích thích tuyên sữa ở các bà mẹ cho con bú

Tại khoa dược, đại học Los Andes (Venezuela), các nhà khoa học Dilexa Valera, Roimar Rivas, Jorge Luis Avila (2003) khao sát chỉ số vật lý và thành phần

hóa học của tinh dầu tần dày lá ở 2 vùng Rancherías và Mérida, kết quả thể hiện ở bang 1.8 va bang 1.9 *i

Bảng 1.8: Chỉ số vật lý 6 2 ving Rancherfas va Mérida

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

sự sinh trưởng và phát triển của một số nắm men thuộc ching Candida nhu

Candida albicans ATCC-90028, C tropicalis LM-69, C guilliermondii LM-28, C

krusei LM-07, C stellatoidea LM-46 and C parapsilosis CM-01 Gia tri MIC và đường kính vòng kháng khuẩn được thể hiện trong bảng 1.10 !'”

Bảng 1.10: Giá trị MIC và đường kính vòng kháng khuẩn của tinh đầu húng chanh

trên một số nắm men chủng Candida

Năm 2008, Các tác giả thuộc đại học Bu-Ali Sina — Iran da tiễn hành khảo sát

thành phần hóa học của tinh đầu hoa húng chanh và kết quả GC/MS được ghi nhận

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

Bang 1.12: Thành phần hóa học của tinh dầu húng chanh ở Ấn Độ

Ngoài ra còn cho biết tinh dầu húng chanh có khả năng kháng khuẩn đối với

Staphyllococus aureus, Proteus vulgaris, Aeromanas caviae va nam Aspergillus niger

Céng ty Phat trién y té Liéu Ninh Jiashi — Trung Quốc chuyên cung cấp tỉnh

dầu đưa ra một số chỉ số hóa lý của tinh dầu húng chanh là: ”””

- Hình thức: ánh sáng màu vàng

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

- Mùi và vị giác: với các hương vị đặc trưng của dầu, nhẹ không có hương vị đắng

- Giá trị Acid: 1.0 mg KOH / g max

- Gia tri Peroxide: 2.0 m Eq / kg max

Trong đó:

- Tan day lá hay húng chanh là một dược liệu chữa cảm cúm, ho hen Theo nghiên cứu của viện Vi trùng học, tỉnh dầu tần có tác đụng kháng sinh mạnh đối với một số vi khuẩn gay bénh ho nhu: Staphylococcus, Salmonella typhi, Shigella sonnei, Theo y học cô truyền, húng chanh có công năng lợp phế, trừ đờm, giải cảm, thanh nhiệt, tiêu độc Thường dùng để trị cảm cúm, ho hen, ho ra máu, sốt cao, sốt không ra mô hôi được, chữa ho, viêm họng khản tiếng

- Eucalypton với các thành phần chủ yếu là cineol, eucalyptol có tác dụng sát

trùng mạnh đối với nhiều loại vi khuẩn gây bệnh

- Menthol có tính chất làm dịu ho, làm loãng niêm dịch Uống liều nhỏ có thê

gay hung phan, xtc tiến sự bày tiết của tuyến mô hôi, làm hạ thấp thân nhiệt

- Tinh dầu gừng có tác dụng kháng khuẩn trên nhiều chủng vi khuẩn, làm loãng niêm dịch, làm giảm ho, chống viêm và giảm đau

Tá dược vừa đủ 1 viên

Thanh phan vo nang: gelatin, glycerin, vanilin,

natri benzoat, mau green

Tá dược vừa đủ 1 viên

Thanh phan vo nang: gelatin, glycerin, vanilin,

natri benzoat, mau do ponceau

Chương 1: Đại cương về thực vật học của húng chanh

Tinh dau tan,

Tinh dau qué,

1.3.2 EUGINTOL FRESH - Giảm ho hiệu quả, an toàn từ thiên nhiên *

Công thức

Eucalyptol 100mg

Terpin hydrat 15mg aor

Tá dược vừa đủ | vién

Chỉ định

- Cải thiện các chứng ho, đau họng, sô mũi, cảm cúm

- Sát trùng đường hô hấp, làm dịu cơn đau họng

1.3.4 CODATUX EXTRA - Kẹo ngậm phòng cúm hiệu quả

Đề hỗ trợ phòng ngừa những triệu chứng

cúm trong giai đoạn giao mùa, công ty ADC

nghiên cứu cho ra viên kẹo ngậm Codatux Extra,

sản phẩm được chế xuất từ hỗn hợp các loại

tỉnh dầu có tác dụng giúp phòng ngừa cúm một

cách an toàn, hiệu quả, đó là các tinh dầu:

- Tỉnh dầu Tần dày lá: toàn thân cây lá và

hoa Tần dày lá chứa Carvarol có tác dụng

kháng sinh mạnh với các chủng vi khuẩn gây ho

vùng mũi họng

- Tinh dầu Bạc hà: Thành phân chủ yếu của Bạc hà là Menthol, có tác dụng

làm dịu ho, điều trị chứng cảm cúm, nhức đầu, số mũi, viêm họng

- Tinh dầu Chanh: Tăng cường hệ miễn dịch, phòng ngừa cảm cúm, giảm ho, giảm viêm họng, phòng ngừa chứng loét miệng