kiểm tra chất lượng một số loại nước rửa chén thông dụng trên thị trường thành phố cần thơ

Đề tài: ”Kiểm tra chất lượng một số loại nước rửa chén thông dụng trên thị trường Thành Phố cần thơ” được thực hiện với mục tiêu: tìm hiểu các phương pháp xác định chất lượng nước rửa ch

Sý gã

[mbllnl6Jlni6lloilloib)|oib)[mi6l[oi6)[mi6llnI6ltmio)Ioi6)iselistellmbl[a6)iaolimiolioiejise)is6)iss]icn\o]ià)(onig)imalioiIsliotoJoni[o6iiòlioo)ioiø)IoIolionø)[on6)ios)cn]iongli

TRUONG DAI HOC CAN THO KHOA CONG NGHE

LUAN VAN TOT NGHIEP DAI HOC

KIEM TRA CHAT LUONG MOT SO LOAI NUOC RUA CHEN THONG DUNG TREN

THI TRUONG THANH PHO CAN THO

CAN BO HUONG DAN SINH VIEN THUC HIEN

Th.S Nguyén Thi Diép Chi Nguyễn Thị Yến Duyên

BO MON CONG NGHEHOAHOC O ==s=.==.=e==e

PHIEU DE NGHI DE TAI TOT NGHIEP

NAM HOC: 2011 — 2012

1 Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Yến Duyên MSSV: 2082169

2 Đề tài: “Kiểm tra chất lượng mmột s6 loại nước rửa chén thông dụng trên thị

trường Thành Phố Cần thơ”

3 Địa điểm thực hiện, thời gian thực hiện:

Địa điểm thực hiện: Phòng thí nghiệm Hóa Phân Tích - Khoa Khoa Học và Tự

Nhiên — Trường Đại Học Cần Thơ

Thời gian thực hiện: 09 /12/2011 đến 30/03/2012

4 Cán bộ hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Diệp Chỉ MSCB: 1104

5 Mục tiêu đề tài:

- Tìm hiểu các phương pháp xác định chất lượng nước rửa chén

- Tiến hành thử nghiệm phân tích các chỉ tiêu chất lượng theo TCVN

- Kiểm tra chất lượng một số loại nước rửa chén thông dụng trên thị trường

TPCT

6 Các nội dung chính và giới hạn đề tài

Các nội dung chính: xác định hàm lượng chất hoạt động bề mặt, hàm lượng kim loại nặng (chì, asen), chất làm sáng huỳnh quang, độ pH, thê tích cột bot và độ én định cột bot

Giới hạn đề tài: thử nghiệm chỉ tiêu chất lượng và chỉ khảo sát một số

mẫu thông dụng bán trên thị trường TPCT

7 Các yêu cầu hỗ trợ cho việc thực hiện đề tài:

Hướng dẫn của Cán bộ hướng dẫn, phòng thí nghiệm, thiết bị hóa chất,

kinh phí và một số dụng cụ cần thiết khác

§ Kinh phí dự trù: 500.000 VNĐ.

SINH VIÊN ĐẼ NGHỊ CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Nguyễn Thị Yến Duyên Nguyễn Thị Diệp Chi

DUYET CUA BO MON DUYET CUA HDLV&TLTN

BỘMÔNCÔNGNGHỆHÓAHỌC O -—==.=.=-=

NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

5 Cán bộ hướng dẫn: Th.S : Nguyễn Thị Diệp Chi

6 Đề tài: “Kiểm tra chất lượng một sỐ loại nước rửa chén thông dụng trên thị trường Thành

Pho Can Tho”

7 Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Yến Duyên

Mã số sinh viên: 2082169

Lớp: Công Nghệ Hóa Học — Khóa: 34

4 Nội dung nhận xét:

a Hình thức Luận văn tốt nghiệp

Cần Thơ, ngày tháng năm 2012

Cán bộ hướng dẫn

KHOA CÔNG NGHỆ ĐỘC LẬP - TỰ DO —- HẠNH PHÚC

NHAN XET VA DANH GIA CUA CAN BO PHAN BIEN

§ Cán bộ phản biện:

9 Đề tài: “Kiểm tra chất lượng một số loại nước rửa chén thông dụng trên thị trường Thành

Pho Can Tho”

10 Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Yến Duyên

Mã số sinh viên: 2082169

Lớp: Công Nghệ Hóa Học — Khóa: 34

4 Nội dung nhận xét:

a Hình thức Luận văn tốt nghiệp

Cần Thơ, ngày tháng năm 2012

Cán bộ phản biện

Em xin gởi lời cảm ơn chân thành đến quý thầy cô — trường Dai Hoc Cần Thơ đã truyền đạt cho em những kiến thức và kinh nghiệm vô cùng quý báu trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường

Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Thị Diệp

Chỉ đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện để em hoàn thành tốt luận

Cần Thơ, ngày tháng năm 2012

Nguyễn Thị Yến Duyên

Xin chân thành cảm ơn!

Đề tài: ”Kiểm tra chất lượng một số loại nước rửa chén thông dụng trên thị

trường Thành Phố cần thơ” được thực hiện với mục tiêu: tìm hiểu các phương pháp xác định chất lượng nước rửa chén theo Tiêu Chuẩn Việt Nam và Tiêu Chuẩn Ngành của Trung Tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3, tiễn hành thử

nghiệm phân tích các chỉ tiêu chất lượng theo Tiêu Chuẩn Việt Nam, kiểm tra chất

lượng một số nước rửa chén thông dụng trên địa bàn thành phố Cần Thơ Nhằm đánh giá một cách khách quan về chất lượng nước rửa chén trên thị trường Thành Phố Cần Thơ hiện nay, góp phần vào bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng

Kết quả kiểm tra đề tài cho thấy: hàm lượng chất hoạt động bề mặt của các mẫu nước rửa chén có nhãn hiệu trên thị trường đạt chỉ tiêu chất lượng theo TCVN

6917:2001, những loại không có nhãn hiệu (được pha bán trên thị trường) có hàm

lượng chất hoạt động bề mặt rất thấp chỉ 3 — 5% Độ pH của phần lớn các mẫu đạt chỉ tiêu chất lượng, tuy nhiên có một số mẫu không đạt chỉ tiêu chất lượng theo TCVN 6971:2001 Xác định hàm lượng kim loại nặng (chì, asen), tất cả các mẫu

nước rửa chén đều đạt chỉ tiêu chất lượng TCVN 6971:2001, hàm lượng kim loại

nặng dưới mức cho phép Không phát hiện được chất làm sáng huỳnh quang, chất hoạt động bề mặt DBSA trong các mẫu Thể tích cột bọt và độ ôn định cột bọt đạt chất lượng theo Tiêu Chuẩn Ngành của Trung Tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3

11

2.1 Sơ lược về xà phòng và chất tây rửa . 2 2c rcxersrreererkee 2

2.2.8 Các tiêu chuẩn của nước rửa chén thành phẩm . 19

2.3 Các phương pháp xác định các chỉ tiêu chất lượng 21 2.3.1 Xác định hàm lượng NaC|T - -ĂS Ăn ven 21 2.3.2 Xác định hàm lượng kim loại Chì - - 5-5552 S<‡+++s#eEseeeeeeezrssrs 22 2.3.3 Phương pháp so màu xác định Ase€n - - -Ă S11 ng se 23

2.3.4 Chất làm sáng huỳnh quang, . ¿2252 ©5562 St reerkrrkee 23

2.3.6 Xác định chất hoạt động bé mat DBSA ou cece sec 24

2.3.7 Thể tích cột bọt và độ ồn định cột bọt c cccccvsercerrrrrrrrre 24

Chương 3: THỰC NGHIỆM „ 25

3.1 Địa điểm, thời gian và phương tiện thực hiện 1% 3.1.1 Dia on oi an 25 3.1.2 Thời gian thực hiỆn - Ă G11 1112230 131111111 11 11118 1 11g re 25

3.1.3 Thiết bị, đụng cụ và hóa chất . ¿- ¿5652 2xx cESEESEEEEkEEEkrrrrrkerrrred 25

3.3.1 Khảo sát các phương pháp phân tích chỉ tiêu chất lượng 26 3.3.2 Kiểm tra và đánh giá các chỉ tiêu chất lượng một số loại nước rửa chén thong dung trén thi truOng TPCT 27

3.4.1 Danh gid ngoai quan san pham oo cccceccscsscsesseecseesssceseensesseseeseenseeens 27 3.4.2 Xác định hàm lượng chất hoạt động bề mặt . -c+ccececeẻ 28 3.4.3 Xác định hàm lượng kim loại nặng, tính theo Chì . - 35 3.4.4 Xác định hàm lượng sen - G G S1 9T HH ng ngư 38 3.4.5 Chất làm sáng huỳnh quang . -¿- + + 2 + *+E+EEESEEEEEEEEEEEEEEkrrerkeie 40

Bảng 2.1 Tính chất của CHĐBM khác nhau dùng trong các công thức nước rửa chén bằng tayy << SH sS33 E1 32 1115151101311 1313 1151111111151 11111111 cve 8 Bang 2.2 Cc loai bé mat chinh trong rita chén dia oo cssesesesseseseeeseees 11 Bang 2.3 Công thức nước rửa chén có kinh tẾ - ¿+ ceecseseeeeeseeens 12 Bảng 2.4 Công thức nước rửa chén trung g1an - -.c «<< s+ 13 Bang 2.5 Công thức nước rửa chén cao cẤp ¿+ 2 +©s+czckcrxcezrxcrzrsee 13 Bảng 2.6 Nước rửa chén có hiệu nắng CaO - «5 <S< «<< +<££4 14 Bảng 2.7 Công thức làm ráo nƯỚC - 5c Ă S2 1S ng re 14 Bảng 2.8 Công thức cho nước trOnig - «5< S S1 HH ng nh 15 Bảng 2.9 Công thức nước rửa chén pha bán trên thị trường trong 2 lít nước 15 Bảng 2.10 Công thức nước rửa chén trong 15 lÍt nước -«- « «<< sss+ 16 Bang 2.11 Danh mục chỉ tiêu chất lượng chất tây rửa . . -5 19

511115928 0À 0 -:1e09i)005i>ì8i49 20301) 0n 20 Bảng 2.13 Các chỉ tiêu chất lượng . - 5-52 Sẻ St ExE SE EkEE xxx 20

Bảng 2.14 Các chỉ tiêu chất lượng . - 5-5256 S5+ SE Sx 3S Ex xe 21

Bảng 3.1 Ký hiệu các mẫu nước rửa chén . - - 2 2 2 2s +x+s+szEzE££zzzsrsred 26 Bảng 3.2 Kết quả ngoại quan các mẫu thử ở nhiệt độ thường (31°C) 27 Bảng 3.3 Kết quả ngoại quan các mẫu thử ở nhiệt độ nhỏ hơn 20°C 28 Bảng 3.4 Hàm lượng CHĐBM trong mẫu nước rửa chén 5-5555 33

Bang 3.5 Giá trị pH đo được của các mẫu thử 2+5 + s+sexsze+cscsee 41

Bảng 3.6 Thể tích cột ĐọỌt - + - 2s SE EESEEEEEE E2 1151111181111 xe 47 Bang 3.7 D6 6n định cột ĐỌt - - ¿Sẻ SE £E SE E3 E12 1xx 48

Hình 2.1 Sự kết dính vết bân trên một bản thể . - + 2 + £+E+E+E+E+EeEeEzEeeeed 11

Hình 2.2 Một số loại nước rửa chén trên thị trường . . - 5 18

Hình 3.1 Các mẫu xác định hàm lượng muối clorua trước và sau khi chuẩn độ 31 Hình 3.2 Các mẫu xác định hàm lượng glyxerin trước và sau khi chuẩn độ 31 is: 68s ìii8ivii51600si9)5)), 007 34 Hình 3.4 Màu của dung dịch chì tiêu chuẩn và màu các mẫu thử 37 Hình 3.5 Dụng cụ kiểm tra nhanh hàm lượng Asen .-. 5- 5+: 37 Hình 3.6 Các bước thực hiện - - - - << + + 2 22 2E 2S St ng ng 39 Hình 3.7 Màu của thanh que test sau khi thí nghiệm và Thang màu chuẩn dùng ðISP.C1ei9i0140i104158:10Ề V2 0 39

Hình 3.8 Bộ buồng tối và đèn chiếu UV và mẫu thử -5- 25252 se c5: 40

Hình 3.9 Độ pH các mẫu nước rửa chén .- + 2 2+2 s+s+Ez£z£e£zzxzsrsred 43

Hình 3.10 Mẫu thử không chứa DBSA - + + 2 25256 Sece+EEz s2 ecrerersred 44

Hình 3.11 Thí nghiệm độ cao cột bọt và độ ôn định của cột bọt 46

Hình 3.12 Thể tích cột bọt -2+-©52+©c++2ExE+EEttrrtrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrre 50 Hình 3.13 Độ ôn định cột bọt 25-55+cce Street 50

Vil

As: Asen

AOS: Acid Olefin Sulfonic

APG: Alkylpolyglycosit

CAPB: Coco Amido Propyl Betain

LAS: Linear Alkylbenzen Sulfonate

LES: Laury] Ether Sulfate

SAS: Secondary Alkyl Sulfonate

PAS: Primary Alcohol Sulfate

CHĐBM: Chất hoạt động bề mặt

TCVN: Tiêu chuẩn Việt Nam

TCN: Tiêu chuẩn Ngành

TPCT: Thành phố Cần Thơ

MO DAU

1.1 Dat van dé

Cuộc sống ngày càng phát triển nhu cầu càng đa đạng, yêu cầu về chất lượng càng cao Với rất nhiều sản phẩm phục vụ cuộc sống con người, ta không thể bỏ qua được nước tây rửa dùng cho nhà bếp, trong đó có nước rửa chén Nước rửa chén không chỉ giúp vệ sinh đồ dùng ăn uống, làm sạch mà còn tạo cảm giác an tâm khi

sử dụng Tuy nhiên, nếu chất lượng không tốt nó sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của

người sử dụng

Hiện nay trên thị trường ngoài những loại nước rửa chén uy tín với nhãn hiệu đầy đủ vẫn còn rất nhiều loại nước rửa chén tự pha bán không rõ nguồn gốc trên thị

trường Nhiều người sử dụng nghĩ rằng tác hại của nước rửa chén kém chất lượng

chăng qua khiến da tay khô ráp hơn sau mỗi lần rửa xoong nôi, chén bát Song thực

tế không phải vậy Những hóa chất không nguồn gốc này thấm thấu qua da có khả năng gây đột biến đa, làm da mỏng đi Trường hợp dùng lâu ngày sẽ dẫn đến ung thư da do tế bào da bị phá hủy Ngoài ra, hóa chất độc hại từ nước rửa chén bát không rõ nguồn gốc sẽ tích tụ dần trong người, là nguyên nhân gây ra các chứng bệnh suy gan thận, thậm chí cả ung thư ló]

Vậy trên thị trường Thành Phố Cần Thơ hiện nay, một số loại nước rửa chén

thông dụng có chất lượng như thế nào? Để trả lời cho câu hỏi này, em đã tiễn hành thực hiện đề tài: “Kiểm tra chất lượng một số loại nước rửa chén thông dụng trên

- Tiến hành thử nghiệm phân tích các chỉ tiêu chất lượng theo Tiêu Chuẩn Việt Nam

- Kiểm tra chất lượng một số nước rửa chén thông dụng trên địa bàn TPCT

TONG QUAN

2.1 Sơ lược về xà phòng và chất tây rửa

2.1.1 Lịch sử ra đời

Khi nói về lịch sử của chất tây rửa, không có một ngày rõ ràng để chỉ nguồn

gốc của nó, bởi vì sự thật là việc vệ sinh cá nhân và đồ dùng đã bắt đầu CÙng vỚiI sự khởi đầu của nền văn minh con người Thực ra, nước được xem như là chất tây rửa lâu đời nhất được sử dụng để làm sạch thân thẻ, quần áo và vật dụng sinh hoạt

Tuy nhiên cho đến khoảng năm 2800 trước công nguyên thì một loại vật liệu giống như là “xà phòng” mới ra đời Loại xà phòng này được đựng trong những lọ hình trụ, chúng được tìm thấy trong những cuộc khai quật về người Babylon cô đại

Vì vậy những nhà sử học cho là chất tây rửa đã bắt nguồn vào thời kỳ này hay nói khác hơn lịch sử ra đời của chất tây rửa bắt nguồn từ “xà phòng”

Xà phòng bắt nguồn từ một sự tình cờ may mắn, vào khoảng 3000 năm trước công nguyên, những người tiền sử sống ở Thung lũng sông Nil nướng những tảng thịt thú săn được trên lửa đề tế thần Mỡ nhỏ giọt trên đóng tro tàn, khi nguội vón

lại tạo thành những cục mềm màu xám xit Troi mua xuống, các cục đó tan trong

nước, bọt ngầu lên Xoa lên người, những vết bắn bị rửa trôi Từ đó, họ chủ động làm ra những cục như vậy mang xuống sông tắm rửa Thủy tổ của xà phòng xuất hiện như vậy và kế từ đó việc làm sạch và tắm rửa với hỗn hợp chất tây rửa trở nên

phố biến ở hầu hết các khu vực trên thế giới

2.1.2 Sự phát triển '°

Từ khi xà phòng được ra đời một cách tình cờ đến khi nắm vững cách chế tạo chúng là một thời gian rất dài và tất nhiên người ta chỉ chế tạo sau khi đã biết cách sử dụng chúng vào một vài mục đích nhất định Chang han, thay thuốc Hy Lạp nối tiếng Galena đã coi xà phòng là một loại thuốc chữa bệnh ngoài da và làm sạch thân thể Có dân tộc ở Bắc Phi dùng xà phòng mềm chế tạo từ mỡ cừu và tro của gỗ sôi làm chất nhuộm tóc nâu thành tóc hung Qua Dia Trung Hai, cach nấu và sử dụng xà phòng chuyển đến Châu Âu Thời để chế La Mã, việc dùng xà phòng trở nên phổ biến

Từ đầu thế kỷ thứ 7, ở Italia, xà phòng đã sớm trở thành một ngành thủ công

khá thịnh hành, đặc biệt phát triển tại một thành phố nhỏ có tên là Savona Đến thời

Trung Cổ, trung tâm của xà phòng chuyển sang thành phố Marseille (Pháp), và xà

phòng Marseille đã “thống trị” thị trường Châu Âu suốt bốn thế kỷ Một số xưởng

sản xuất xà phòng cũng dần dần được dựng lên ở nhiều thành phố khác của Châu

Âu Xà phòng mở rộng công dụng, làm chất tây rửa như ngày nay

Khi hiểu biết về câu tạo phân tử ngày càng sâu sắc, xác định chính xác bản chất và tính năng của các chất hoạt động bề mặt người ta mới giải thích được đầy đủ

cơ chế tác dụng của các chất tây rửa nói chung và từ đó có cơ sở khoa học để tìm ra

những chất mới, đi từ nguyên liệu khác nhau có những tính chất tốt hơn, rẻ hơn và khắc phục được những nhược điểm của xà phòng “cổ truyền”

Do những ứng dụng thực tế, nhu cầu xà phòng tăng lên rất nhanh, thúc đây sản xuất ra chúng ngày một nhiều Chẳng những tăng về sản lượng, mà chủng loại

xà phòng ngày càng phong phú và tách thành nhiều loại chuyên dụng Chất lượng

xà phòng ngày càng hoàn thiện, đáp ứng từng mục đích sử dụng Trong nền công

nghiệp của bất cứ nước nào cũng có ngành sản xuất xà phòng và các chất tây rửa Không chỉ giới hạn ở mục đích giặt git quân áo, làm sạch các vật dụng sinh hoạt, các chất tây rửa còn được dùng trong nhiều ngành khác nữa như trong nông nghiệp, công nghiệp mỏ, luyện kim, xây dựng, hóa chất

Ngoài những lợi ích của chất tây rửa khi được ứng dụng vào cuộc sống thì ta không thể bỏ qua một ứng dụng rất thiết thực của chất tây rửa phục vụ nhu cầu hàng ngày Trong rất nhiều các loại sản phẩm chất tây rửa được sản xuất thì nước rửa chén là một sản phẩm đóng vai trò quan trọng, không thể thiếu trong tây rửa, vệ

sinh ăn uống của các gia đình ngày nay

SVTH: Nguyễn Thị Yến Duyên

Gần đây, đã xuất hiện các chất thành phần mới trong các sản phẩm giữ vị trí

hàng đầu, ví dụ có các chất bảo vệ cho da nhạy cảm hoặc các chất phụ gia làm ráo

nước (dễ khô hơn) đề tạo một sản phẩm trong

2.2.2.1 Các chất hoạt động bê mặt !?Ì

Người sản xuất do nắm được tâm lý của người tiêu dùng, nên khi đưa ra một công thức sản phẩm nước rửa chén thường có mức độ cao về thành phần anionic (tạo bọt) Thêm vào đó, anionic là chất hoạt động bề mặt rẻ tiền, nên hay được sử dụng trong sản phẩm tây rửa

Cac chat NI (it tao bọt) chỉ dùng một lượng ít, dùng để điều chỉnh và ôn định

bọt và làm cho nước rút khỏi vật dụng một cách dễ dàng hơn

Nhìn chung tât cả người tiêu dùng đêu có nhu câu như nhau:

- _ Là làm sao giải quyêt tôt các công việc lau chùi

- Sử dụng các sản phẩm hữu hiệu, an toàn (không ảnh hưởng đến sức khỏe),

bảo vệ được các bề mặt, với giá thành phù hợp với tiêu dùng

a Các chất hoạt động bề mặt anionic

e Alkylbenzensulfonate (ABS)

Đây là chất hoạt động bề mặt thường duoc sử dụng nhất Có những ABS nhánh và những ABS thắng Loại ABS nhánh chỉ còn sử dụng trong một vài quốc gia, do khả năng phân hủy sinh học kém gây ô nhiễm môi trường

e ABS thang (LAS: thuat ngit anh “Linear Alkylbenzen Sulfonate”

Các nước rửa chén truyền thống có công thức dựa trên các chất Linear Alkylbenzen Sulfonate dây thăng (LAS) thường kết hợp với các chất rượu sulfat

etoxy hóa (LES: Lauryl Ether Sulfate ít cảm ứng với độ cứng của nước) tăng cường

HạC—n(H ©—ŒC})—so;

Linear Alkylbenzen Sulfonate (LAS)

e Parafin Sulfonate (SAS: Secondary Alkyl Sulfonate)

tác dụng với LAS

Cầu trúc hóa học:

Có khả năng phân giải sinh học cao, chúng có thể là nguồn sản xuất anionic, giá thành tương đối cao Các hỗn hợp Alkyl Sulfonate, ví dụ: Hostapur C¡„ — C¡; và LES có nhiều tính chất tạo bọt rất tốt trong nước cứng cũng như trong nước mềm, hơn nữa chúng phù hợp với da

Cấu trúc hóa học:

CHa-ÍCH ajn—CH—(CH aim-CH3

SO

Parafin Sulfonate (SAS)

e Sulfate rrgu bac mét (PAS: Primary Alcohol Sulfate)

Các sản phẩm này được chế tạo bằng cách sulfate hóa các rượu no (thiên nhiên hay nhân tạo) với hỗn hợp không khí/SOs theo phản ứng sau:

R-OH + SO; ———» R-O—-SO7

Sự trung hòa các acid cho sulfate rượu no (PAS)

Các hỗn hợp rượu Sulfate PAS/LES rất có hiệu năng nhưng giá đắt hơn các

hỗn hợp cỗ điển như LAS/LES: người ta thường kết hợp các chất này với alkanolamit và toluene sulfonat

e a-— Olefin Sulfonate

Acid Olefin Sulfonic có công thức sau:

Người ta có một hỗn hợp nhiéu Acid Olefin Sulfonic Chiang có đặc tính ít nhạy cảm hơn đối với nước cứng hơn là các alkylbenzene sulfonate hoặc các sulfate

Trong trường hợp nước rửa chén có nông độ yếu để gia tăng hiệu năng của

nó đối với mỡ, dầu, người ta thường dùng một chất ôn định/chất điều chỉnh bọt Các

chất alcanolamit thường được sử dụng nhiều nhất trong chức năng này

sử dụng do mức độ phân giải sinh học kém

Các dây cacbon ngắn cho ra những hợp chất dễ hòa tan hơn và là những tác nhân kháng khuẩn

Các chất hoạt động bề mặt cationic có giá tương đối cao, trong thành phần nước rửa chén cationic chỉ chiếm khoảng từ 1 — 2% Trong cationic có thành phần Nitơ tương thích với da, nên chúng làm mềm mại da tay khi sử đụng

c Các chất hoạt động bề mặt khéng ion (NI)

Các chất tây rửa khi hoà tan vào nước không phân ly thành ion gọi là chất tây

rửa không 1on

NI có khả năng hoạt động bề mặt không cao Êm dịu với da tay, lẫy dầu ít Làm bền bọt, tạo nhũ tốt Có khả năng phân giải sinh học Ít chịu ảnh hưởng của nước cứng và pH của môi trường, tuy nhiên có khả năng tạo phức với một số ion kim loại nặng trong nước

e Các rượu no etoxy hóa

R—O-—-(CH;ạ-CH;O),—H Trong những chất NI thương mại, các sản phẩm làm từ các rượu no với oxyt

ethylene là loại được dùng nhiều nhất ngày nay Phản ứng hóa học căn bản biến đổi một rượu no thành một chất NI như sau:

Các sản phẩm thường được dùng trong nước rửa chén, chúng rất dịu đối với

da, dễ phân hủy sinh học Sự tổng hợp chúng được thực hiện từ các sản phẩm hoàn toàn có thê tái sinh (rượu thiên nhiên và glucose)

e Cac polyglucosamid

Những dẫn xuất khác của glucose có những ưu điểm như các APG cũng được dùng trong các công thức chất tây rửa Trong các phân tử này, phần ky nước là một nhóm acyl trong lúc phần thích nước có cẫu tạo là đường mà vòng được mở bởi hydro hóa Một ví dụ của alkyl glucosamid có công thức hóa học dưới đây:

Bảng 2.1 Tính chất của chất hoạt động bề mặt khác nhau dùng trong các công thức

nước rửa chén bằng tay

Thông thường tây rửa tôt

Tăng cường tắc dụng với LAS (bọt)

AES: Alcohol Ether Sulfate Tốt trong nước cứng

Rượu Ete Sulfat Hòa tan tốt trong nước

Thích hợp với da

Tây rửa tốt

AOS: Acid Olefin Sulfonic

Sulfonat Alpha Olefin Thích hợp với da

Tạo bọt yếu

Tạo bọt tôt

Độ hòa tan và tây rửa có thê châp nhận

Để có một sản phẩm ổn định trong quá trình lưu trữ, cần thêm các tác nhân

để giúp các chất thành phần được hòa tan và điều chỉnh độ nhờn

Người ta điều chỉnh tính ôn định và độ nhờn bằng cách dùng các chất hướng nước như XSS (Xylen Sulfonat natrI), urê hoặc côn, Na clorua, Kali clorua hoặc magiê đã được dùng để làm gia tăng độ nhờn

Những người khác lại đưa vào các chất dùng để bảo vệ cho bản tay, người ta phân biệt ra làm 3 loại: loại thứ nhất có thể được dùng là các chất phụ gia gốc

protein lây từ collagen nhưng chúng bắt tiện là có mùi hôi, đôi khi màu lại nâu nhạt,

có thê phát triển vi sinh vật dẫn đến phai màu, có mùi hôi; loại thứ hai là các chất

phụ gia gốc lanolin hay các dẫn xuất của nó, tuy nhiên việc sử đụng các chất này ít

tiện lợi (cần phải hân nóng để làm hòa tan, nên dẫn đến gây phức tạp cho việc chế tạo ra sản phẩm và làm tang gia sản phẩm); loại thứ ba là các chất hoạt động bề mặt

làm mềm, ta dùng các chất lưỡng tính hoặc các chất ion lưỡng tính (thí đụ như CAPB) kết hợp với LAS để lặp thành công thức cho các nước rửa chén có nhiều hiệu năng mà vẫn làm mát dịu da tay

(cũng có thể là hỗn hợp của cá hai) được đưa vào nước rửa chén vào giai đoạn cuối cùng trước khi thành phẩm, làm sản pham có mùi thơm dễ chịu, đặc trưng cho từng nhãn hiệu Thông thường ở nước rửa chén là các tinh dầu chanh, tinh dầu trà xanh, tinh dầu bạc hà vì các tinh dầu này tạo cho ta cảm giác thơm mát, sạch sẽ, khử được các mùi tanh khó chịu

2.2.3 Co ché tay rira

Tay rửa là quá trình làm sạch bề mặt của một vật thể rắn Trong dung dịch tây rửa có các hiện tượng hóa lý xảy ra Trong quá trình tây rửa các chất hoạt động

bề mặt lẫy đi các vết bân khỏi bề mặt rắn đồng thời giữ các vết bân đã lẫy đi ở dạng

lơ lửng để tránh cho chúng không bám trở lại bề mặt rắn

Thanh phan cơ bản của một sản phẩm tây rửa thông thường như : bột giặt, nước rửa chén, tây bồn cầu, nước tây rửa gia dụng, xà bông tắm, dầu gội luôn luôn là chất hoạt động bề mặt Các chất hoạt động bề mặt trong sản phẩm tây rửa có nhiệm vụ là lẫy đi các vết bản và những chất lơ lửng trong nước, ngăn cản sự tái bám của chúng lên bề mặt của vật thể rắn cần tây rửa (người ta thường sử dụng các chất hoạt động bề mặt loại Anionic và Nonionic mà ít dùng Cationic)

2.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình tẩy rửa "1

2.2.4.1 Nước

Nước là một dung môi thông dụng, rẻ tiền và có thể hoà tan trong nhiều chất Nước có khả năng dẫn nhiệt, có thể giữ một số hạt trong thể vẫn đục, tâm ướt vật dụng cần rửa, giúp tạo ra các phản ứng hóa học và để bốc hơi

Nước đóng vai trò quan trọng trong tây rửa, nhưng nước không chỉ toàn là

ưu điểm Thật vậy, mọi nguồn nước thiên nhiên đều có chứa các muối khoảng Trong đó các chất bicacbonat canxi và magiê (các muối hòa tan) có thể trở thành muối không hòa tan dưới tác dụng của nhiệt độ (cacbonat)

Bảng 2.2 Các loại bề mặt chính trong rửa chén đĩa

Các sản phâm băng thủy tinh có trang trí hoặc không

Sự Trang trí ở dưới nước men, trên nước men, trong nước men, hay

Nhôm Xoong, chao

Đồng Nồi (ngày nay ít sử dụng)

Nhựa Polycarbonate, polypropylene

Gỗ Thớt, muỗng rĩa

2.2.4.3 Các vết bẩn

Các vết bân chính là thực phẩm (không kế vài trường hợp ngoại lệ như son

môi, các vết bân kim loại ) các thành phần chính là: hydrat cacbon (đường, các chất bột), lipit (dầu, mỡ), protit (thịt, sữa, cá ), các chất muối khoáng, các chất phụ gia khác Thông thường các vết bân là nhiều loại vết bân kết hợp cùng nhau

Việc tây rửa diễn ra dễ dàng hay không tùy thuộc vào năng lượng mà người

sử dụng mang lại: tổng số các nhiệt năng (nước nóng), hóa năng (chất tây rửa) và cơ năng lớn hơn năng lượng kết dính của vết bẩn và dính chặt vào các bề mặt Mức độ khó khăn khi tây vết bân tùy thuộc vào các năng lượng được sử dụng: trong A (kết hợp: ví dụ bơ, đường), giữa A và B (kết đính: ví dụ keo đán)

2.2.5 Các công thức mẫu nước rửa chén 1

Ở một số nước, người ta phân biệt 3 loại công thức: có tính kinh tế (các hoạt chất khoảng 20%); trung gian (các hoạt chất khoảng 30%), cao cấp (các hoạt chất khoảng 40%)

2.2.5.1 Công thức có tính kinh tế !1Ì

Thông thường các sản phẩm có những thành phần sau:

Bảng 2.3 Công thức nước rửa chén có tính kinh tế

2.2.5.2 Công thức trung gian !*1

Thông thường các sản phẩm có những thành phần sau:

SVTH: Nguyễn Thị Yến Duyên

Bảng 2.4 Công thức nước rửa chén trung g1an

2.2.5.3 Cong thirc cao cap"!

Bảng 2.5 Công thức nước rửa chén cao cấp

2.2.5.4 M6t vai cong thc khac '"!

Dùng các chất đialkyl sulfosuccinat có hiệu năng cao hơn các hợp chất cổ điển LAS/LES trong nước, kế cả nước cứng Ví dụ công thức sau:

SVTH: Nguyễn Thị Yến Duyên

13

Bảng 2.6 Nước rửa chén có hiệu năng cao

Bang 2.7 Công thức làm ráo nước

Công thức cho nước trong Ví dụ công thức:

Bảng 2.8 Công thức cho nước trong

Ở Việt Nam, công thức nước rửa chén sẽ đơn giản hơn nhiều, thành phan

chất hoạt động bề mặt khoảng từ 8 — 10%, các phụ gia không nhiều Công thức ở các Công ty sản xuất nước rửa chén thì phức tạp hơn Sau đây là một vài công thức

pha chế nước rửa chén thường gặp ở Việt Nam:

Bảng 2.9 Công thức nước rửa chén pha bán trên thị trường trong 2 lít nước

Bảng 2.10 Công thức nước rửa chén trong 15 lít nước L7]

NaOH 50 Na;COa 100

LAS 1000 Na;SO¿ 40

Lauryl sulfat 20 Màu, mùi vd

Hydroxy Ethyl Cellulose 30

2.2.6 Quy trình sản xuất nước rửa chén @ ]

Việc chê tạo sản phâm nước rửa chén băng tay nhìn chung khá đơn giản

Có thê sơ đồ hoá như sau:

Acid sulfonic

Trung hoa (bang NaOH/KOH/NH,OH dang dung dich)

Diéu chinh pH (kiém hay acid)

Đưa vào chất hoạt động bé mat NI/LES

dé

tan) Làm nguội

|

Đưa vào chất màu, chất bảo quản, chất tạo hương

Điều chỉnh độ nhờn, pH (muối, chất hoà

Z,

Lưu ý:

e_ Khuấy chậm trong giai đoạn trung hòa

se Chú ý làm nguội máy trộn để nhiệt độ không vượt quá nhiệt độ nào đó trong quá trình trung hoà

e pH phải trung tính trước khi thêm vào chất hoạt động bề mặt NI (vì chất hoạt động bề mặt NI không ổn định trong môi trường acid)

Kiểm tra độ nhờn Các chất ưa nước có thể được thêm trực tiếp vào nước trước khi thêm những chất thành phần khác vào Chức năng của các chất ưa nước không

phải chỉ để điều chỉnh độ nhờn mà còn ảnh hưởng đến điểm đục, sự ôn định ở nhiệt

độ thấp của sản phẩm

SVTH: Nguyễn Thị Yến Duyên

17

2.2.7 Một số loại nước rửa chén trên thị trường

2.2.8 Các tiêu chuẩn của nước rửa chén thành phẩm

12 Thanh phan hat - + - -

2 Màu Đồng nhất và theo mẫu đăng ký

3 Mùi Không mùi hoặc có mùi dễ chịu

phân trăm khối lượng, không nhỏ hơn

2 pH của dung dich san pham 6-8

3 Ham luong methanol, tinh bang mg/kg,

6 Chất làm sáng huỳnh quang Không được phép

7 Độ phân hủy sinh học, tính bằng phần trăm