THUYẾT MINH CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG

Chuyện người con gái Nam Xương (Trích “Truyền Kỳ Mạn Lục” – Nguyễn Du) I Khái quát nội dung và nghệ thuật “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ được mệnh danh là “áng thiên cổ kỳ bút” Truyện.

Chuyện người con gái Nam Xương

(Trích “Truyền Kỳ Mạn Lục” – Nguyễn Du)

I Khái quát nội dung và nghệ thuật:

 “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ được mệnh danh là “áng thiên cổ kỳ bút” Truyện kể về cuộc đời, số

phận oan khốc của Vũ Nương và bi kịch cuộc đời bị chính người chồng thân yêu của mình đẩy đến chỗ phải trẫm mình xuống sông Hoàng Giang

 Mặc dù Vũ Nương đã tìm mọi cách để giữ hạnh phúc nhưng

do Trương Sinh quá đa nghi, cả ghen, độc đoán, vũ phu nên nàng phải chịu nỗi oan đánh mất phẩm tiết với chồng, nàng bị chồng đánh và đuổi đi chỉ biết lấy cái chết để chứng minh cho

sự thuỷ chung, trong sáng của mình

 Qua cuộc đời và số phận của Vũ Nương, Nguyễn Dữ đã bày tỏ thái độ lên án chế độ nam quyền bất công, độc ác đã tước đoạt quyền sống, quyền hạnh phúc của người phụ nữ Không chỉ vậy, câu chuyện còn cho ta sự khâm phục trước vẻ đẹp phẩm hạnh của nàng Vũ Nương và những bài học nhân

 “Chuyện người con gái Nam Xương” không chỉ hấp dẫn

người đọc bởi giá trị nội dung mà còn ở giá trị nghệ thuật Với

sự sáng tạo đầy tài năng trong sáng tác truyện ngắn truyền kì

từ gốc truyện cổ tích “Vợ chàng Trương” Nguyễn Dữ đã

truyền tải đến cho ta những bức thông điệp đầy giá trị Vẫn tiếp tục đặc điểm của thể loại truyền kì, sử dụng câu văn biền ngẫu, hình ảnh ước lệ, đặt nhân vật vào các sự việc, khai thác tính cách, phẩm chất qua hành động, lời nói Đặc biệt Nguyễn

Dữ đã tạo được cái tình huống như cơn sóng đẩy đến cao trào với cái chết

oan ức của nàng Vũ Nương Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó mà ông sáng tạo thêm phần sau, mượn yếu tố kì ảo của truyện cổ tích để sáng tạo màn thuỷ cung Sáng tạo thêm phần này Nguyễn Du gửi gắm mong ước những người phụ nữ như Vũ Nương phải được hưởng một cuộc đời hạnh phúc, bình đẳng Đó cũng là mong ước ngàn đời của chúng ta

 Nhà văn Nguyễn Dữ qua “Chuyện người con gái Nam Xương” đã vượt lên tư tưởng lễ giáo phong kiến để bảo vệ và

trả lại danh dự cho người phụ nữ Ông quả là một nhà văn tiến

bộ và nhân đạo sâu sắc Sức sống của tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” cũng chính là ở đó.

II Đề: Cảm nhận / phân tích nhân vật Vũ Nương

1 Mở bài: “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dũ

là áng thiên cổ kì bút Tác phẩm đã xây dựng thành công nhân vật Vũ Nương, người phụ nữ có tư dung tốt đẹp và phẩm hạnh sáng ngời nhưng lại chịu một cuộc đời bất hạnh và số phận oan khốc

2 Thân bài:

a Luận điểm 1: Vũ Nương là người phụ nữ có cuộc đời

và số phận đau khổ, bất hạnh

 Trương Sinh cưới Vũ Nương về chưa được bao lâu thì chàng phải đi lính, Vũ Nương ở nhà vừa vất vả nuôi con thơ dại vừa

phải chăm sóc mẹ chồng già đau ốm nhưng không bao giờ nàng kêu ca, phàn nàn một lời

 Vũ Nương sống trong nỗi cô đơn vò võ một mình Hàng đêm nuôi con, Vũ Nương lấy cái bóng mình làm chồng để dỗ con

 Ngày Trương Sinh trở về, những tưởng Vũ Nương được sống trong hạnh phúc xum vầy, không ngờ lại xảy ra bi kịch chồng nghi oan thất tiết, do con ghen tuông mù quáng, Trương Sinh không thấu hiểu những lời thanh minh của Vũ Nương còn đánh đuổi nàng đi

 Không thể thanh minh cho lòng trinh bạch của mình, Vũ Nương phải tìm đến cái chết, cái chết bức tử là tự minh chứng cao nhất cho lòng chung thuỷ, trong sáng của nàng Cái chết oan khốc của Vũ Nương là lời tố cáo đanh thép xã hội phong kiến bất công, tàn bạo với những lễ giáo lạc hậu hà khắc Số phận này không chỉ riêng Vũ Nương mà còn của bao nhiêu người phụ nữ khác trong xã hội phong kiến xưa Nguyễn Du

tác giả thiên “Truyện Kiều” bất hủ cũng đã từng xót xa kêu

lên:

“Thương thay thân phận đàn bà Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”

 Xã hội phong kiến xưa không có chỗ dể người phụ nữ dung thân Viết về nỗi đau thân phận của người phụ nữ nhà văn Nguyễn Dữ không chỉ tái hiện chân thật, sinh động mà còn bày tỏ tình cảm xót xa trước cuộc đời bất hạnh cay đắng của họ

b Luận điểm 2: Vũ Nương là người con gái có tư dung

tốt đẹp, khoan hoà, thuỳ mị, dịu dàng

 Qua lời kể, tả hết sức khách quan ngắn gọn của Nguyễn Dữ:

“Tư dung tốt đẹp” → Ta hình dung ra vẻ đẹp của người con

gái, mặn mà, thuỳ mị, dịu dàng

 Vì cảm mến, rung động trước dung hạnh của Vũ Nương, Trương Sinh đã xin mẹ cưới nàng về bằng 100 lượng vàng

c Luận điểm 3: Vẻ đẹp của Vũ Nương không chỉ ở ngoại hình mà còn sáng rỡ trong tâm hồn, đức hạnh

 Đặt trong mối quan hệ với các nhân vật khác ta thấy rõ phẩm hạnh đáng quý, đáng trân trọng của Vũ Nương

 Với bé Đản – con trai: Vũ Nương là người mẹ đảm đang,

tháo vát, thương yêu con hết mực Nàng thường chơi đùa với con, thương bé Đản ngay từ khi ra đời đã thiếu vắng cha, nàng

đã mượn bóng của mình trên vách nói với bé đó là cha con Nàng muốn bù đắp cho con tình cảm của người cha nhưng không ngờ đó lại là mầm mống của tai hoạ sau này

 Với mẹ chồng: Vũ Nương là người con dâu hiếu thảo Tình

yêu thương, tấm lòng của Vũ Nương đối với mẹ chồng đã

được khẳng định qua lời trăn trối của mẹ chồng: “Xanh kia

quyết không phụ lòng con cũng như con chẳng phụ mẹ” Qua

câu nói này Nguyễn Dữ đã tôn vinh được vẻ đẹp phẩm hạnh của Vũ Nương Vào thời khắc xúc động, thiêng liêng trước lúc lâm chung người mẹ chồng đã ghi nhận tấm lòng của người con dâu hiếu thảo Vũ Nương đã vượt lên mối quan hệ vốn rất nghiệt

ngã trong xã hội phong kiến Mẹ chồng – Con dâu để xem mẹ

chồng như mẹ đẻ Vẻ đẹp phẩm hạnh đó thật đáng trân trọng, ngợi ca, đáng để học tập → Hiểu được điều này càng chứng tỏ tài năng trong việc lựa chọn tình tiết làm nổi bật vẻ đẹp nhân

vật của Nguyễn Dữ → chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn

 Với Trương Sinh: Vũ Nương là một người vợ rất mực thuỷ

chung, yêu thương chồng Những ngày đầu chung sống nàng

luôn giữ gìn khuôn phép: “chàng đi chuyến này…cánh hồng bay bổng” Nàng chỉ mong ước Trương Sinh trở về với hai

chữ bình yên mà không cần áo gấm phong hầu, vinh hoa phú quý Nàng lo lắng xót thương trước những vất vả, gian lao mà Trương Sinh sắp phải gánh chịu nơi ải xa Những câu văn biền

ngẫu kết hợp với những hình ảnh ước lệ: “nhìn trăng soi thành cũ”, “trông liễu rũ bãi hoang”, … khiến tất cả mọi

người đều rơi lệ Những lời dặn dò thống thiết tình nghĩa cùng những cử chỉ ân cần đã làm xúc động lòng người Nỗi nhớ

chồng vời vợi không sao tả siết: “Mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mấy che kín núi thì nỗi buồn góc bể chân trời không thể nào ngăn được” Chính vì vậy mà nàng đã lấy cái bóng của

mình thay cha cho bé Đản hằng đêm

 Lòng chung thuỷ của Vũ Nương cũng được hàng xóm thừa nhận và minh oan

 Bởi tình yêu thuỷ chung giữ gìn phẩm tiết, mà khi danh dự bị tổn thương, bị chính chồng mình nghi ngờ thất tiết, Vũ Nương

đã tìm đến cái chết → Khẳng định sự thuỷ chung, lòng tự trọng, ý thức về nhân phẩm, coi trọng danh dự, nhân phẩm hơn cả tính mạng của mình Nàng quyết chết để giữ gìn danh tiết chứ không chịu sống mà tiếng nhuốc nhơ

 Trước khi chết nàng đã thề nguyện với trời đất: “Thiếp đoan trang giữ tiết, trinh bạch giữ lòng, vào nước xin được làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin được làm cỏ Ngu Mĩ” →

Người xưa sống trong văn hoá tâm linh nên tin rằng lời thề trước trời đất thần linh là sự thiêng liêng, người thề phải chịu trách nhiệm, nếu dối trá thì phải chịu tội Người xưa cũng rất coi trọng dư luận, có tội lỗi bị dư luận phỉ nhổ cũng là một hình phạt nặng nề Lời thề đã nói lên sự lựa chọn quyết liệt và thể hiện nhân cách của Vũ Nương, chứng minh sự tiết hạnh của nàng

 Dưới thuỷ cung Vũ Nương vẫn không nguôi nhớ thương chồng về quê hương

 Vẻ đẹp của Vũ Nương khiến người đọc vô cùng trân trọng và ngưỡng mộ.

 Khi Trương Sinh lập đàn giải oan, Vũ Nương đã hiện về nói

lời tạ từ: “Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa” → Lời nói của Vũ Nương không hề vẩn lên chút gì

oán hận mà bộc lộ tấm lòng chân thành, vị tha, bao dung, độ lượng → Kết thúc để lại dư vị xót xa về một cuộc tình chia tay vĩnh viễn, về sự cách biệt âm dương nghìn trùng

 Đánh giá: Qua nhân vật Vũ Nương, Nguyễn Dữ đã thể hiện thái độ

trân trọng, yêu thương người phụ nữ và ca ngợi vẻ đẹp của họ Nguyễn Dữ đã vượt lên lễ giáo phong kiến để bảo vệ quyền được sống, được hạnh phúc, bình đẳng của người phụ nữ Giá trị nhân văn của tác phẩm cũng chính bởi Nguyễn Dữ đã gửi gắm điều đó bằng bút pháp lý tưởng hoá nhân vật, sự sáng tạo yếu tố kì ảo ở màn thuỷ cung, cách kể chuyện, dựng chuyện nhiều tình tiết bất ngờ Nguyễn

Dữ đã xây dựng

được một nhân vật vẹn toàn, vừa có nhan sắc vừa có đức hạnh đã làm trái tim người đọc thổn thức mãi dẫu trang sách đã gấp

3 Kết thúc vấn đề:

 Khái quát lại vẻ đẹp Vũ Nương

 Cảm xúc của bản thân về nhân vật

 Đánh giá sự thành công của tác phẩm và tài năng của tác giả

 Suy nghĩ của em về cái chết của Vũ Nương:

a Mở bài: Giới thiệu tác giả (vị trí, phong cách), tác phẩm (vị

trí, khái quát nội dung), giới thiệu nhân vật, đánh giá chung về cái chết của Vũ Nương: Đây là cái chết bức tử, chết oan

b Thân bài: Cái chết bức tử, chết oan của Vũ Nương → Số

phận bi thương, đau khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa

 Cái chết thể hiện thái độ quyết liệt của Vũ Nương: bảo

vệ danh dự, phẩm tiết; chứng minh cho lòng chung thuỷ

 Nguyên nhân:

 Gián tiếp: do chiến tranh phi nghĩa

 Trực tiếp: do bé Đản nói với Trương Sinh về cái bóng hàng đêm là cha; do Trương Sinh với tư duy nam quyền và đa nghi

 Ý nghĩa cái chết:

 Tố cáo, lên án xã hội phong kiến bất công đẩy người phụ nữ rơi vào bức tử

 Ca ngợi, khẳng định vẻ đẹp phẩm hạnh của Vũ Nương

 Khép lại phần đầu, nối giữa phần trần gian và thuỷ cung, giúp người đọc liên tưởng 2 cuộc sống đối lập nhau của Vũ Nương, qua đó thể hiện ước mơ, khát khao của người phụ nữ xưa mà Nguyễn Dữ đã thấu hiểu: một cuộc sống được tôn trọng, yêu thương và bình đẳng

 Chi tiết giàu ý nghĩa, tạo tình huống bất ngờ

c Kết bài: Cảm nghĩ, mở rộng

 Phân tích yếu tố kì ảo, truyền kì trong truyện Người con gái

Nam Xương:

 Vũ Nương gieo mình xuống sông nhưng không chết mà được sống ở thuỷ cung

 Phan Lang chết đuối nhưng được Linh Phi cứu sống trở về trần gian

 Vũ Nương trở về lộng lẫy nói lời cảm tạ rồi biến mất

Những yếu tố kì ảo, truyền kì trên có ý nghĩa:

 Ý nghĩa nhân đạo: Thể hiện ước mơ nhân văn, tiến bộ: những

người phụ nữ đức hạnh được sống cuộc đời bình đẳng, hạnh phúc; ngợi ca và hoàn thiện vẻ đẹp của Vũ Nương: là một người phụ nữ thuỷ chung, bao dung; xoa dịu nỗi đau thương trong lòng bạn đọc, thể hiện quan niệm của người xưa về sự bất tử và chiến thắng của cái thiện, cái đẹp

 Ý nghĩa hiện thực: Thể hiện thành công chủ đề tác phẩm (ngợi ca

vẻ đẹp người phụ nữ, bảo vệ quyền được sống, được hạnh phúc, bình đẳng của người phụ nữ); phản ánh xã hội phong kiến không có chỗ cho người phụ nữ nương thân

 Ý nghĩa nhân sinh: Qua yếu tố kì ảo, tác phẩm đã đánh thức trong

lòng người đọc niềm tin về một tương lai tươi sáng, nhắc nhở con người quy luật về nhân quả và phải có trách nhiệm với hành động của mình

 Đánh giá: Các chi tiết kì ảo cho thấy được:

 Tài năng của Nguyễn Dữ trong sáng tác truyện truyền kì

 Câu chuyện trở nên hấp dẫn và nhiều ý nghĩa

 Thể hiện sự sáng tạo của Nguyễn Dữ và vị trí tác phẩm trong

thể loại truyền kì: “Người con gái Nam Xương là áng thiên cổ

kì bút”.

 Là ước mơ, khát khao không thể có trong xã hội phong kiến nhưng tấm lòng yêu thương, cảm thông, trân trọng mà nhà văn dành cho người phụ nữ luôn luôn ám ảnh người đọc bao thế hệ

 Tư tưởng tiến bộ của Nguyễn Dữ ta cũng bắt gặp trong thơ Hồ Xuân Hương, Truyện Kiều

 Ý nghĩa chi tiết cái bóng:

 Chi tiết cái bóng là chi tiết quan trọng trong việc xây dựng và dẫn dắt tình tiết truyện, làm nên sự hấp dẫn cho các chuyện, góp phần khắc sâu chủ đề tác phẩm

 Chi tiết cái bóng xuất hiện qua lời nói ngây thơ của bé Đản, lời

nói đó khiến Trương Sinh bất ngờ, sửng sốt: “Đêm nào cũng

có…chỉ nín thin thít”.

 Cái tài của Nguyễn Dữ ở đây là lời nói đó được đặt vào miệng con trẻ ngây thơ, trong sáng, vô tư Lời nói này như thách đố Trương Sinh vốn hay ghen, đa nghi lại đang trong tâm trạng buồn chán vì mẹ qua đời Chàng tin lời con trẻ, đinh ninh là không sai nên thói ghen tuông trỗi dậy Trong tâm tư Trương Sinh khẳng định vợ hư nên hết lời mắng nhiếc và đuổi đi Mâu thuẫn ngày càng căng thẳng và gay gắt dẫn đến bi kịch thê thảm, số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến thật bi thương, cay đắng Như vậy từ một cái bóng vô hình, thoáng qua, Nguyễn Dữ đã đẩy câu chuyện đến đỉnh điểm khiến người đọc hồi hộp và không thể rời trang sách

 Giá trị nghệ thuật:

 Chi tiết cái bóng có vai trò thắt nút, mở nút câu chuyện:

 Cái bóng có ý nghĩa thắt nút vì: Đối với Vũ Nương: trong

những ngày chồng đi xa, vì thương nhớ chồng, vì không muốn con nhỏ thiếu vắng bóng người cha nên hàng đêm, Vũ Nương

đã chỉ bóng mình trên tường nói dối đó là cha nó Lời nói dối của Vũ Nương với mục đích hoàn toàn tốt đẹp

 Đối với bé Đản: Mới 3 tuổi, còn ngây thơ, chưa hiểu hết

những điều phức tạp nên đã tin là có một người cha đêm nào cũng đến, mẹ đi cũng đi, mẹ ngồi cũng ngồi, nhưng nín thin thít và không bao giờ bế nó

 Đối với Trương Sinh: Lời nói của bé Đản về người cha khác

(chính là cái bóng) đã làm nảy sinh sự nghi ngờ vợ không thuỷ chung, nảy sinh thái độ ghen tuông và lấy đó làm bằng chứng

để về nhà mắng nhiếc, đánh đuổi Vũ Nương đi để Vũ Nương phải tìm đến cái chết đầy oan ức

+ Cái bóng cũng là chi tiết mở nút câu chuyện vì: Khi 2 cha

con vò võ đối diện với cái bóng của chính mình, cái bóng của chàng trên

tường được bé Đản gọi là cha, Trương Sinh mới thấm thía oan tình của vợ, nỗi oan của Vũ Nương được thấu hiểu, mâu thuẫn của câu chuyện được giải quyết Mâu thuẫn của câu chuyện được giải quyết, nhưng bi kịch thì mãi còn đó Hạnh phúc tan vỡ dẫu Trương Sinh ân hận thì cũng đã muộn màng

 Qua chi tiết cái bóng ta thấy được tài năng của tác giả

trong cách giải quyết vấn đề đồng thời ta cũng thấy rõ hơn vẻ đẹp của Vũ Nương: Vũ Nương là người mẹ hết lòng yêu thương con dù một mình gánh vác giang sơn nhà chồng Khi

Trương Sinh đi lính nàng vẫn dành thời gian chơi với con, bồi đắp tình cảm cha con cho con Chi tiết này cũng cho ta thấy tình cảm thuỷ chung của người vợ luôn hướng đến chồng

 Giá trị nội dung - tư tưởng:

 Chi tiết cái bóng quả thực như một nhà lí luận phê bình đã nói:

“Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn” Đó là chi tiết độc đáo, tạo

sức hấp dẫn cho tác phẩm Nó không chỉ khắc hoạ tính cách nhân vật mà còn tô đậm gá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm

 Chính cách thắt, mở nút câu chuyện bằng chi tiết cái bóng (một thứ mờ nhạt, vô nghĩa) đã làm cho cái chết của Vũ Nương thêm oan ức, giá trị tố cáo đối với xã hội phong kiến nam quyền đầy bất công với người phụ nữ càng thêm sâu sắc hơn và cũng nói lên quyền được sống, được hạnh phúc của người phụ nữ

 Chi tiết này còn để lại bài học đối nhân xử thế: đừng để ngọn lửa ghen tuông đốt cháy hạnh phúc gia đình mà mỗi người cần bảo vệ hạnh phúc của mình bằng chính niềm tin yêu Đặc biệt trong gia đình vợ chồng cần tin tưởng nhau

 Chi tiết cái bóng cũng thể hiện niềm cảm thông sâu sắc của Nguyễn Dữ với người phụ nữ trong xã hội xưa

 Ý nghĩa của kết thúc chuyện người con gái Nam Xương: Kết thúc

có hậu, đan xen giữa những yếu tố kì ảo và hiện thực