(SKKN mới NHẤT) rèn kĩ năng giải toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật cho học sinh lớp 4a3 trường tiểu học thị trấn tam đường

Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn giảng dạyNgày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ ngày 1 tháng 9 năm 2019 Mô tả bản chất của sáng kiến: Với mong muốn nâng cao chất lượng trong dạyh

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Tam Đường, ngày 4 tháng 3 năm 2019

ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ

Kính gửi: Hội đồng xét, công nhận sáng kiến cấp cơ sởChúng tôi:

Số

TT Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo

Giáoviên

Đại học

100%

Là đồng tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Rèn kĩ năng giải toán có lờivăn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật cho học sinh lớp 4A3

Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường

Cơ sở được yêu cầu công nhận sáng kiến: Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường

Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn giảng dạyNgày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ ngày 1 tháng 9 năm 2019

Mô tả bản chất của sáng kiến: Với mong muốn nâng cao chất lượng trong dạyhọc môn toán, đặc biệt là giải bài toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình

vuông, hình chữ nhật cho học sinh, tôi đã tìm hiểu lỗi sai, những hạn chế học sinh

thường mắc phải của dạng bài này Từ đó tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cụ

thể, giúp các em xác định từng dạng bài toán; đưa ra những bài tập vận dụng những

kiến thức được học vào thực tiễn cuộc sống, yêu thích môn toán và có hứng thú học

tập các môn học khác Sáng kiến sẽ góp phần nâng cao chất lượng môn Toán nói

riêng và chất lượng giáo dục toàn diện nói chung

Đây là những giải pháp lần đầu tiên được thực hiện trong Trường Tiểu họcThị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

Những thông tin cần được bảo mật: không có

Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của đồng tác giả:

Sau khi vận dụng các biện pháp như trên tôi nhận thấy học sinh có nhiều tiến bộ về

kĩ năng giải toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật

Phần lớn các em thực hiện thành thạo và chính xác theo quy tắc; xác định rõ yêu

cầu của từng dạng bài, nắm được cách giải bài tập về tính chu vi và diện tích hình

vuông, hình chữ nhật,

Học sinh biết vận dụng vào trong thực tiễn cuộc sống

Học sinh yêu thích môn Toán, tự tin trong học tập Kết quả khảo sát chất lượng giải bài toán dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ

nhật của học sinh lớp 4A3 sau khi thực hiện sáng kiến như sau:

Tổng số học sinh Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5

Với thành tích đạt được đã góp phần tạo niềm tin tưởng của phụ huynh họcsinh với nhà trường, với giáo viên chủ nhiệm Học sinh có hứng thú, động lực, tích

cực tham gia các hoạt học tập Tỉ lệ chuyên cần học sinh được giữ vững

Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sựthật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Người đăng ký

Trịnh Ngọc Lan

1 Tác giả

Họ và tên: Trịnh Ngọc Lan

Trình độ văn hóa: 12/12 Trình độ chuyên môn: Đại họcChức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên, Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

Nhiệm vụ được phân công: Giảng dạy lớp 4A3

2 Tên sáng kiến: Rèn kĩ năng giải toán có lời văn dạng tính chu vi và

diện tích hình vuông, hình chữ nhật cho học sinh lớp 4A3 Trường Tiểu học Thịtrấn Tam Đường

Về phía học sinh: Tích cực trong giờ học, tự chiếm lĩnh và ghi nhớ chắcchắn kiến thức, xác định đúng yêu cầu và cách giải từng dạng có lời văn về tínhchu vi, diện tích hình vuông và hình chữ nhật Các em được vận dụng kiến thức

đã học vào thực tế cuộc sống hằng ngày

*Các giải pháp mới áp dụng

Biện pháp 1: Củng cố nhận biết về chu vi, diện tích của hình cho học sinhBiện pháp 2: Rèn kĩ năng giải bài toán có lời văn dạng tính chu vi và diệntích hình vuông, hình chữ nhật trong chương trình lớp 4

Biện pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn giảngBiện pháp 4: Bồi dưỡng cho học sinh hứng thú học môn Toán

4 Hiệu quả sáng kiến mang lại

Sau khi vận dụng các biện pháp như trên tôi nhận thấy học sinh có nhiềutiến bộ về kĩ năng giải toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông,hình chữ nhật Phần lớn các em thực hiện thành thạo và chính xác theo quy tắc;

xác định rõ yêu cầu của từng dạng bài, nắm được cách giải bài tập về tính chu vi

và diện tích hình vuông, hình chữ nhật,

Học sinh biết vận dụng vào trong thực tiễn cuộc sống

Học sinh yêu thích môn Toán, tự tin trong học tập

Kết quả khảo sát chất lượng giải bài toán dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật của học sinh lớp 4A3 sau khi thực hiện sáng kiến như sau:

Tổng số họcsinh

Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5

Với thành tích đạt được đã góp phần tạo niềm tin tưởng của phụ huynhhọc sinh với nhà trường, với giáo viên chủ nhiệm Học sinh có hứng thú, độnglực, tích cực tham gia các hoạt học tập Tỉ lệ chuyên cần học sinh được giữ vững

5 Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến

Nội dung sáng kiến “Rèn kĩ năng giải toán có lời văn dạng tính chu vi vàdiện tích hình vuông, hình chữ nhật cho học sinh lớp 4A3 Trường Tiểu học Thịtrấn Tam Đường” có thể áp dụng trong dạy học môn Toán đối với học sinh khốilớp 4 Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường và các lớp 4 đại trà trongtoàn huyện Tam Đường có cùng điều kiện

Tác giả

Trịnh Ngọc Lan

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN TAM ĐƯỜNG

TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN TAM ĐƯỜNG

THUYẾT MINH SÁNG KIẾN RÈN KĨ NĂNG GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN DẠNG TÍNH CHU VI VÀ DIỆN TÍCH HÌNH VUÔNG, HÌNH CHỮ NHẬT CHO HỌC SINH LỚP

4A3 TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN TAM ĐƯỜNG

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến

Rèn kĩ năng giải toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình

vuông, hình chữ nhật cho học sinh lớp 4A3 Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường.

2 Tác giả

Họ và tên: Trịnh Ngọc Lan

Năm sinh: 1979Nơi thường trú: Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai ChâuTrình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Giáo viênNơi làm việc: Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

Điện thoại: 0366 686 8780

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100 %

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn.

4 Thời gian áp dụng sáng kiến

Từ ngày 1 tháng 9 năm 2019 đến ngày … tháng … năm 2020

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến

Tên đơn vị: Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu.

Địa chỉ: Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

Điện thoại:

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến 1.1 Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến

Trong các môn học ở tiểu học, môn Toán được coi là môn học khóvà làmôn học quan trọng vì Toán học bắt nguồn từ cuộc sống và gắn liền với đờisống Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở tiểu học có nhiều ứng dụng trong

đời sống; học sinh học Toán không chỉ trong nhà trường mà còn qua các tiếp

xúc hằng ngày Đối với học sinh cuối cấp Tiểu học, bước đầu hình thành cho các

em mối liên hệ mật thiết giữa những kiến thức trong nhà trường với việc sửdụng vào thực tế hằng ngày.

Trong chương trình môn Toán tiểu học, nội dung dạy học giải bài toán cólời văn dạng chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật là mạch kiến thứckhá trừu tượng, mở đầu giai đoạn “học tập sâu” ở bậc Tiểu học Khái niệm về

“chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật” được hình thành gắn liền với ýnghĩa thực tiễn cuộc sống

Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường có khá nhiều điều kiện thuận lợi từphía học sinh, được sự quan tâm của phụ huynh cũng như sự chỉ đạo của bangiám hiệu nhà trường, giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng, tinh thầntrách nhiệm Tuy nhiên đây cũng là trọng trách khó khăn khi toàn thể giáo viên

và học sinh nhà trường cùng thực hiện mục tiêu giáo dục “Trường học chấtlượng cao” với những chỉ tiêu chất lượng cao hơn so với các trường tiểu họctrong toàn huyện Trong khi đầu vào học sinh không được tuyển chọn, nhiều họcsinh là con em của đồng bào dân tộc có đời sống khó khăn, trình độ nhận thứccòn nhiều hạn chế Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy lớp 4 chúng tôi nhận thấy:

Đối với những học sinh các lớp đại trà, khi thực hiện giải các bài toán có lời văndạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật các em còn rất lúngtúng, còn nhầm lẫn về giữa chu vi và diện tích, chưa nắm được ý nghĩa thực tiễncủa chu vi, diện tích của hình vuông và hình chữ nhật dẫn đến kết quả bài làmchưa cao Vì vậy tôi đã mạnh dạn vận dụng sáng kiến kinh nghiệm “Rèn kĩnăng giải toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhậtcho học sinh lớp 4A3 Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường”

1.2 Mục đích của việc thực hiện sáng kiến

Với mong muốn nâng cao chất lượng trong dạy học môn toán, đặc biệt làgiải bài toán có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhậtcho học sinh, tôi đã tìm hiểu lỗi sai, những hạn chế học sinh thường mắc phảicủa dạng bài này Từ đó tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cụ thể, giúp các

em xác định từng dạng bài toán; đưa ra những bài tập vận dụng những kiến thứcđược học vào thực tiễn cuộc sống, yêu thích môn toán và có hứng thú học tập các

môn học khác Sáng kiến sẽ góp phần nâng cao chất lượng môn Toán nói riêng

và chất lượng giáo dục toàn diện nói chung

2 Phạm vi triển khai thực hiện

Lớp 4A3 Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

3 Mô tả sáng kiến 3.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến 3.1.1 Hiện trạng về nội dung dạy học dạng toán có lời văn tính chu vi

và diện tích hình vuông, hình chữ nhật trước khi áp dụng giải pháp mới

*Đa phần giáo viên đã áp dụng các biện pháp như sau:

Biện pháp 1: Giáo viên dùng phương pháp giảng giải, thuyết trình

Biện pháp 2: Tổ chức cho học sinh thực hành luyện tập các bài tập theoChuẩn kiến thức, kĩ năng

Biện pháp 3: Kiểm tra, đánh giáHằng tháng, học sinh làm bài kiểm tra chất lượng

*Ưu điểm và hạn chế của các biện pháp đã thực hiện:

Ưu điểm: Học sinh vận dụng giải được một số bài tập đơn giản về tính chu vi,diện tích hình vuông và hình chữ nhật

Hạn chế: Học sinh còn nhầm lẫn trong việc xác định chu vi hay diện tích,chưa xác định rõ yêu cầu cần tìm trong các bài tập Mặt khác, chưa gắn liền kiếnthức trên lớp với thực tế đời sống, dẫn đến kết quả học tập môn Toán chưa cao

Giáo viên mất nhiều thời gian giảng giải, thuyết trình

Để thực hiện sáng kiến, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm nhưsau:

Kết quả khảo sát chất lượng giải bài toán lời văn dạng tính chu vi vàdiện tích hình vuông, hình chữ nhật của học sinh 4A3 trước khi thực hiện sángkiến như sau:

Tổng số học sinh Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5

Qua kết quả khảo sát có thể thấy đa số học sinh vận dụng giải được một

số bài tập đơn giản về tính chu vi, diện tích hình vuông, hình chữ nhật theoChuẩn kiến thức, kĩ năng Tuy nhiên, nhiều em còn hay nhầm lẫn trong việc xácđịnh yêu cầu bài tập, chưa hiểu rõ quy tắc tính, dẫn đến tỉ lệ học sinh đạt điểm 9– 10 chưa cao, còn nhiều em đạt điểm dưới 5

Trong công tác giảng dạy, bản thân tôi là giáo viên trực tiếp đứng lớp đãgiảng dạy đúng phân phối chương trình và thời khóa biểu, dạy học các tiết bàimới, tiết luyện tập thực hành đúng quy trình Song việc hướng dẫn học sinhnhận biết dạng toán chưa hiệu quả, các phương pháp và hình thức tổ chức cáchoạt động dạy học chưa sinh động, việc vận dụng kiến thức vào giải bài tập vàvận dụng thực tế cuộc sống chưa thực sự hiệu quả

Từ thực trạng đó, tôi nhận thấy cần có một số biện pháp mới nhằm giúphọc sinh ở các lớp đại trà nắm chắc dạng toán tính chu vi, diện tích hình vuông,hình chữ nhật, xác định được các dạng bài tập, biết vận dụng trong thực tế cuộcsống, yêu thích môn toán và có hứng thú học tập các môn học khác

3.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

Tính mới: Đây là những giải pháp lần đầu tiên được thực hiện trongTrường Tiểu học Thị trấn Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

Khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm, giáo viên giúp học sinh nhận biếtmột cách cụ thể về khái niệm chu vi, diện tích của một hình thông qua trực quanhình ảnh , xác định rõ cho học sinh từng bước trong quy tắc giải các bài toán cólời văn về tính chu vi, diện tích hình vuông và hình chữ nhật, giúp học sinh xácđịnh từng dạng bài toán; đưa ra những bài tập vận dụng những kiến thức được họcvào thực tiễn cuộc sống

Về phía học sinh: Tích cực trong giờ học, tự chiếm lĩnh và ghi nhớ chắcchắn kiến thức, xác định đúng yêu cầu và cách giải từng dạng có lời văn về tínhchu vi, diện tích hình vuông và hình chữ nhật Các em được vận dụng kiến thức

đã học vào thực tế cuộc sống hằng ngày

*Các giải pháp mới áp dụng

Biện pháp 1: Củng cố nhận biết về chu vi, diện tích của hình cho học sinh

Mục đích của biện pháp này nhằm giúp học sinh ôn luyện lại những hiểubiết về chu vi và diện tích hình, cách tính chu vi và diện tích hình vuông, hìnhchữ nhật đã học ở lớp 3

Cách thực hiện như sau:

1.1 Ôn luyện lại những kiến thức về chu vi của hình

Thế nào là chu vi một hình ?

Chu vi được hiểu là số đo chiều dài của đường viền bao quanh một hìnhkhép kín Trong hình học, nó ngụ ý đường liên tục tạo thành đường dẫn bênngoài hình

Ví dụ :

a) Giả sử ta quấn một sợi dây xung quanh hình vuông hoặc hình chữ nhật,chiều dài của sợi dây sẽ là chu vi của nó

b) Một người đi bộ xung quanh bên ngoài khu vườn, khoảng cách người

đó đi sẽ là chu vi của khu vườn

Quy tắc tính chu vi của hình vuông, hình chữ nhật

a) Chu vi hình vuông là độ dài của đường bao quanh một hình hìnhvuông Hình vuông là hình có 4 cạnh bằng nhau Chu vi của hình vuông chính làtổng độ dài của 4 cạnh góc vuông đó hay bằng độ dài một cạnh nhân với 4

Cách tính chu vi hình vuông: Muốn tính chu vi hình vuông ta lấy độ dàimột cạnh nhân với 4

P = a x 4

Trong đó:

+ a là cạnh bất kì của hình vuông

+ P là chu vi của hình vuông

b) Chu vi hình chữ nhật là độ dài của đường bao quanh một mặt phẳnghình chữ nhật Theo đó, tổng hai chiều dài cộng hai chiều rộng chính là chu vi

của hình chữ nhật Trong chương trình Toán lớp 3, các em đã nắm được cáchtính chu vi hình chữ nhật như sau:

Muốn tính chu vi hình chữ nhật ta lấy chiều dài cộng với chiều rộng (cùngđơn vị đo) rồi nhân với 2

P = (a + b) x 2

Trong đó:

+ a là kí hiệu của chiều dài hình chữ nhật

+ b là kí hiệu của chiều rộng hình chữ nhật

+ P là kí hiệu của chu vi hình chữ nhật

+ Lưu ý số đo chiều dài và chiều rộng phải cùng đơn vị đo

1.2 Ôn luyện lại những kiến thức về diện tích của hìnhTrong toán học, diện tích của một bề mặt phẳng được định nghĩa là lượngkhông gian được bao phủ bởi nó Diện tích bề mặt của một hình là toàn bộnhững gì ta có thể nhìn thấy của hình đó Nó được đo bằng đơn vị vuông, tức làcác đơn vị đo diện tích

Ví dụ : Giả sử người ta cần lát sàn của căn phòng, số lượng gạch cần thiết

để bao phủ toàn bộ căn phòng sẽ là diện tích của nó

+ a là kí hiệu của một cạnh hình vuông

+ S là kí hiệu của diện tích hình vuông

Diện tích hình chữ nhật: Muốn tính diện tích hình chữ nhật ta lấy chiều

dài nhân với chiều rộng (cùng đơn vị đo)

S = a x b (cùng đơn vị đo).

Trong đó:

+ a là kí hiệu của chiều dài hình chữ nhật

+ b là kí hiệu của chiều rộng hình chữ nhật

+ S là kí hiệu của diện tích hình chữ nhật.

+ Lưu ý số đo chiều dài và chiều rộng phải cùng đơn vị đo

*Sự khác biệt chính giữa diện tích và chu vi

Sự khác biệt đáng kể giữa diện tích và chu vi được cung cấp chi tiết, trongcác điểm sau:

Diện tích là bề mặt của hình Chu vi bao quanh một hình

Đo diện tích được thực hiện theo đơn

Mục đích của biện pháp này nhằm giúp học sinh có kĩ năng giải bài toán

có lời văn dạng tính chu vi và diện tích hình vuông, hình chữ nhật trong chươngtrình lớp 4

Cách thực hiện:

Dạng 1: Chu vi

* Các bài toán về tính chu vi hình vuông

Giáo viên đưa ra những bài tập từ dễ đến khó, yêu cầu học sinh vận dụngquy tắc tính chu vi hình vuông, sau đó sẽ đưa ra tiếp những bài toán cần biến đổicông thức tính chu vi hình vuông, những bài tập có yêu cầu khó gắn với đờisống thực tế

Bài 1: Tính chu vi hình vuông có cạnh 3cm.

*Hướng dẫn:

- Yêu cầu HS nhắc lại cách tính chu vi hình vuông

- Nếu hình vuông có cạnh là 3cm thì chu vi là bao nhiêu?

- Với HS yếu, giáo viên đưa ra hình vẽ minh họa, mô phỏng độ dài từngcạnh của hình vuông rồi đến chu vi hình vuông

Bài giải:

Chu vi hình vuông là:

3 x 3 = 9 (cm) Đáp số: 9cm

Bài 2: Một hình vuông có chu vi là 56dm Tính độ dài một cạnh của hình

vuông đó ?

*Hướng dẫn:

- Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?

- Nêu cách tính độ dài cạnh hình vuông ? Tại sao em lại tính như vậy?

- Với HS yếu, giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào công thức tính chu vi

để tìm cách tính độ dài cạnh hình vuông ?

Bài giải:

Độ dài một cạnh của hình vuông là:

56 : 4 = 14 (dm) Đáp số: 14dm

Bài 3: Bác Minh muốn rào lưới bao quanh một khu đất hình vuông Hỏi

bác phải mua bao nhiêu mét lưới, biết rằng mỗi cạnh của khu đất là 12m

*Hướng dẫn:

- Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?

- Muốn biết độ dài của lưới bao quanh khu đất ta phải làm thế nào? (Tìmchu vi khu đất hình vuông)

Bài giải:

Bác Minh cần mua số mét lưới là:

12 x 4 = 48 (m) Đáp số: 48 m

Bài 4: Mẹ em muốn rào lưới bao quanh một vườn rau hình vuông Hỏi mẹ

em phải mua bao nhiêu mét lưới, biết rằng mỗi cạnh của mảnh vườn dài 6m và

mẹ em chừa ra một khoảng làm cổng vườn là 1m

*Hướng dẫn:

- Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?