NGHIÊN cứu BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG tác GIÁO dục THỂ CHẤT TRƯỜNG THPT MY THO NAM DINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH HOÀNG THỊ HÀ NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GDTC CHO HỌC SINH.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

HOÀNG THỊ HÀ

NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC

GDTC CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT MỸ THO,

HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

BẮC NINH - 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

HOÀNG THỊ HÀ

NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC

GDTC CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT MỸ THO,

HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH

Ngành: Giáo dục học Mã số: 8140101

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Vũ Chung Thủy

BẮC NINH - 2021

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào.

Tác giả luận văn

Hoàng Thị Hà

ĐH : Đại học

GDTC : Giáo dục thể chất

HS,SV : Học sinh, sinh viênRLTT : Rèn luyện thân thể

Tên bảng Trang

Bảng 3.1 Kết quả phỏng vấn xác định các yếu tố ảnh hưởng đến

hiệu quả công tác GDTC cho HS Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý

Yên, tỉnh Nam Định (n=20)

46

Bảng 3.2 Phân phối chương trình giảng dạy môn GDTC cho học

Bảng 3.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên GDTC Trường THPT Mỹ

Bảng 3.4 Kết quả khảo sát nhận thức về vai trò của GDTC của

cán bộ, giáo viên, phụ huynh, học sinh tại trường THPT Mỹ Tho 50Bảng 3.5 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác GDTC của

Bảng 3.6 Thực trạng nhu cầu hoạt động TDTT NK của học sinh

Bảng 3.7 Thực trạng sử dụng phương pháp giảng dạy môn học

GDTC cho học sinh Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam

Định

55

Bảng 3.8 Thực trạng trình độ thể lực của học sinh trường THPT

Bảng 3.11 Thực trạng số lượng học sinh Trường THPT Mỹ Tho,

huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định tham gia hoạt động ngoại khóa 57Bảng 3.12 Thực trạng số lượng đội tuyển thể thao của Trường

Bảng 3.13 Thực trạng phong trào thi đấu thể thao của học sinh

trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định (năm học

2018-2019)

59

Bảng 3.14 Kết quả phỏng vấn xác định nguyên tắc lựa chọn biện

pháp nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho học sinh trường THPT

Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định ( n=20)

64

Bảng 3.15 Kết quả phỏng vấn lựa chọn biện pháp nâng cao hiệu

quả công tác GDTC cho HS Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh

Nam Định (n=20)

65

Bảng 3.16 Kết quả kiểm chứng lý thuyết biện pháp phát nâng 74

huyện Ý Yên tỉnh Nam Định ( n = 20)

Bảng 3.17 Phân bổ đối tượng học sinh theo dõi thực nghiệm

Bảng 3.18 Kết quả sau thực nghiệm nhận thức về tầm quan trọng

của GDTC tại trường THPT Mỹ Tho huyện Ý Yên tỉnh Nam Định 77Bảng 3.19 Kết quả thể lực của hai nhóm học sinh trường THPT

Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trước thực nghiệm

Sautr.78Bảng 3.20 Kết quả so sánh tỉ lệ xếp loại thể lực của học sinh

nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm, thời điểm trước thực nghiệm

(n=943)

79

Bảng 3.21 Kết quả thể lực của hai nhóm học sinh trường THPT

Mỹ Tho huyện Ý Yên tỉnh Nam Định sau thực nghiệm

SauTr.79Bảng 3.22 Nhịp tăng trưởng thể lực của học sinh nhóm đối

chứng và nhóm thực nghiệm sau thực nghiệm

SauTr.79Bảng 3.23 Kết quả so sánh tỉ lệ xếp loại thể lực của học sinh

nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau thực nghiệm (n=943) 81Bảng 3.24: Kết quả hoạt động ngoại khóa sau thực nghiệm của

học sinh trường THPT Mỹ Tho huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

SauTr.81

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác Giáo dục thể chất 51.2 Cơ sở lý luận đánh giá chất lượng giáo dục thể chất 141.3 Khái quát về công tác GDTC trong trường PTTH những năm gần

1.4 Một số yếu tố bảo đảm cho công tác giáo dục thể chất 301.5 Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến nâng cao hiệu quả

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 37

2.1.1 Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu 37

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 44

3.1 Thực trạng công tác GDTC cho học sinh Trường THPT Mỹ

học sinh Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định

3.1.2 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác

GDTC cho học sinh trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định 46

3.1.3 Thực trạng hiệu quả công tác GDTC của học sinh Trường

3.2 Nghiên cứu lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các

biện pháp nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho học sinh trường

THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định

học sinh Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định 64

3.2.5 Xây dựng biện pháp nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho

học sinh trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định 66

3.2.6 Kiểm chứng lý thuyết các biện pháp đã lựa chọn, xây dựng 743.2.7 Thực nghiệm đánh giá hiệu quả các biện pháp đã lựa chọn,

PHẦN MỞ ĐẦU Tính cấp thiết:

TDTT trường học bao gồm hoạt động Giáo dục thể chất (GDTC) bắtbuộc và hoạt động TDTT tự nguyện của HS, SV trong trường học các cấp thuộc

hệ thống giáo dục quốc dân, là bộ phận cơ bản và quan trọng của nền TDTTnước ta Giáo dục thể chất (GDTC) trong trường học là một mặt giáo dục quantrọng không thể thiếu được trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thựchiện mục tiêu: "Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài" cho đấtnước, cũng như để mỗi công dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện "Phát triển cao

về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạođức" để đáp ứng nhu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đấtnước [5]

Từ trước đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn coi trọng công tácGDTC và hoạt động TDTT trong trường học các cấp Trong các văn kiện nghịquyết của Đảng đã xác định tư tưởng chỉ đạo phát triển: "Thực hiện các nhiệmvụ xây dựng con người và thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc, có trình độ làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có

tư duy sáng tạo và có sức khoẻ", "Cần coi trọng nâng cao chất lượng GDTCtrong trường học" [4]

Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992 quy định:

"Việc dạy và học thể dục là bắt buộc trong nhà trường [46]

Chỉ thị 36 CT của Ban bí thư Trung ương Đảng về công tác TDTT tronggiai đoạn mới đã nêu: "Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học, làm choviệc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinhviên" Gần đây nhất là Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 01 tháng 12 năm 2011 vềTăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT đếnnăm 2020 nhấn mạnh: “Phát triển TDTT là một yêu cầu khách quan của xãhội , đầu tư cho TDTT là đầu tư cho con người, cho sự phát triển của đất

nước” Trong chế độ xã hội chủ nghĩa của chúng ta, ngay từ những ngày đầugiành được chính quyền Đảng và Nhà nước đã coi con người là vốn quý nhấtcủa xã hội Bảo vệ và bồi dưỡng sức khỏe, giáo dục và phát triển thể chất chocon người là mục tiêu phấn đấu của toàn Đảng và toàn dân Nghị quyết số 29ngày 14 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng nêu rõ“Đốivới giáo dục đại học, tập trung đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhântài, phát triển phẩm chất và năng lực tự học, tự làm giàu tri thức, sáng tạo củangười học Hoàn thiện mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, cơ cấu ngành nghề

và trình độ đào tạo phù hợp với quy hoạch phát triển nhân lực quốc gia; trong

đó, có một số trường và ngành đào tạo ngang tầm khu vực và quốc tế Đa dạnghóa các cơ sở đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển công nghệ và các lĩnh vực,ngành nghề; yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế” [2]

Trong sự nghiệp đổi mới của Đảng và Nhà nước ta, lực lượng trí thức vàcán bộ khoa học kỹ thuật có vai trò là động lực thúc đẩy Để đảm đương đượcvai trò to lớn đó, đòi hỏi người cán bộ kỹ thuật không những có trình độ giácngộ chính trị cao, trình độ chuyên môn vững vàng, mà phải có thể chất pháttriển GDTC trong trường học là thực hiện mục tiêu phát triển thể chất cho họcHSSV góp phần vào việc đào tạo con người phát triển toàn diện

Trong những năm gần đây, công tác TDTT trường học đã có tiến bộ đángkể Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tính đến năm 2014, cảnước có trên 90% số trường học thực hiện tốt chương trình GDTC chính khoátheo quy định; Trên 60% số trường học có hoạt động TDTT ngoại khoá; Hìnhthức tổ chức và nội dung tập luyện TDTT của HS, SV ngày càng đa dạng và dần

đi vào nền nếp; Các hoạt động thi đấu thể thao từ trung ương đến cơ sở ngàycàng phát triển đa dạng; Đội ngũ GV, giảng viên TDTT ở các trường học đượcđào tạo nâng cao kiến thức, từng bước đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn,nghiệp vụ; CSVC, sân chơi, bãi tập, công trình thể thao, dụng cụ tập luyện thiđấu thể thao ở trường học các cấp đã bước đầu được quy hoạch và dần đầu tưxây dựng Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ở một số cơ sở, công

tác GDTC trong trường học chưa được quan tâm đúng mức, thậm chí có lúc còn

bị coi nhẹ, thiếu bình đẳng so với các môn học khác Hệ thống các cơ sở, sân bãiphục vụ GDTC và TDTT trường học còn trong tình trạng thiếu thốn, lạc hậu,không chỉ trong các trường phổ thông mà cả trong khối các trường đại học, caođẳng; Hệ thống tổ chức quản lý nhà nước về GDTC và thể thao trường học luôn

bị thay đổi, phân tán dẫn tới hiệu quả hoạt động hạn chế; Nội dung hoạt độngthể thao ngoại khoá trong nhà trường còn nghèo nàn, chưa thực sự tạo được sựhứng thú cho HS, SV GV thể dục còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượngchuyên môn; Chế độ, chính sách đối với đội ngũ GV thể chất còn nhiều bấtcập Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên như: Nhận thức của cán bộ

GV và sinh viên về GDTC chưa thực sự đúng đắn; Chất lượng giờ học GDTCnội khóa còn chưa cao; CSVC còn nghèo nàn, lạc hậu; Việc tổ chức TDTT ngoạikhóa cho HS đạt hiệu quả thấp, không tạo được hứng thú cho học sinh tham giatập luyện

Xuất phát từ những hạn chế nêu trên, Vụ GDTC - Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã đưa ra định hướng nâng cao chất lượng công tác GDTC: "Nghiên cứu cải tiếnnội dung, phương pháp GDTC phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học trò và điềukiện đảm bảo của các nhà trường, quan tâm tăng cường các điều kiện đảm bảođồng bộ về thầy giáo, cơ sở vật chất, TDTT cho các nhà trường" [17]

Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định luôn là một trongnhững đơn vị tiên phong trong các nhà trường phổ thông thuộc huyện Ý Yên vềcông tác GDTC học sinh Qua các cuộc thi đấu, học sinh của trường luôn giànhđược thứ hạng cao và luôn nằm trong tốp 3 về thành tích toàn đoàn ở các giải do

Sở Giáo dục và Đào tạo Nam Định tổ chức Tuy nhiên, mặt bằng so với cácTrường THPT khác trong huyện thì công tác GDTC học sinh còn những hạnchế Sự quan tâm của lãnh đạo, của các ban, ngành từ cơ sở đến cấp tỉnh trongnhững năm qua đã có nhiều biến đổi, song vẫn bộc lộ những điểm hạn chế biểuhiện ở các mặt như: Cơ sở vật chất, sân bãi, dụng cụ, phương tiện tập luyện,phương tiện giảng dạy, giáo viên chuyên môn vẫn còn thiếu chưa đáp ứng đượcyêu cầu, mục tiêu đào tạo người lao động tri thức mới phát triển toàn diện của

Đảng và Nhà nước ta Mặt khác, vấn đề nhận thức về công tác GDTC trong độingũ giáo viên và học sinh vẫn chưa coi trọng môn học này Coi môn học thể chấttrong trường học là những môn học phụ, ít có tác dụng và ý nghĩa trong kết quảhọc tập và phát triển thể chất của học sinh Do vậy, công tác GDTC nói chung vàmôn học Thể dục trong Trường THPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Địnhchất lượng còn nhiều hạn chế

Nhận thức rõ vị trí của công tác GDTC, vấn đề nghiên cứu các biện phápnâng cao hiệu quả công tác GDTC trong các trường phổ thông, Đại học, Caođẳng đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu như: Nguyễn Văn thế (1996);Phạm Thị Nghị (1999); Phan Thanh Hiếu (2007); Phạm Mỹ Hạnh (2008),Nguyễn Thị Hồng (2010), Vũ Hồng Thanh (2010), Nguyễn Thị Hồng Thắm, BùiVăn Đản (2016),Nguyễn Thị Mai Thoan (2018)

Xuất phát từ ý nghĩa và tầm quan trọng của GDTC đối với học sinh; Thựctrạng những hạn chế về mặt thể chất của học sinh Trường THPT Mỹ Tho, huyện

Ý Yên, tỉnh Nam Định, cũng như định hướng của Đảng và Nhà nước về việcnâng cao thể chất và tầm vóc người Việt Nam, chúng tôi mạnh dạn tiến hành

nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu biện pháp nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho học sinh Trường THPT Mỹ Tho huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định”

Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở khảo sát, đánh giá thực trạng công tác GDTC cho HS TrườngTHPT Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, đề tài lựa chọn các biện phápnâng cao hiệu quả công tác GDTC cho HS, góp phần nâng cao chất lượng giáodục chung của nhà trường

Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng công tác GDTC cho HS Trường THPT

Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định

Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các

biện pháp nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho HS Trường THPT Mỹ Tho,huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác Giáo dục thể chất

Tư tưởng bao trùm của Hồ Chủ Tịch trong việc đặt nền tảng xây dựng sựnghiệp TDTT của nước ta là: Khẳng định rõ TDTT là một công tác cách mạng,vừa là nhu cầu, vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ của quần chúng, đó là sựnghiệp của toàn dân, do dân và vì dân Mục tiêu của TDTT là bảo vệ và tăngcường sức khoẻ của nhân dân, góp phần cải tạo nòi giống Việt Nam, làm chodân cường, nước thịnh Tiêu biểu cho điều mong muốn thiết tha của Bác là lờikêu gọi toàn dân tập thể dục: "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đờisống mới, việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công, mỗi một người dân yếu

ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân mạnh khoẻ tức là gópphần cho cả nước mạnh khoẻ Vậy, rèn luyện tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổnphận của mỗi người dân yêu nước" [33]; [ 34]

Bác Hồ rất quan tâm đến sự nghiệp phát triển TDTT vì sức khoẻ nhândân, bởi vì việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công, Bác kêu gọi toàn dânthường xuyên rèn luyện thân thể nhằm giữ gìn sức khoẻ, nâng cao thể lực chomọi người Bác Hồ rất tin yêu thế hệ trẻ, Người quan tâm và săn sóc đến sự pháttriển thể chất của thế hệ trẻ Ngày về thăm trường Trung cấp TDTT Trung ươngBác đã căn dặn: "Các cháu học TDTT ở đây không phải để đạt ông kiện tướngnày, bà kiện tướng nọ Cái chính là, làm người cán bộ phục vụ đắc lực cho nhândân, đem hiểu biết của mình ra hướng dẫn mọi người cùng tập luyện để nângcao sức khoẻ đẩy lùi bệnh tật" [ 34]

Đảng lãnh đạo công tác TDTT bằng việc hoạch định đường lối quan điểmTDTT, kiểm tra, đôn đốc thực hiện đường lối quan điểm TDTT do mình đề ra.Đường lối quan điểm của Đảng thể hiện trong các chỉ thị, nghị quyết về TDTTsuốt thời kỳ lãnh đạo cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân và tiến lên xây dựng

xã hội chủ nghĩa, được thể hiện qua nghị quyết đại biểu đại hội Đảng toàn quốc:

"Từng bước xây dựng nền TDTT xã hội chủ nghĩa phát triển cân đối, có tính

chất dân tộc, khoa học và nhân dân", "Công tác TDTT cần coi trọng, nâng caochất lượng giáo dục trong trường học, tổ chức hướng dẫn và vận động đông đảonhân dân rèn luyện thân thể hàng ngày"[1], [ 2].

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện chothế hệ trẻ Trong đó, trí dục, đức dục được coi là những vấn đề hệ trọng nhằmgiáo dục hình thành nhân cách người học sinh - sinh viên - người chủ tương laicủa đất nước, những người lao động phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thểchất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức Có thể thấy rõ điều nàytrong xuyên suốt các văn bản chỉ đạo về công tác TDTT của Đảng, Nhà nướcViệt Nam

Nhằm tăng cường và mở rộng các hoạt động TDTT và trực tiếp chỉ đạocông tác GDTC cho thế hệ trẻ, ngày 31/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắclệnh số 14, lập ra Nha Thể dục Trung ương thuộc Bộ Thanh niên với nhiệm vụ:

“Liên lạc mật thiết với bộ Y tế và Bộ Giáo dục để nghiên cứu phương pháp vàthực hành thể dục trong toàn quốc”, nhằm “Tăng bổ sức khoẻ quốc dân và cảitạo nòi giống Việt Nam” [33] Tiếp ngay sau đó, ngày 27/3/1946, Chủ tịch HồChí Minh ban hành Sắc lệnh số 33 thành lập Nha Thanh niên và Thể dục thuộc

Bộ Quốc gia Giáo dục [24]

Tháng 3 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bài báo Sức khoẻ và Thểdục đăng trên báo Cứu quốc số 199, ngày 27 tháng 3 năm 1946, nhằm động viêntoàn dân tập thể dục để nâng cao sức khoẻ Lời kêu gọi này cũng là phương châm,

là ánh sáng soi đường chỉ lối cho công tác TDTT cách mạng trong thời kỳ sơ khai[33]

Năm 1975, khi miền Nam vừa được giải phóng, Đảng ta đã kịp thời ra Chỉthị 221 CT/TW (6/1975) về công tác giáo dục ở miền Nam sau ngày giải phóng.Chỉ thị này nêu rõ: “Nội dung giáo dục phổ thông phải toàn diện, bao gồm giáodục chính trị và đạo đức cách mạng, giáo dục văn hoá khoa học, giáo dục kỹthuật, giáo dục lao động và GDTC” [1]

Năm 1992, khi Hiến pháp Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam được banhành, Điều 41 đã quy định: "Nhà nước và xã hội phát triển nền TDTT dân tộc,khoa học và nhân dân Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp phát triển TDTT;quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học; khuyến khích và giúp đỡphát triển các hình thức tổ chức TDTT tự nguyện của nhân dân, tạo các điềukiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động TDTT quần chúng, chútrong hoạt động thể thao chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao” [ 46];Trong Hiến pháp Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam sửa đổi năm 2013 tại Điều

37 đã quy định: "Thanh niên được Nhà nước, gia đình và xã hội tạo điều kiệnhọc tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồi dưỡng đạo đức, truyềnthống dân tộc, ý thức công dân; đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo

vệ Tổ quốc" [49]

Trong chỉ thị số 36/CT/TW ngày 24-03-1994 của Ban Bí thư Trung ươngĐảng (khóa VII), Ban bí thư đã giao trách nhiệm cho Bộ GD&ĐT và Tổng cụcTDTT thường xuyên phối hợp chỉ đạo tổng kết công tác GDTC, cải tiến chươngtrình giảng dạy, tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, đào tạo GV TDTT cho trường họccác cấp, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất (CSVC) để thực hiệnchế độ GDTC bắt buộc ở tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trởthành nếp sống hàng ngày của hầu hết HS, SV, qua đó phát hiện và tuyển chọnđược nhiều tài năng thể thao cho quốc gia Chỉ thị đã thể hiện rất rõ quan điểmcủa Đảng ta, đưa việc tập luyện TDTT thành nếp sống hàng ngày của HS, SVtrong trường học các cấp [2]

Năm 2000, khi hoạt động TDTT lần đầu tiên được luật hóa thông qua, Pháplệnh TDTT được ban hành [47] đã dành một chương với 6 điều quy định về hoạtđộng TDTT trường học, trong đó quy định rõ “Nhà nước khuyến khích hoạtđộng TDTT ngoại khoá trong nhà trường” (Điều 14, mục 3) Sau một thời giandài chuẩn bị, năm 2006, Luật TDTT được Quốc hội thông qua, ghi dấu ấn mớicho sự phát triển TDTT của nước nhà Luật TDTT đã dành riêng một mục gồm 6điều để quy định về công tác GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường,

trong đó quy định trách nhiệm của nhà trường là ỘTổ chức cho người học thamgia các hoạt động thể thao ngoại khoáỢ (Điều 22, mục 3) Đây là cơ sở pháp lýđể tăng cường trách nhiệm đối với công tác TDTT nói chung, công tác TDTTtrong trường học nói riêng [48].

Không chỉ lãnh đạo TDTT và GD&ĐT bằng đường lối, chắnh sách, mà Nhànước còn đề ra những giải pháp chỉ đạo thực hiện hiệu quả Một trong nhữnggiải pháp là đẩy mạnh công tác xã hội hóa (XHH) GD và TDTT Với quan điểm

GD và TDTT là sự nghiệp của toàn dân, Chắnh phủ đã ban hành Nghị quyết số05/NQ-CP về việc đẩy mạnh XHH các lĩnh vực GD và TDTT (2005) về chắnhsách XHH đối với các hoạt động trong lĩnh vực GD, dạy nghề, văn hóa, thể thaonhằm huy động nguồn lực của toàn xã hội cho sự nghiệp GD và TDTT Các vãnbản này đã tạo cơ sở pháp lý để các ngành đẩy mạnh công tác XHH, làm chomọi thành phần trong xã hội đổi mới quan điểm, nhận thức và giải pháp thựchiện XHH, tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia HĐ và đầu tư các nguồn lực đểphát triển công tác GDTC và phong trào thể thao cho mọi người, nâng cao thànhtắch thể thao đỉnh cao và hội nhập quốc tế [55]

Nghị định số 11/2015/NĐ-CP ngày 31/01/2015 của Thủ tướng Chắnh phủ

ỘQuy định về GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trườngỢ: ỘGDTC trong nhàtrường là nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục củacác cấp học và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, HS, SV các kiến thức,

kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao đểnâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáodục toàn diệnỢ [60]

Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 đã dành riêng mộtphần quan trọng cho GDTC và hoạt động thể thao trường học Đề cập đếnnhững yếu kém, tồn tại của công tác GDTC, Chiến lược đã nêu: ỘCông tácGDTC trong nhà trường và các hoạt động TDTT NK của HS, SV chưa được coitrọng, chưa đáp ứng yêu cầu duy trì và nâng cao sức khỏe cho HS, là một trong

số các nguyên nhân khiến cho thể lực và tầm vóc người Việt Nam thua kém rõ

rệt so với một số nước trong khu vực… Chương trình chính khóa cũng như nộidung hoạt động ngoại khóa còn nghèo nàn, chưa hợp lý, không hấp dẫn HS thamgia các hoạt động TDTT NK” [56] Trong đó đã nêu ra các chỉ tiêu đến năm

2015 có 100% số trường phổ thông thực hiện đầy đủ chương trình GDTC nộikhóa, 45% số trường phổ thông có CLB TDTT, có CSVC đủ phục vụ cho hoạtđộng TDTT, có đủ GV và hướng dẫn viên TDTT, thực hiện tốt hoạt động TDTT

NK, 75% số HS được đánh giá và phân loại thể lực theo tiêu chuẩn rèn luyệnthân thể [56]

Nhằm phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam để nâng cao chất lượngnguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH, Thủ tướng đã phê duyệt Đề ántổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030; trong

đó có chương trình phát triển thể lực, tầm vóc bằng giải pháp tăng cườngGDTC Một trong những nội dung chủ yếu của chương trình này là: “Đảm bảochất lượng dạy và học TD chính khóa, các hoạt động TDTT NK cho HS, xâydựng chương trình GDTC hợp lý ” và “Tận dụng các công trình TDTT trên địabàn để phục vụ cho hoạt động GDTC trong trường học” [57]

Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 01 tháng 12 năm 2011

về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ vềTDTT đến năm 2020: “Mục tiêu của Nghị Quyết này là nhằm tiếp tục hoàn thiện

bộ máy tổ chức, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ TDTT;tăng cường CSVC, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, công nghệ làm nền tảng pháttriển mạnh mẽ và vững chắc sự nghiệp TDTT; đến năm 2020” [6]; Chương trìnhhành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 08NQ/TW ngày 01/12/2011của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về tăng cường sựlãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT đến năm 2020 (Banhành kèm theo Nghị quyết số 16/NQ-CP ngày 14/01/2013 của Chính phủ) [58]

đã khẳng định: “Đổi mới chương trình và phương pháp GDTC, gắn GDTC vớigiáo dục ý chí, đạo đức, giáo dục quốc phòng, giáo dục sức khỏe và kỹ năngsống của HS, SV Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động TDTT quần chúng:

Nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác

Hồ vĩ đại”, vận động và thu hút đông đảo nhân dân tham gia tập luyện TDTT…;Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hộicần quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về công tác TDTT” [58]

Ngày 26 tháng 12 năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban thànhThông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ban hành chương trình giáo dục phổ thông,trong đó ban hành về chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và các chươngtrình môn học và hoạt động giáo dục của cấp tiểu học, cấp trung học cơ sở vàcấp trung học phổ thông Trong đó, giáo dục thể chất là một trong trong 8 nănglực chủ yếu, có tầm quan trọng đặc biệt góp phần phát triển toàn diện cho họcsinh và GDTC đã trở thành môn học bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 tới lớp 12trong trương trình giáo dục phổ thông [17]

Định hướng về công tác giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ trongnhững năm tới Nghị quyết Trung ương II khoá VIII đã khẳng định: "Giáo dụcđào tạo cùng với khoa học và công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàngđầu Chuẩn bị tốt hành trang cho thế hệ trẻ đi vào thế kỷ XXI Muốn xây dựngđất nước giàu mạnh, văn minh phải có con người phát triển toàn diện, không chỉphát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức lối sống mà phải là con người cườngtráng về thể chất Chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xãhội, của tất cả các ngành, các đoàn thể, trong đó có giáo dục - đào tạo, y tế vàTDTT "[4]

Về nguyên nhân chủ yếu của những yếu kém là do các cấp uỷ Đảng,chính quyền chưa nhận thức đầy đủ và còn xem nhẹ vai trò của TDTT trong sựnghiệp đào tạo, bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, chưa thực sự coiTDTT là một bộ phận trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốcphòng, chưa có chế độ phù hợp với yêu cầu phát triển của TDTT, đầu tư cho lĩnhvực TDTT còn rất hạn chế Quản lý của ngành TDTT còn kém hiệu quả, chưaphát huy vai trò chủ động, sáng tạo của toàn xã hội để phát triển TDTT

Trước tình hình mới, định hướng của Đảng về phát triển sự nghiệp TDTT:

"Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế

-xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người.Công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khoẻ, thể lực, giáo dụcnhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh làm phong phú đời sống văn hoá, tinhthần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu của cáclực lượng vũ trang" [5]

Trong các văn bản nghị quyết của Đảng đã khẳng định: Phải xây dựngnền TDTT có tính dân tộc, khoa học và nhân dân, phát triển rộng rãi phong tràoTDTT quần chúng, thể thao thành tích cao và tăng cường công tác GDTC trongnhà trường các cấp với khẩu hiệu: "Khoẻ để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" Cũngnhư khẳng định phát triển TDTT là trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chínhquyền, các đoàn thể nhân dân và tổ chức xã hội là nhiệm vụ của toàn xã hội

Bộ GD&ĐT cần đặc biệt coi trọng việc GDTC trong nhà trường Cải tiếnnội dung giảng dạy TDTT nội khoá, ngoại khoá, quy định tiêu chuẩn rèn luyệnthân thể cho HS ở các cấp học, quy quy chế bắt buộc ở các trường, nhất là cáctrường Đại học, phải có sân bãi, phòng tập TDTT, có định biên hợp lý và có kếhoạch đào tạo đội ngũ giáo viên TDTT đáp ứng nhu cầu ở tất cả cấp học"

Thực hiện chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của Đảng,Quốc hội đang thực hiện chương trình xây dựng các bộ luật, luật và pháp lệnh.Các văn bản pháp luật được ban hành, đã thể chế hoá nhiều chủ trương đườnglối chính sách của Đảng và Nhà nước có liên quan đến quyền và nghĩa vụ củamọi công dân, phục vụ cho việc chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế - xã hội; Tạo

ra môi trường pháp lý, tăng cường kỷ cương, đáp ứng những yêu cầu cấp báchcủa việc xây dựng một xã hội công bằng và văn minh

Giáo dục được đặt ở vị trí "Giáo dục là quốc sách hàng đầu, là tương laicủa dân tộc"

Là một lĩnh vực rộng lớn, nền giáo dục quốc dân có liên quan đến mọingười, mọi tổ chức xã hội Do vậy, Luật Giáo dục là một văn bản pháp luật về

giáo dục thống nhất có hiệu lực pháp lý cao, thể chế hoá đường lối chủ trươngchính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục: "Nền giáo dục Việt Nam là nềngiáo dục XHCN có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩaMác Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng" [ 5]

"Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, cóđạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởngđộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩmchất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"

Luật Giáo dục được xây dựng trên cơ sở quán triệt quan điểm đường lốichủ trương của Đảng về giáo dục, phù hợp với hiến pháp và pháp luật hiện hành.Bảo đảm sự quan tâm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước đúng tầm quan trọng củagiáo dục, và coi đầu tư cho giáo dục là một trong những hướng chính của đầu tưphát triển: "Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển Nhà nước ưu tiên đầu tư vàkhuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nướcngoài, tổ chức, cá nhân, nước ngoài đầu tư cho giáo dục"

Bộ luật đã khẳng định: Giáo dục là con đường chủ yếu và cơ bản để chuẩn

bị cho con người, cho sự phát triển bền vững của đất nước trong điều kiện kinh

tế thị trường định hướng XHCN Đó là con người có sức khoẻ và được pháttriển toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xãhội, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Để GDTC và thể thao học đường thực sự có vị trí quan trọng trong việcgóp phần đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ

và thể chất sức khoẻ, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,giữ vững và tăng cường an ninh quốc phòng Đồng thời xây dựng nhà trườngthành những cơ sở phong trào TDTT quần chúng của HS,SV

Với nội dung phối hợp chỉ đạo giữa hai ngành GD&ĐT và TDTT là chỉđạo các cấp học giảng dạy TDTT nội khoá theo chương trình, kế hoạch có nềnếp, và đảm bảo việc thực hiện nghiêm túc các quy phạm đánh giá quá trình dạyhọc thể dục, quy chế giáo dục thể lực cho HS,SV và thực hiện kiểm tra tiêu

chuẩn rèn luyện thân thể cho HS,SV, điều chỉnh và ban hành tài liệu giảng dạy,sách giáo khoa, sách hướng dẫn phương pháp giảng dạy và tập luyện TDTT.Phát động phong trào tập luyện rộng khắp trong nhà trường các cấp, chỉ đạo việccải tiến nội dung hình thức hoạt động ngoại khoá HS,SV, xây dựng quy hoạchđào tạo bồi dưỡng giáo viên TDTT và bảo đảm cơ sở vật chất tối thiểu để phụcvụ thực hiện chương trình nội khoá và tập luyện thể thao ngoài giờ của HS,SV.

Hai ngành GD&ĐT và TDTT đã thống nhất những biện pháp chủ yếu, đểnhằm tăng cường và đẩy mạnh nâng cao chất lượng công tác GDTC trong nhàtrường các cấp là: "Hai ngành thống nhất tổ chức cuộc vận động tuyên truyềnrộng khắp nhằm có được nhận thức đúng về vị trí quan trọng của công tácGDTC trong chiến lược phát triển con người tới đội ngũ giáo viên, cán bộ quản

lý giáo dục đào tạo và TDTT, HS,SV và toàn xã hội Kiện toàn tổ chức, chỉ đạo

và quản lý GDTC từ Trung ương tới trường học Cần có hình thức chỉ đạo linhhoạt, gắn hoạt động GDTC với sự nghiệp giáo dục, đào tạo, TDTT, văn hoá,kinh tế - xã hội", Cũng như: "Xác định rõ trách nhiệm hiệu trưởng nhà trườngcác cấp và toàn thể đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đối công tác GDTC Kiếnnghị với các cấp, các ngành cần chấm dứt việc lấn chiếm sân chơi, bãi tập củanhà trường Các địa phương cần cấp đất đủ để xây dựng sân chơi, bãi tập choHS,SV trong trường học các cấp"

Để đưa công tác GDTC trong nhà trường trở thành một khâu quan trọng

mà sự nghiệp giáo dục - đào tạo, cũng như xác định nhận thức đúng về vị tríGDTC trong nhà trường các cấp phải được triển khai thực hiện đồng bộ với cácmặt giáo dục tri thức và nhân cách từ tuổi thơ cho đến Đại học Bộ trưởng BộGD&ĐT đã có văn bản ban hành quy chế về công tác GDTC trong nhà trườngcác cấp Trong đó đã khẳng định: " GDTC được thực hiện trong hệ thống nhàtrường từ mầm non đến Đại học, góp phần đào tạo những công dân phát triểntoàn diện GDTC là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo, nhằmgiúp con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về

tinh thần, trong sáng về đạo đức: Thể chất - sức khoẻ tốt là nhân tố quan trọngtrong việc phát triển sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"[16], [17]

Cũng như khẳng định: " GDTC trong nhà trường các cấp nhằm từng bướcnâng cao trình độ văn hoá thể chất và thể thao của HS,SV góp phần phát triển sựnghiệp TDTT của đất nước, đáp ứng nhiệm vụ giao tiếp thể thao của HS,SV ViệtNam và Quốc tế"

Nội dung của quy chế đã xác định phải bảo đảm thực hiện dạy và họcmôn thể dục theo chương trình quy định cho HS,SV trong tất cả các trường từmầm non đến cấp Đại học, bao gồm nhiều hình thức và có liên quan chặt chẽ vớinhau: Giờ học thể dục, tập luyện thể thao theo chương trình tập luyện củaHS,SV, giữ gìn vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường, nhằm phát triển thể lực

và nhân cách của HS, cũng như đã khẳng định: "Nhà trường phải có kế hoạchhướng dẫn HS,SV tự tập luyện thường xuyên, tổ chức thi kiểm tra tiêu chuẩn rènluyện thân thể theo lứa tuổi và chỉ tiêu phát triển thể lực cho HS,SV theo quyđịnh của chương trình GDTC"

1.2 Cơ sở lý luận đánh giá chất lượng giáo dục thể chất

1.2.1 Các khái niệm liên quan

Để đánh giá một cách chính xác về phát triển thể chất của HS,SV, cầnphải tìm hiểu và thống nhất một số khái niệm có liên quan sau:

*Thể chất

Theo Nôvicốp A.Đ, Matveép L.P “Thể chất là chất lượng cơ thể conngười Đó là những đặc trưng về hình thái và chức năng của cơ thể được thayđổi và phát triển theo từng giai đoạn và các thời kỳ kế tiếp nhau theo quy luậtsinh học Thể chất được hình thành và phát triển do bẩm sinh di truyền và nhữngđiều kiện sống tác động” [44]

*Phát triển thể chất

Theo Nôvicôv A.D và Matvêev L.P “Phát triển thể chất của con người làquá trình biến đổi các tính chất hình thái và chức năng tự nhiên của cơ thể conngười trong suốt cả cuộc sống cá nhân của nó” [44]

Phát triển thể chất biểu hiện qua các chỉ số hình thái như: kích thuớc trongkhông gian và trọng luợng cơ thể, còn sự phát triển về chức năng thể hiện ở sựbiến đổi các khả năng chức phận của cơ thể theo các thời kỳ và các giai đoạn

phát triển theo lứa tuổi của nó, sự biến đổi này thể hiện qua các tố chất thể lực

như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo, mềm dẻo Sự biến đổi năng lựchoạt động của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ bài tiết, hệ thần kinh, tâm lý và ýchí…phát triển thể chất tuân theo các quy luật tự nhiên, trong các quy luật đó cóquy luật tác động lẫn nhau của các xu huớng phát triển di truyền và các xuhướng bị điều kiện sống tác động; quy luật xác định lẫn nhau của các biến đổicấu trúc và chức năng; các thời kỳ theo lứa tuổi phát triển từ từ và thay thế nhau(các thời kỳ phát triển nhanh đuợc thay thế bằng các thời kỳ ổn định tương đối

về cấu trúc và chức năng, sau đó đến các thời kỳ biến đổi sút kém)

Nôvicôv A.D và Matvêev L.P cũng cho rằng, phát triển thể chất của conngười còn phụ thuộc vào các điều kiện sống và hoạt động của con người (điềukiện phân phối và sử dụng sản phẩm vật chất, giáo dục, lao động, sinh hoạt ) và

do đó sự “phát triển thể chất của con người là do xã hội tác động và tác động ởmức độ quyết định” [44]

Tổng hợp quan điểm của nhiều tác giả cho thấy, phát triển thể chất củacon người là quá trình biến đổi các yếu tố thể chất và tinh thần, quá trình nàydiễn ra trong suốt cuộc đời của một cá thể theo hai giai đoạn cơ bản là giai đoạnphát triển thuận chiều (dương tính) và phát triển ngược chiều (âm tính hay giaiđoạn suy thoái) Phát triển thể chất phụ thuộc vào tổng hòa các yếu tố tự nhiên

và xã hội

Phát triển thể chất của SV là quá trình phát triển ở cuối giai ðoạn dậy thì,chịu ảnh hưởng của quy luật tự nhiên về sinh học, của công tác GDTC và sự tácđộng của các yếu tố tự nhiên - xã hội, theo lứa tuổi, giới tính Như vậy: Pháttriển thể chất là một quá trình diễn ra liên tục trong suốt cuộc đời một cá thể.Những biến đổi về hình thái, chức năng và tố chất vận động là những yếu tố cơbản để đánh giá sự phát triển thể chất Phát triển thể chất là một quá trình chịu

sự tác động của tổng hợp các yếu tố tự nhiên – xã hội Các yếu tố xã hội đóngvai trò tác động trực tiếp và quyết định sự phát triển thể chất của cơ thể conngười.

Từ những luận điểm trên, rõ ràng phát triển thể chất chịu ảnh hưởng củanhiều yếu tố, và có thể ghép chúng vào các nhóm Nói cách khác, phát triển thểchất có thể nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau như: Tự nhiên (bẩm sinh và

di truyền, điều kiện địa lý, khí hậu, thời tiết), xã hội (điều kiện kinh tế, GDTC,lao động, vệ sinh, sinh hoạt ) Các chỉ tiêu nghiên cứu để đánh giá phát triểnthể chất cũng rất đa dạng như: Các chỉ tiêu về hình thái (chiều cao, cân nặng,Quetelet, BMI), các chỉ tiêu về chức năng (công năng tim, dung tích sống, testtepping), các chỉ tiêu về tố chất vận động ( bật xa, chạy 30m XPC, dẻo gập thân,chạy 5 phút )

*Năng lực thể chất

Là khả năng hoạt động thể chất (thể lực) của con người trong các hoạtđộng sống như học tập, lao động và hoạt động thể dục thể thao, nói cách khácnăng lực thể chất chính là tình trạng sức khỏe và khả năng hoàn thành các hoạtđộng của con người trong cuộc sống [44] Năng lực thể chất bao gồm các yếu tố:Thể hình và các tố chất thể lực:

* Thể hình: Đó là hình thái, cấu chúc cơ thể, bao gồm trình độ phát triển

những chỉ số tuyệt đối về hình thái và tỉ lệ giữa chúng, cùng tư thế Còn nănglực thể chất lại chủ yếu liên quan đến chức năng của các hệ thống, cơ quan trong

cơ thể, thể hiện chính qua hoạt động cơ bắp Nó bao gồm các tố chất vận động(sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm rẻo, khéo léo) và những năng lực cơ bảncủa con người Khả năng thích ứng chỉ trình độ (năng lực) thích ứng chủ yếu vềnăng lực cơ thể con người với hoàn cảnh bên ngoài, bao gồm cả sức đề khángvới bệnh tật Còn trạng thái thể chất chủ yếu nói về tình trạng cơ thể thông quamột số dấu hiệu về thể tạng, được xác định bằng cách đo tương đối đơn giản vềchiều cao, cân nặng, vòng ngực, dung tích sống, lực chân, lưng trong một thờiđiểm nào đấy [37] Đặc trưng của phát triển thể chất phụ thuộc nhiều vào các

nguyên nhân tạo thành (điều kiện bên trong và bên ngoài) và sự biến đổi của nótheo một số quy luật về tính di truyền và khả biến, sự phát triển theo lứa tuổi vàgiới tính, sự thống nhất gữa cơ thể và môi trường, gữa hình thức - cấu tạo vàchức năng cơ thể.

* Tố chất thể lực: Quá trình hình thành và phát triển các tố chất thể lực

luôn có quan hệ chặt chẽ với sự hình thành các kỹ năng, kỹ xảo vận động vàmức độ phát triển các cơ quan cơ thể

Sự phát triển các tố chất thể lực trong quá trình trưởng thành xảy ra khôngđều, có những giai đoạn phát triển với nhịp điệu nhanh và có những giai đoạnphát triển chậm Ngoài ra, sự phát triển các tố chất vận động diễn ra không đồng

bộ, mỗi tố chất phát triển theo một nhịp độ riêng vào những thời kỳ khác nhau[65]

Trong bất kỳ hoạt động thể lực nào, các tố chất thể lực không biểu hiệnmột cách đơn độc mà luôn phối hợp một cách hữu cơ với nhau Các tố chất vậnđộng có liên quan chặt chẽ với kỹ năng vận động

Sự hình thành kỹ năng vận động phụ thuộc nhiều vào mức độ phát triểncác tố chất vận động Tuy nhiên, trong quá trình hình thành kỹ năng vận động,các tố chất vận động cũng được hoàn thiện

*Sức khoẻ

Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), sức khoẻ được hiểu là trạng thái hàihoà về thể chất, tinh thần và xã hội, mà không chỉ nghĩa là không có bệnh haythương tật, cho phép mỗi người thích ứng nhanh chóng với các biến đổi của môitrường, giữ được lâu dài khả năng lao động và lao động có kết quả

TDTT gắn chặt với quá trình giáo dục thể chất Đó là một quá trình hìnhthành và phát triển, biến đổi tuần tự theo quy luật trong cuộc đời từng người( tương đối lâu dài) về hình thái, chức năng và cả các tố chất vận động cũng nhưnăng lực thể chất Chúng được hình thành “trên” và “trong” cái nền thân thể đó[35].[36]

Từng người hoặc xã hội không thể tuỳ ý thay đổi, xoá bỏ hay làm ngượclại những quy luật khách quan này Chỉ có thể đạt hiệu quả phát triển thể chất tốtnếu hiểu, vận dụng, tuân theo và tác động theo những phương hướng, mục đíchnhất định, nhằm đáp ứng những như cầu và lợi ích cá nhân và xã hội Xét theonghĩa này, TDTT là một nhân tố xã hội chuyên môn nhằm tác động có chủ đích

và hợp lý tới quá trình phát triển thể chất của con người, chủ yếu về các tố chấtvận độngvà những kỹ năng vận động trong cuộc sống

Sự hoàn thiện thể chất lại là mức tối ưu (tương đối với một giai đoạn lịch

sử nhất định) của trình độ chuẩn bị thể lực toàn diện và phát triển cân đối, đápứng đầy đủ những yêu cầu của người lao động và những hoạt động cần thiếtkhác trong đời sống, phát huy cao độ đầy đủ những khả năng về bẩm sinh và thểchất của từng ngừời, phù hợp với quy luật phát triển toàn diện nhân cách, gữ gìn,nâng cao sức khoẻ để hoạt động tích cực, bền lâu và có hiệu quả [64];[65]

*Giáo dục thể chất:

GDTC là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện và nằm trong hệ thống giáo dụcquốc dân GDTC được hiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạothế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, vàkéo dài tuổi thọ của con người”[15]

GDTC là một loại hình giáo dục, nên nó là một quá trình giáo dục có tổchức, có mục đích, có kế hoạch để truyền thụ những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo

từ thế hệ này đến thế hệ khác Điều đó có nghĩa là, GDTC cũng như các loạihình giáo dục khác, là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm của nó, có vai tròchủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạm phù hợp với họcsinh, với nguyên tắc sư phạm GDTC chia thành hai mặt tương đối độc lập: Dạyhọc động tác (giáo dưỡng thể chất) và giáo dục tố chất thể lực Trong hệ thốnggiáo dục, nội dung đặc trưng của GDTC được gắn liền với giáo dục trí dục, đứcdục, mỹ dục và giáo dục lao động.

GDTC là một lĩnh vực TDTT xã hội với nhiệm vụ là: "Phát triển toàn diệncác tố chất thể lực, và trên cơ sở đó phát triển các năng lực thể chất, bảo đảmhoàn thiện thể hình, củng cố sức khoẻ, hình thành theo hệ thống và tiến hànhhoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng và kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống.Đồng thời, giáo dục các phẩm chất đạo đức giáo dục ý thức và nhân cách" [17].Nội dung chương trình GDTC trong các trường THPT được tiến hành trong cảquá trình học tập trong nhà trường bằng các hình thức:

- Giờ học thể dục thể thao chính khoá: Là hình thức cơ bản nhất của

GDTC được tiến hành trong kế hoạch học tập của nhà trường Vì việc đào tạo cơbản về thể chất, thể thao cho học sinh là nhiệm vụ cần thiết, nên trước hết phải

có nội dung thích hợp để phát triển các tố chất thể lực và phối hợp vận động cho

HS Đồng thời, giúp các em có trình độ nhất định để tiếp thu được các kỹ thuậtđộng tác TDTT

Với mục tiêu chính của việc đào tạo cơ bản về thể chất và thể thao trongtrường học là: "Xúc tiến quá trình đào tạo năng lực đạt thành tích trong thể chất

và thể thao của HS, phát triển các tố chất thể lực, phát triển năng lực tâm lý, tạo

ý thức tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, giáo dục được đức tính cơ bản

và lòng nhân đạo cho HS" [17]

Do vậy, giờ học chính khoá TDTT mang tính hành chính pháp quy, quyđịnh đối với HS và cán bộ giảng dạy Đó là, giờ học theo chương trình có quyđịnh thời gian và quy cách đánh giá chất lượng, được bắt đầu tập luyện và làm

quen từ mẫu giáo, sau đó là dạy thể dục thể thao theo chương trình ở các cấp họccho đến đại học.

Giờ học TDTT có ý nghĩa quan trọng nhiều mặt đối với việc quản lý vàgiáo dục con người trong xã hội Việc học tập các bài tập thể dục, các kỹ thuậtđộng tác là điều kiện cần thiết để con người phát triển cơ thể một cách hài hoà,bảo vệ và củng cố sức khoẻ, hình thành năng lực chung và chuyên môn Mặtkhác, trong giờ học TDTT, những phẩm chất, ý chí của con người như: Lòngdũng cảm, tính mạnh dạn quyết đoán, tính kiên trì và khả năng tự kiềm chế được hình thành và hoàn thiện Các giờ học còn có vai trò rất lớn trong việc giáodục lòng yêu nước, tinh thần tập thể, sự thẳng thắn trung thực

- Giờ học ngoại khoá – Học sinh luyện tập luyện TDTT ngoại khoá.

Ngoại khóa là hoạt động của một bộ phận HS có nhu cầu và ham thích trong khinhàn rỗi với mục đích và nhiệm vụ là góp phần phát triển năng lực thể chất mộtcách toàn diện, đồng thời góp phần nâng cao thành tích thể thao của HS Giờhọc ngoại khoá nhằm củng cố và hoàn thiện các bài học chính khoá và được tiếnhành vào giờ tự học của HS dưới sự hướng dẫn của giáo viên TDTT hay hướngdẫn viên Ngoài ra còn các hoạt động thể thao quần chúng ngoài giờ học baogồm: Luyện tập trong các câu lạc bộ, các đội đại diện từng môn thể thao, các bàitập thể dục vệ sinh chống mệt mỏi hàng ngày, cũng như giờ tự luyện tập của HS,phong trào tự tập luyện rèn luyện thân thể

Hoạt động ngoại khoá với chức năng là động viên khuyến khích nhiềungười tham gia tập luyện các môn thể thao yêu thích, rèn luyện thân thể thamgia cổ vũ phong trào rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp

Tác dụng của GDTC và các hình thức tập luyện TDTT ngoại khóa có chủđích áp dụng trong các trường là phương tiện để hợp lý hoá chế độ hoạt động,nghỉ ngơi tích cực, giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động, học tập của HStrong suốt thời kỳ học tập trong nhà trường, cũng như đảm bảo chuẩn bị thể lựcchung và chuẩn bị thể lực chuyên môn phù hợp với những điều kiện của nghềnghiệp trong tương lai

Công tác giáo dục của các nhà trường cần phải đặt TDTT vào những vị tríxứng đáng, và phải được coi trọng để tăng cường thể chất HS, xúc tiến phát triểntâm sinh lý, phát triển toàn diện đức trí, thể mỹ và giúp HS nắm được các trithức cơ sở của TDTT, kỹ năng và kỹ thuật cơ bản, làm cho HS lý giải được mụcđích, nhiệm vụ của TDTT nhà trường, vị trí và ý nghĩa của TDTT nhà trườngtrong công tác giáo dục, học được các kỹ năng thực dụng, kỹ thuật vận động cơbản, phương pháp giải trí TDTT trong rèn luyện thân thể và sinh hoạt, làm cho

HS hiểu được những nguyên lý cơ bản của rèn luyện thên thể và phương pháp tựrèn luyện thân thể có khoa học để thích ứng với việc rèn luyện thân thể và sinhhoạt giải trí Đồng thời, phải đảm bảo giáo dục HS tình yêu Tổ quốc, bồi dưỡnghứng thú TDTT, ý thức thường xuyên luyện tập TDTT, phát triển cá tính họcsinh, bồi dưỡng ý chí kiên cường, tinh thần dũng cảm ngoan cường và tính sángtạo, bồi dưỡng HS biết phục tùng tổ chức, tuân thủ kỹ thuật, tác phong đoàn kếthợp tác, tính hoạt bát năng động, bồi dưỡng mỹ cảm TDTT và hành vi có vănhoá của HS

1.2.2 Mục tiêu và nhiệm vụ của công tác GDTC và thể thao trường học

cho học sinh phổ thông

1.2.2.1 Mục tiêu của GDTC và thể thao trường học

Mục tiêu chung của công tác GDTC, sức khỏe cho HS phổ thông trongthời gian tới là:

- Góp phần phát triển hài hòa thể chất, sức khỏe nâng cao thể lực, bồidưỡng năng lực và kỹ năng vận động nhằm tăng cường hiệu quả học tập, laođộng và sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc của thế hệ trẻ Việt Nam

- Góp phần tạo dựng cuộc sống văn hóa, tinh thần lành mạnh, hạn chế các

tệ nạn xã hội, đào tạo và bồi dưỡng tài năng TDTT cho đất nước

- Phấn đấu đưa việc dạy và học thể dục, sức khỏe, nội ngoại khóa vào nềnếp và có hiệu quả trong nhà trường phổ thông

- Tăng cường rèn luyện thể chất và đẩy mạnh công tác y tế học đường,giáo dục sức khỏe và vệ sinh môi trường nhằm tích cực tạo điều kiện nâng caosức khỏe cho HS.

- Giáo dục và bồi dưỡng HS năng khiếu, phát hiện tài năng và phấn đấunâng cao một bước thành tích thể thao HS phổ thông

1.2.2.2 Nhiệm vụ của GDTC và thể thao trường học

GDTC và thể thao trường học trong các trường phổ thông là một bộ phậnquan trọng trong sự nghiệp TDTT và sự nghiệp GD&ĐT Nó được tiến hành phùhợp với đặc điểm giải phẫu, tâm - sinh lý, giới tính và lứa tuổi HS,SV cùng vớimột số yêu cầu khác Căn cứ vào nhiệm vụ chung của hệ thống GDTC, nhiệmvụ GDTC ở các trường phổ thông được cụ thể hoá như sau:

a Nhiệm vụ bảo vệ và nâng cao sức khoẻ

Thúc đẩy sự phát triển hài hoà của cơ thể, giữ gìn và hình thành thân thểcân đối, nâng cao các khả năng chức phận của cơ thể, tăng cường quá trình traođổi chất, cũng cố và rèn luyện hệ thần kinh vững chắc

Phát triển một cách vững chắc các tố chất thể lực và năng lực vận động cơbản, nâng cao khả năng làm việc về trí óc và thể lực

Trên cơ sở phát triển thể chất, tổ chức các hoạt động vui chơi lành mạnh,nghỉ ngơi tích cực, rèn luyện và nâng cao khẳ năng chịu đựng của cơ thể đối vớicác ảnh hưởng bất lợi của môi trường bên ngoài, phòng chống bệnh tật

b Nhiệm vụ giáo dưỡng

Trang bị cho HS những tri thức về TDTT, kỹ năng, kỹ xảo vận động cầnthiết cho các hoạt động khác nhau trong cuộc sống

Cung cấp các tri thức và rèn luyện thói quen giữ vệ sinh môi trường, vệsinh tập luyện, nếp sống văn minh, lành mạnh

Phát triển hứng thú và nhu cầu rèn luyện thân thể cường tráng, hình thànhthói quen tự tập luyện

Trang bị một số kiến thức về mặt tổ chức và phương pháp tiến hành mộtbuổi tập luyện TDTT

c Nhiệm vụ giáo dục

Với tư cách là một mặt của giáo dục toàn diện, GDTC góp phần vào việchình thành các thói quen đạo đức, phát triển trí tuệ, thẩm mỹ, chuẩn bị thể lựccho HS đi vào cuộc sống lao động sản xuất, công tác Đồng thời phải gắn liềnvới các yêu cầu cụ thể và các hoạt động chung của nhà trường

d Nhiệm vụ tiếp tục bồi dưỡng và phát triển nhân tài thể thao

GDTC có nhiệm vụ phát triển những nhân tài, năng khiếu trong cáctrường phổ thông và trong điều kiện khả năng của mình bồi dưỡng nhân tài thểthao cho đất nước hoặc thông báo cho các tổ chức, cơ quan có trách nhiệm đểkịp thời bồi dưỡng nhân tài thể thao

Tuổi HS phổ thông vốn có những nét đặc thù, vì vậy trong việc chăm sóc

và giáo dục HS nói chung, cũng như trong GDTC nói riêng, cho lứa tuổi này cần

có những đặc trưng riêng: học tập, vui chơi và vận động là hoạt động chủ đạo

Đó là những nhu cầu không thể thiếu được của HS phổ thông Do vậy, trong nộidung GDTC cho HS phổ thông cần ưu tiên trước hết cho các phương tiện là tròchơi vận động, bài tập phát triển chung, điền kinh (chạy, nhảy, ném) và một sốmôn thể thao như Bóng đá, Bóng chuyền, Bóng bàn, Bóng ném, Bóng rổ, Cầulông, Đá cầu, Võ [17]

1.2.3.Đánh giá chất lượng giáo dục thể chất

Giáo dục thể chất là một trong mụ tiêu giáo dục toàn diện của Đảng vàNhà nước ta, và nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục thể chất đượchiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện vềthể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, và kéo dài tuổi thọ của conngười” [15]

Giáo dục thể chất là một loại hình giáo dục, nên nó là một quá trình giáodục có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch để truyền thụ những tri thức, kỹ năng,

kỹ xảo từ thế hệ này đến thế hệ khác Điều đó có nghĩa là, giáo dục thể chấtcũng như các loại hình giáo dục khác, là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm

của nó, có vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạmphù hợp với học sinh với nguyên tắc sư phạm Giáo dục thể chất chia thành haimặt tương đối độc lập: Dạy học động tác (giáo dưỡng thể chất) và giáo dục tốchất thể lực Trong hệ thống giáo dục nội dung đặc trưng của giáo dục thể chấtđược gắn liền với giáo dục, trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động.

Giáo dục thể chất là một lĩnh vực thể dục thể thao xã hội với nhiệm vụ là:

"Phát triển toàn diện các tố chất thể lực, và trên cơ sở đó phát triển các năng lựcthể chất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, củng cố sức khoẻ, hình thành theo hệthống và tiến hành hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng và kỹ xảo quantrọng cho cuộc sống Đồng thời, giáo dục các phẩm chất đạo đức giáo dục ý thức

và nhân cách" Nội dung chương trình giáo dục thể chất trong các trường THPTđược tiến hành trong cả quá trình học tập trong nhà trường bằng các hình thức:

- Giờ học thể dục thể thao chính khoá: Là hình thức cơ bản nhất của

giáo dục thể chất được tiến hành trong kế hoạch học tập của nhà trường Vì việcđào tạo cơ bản về thể chất, thể thao cho học sinh là nhiệm vụ cần thiết, nên trướchết phải có nội dung thích hợp để phát triển các tố chất thể lực và phối hợp vậnđộng cho học sinh Đồng thời, giúp các em có trình độ nhất định để tiếp thuđược các kỹ thuật động tác thể dục thể thao

Với mục tiêu chính của việc đào tạo cơ bản về thể chất và thể thao trongtrường học là: "Xúc tiến quá trình đào tạo năng lực đạt thành tích trong thể chất

và thể thao của học sinh, phát triển các tố chất thể lực, phát triển năng lực tâm

lý, tạo ý thức tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, giáo dục được đức tính

cơ bản và lòng nhân đạo cho học sinh"

Do vậy, giờ học chính khoá thể dục thể thao mang tính hành chính phápquy, quy định đối với học sinh và cán bộ giảng dạy Đó là, giờ học theo chươngtrình có quy định thời gian và quy cách đánh giá chất lượng, được bắt đầu tậpluyện và làm quen từ mẫu giáo, sau đó là dạy thể dục thể thao theo chương trình

ở các cấp học cho ðến ðại học

Giờ học thể dục thể thao có ý nghĩa quan trọng nhiều mặt ðối với việcquản lý và giáo dục con người trong xã hội Việc học tập các bài tập thể dục, các

kỹ thuật động tác là điều kiện cần thiết để con người phát triển cơ thể một cáchhài hoà, bảo vệ và củng cố sức khoẻ, hình thành năng lực chung và chuyên môn.Mặt khác, trong giờ học thể dục thể thao, những phẩm chất, ý chí của con ngườinhư: Lòng dũng cảm, tính mạnh dạn quyết đoán, tính kiên trì và khả năng tựkiềm chế được hình thành và hoàn thiện Các giờ học còn có vai trò rất lớntrong việc giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tập thể, sự thẳng thắn trung thực

- Giờ học ngoại khoá – Học sinh luyện tập luyện thể dục thể thao ngoại khoá: Ngoại khóa là hoạt động của một bộ phận học sinh có nhu cầu và

ham thích trong khi nhàn rỗi với mục đích và nhiệm vụ là góp phần phát triểnnăng lực, thể chất một cách toàn diện, đồng thời góp phần nâng cao thành tíchthể thao của học sinh Giờ học ngoại khoá nhằm củng cố và hoàn thiện các bàihọc chính khoá và được tiến hành vào giờ tự học của học sinh sinh viên dưới sựhướng dẫn của giáo viên thể dục thể thao hay hướng dẫn viên Ngoài ra còn cáchoạt động thể thao quần chúng ngoài giờ học bao gồm: Luyện tập trong các câulạc bộ, các đội đại diện từng môn thể thao, các bài tập thể dục vệ sinh chống mệtmỏi hàng ngày, cũng như giờ tự luyện tập của học sinh, phong trào tự tập luyệnrèn luyện thân thể

Hoạt động ngoại khoá với chức năng là động viên khuyến khích nhiềungười tham gia tập luyện các môn thể thao yêu thích, rèn luyện thân thể thamgia cổ vũ phong trào rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp

Tác dụng của giáo dục thể chất và các hình thức sử dụng thể dục thể thao

có chủ đích áp dụng trong các trường là phương tiện để hợp lý hoá chế độ hoạtđộng, nghỉ ngơi tích cực, giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động, học tập củahọc sinh trong suốt thời kỳ học tập trong nhà trường, cũng như đảm bảo chuẩn

bị thể lực chung và chuẩn bị thể lực chuyên môn phù hợp với những điều kiệncủa nghề nghiệp trong tương lai

Công tác giáo dục nhà trường cần phải đặt thể dục thể thao vào những vịtrí xứng đáng, và phải được coi trọng nhằm để tăng cường thể chất học sinh, xúctiến phát triển tâm sinh lý, phát triển toàn diện đức trí, thể mỹ và giúp học sinhnắm được các tri thức cơ sở của thể dục thể thao, kỹ năng và kỹ thuật cơ bản,làm cho học sinh lý giải được mục đích nhiệm vụ của thể dục thể thao nhàtrường, vị trí và ý nghĩa của thể dục thể thao nhà trường trong công tác giáo dục,học được các kỹ năng thực dụng, kỹ thuật vận động cơ bản, phương pháp giải tríthể dục thể thao trong rèn luyện thân thể và sinh hoạt, làm cho học sinh hiểuđược những nguyên lý cơ bản của rèn luyện thên thể và phương pháp tự rènluyện thân thể có khoa học để thích ứng với việc rèn luyện thân thể và sinh hoạtgiải trí Đồng thời, phải đảm bảo giáo dục học sinh tình yêu Tổ quốc, bồi dưỡnghứng thú thể dục thể thao, ý thức thường xuyên luyện tập thể dục thể thao, pháttriển cá tính học sinh, bồi dưỡng ý chí kiên cường, tinh thần dũng cảm ngoancường và tính sáng tạo, bồi dưỡng học sinh biết phục tùng tổ chức, tuân thủ kỹthuật, tác phong đoàn kết hợp tác, tính hoạt bát năng động, bồi dưỡng mỹ cảmthể dục thể thao và hành vi có văn hoá của học sinh

Ở Việt Nam phương pháp đánh giá chất lượng công tác GDTC được đánhgiá theo các mặt sau:

- Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu nhận thông tin về trình độ, khảnăng thực hiện mục tiêu học tập của học sinh về tác động của quá trình dậy học

là cơ sở cho những quyết định sư phạm của nhà trường và giáo viên đối với họcsinh, để chất lượng giáo dục ngày một nâng cao Đánh giá chất lượng GDTC làcông việc được tiến hành có hệ thống để xác định mức độ đạt được của ngườihọc đối với các mục tiêu đặt ra Nó có bao gồm sự mô tả liệt kê điịnh lượng hayđịnh tính các kết quả đó kèm theo nhận xét khi đem đối chiếu, so sánh chúng vớimục tiêu đặt ra

- Đánh giá kiến thức lý luận về GDTC được quy định theo chương trình

- Đánh giá kỹ năng thực hiện kỹ thuật, động tác các môn thể thao được học

- Đánh giá thực hiện các chỉ tiêu thể lực theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể

- Đánh giá tính chuyên cần và hứng thú tập luyện, thi đấu thể thao.

Để đánh giá thanh tích môn học theo cách tính cho điểm dựa trên các mặtsau:

- Thái độ học tập, tính chuyên cần khi tham gia học tập

- Nhận thức về TDTT

- Năng lực vận động, trình độ thể lực

- Kỹ năng thực hiện động tác các môn thể thao

1.3 Khái quát về công tác GDTC trong trường PTTH những năm gần đây

1.3.1 Về môn học thể dục trong các trường phổ thông.

GDTC có vai trò rất quan trọng trong viêc rèn luyện học sinh về thể lực,

nâng cao sức khoẻ với mục tiêu “ khoẻ để học tập, xây và bảo vệ tổ quốc ”, “khoẻ để chinh phục đỉnh cao tri thức”.Thực tế cho thấy GDTC được xem là mônhọc phụ ở các trường phổ thông Do vậy, nhận thức của lãnh đạo nhà trường vàhọc sinh chưa thật đúng đắn, nên sự quan tâm, đầu tư cho GDTC chưa đựơc đầy

đủ Trang thiết bị, cơ sở vật chất hầu hết trường học thông trong cả nước đềuthiếu về số lượng và kém về chất lượng Học sinh phải học môn thể dục ngoàitrời, trên sân trường mà đa phần chưa có khu tập luyện theo tiêu chuẩn, nếu thờitiết xâú các em phai nghỉ học Mặc dù là môn học phụ song để đạt yêu cầu,nhiệm vụ của môn học đòi hỏi học sinh phải tập luyện nghiêm túc, chăm chỉ, đốivới những học sinh có thể lực yếu không có tố chất thể thao thì môn hoc GDTC

là rất vất vả mới để có thể vượt qua được Chính vì vây, cung với chương trìnhmôn học GDTC theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, căn cứ vào điềukiện thực tiễn các nhà trường cần kết hợp gữa rèn luyện thể chất cho học sinh vàtrang bị cho học sinh cách tự rèn luyện thể chất cho mình

Về mặt lý thuyết thì GDTC ở các trường phổ thông điều hướng tới việc đạthai mục đích trên Nhưng thực tế với với điều kiện và phương pháp dạy mônGDTC như hiện nay thì chưa mục đích nào được thực hiện đày đủ Nếu chúng tachọn mục tiêu rèn luyện thể chất thì với chương trình hiện nay chúng ta vẫn

chưa đạt được mục tiêu này Với khối lượng giảng dạy 2 tiết trên một tuần thìkhông đủ để có thể rèn luyện và nâng cao thể chất cho học sinh Khoa học đãchứng minh, muốn rền luyện thể chất để nâng cao sức khoẻ, phải tập luyệnthường xuyên, liên tục với một khối lượng tăng dần Như hiện nay mỗi tuần các

em chỉ học hai tiết thì sẽ không nhớ được kỹ thuật cơ bản, không thể đạt thànhtắch tốt vì không được tập luyện thường xuyên Mặt khác, môn học GDTC đượcxếp lịch sen kẽ với các môn học văn hoá nên có nhiều khó khăn cho học sinh vàgiáo viên khi tổ chức học tập Nếu các em tập thể dục hai tiết đầu thì ba tiết vănhoá sau các em khó tiếp thu bai tốt vì mệt và trang phục em cũng đã bị ướt mồhôi do tập luyện Nếu môn học được xếp cuối buổi học thì các em đã đói nênhiệu quả tập luyện sẽ không cao Do vây, môn học này cần được sắp xếp hợp lýnhư là môn học chuyên biệt vào một buổi học riêng

Để nâng cao hiệu quả công tác GDTC cho học sinh thì cần phải có đầy đủ cơ

sở vật chất, trang thiết bị tập luyện Các tiết học chắnh khoác chủ yếu trang bị kỹthuật cơ bản, do vậy chương trình cần đề ra thời lượng tập luyện ngoài giờ họcmang tắnh bắt buộc hàng ngày dưới sự giám sát của giáo viên bộ môn

Với việc xếp lịch học hai tiết trên một tuần như hiện nay, chúng ta mới chỉđạt được mục đắch dạy cho học sinh biết cách tự rèn luyện thể chất vì các emkhông có thời gian tập luyện bắt buộc hàng ngày để nâng cao thể lực Hiện nay,cách kiểm tra, đánh gắa vẫn là cho học sinh thực hành để chấm điểm như vậychưa phản ánh đầy đủ sức khoẻ hay thể lực của học sinh Hiện nay chưa có quyđịnh kiểm tra thể lực, sức khoẻ vào đầu mỗi năm học và đanh giá lại vào cuốinăm học, nên nhiều học sinh có sức khoẻ, thể lực yếu sau nhiều năm học ở trongtrường vẫn không nâng cao được thể lực và sức khoẻ, thậm chắ còn yếu đi docường độ học quá nhiều Do đó, việc theo dõi quá trỉnh rèn luyện thể lực và sứckhoẻ cho họ sinh là nhiệm vục cơ bản của môn GDTC

Việc kiểm tra đánh giá và theo dõi quá trình rèn luyện còn giúp phát hiện nhữnghọc sinh có nãng khiếu thể thao để bồi dýỡng và định hýớng tài nãng cho đất

nýớc Vai trò của người thầy còn là huấn luyện viên, huấn luyện các đội tuyểnthể thao của trường tham gia thi đấu các giải trong và ngoài tỉnh Đối với nhữnghọc sinh có thể lực yếu, cần có phương pháp và chế độ tập luyện phù hợp đểnâng cao sức khoẻ Không thể áp dụng các bài tập dành cho học sinh có thể lựctốt vào tập luyện cho học sinh có thể lực yếu để tránh sự quá sức hay chấnthương khi tập luyện Những học sinh có năng khiếu phải tuyển chọn vào độituyển để bồi dưỡng phát triển tài năng.

1.3.2 Phong trào thể thao học sinh trong các trường phổ thông.

Trong nhà trường THPT hoạt động TDTT ngoại khoá là một trong nhữnghình thức GDTC chủ yếu, nó có tác dụng thu hút đông đảo học sinh tham gia tậpluyện ở các môn thể thao khác nhau Theo số liệu thống kê những năm gần đâyhọc sinh phổ thông đã tổ chức nhiều hoạt động có tác dụng thiết thực trong việcrèn luyện thân thể và nâng cao thành tích thể thao, cụ thể như:

- Ở khối các trường: Hằng năm các trường tổ chức từ một đến 2 giải thi đấu cácmôn thể thao, nhiều học sinh đặc biệt đã có điều kiện tập luyện ở các lớp chọn,trường năng khiếu nghiệp dư, ( tiêu biểu như trường thể thao thiếu niên 10 – 10

Hà Nội) trong các câu lạc bộ và trong các đội tuyển của địa phương về từng mônthể thao Theo định kì, hầu hết các truờng đều tổ chức hội thi TDTT của trườngmang tên Hội khỏe Phù Đổng có chất lượng và trở thành truyền thống,có ý nghĩgiáo dục tốt Nội dung hoạt động đa dạng chủ yếu dựa vào nội dung tiêu chuẩnrèn luyện thân thể và chương trình Hội khoẻ Phù Đổng

- Các hoạt động ở tỉnh, thành, quận, huyện: Hình thức hoạt động TDTT chủyếu trong học sinh phổ thông là các giải thi đấu từng môn thể thao và Hội khoẻPhù Đổng cấp tỉnh theo định kì 2 năm 1 lần Trên 90% các quận huyện đã tổchức Hội khoẻ Phù Đổng định kì với nôi dung phong phú và kết hợp tổ chức vàocac ngày kỉ niệm lớn của đất nước và của địa phương nhằm chuẩn bị cho Hộikhoẻ Phù Đổng toàn quốc

- Các hoạt động TDTT quy mô toàn quốc và khu vực: Từ những năm 1979 BộGiáo dục – Đào tạo, Tổng cục TDTT và Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản

Hồ Chí Minh đã có sáng kiến phát động cuộc vận động rèn luyện thân thể rãitrong học sinh phổ thông, mà đỉnh cao của nó Hội khoẻ Phù Đổng toàn quốc 4năm 1 lần Từ năm 1993 Bộ Giáo dục – Đào tạo đã tổ chức hội thi văn hoá thểthao các trường phổ thông dân tộc nội chú từ cở đến khu vực và toàn quốc,phong trào này đã góp phần không nhỏ trong việc rèn luyện thể chất, nâng caosức khoẻ cho học sinh các trường dân tộc nội chú trong cả nước

1.4 Một số yếu tố bảo đảm cho công tác giáo dục thể chất

Giáo dục thể chất là một mặt giáo dục đào tạo trong nhà trường Do vậy, cầnphải có sự đầu tư, trang bị những điều kiện đảm bảo cần thiết phục vụ cho côngtác giảng dạy và tập luyện ngoại khoá, cũng như tự rèn luyện thể thao, rèn luyệnthân thể và hoạt động văn hoá - thể thao của học sinh sinh viên "Từng trường cóđịnh mức kinh phí phục vụ cho công tác giáo dục thể chất và hoạt động văn hoáthể thao của học sinh trong quá trình giáo dục Từng trường phải đảm bảo yêucầu tối thiểu về các phương tiện dụng cụ phục vụ việc dạy và học thể dục theochương trình giáo dục thể chất và hoạt động thể thao của nhà trường".Do vậy,phải tạo mọi điều kiện cần thiết và cơ sở vật chất và kinh phí để thực hiện việcdạy và học thể dục bắt buộc ở tất cả các trường học Ban quy hoạch xây dựng vànâng cấp trường sở phải đảm bảo sân chơi, bãi tập cho học sinh

Các văn bản pháp quy, đó là những văn bản quy chế, quy định tính chấtbắt buộc thực hiện công tác giáo dục thể chất trong nhà trường Đó cũng lànhững chỉ thị, hướng dẫn của Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Bộ Giáo dục - Đàotạo về việc tổ chức hướng dẫn thực hiện công tác giáo dục thể chất và các quyphạm đánh giá, cũng như những văn bản chế độ chính sách động viên, chế độđãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật đối với các tổ chức, cá nhân tham gia thực hiệncông tác giáo dục thể chất để giáo dục thể chất là một công tác của toàn xã hội

Cơ cấu tổ chức, và công tác chỉ đạo của Ngành, Vụ giáo dục thể chất làlãnh đạo trực tiếp công tác giáo dục thể chất trong nhà trường các cấp, đồng thờichỉ đạo quản lý chương trình môn học thể dục trong nhà trường và tổ chức quản

lý các hoạt động thể thao học sinh, cũng như đầu tư phát triển tài năng thể thao

Công tác cán bộ giảng dạy và cán bộ quản lý phong trào thể dục thể dụcthể thao trong các trường là nhân tố quyết định chất lượng công tác giáo dục thểchất trong nhà trường Giáo viên thể dục thể thao có trách nhiệm lập kế hoạchcông tác giáo dục thể chất, tiến hành việc dạy môn thể dục theo chương trìnhquy định, tổ chức hướng dẫn các hoạt động ngoại khoá và huấn luyện các độituyển thể thao học sinh, tổ chức ngày Hội thể thao của trường và tham gia cáchoạt động chung của ngành, địa phương và toàn quốc Đồng thời, phối hợp với

cơ quan, y tế tổ chức khám và phân loại sức khoẻ học sinh, để có biện pháp tậpluyện riêng cho những học sinh yếu sức khoẻ, phát hiện và bồi dưỡng những họcsinh có năng khiếu về thể thao Tổ chức biên soạn giáo trình, giáo án phục vụ

công tác giảng dạy học tập và tiến hành dạy tốt môn học thể dục [10], [11],[12]

1.4.1 Công tác tổ chức quản lý.

Quán triệt đường lối quan điểm của Đảng và Nhà nước đối với công tácTDTT trong giai đoạn mới, lãnh đạo Bộ Giáo dục – Đào tạo và Uỷ ban TDTT(nay là Bộ Văn hoá, Thể Thao và Du Lịch) đã tăng cường sự phối hợp chỉ đạođầu tư cho nhiệm vụ giáo dục thể chất trong nhà trường, vì vậy công tác GDTC

và thể thao học đường đã thu hút được kết quả đáng khích lệ GDTC và thể thaotrong các nhà trường phổ thông đã có sự tiến bộ, thể hiện qua các mặt sau:

- Hình thành và bước đầu củng cố hệ thống tổ chức quản lý giáo dục thể chấttrong nhà trường phổ thông từ trung ương cho đến địa phương: Vụ giáo dục thểchất thuộc Bộ Giáo dục - Đào tạo, cán bộ chuyên trách ở các sở, cán bộ kiêmnhiệm ở các phòng giáo dục quận, huyện, ở nhiều địa phương đã thành lập Banchỉ đạo Hội khỏe Phù Đổng các cấp có tác dụng thống nhất và liên kết chỉ đạophong trào giữa các ngành và cơ quan hữu quan nhằm động viên, giáo dục và tổ

chức quần chúng, khuyến khích dư luận và các hoạt động xã hội ủng hộ thiếtthực cho giáo dục thể chất và thể thao học đường.

- Xây dựng và ban hành quy chế về giáo dục thể chất trong trường học các cấp.Hai ngành TDTT và Giáo dục đào tạo đã phối hợp xây dựng chương trình đồng

bộ có mục tiêu về cải tiến, nâng cao chất lượng giáo dục thể chất, bồi dưỡng tàinăng thể thao học sinh trong nhà trường các cấp Nghiên cứu sửa đổi tiêu chuẩnrèn luyện thân thể học sinh phổ thông, đề xuất các điều luật về giáo dục thể chấttrong luật giáo dục.Tuy nhiên hệ thống tổ chức quản lý công tác giáo dục thểchất của ngành Giáo dục - Đào tạo còn chưa đồng bộ, cấp sở giáo dục - đào tạođịa phương chỉ có một cán bộ chỉ đạo theo dõi nhiều bậc học và còn phải kiêmnhiệm nhiều mặt hoạt động khác Đặc biệt chỉ có từ 3 - 5% số phòng giáo dụcquận huyện có cán bộ nghiệp vụ chỉ đạo chuyên trách

- Chưa có sự phân công chức năng, nhiệm vụ rõ ràng, chưa có sự phối hợp chặtchẽ giữa các vụ quản lý bậc học, Viện nghiên cứu với Vụ công tác học sinh -sinh viên trong việc chỉ đạo triển khai các hoạt động giáo dục thể chất một cáchđồng bộ

- Việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ quản

lý giáo dục thể chất, thể thao học đường ít được quan tâm, do đó chất lượng cònyếu và không đồng đều

1.4.2 Cải tiến chương trình và sách các cấp học phổ thông.

Môn thể dục đã được đưa vào giờ chính khóa, tuy nhiên thời lượng còn rất hạnchế, từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông chỉ có 2 tiết/tuần Đội ngũ giáoviên dạy thể dục rất thiếu, đặc biệt ở bậc tiểu học Hiện nước ta có khoảng20.000 trường tiểu học Nếu mỗi trường chỉ cần 1 giáo viên chuyên trách thì đãthiếu tới 15.000 - 17.000 giáo viên Đó là chưa nói tới việc giáo viên chủ nhiệmthường kiêm luôn việc dạy thể dục Nếu không có chuyên môn, dạy không đúng,học sinh tập sai thì còn phản tác dụng Cơ sở vật chất phục vụ việc dạy TDTTrất khó khăn Nhiều trường không có chỗ tập cho học sinh, thậm chí còn không

có cả nơi cho học sinh tập trung, dụng cụ tập luyện cũng thiếu thốn…