CHUYÊN ĐỀ : ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN VÀ ĐỀ XUẤT KẾ HOẠCH NHÂN RỘNG ÁP DỤNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ NĂNG LƯỢNG THEO TIÊU CHUẨN ISO 50001 : 2011

Mục đích của Tiêu chuẩn Quốc tế này nhằm giúp cho các tổ chức thiết lập các hệ thống và quá trình cần thiết để cải tiến hiệu suất năng lượng, bao gồm việc sử dụng, tiêu thụ và hiệu quả n

BỘ CÔNG THƯƠNG HIỆP HỘI CÔNG NGHIỆP MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM

-

TÊN NHIỆM VỤ Hướng dẫn áp dụng hệ thống quản lý năng lượng ISO 50001 :2011 cho

cơ sở phân bón ngành hóa chất trên cơ sở tích hợp với các hệ thống quản lý khác

CHUYÊN ĐỀ : ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN VÀ ĐỀ XUẤT KẾ HOẠCH NHÂN RỘNG ÁP DỤNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ NĂNG LƯỢNG THEO TIÊU CHUẨN ISO 50001 : 2011 CÓ TÍCH HỢP VỚI

HỆ THỐNG QUẢN LÝ KHÁC.

Đơn vị chủ trì Người thực hiện

Hiệp hội CNMT Việt Nam

Hà Nội, 2015

Mở đầu

Tiêu chuẩn Quốc tế ISO 50001:2011 là tiêu chuẩn về Hệ thống quản lý năng lượng do tổ chứcTiêu chuẩn Quốc tế ISO xây dựng và ban hành Mục đích của Tiêu chuẩn Quốc tế này nhằm giúp cho các tổ chức thiết lập các hệ thống và quá trình cần thiết để cải tiến hiệu suất năng lượng, bao gồm việc sử dụng, tiêu thụ

và hiệu quả năng lượng Việc thực hiện đầy đủ tiêu chuẩn này hướng tới sự giảm phát thải khí nhà kính, giảm chi phí năng lượng và các tác động môi trường có liên quan khác, thông qua việc quản lý năng lượng có hệ thống Việc thực hiện thành công phụ thuộc vào cam kết của tất cả các cấp và vị trí chức năng trong tổ chức và đặc biệt từ lãnh đạo cao nhất.Tiêu chuẩn này đã và đang được triển khai áp dụng tại

số doanh nghiệp Trong một số trường hợp, việc áp dụng nhiều hệ thống quản lý trong cùng một doanh nghiệp không được triển khai trên cơ sở nghiên cứu áp dụng tích hợp các hệ thống đã làm cho việc vận hành hệ thống quản lý trở nên phức tạp hơn, gây tốn kém và tạo ra một số bất cập trong quản lý Việc triển khai một mô hình áp dụng tích hợp Hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001 với

hệ thống quản lý khác sÏ khắc phục tình trạng trên

1 Giới thiệu cơ sở thực hiện thí điểm áp dụng HTQLNL ISO 50001

Trong khuôn khổ nhiệm vụ được Bộ Công Thương giao và theo Thuyết minh

đề cương đã được phê duyệt, trên cơ sở thống nhất với Ban lãnh đạo công ty Cổ Phần Phân lân Ninh Bình, chương trình áp dụng thí điểm mô hình hệ thống quản lý năng lượng theo ISO 50001 tại Công ty đã tiến hành thực hiện

Công ty Cổ phần phân lân Ninh Bình là một trong những công ty có sản lượng lớn và đa dạng sản phẩm phân bón, tiêu thụ điện năng cũng nằm trong danh sách

Cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm

Công ty Cổ phần phân lân Ninh Bình tiền thân là Nhà máy Phân lân Ninh Bình được thành lập từ ngày 01 tháng 8 năm 1977, trực thuộc Tổng cục Hoá chất Việt Nam trước đây, nay là Tập đoàn Hoá chất Việt Nam Ngày 29/07/2004 Công ty được chuyển đổi thành Công ty cổ phần lân Ninh Bình theo quyết định số 66/2004/QĐ – BCN ngày 29/07/2004 do Bộ trưởng Bộ công nghiệp ký Ngày 1/1/2005, Công ty chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần (NFC) trong đó cổ đông nhà nước là Tập đoàn Hoá chất Việt Nam nắm giữ 51% vốn điều lệ

Lĩnh vực sản xuất kinh doanh chính của NFC là sản xuất và kinh doanh phân bón bao gồm phân lân nung chảy và phân NPK với công suất 300.000 tấn phân lân nung chảy/năm và 150.000 tấn NPK/năm; trong đó phân lân nung chảy là sản phẩm

chính chiếm khoảng 80% sản lượng sản xuất và 60% tổng doanh thu của NFC

Thị trường tiêu thụ sản phẩm của NFC đã có mặt trên 54 tỉnh thành trên cả nước, trong đó các thị trường tiêu thụ chính là Hồ Chí Minh (26%), Đắc Lắc (14%), Gia Lai (9%) và Ninh Bình (8%) Ngoài ra, sản phẩm của NFC cũng đã được xuất khẩu tới một số nước trong khu vực như Lào, Campuchia, Myanmar, , NFC có lợi thế nhất định khi vị trí địa lý rất thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa: nằm ngay trên đường quốc lộ 1A, cách cảng biển Ninh Bình khoảng 10km và

có hệ thống đường sắt vào tận công ty

Nguyên liệu đầu vào của NFC là :

- Quặng apatit (38%), ngoài ra còn có

Tập đoàn Hóa Chất Việt Nam) do đó nguồn cung cấp nguyên liệu được đảm bảo và giá bán thường không biến động mạnh Quặng secpentin do Công ty TNHH Hoàng Ngân cung cấp; Quặng sa thạch do Công ty TNHH Minh Đức Thanh Hóa Việt Nam cung cấp , Than cục do Tập đoàn công nghiệp than khoáng sản Việt Nam cung cấp , Vỏ bao do CTCP Bao bì Hải Phòng Việt Nam cung cấp, Vận chuyển quặng do Xí nghiệp dịch vụ vận tải thương mại & đường sắt HN Việt Nam đảm nhận

Trong quá trình sản xuất do chú ý áp dụng sáng kiến và cải tiến nên định mức tiêu hao nhiên liệu của công ty có nhiều tiến bộ rõ rệt đem lại hiệu quả kinh tế cao

và góp phần giảm thải ô nhiễm môi trường, cụ thể tiêu thụ điện từ 45kw/h/tấn sản phẩm nay còn 40kw/h/tấn sản phẩm Bên cạnh đó, công ty đã đóng bánh than vụn nhằm tận dụng than có kích thước nhỏ Nếu trước đây phế thải lớn thì nay do đóng bánh tận dụng lại hầu hết đưa định mức tiêu hao nguyên liệu từ 1,7 tấn xuống còn 1,2 tấn

Từ năm 1984, sau 30 năm sản xuất, NFC đã xây dựng được thương hiệu và

uy tín tốt không chỉ tại thị trường miền Bắc nơi công ty đặt nhà máy mà tại tất cả các tỉnh thành trên cả nước Hàng năm NFC tiêu thụ khoảng 200.000 tấn phân lân nung chảy, tương đương 40% nhu cầu của cả nước

Bảng 1: Chất lượng sản phẩm phân lân nung chảy của NFC

Fe, Mn, Cu, B, Zn, Mo, v.v

Hạt < 3mm; 2 4mm; bột 0,25mm

25 kg/bao, 50 kg/bao

Bảng 2: Tổng sản lượng trong các năm 2012-2014

2 Đánh giá các kết quả thực hiện

2.1 Xây dựng chương trình áp dụng thí điểm mô hình hệ thống quản lý năng lượng theo ISO 50001

Giai đoạn 1: Chuẩn bị và hoạch định

 Thành lập Ban chỉ đạo áp dụng ISO 50001

- Bổ nhiệm đại diện lãnh đạo về năng lượng: : thiết lập mục tiêu, theo dõi/ kiểm soát việc thực hiện và áp dụng của hệ thống và thúc đẩy việc triển khai các chương trình quản lý năng lượng

- Thiết lập nhóm cải tiến năng lượng: triển khai các hoạt động quản lý năng lượng tại tất cả các công đoạn và bộ phận trong toàn hệ thống, và đảm bảo việc thực hành tốt các hoạt động cải tiến năng lượng được diễn ra một các thích hợp

- Trao quyền một cách thỏa đáng cho các cán bộ năng lượng Thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động cải tiến năng lượng trong toàn Doanh nghiệp Xem xét đầu tư cho các dự án cải tiến năng lượng hiệu quả Thông tin và nhận thức tới các khách hàng

về giá trị của các sản phẩm tiết kiệm năng lượng

- Thúc đẩy sự tham gia của mọi người

Mô tả công việc của Vị trí Đại diện lãnh đạo về năng lượng:

Bảng 3: Mô tả công việc của vị trí đại diện lãnh đạo về năng lượng

Trách nhiệm Yêu cầu

Thiết lập và quản lý nhóm năng lượng

của công ty

Có hiểu biết về hệ thống và các quy trình, thủ tục

Hoạch định và triển khai các dự án

(tuân theo kinh phí, thời gian và chất

lượng)

Có khả năng lãnh đạo, kỹ năng quản

lý và trao đổi thông tin

Tiếp nhận, triển khai và trao đổi các

thông tin liên quan tới năng lượng

Nắm được các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 50001

Phân công công việc và thời gian cụ

thể cho các thành viên

Hiểu về kỹ thuật

Thực hiện các công việc do lãnh đạo

phân công

Báo cáo tới lãnh đạo các vấn đề về

quản lý năng lượng

 Xác định phạm vi và ranh giới của hệ thống quản lý năng lượng

Đã xác định phạm vi và ranh giới của hệ thống quản lý năng lượng gồm các phòng ban, phân xưởng sau đây sẽ tham gia trực tiếp vào hoạt động quản lý năng lượng và xây dựng hệ thống quản lý năng lượng của công ty:

1 Phòng tổ chức hành chính

2 Phòng kỹ thuật

3 Phòng kinh doanh

4 Phân xưởng nguyên liệu

5 Phân xưởng lò cao

6 Phân xưởng sấy nghiền

7 Phân xưởng cơ điện

 Khảo sát thực trạng quản lý năng lượng hiện tại của Công ty

Trên cơ sở thực hiện khảo sát tại chỗ theo các câu hỏi đã được chuẩn bị trong phiếu khảo sát về áp dụng các hệ thống quản lý và công cụ cải tiến Việc sử dụng

và quản lý năng lượng của các doanh nghiệp được nhóm chuyên gia của Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam tiến hành thu thập thông tin về tình hình sử dụng năng lượng đối với các đơn vị sử dụng năng lượng chính của công ty như phân xưởng lò cao, phân xưởng nguyên liệu, phân xưởng sấy nghiền… các thông tin, số liệu cụ thể về hiện trạng sử dụng và quản lý năng lượng của công ty được tập hợp trong báo cáo khảo sát của nhóm chuyên gia

Các Giai đoạn/Bước &

nội dung thực hiện

Thời gian thực hiện

Đơn vịthực hiện

đạo năng lượng (EnMR), người quản lý năng lượng

và Ban quản lý năng lượng

Ban Lãnh đạo Cty

h¹n của hệ thống quản lý năng lượng

Ban Lãnh đạo Cty

lý năng lượng hiện tại của Công ty

Ban Quản lý năng lượng có

2 Giai đoạn 2 Xác định

hiện trạng năng lượng qua kết quả Kiểm toán năng lượng và các giải pháp cải tiến hiệu suất năng lượng

năng lượng

Có sự trợ giúp của tư vấn

về sử dụng, tiêu thụ năng lượng Nhận dạng các khu vực cần lấy số liệu kiểm toán năng lượng chi tiết

Phòng kỹ thuật chủ trì, phối hợp với các Phòng ban có liên quan

hiện các đo đạc tiêu thụ năng lượng

Phòng kỹ thuật chủ trì, phối hợp với các Phòng ban có lien quan

thụ năng lượng, hiệu quả

sử dụng năng lượng

Phòng kỹ thuật chủ trì, phối hợp với các Phòng ban có lien quan

tiến hiệu suất năng lượng

Ban quản lý năng lượng

kiệm năng lượng (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn)

Ban quản lý năng lượng + Các phòng ban phân xưởng

giải pháp tiết kiệm năng lượng

Ban quản lý năng lượng

3 Giai đoạn 3 Xây dựng

hệ thống văn bản của Hệ thống quản lý năng lượng

năng lượng

Có sự trợ giúp của tư vấn

về tiêu chuẩn ISO 50001

Tư vấn

bản của Hệ thống quản lý năng lượng

Các phòng ban, Phân xưởng liên quan + Tư vấn

Hệ thống quản lý năng lượng

Tháng 1-3 /2016

Các phòng ban, Phân xưởng liên quan + Tư vấn

thức áp dụng hệ thống văn bản của Hệ thống quản lý năng lượng vào thực tế

hiện các mục tiêu,chỉ tiêu năng lượng

kỹ thuật

kế hoạch hành động thực hiện các giải pháp cải tiến hiệu suất năng lượng

lý, giám sát, đo lường,…)

Ban quản lý năng lượng + Phòng kỹ thuật + Tư vấn

phân tích các kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu năng lượng và các giải pháp cải tiến hiệu suất năng lượng

Ban quản lý năng lượng + Phòng kỹ thuật + Tư vấn

hợp, thực hiện sự khắc

năng lượng +

phục, hành động khắc phục

và phòng ngừa

Phòng kỹ thuật + Chuyên gia

tư vấn

Kết thúc dự án

Tháng 6/2016

5-Có sự trợ giúp của tư vấn

báo cáo về hiệu quả của việc thực hiện các biện pháp cải tiếu hiệu suất năng lượng

Ban quản lý năng lượng + Phòng kỹ thuật + Chuyên gia

Hệ thống quản lý năng lượng phù hợp tiêu chuẩn ISO 50001:2011

Tổ chức chứng nhận bên thứ

ba

án

Lãnh đạo Cty

quản lý trong thời hạn có hiệu lực của chứng chỉ

Công ty + Tư vấn

Ghi chú: Tổng thời gian dự kiến thực hiện dự án là 12 tháng

Giai đoạn 2 Xác định hiện trạng năng lượng qua kết quả Kiểm toán năng lượng

và các giải pháp cải tiến hiệu suất năng lượng

Qua thòi gian khảo sát hiện trạng năng lượng của công ty chúng tôi có nhận xét sau: Công ty có 04 phân xưởng sản xuất chính (phân xưởng nguyên liệu, phân xưởng lò cao, phân xưởng sấy nghiền và phân xưởng cơ điện) Mỗi phân xưởng có

một quản đốc phụ trách chung có nhiệm vụ quản lý giám sát tình hình sản xuất và tiêu thụ năng lượng

Chúng tôi chỉ nêu một số số liệu cần thiết đã thu thập được (chi tiết phần này đã

có báo cáo chuyên đề)

Bảng 5: Thống kê dữ liệu tổng năng lượng tiêu thụ trong giai đoạn 2011 ÷ 2013

Chi phi năng lượng trong giai đoạn 2012 – 2014 như sau:

Bảng 6: Thống kê chi phí năng lượng trong giai đoạn 2012 ÷ 2014

Năng lượng tiêu thụ gåm than, điện, gas LPG và dầu DO Than, điện và dầu

DO chủ yếu phục cho sản xuất, Gas LPG dùng chủ yêu cho sinh hoạt Công ty có 1 xưởng kỹ thuật cơ điện phụ trách việc vận hành hệ thống khí nén, nước, hơi để phân phối đến các hộ tiêu thụ giúp hệ thống được vận hành ổn định, hiệu quả Chế độ vận hành: Sản xuất 3 ca / ngày, các phòng ban khác như phòng nhân

sự, phòng kế toán, hành chính làm việc theo thời gian hành chính

Vấn đề duy tu bảo dưỡng được kiểm soát chặt chẽ, liên tục duy trì hoạt động

bảo dưỡng Công ty có kế hoạch sửa chữa bảo dưỡng cho từng thiết bị công nghệ trong các dây chuyền cũng như các thiết bị phụ trợ Công ty có phân xưởng cơ điện

có thể khắc chế tạo hầu hết các thiết bị để thay thế trong quá trình sản xuất, trùng

tu

Công ty có Ban quản lý năng lượng và người quản lý năng lượng chuyên giám sát dữ liệu tiêu thụ năng lượng Các khu vực tiêu thụ năng lượng chính đã có công

tơ riêng theo dõi tình hình sử dụng năng lượng

Việc lắp đặt đầy đủ các đồng hồ đo cho hệ thống điện, khí nén, hơi giúp giám sát sử dụng năng lượng cho từng phân xưởng, từng hệ thống hoặc chi tiết hơn là từng sản phẩm Qua đó có thể so sánh dữ liệu hiện tại với quá khứ để có những đánh giá tổng quan về sử dụng năng lượng cho từng phân xưởng Mặt khác đồng hồ

đo đến từng hệ thống còn giúp đánh giá chi tiết hơn hiệu suất của từng hệ thống, tính toán được suất tiêu hao cho từng sản phẩm giúp phát hiện sớm những bất thường trong sử dụng năng lượng để sớm tìm ra nguyên nhân và giải pháp cho những thất thoát năng lượng đó

Hiện tại, Công ty đã tính và phân chia định mức tiêu hao cho từng khu vực sản xuất

Bảng 7: Suất tiêu hao nhà máy xây dựng

PX

TT Chủng loại sản phẩm

Địnhmứcđiện (kWh/tấn SP) Ghi chú

Bao gồm toàn bộ dây truyền vê viên NPK

Bao gồm sấy sàng lân hạt trên, dưới

cỡ, cân trộn, đóng bao nhập kho NPK

4 - Sấy lân để nghiền 1,75

lân nung chảy

Chiến lược của Công ty về sử dụng năng lượng

Là một Công ty sản xuất thuộc danh sách những doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng trọng điểm, Công ty đã cố gắng cải tiến, đầu tư thiết bị công nghệ mới, tiết kiệm năng lượng Tuy nhiên, việc đầu tư còn hạn chế do nguồn vốn đầu tư, trong khi đó giá của các thiết bị công nghệ mới rất đắt

Trước hết, để thực hiện sử dụng năng lượng điện tiết kiệm và hiệu quả, Công

ty đang tập trung vào các nội dung sau:

- Từng bước đầu tư các máy thiết bị thế hệ mới, công nghệ tiên tiến, sử dụng ít

- Bố trí thiết bị phù hợp:

Quan tâm tính toán, bố trí và lựa chọn công suất thiết bị phù hợp, tránh vận

hành thiết bị non tải để giảm tổn hao và cải thiện điều kiện làm việc của thiết bị

Bố trí lưới chiếu sáng hợp lý, tập trung các điểm cần thiết, điều chỉnh thời gian chiếu sáng hợp lý theo mùa, tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên

- Các giải pháp trong điều chỉnh sản xuất:

Bố trí dây chuyền sản xuất hợp lý, phát huy hết năng lực thiết bị, hạn chế để thiết bị làm việc non tải

Hạn chế các thiết bị điện công suất lớn làm việc vào các giờ cao điểm (hệ thống máy nén lạnh, hệ thống khí nén, hệ thống các máy điều hòa…) và huy động tối đa các thiết bị làm việc vào giờ thấp điểm trong ngày

Xây dựng và ban hành nội quy sử dụng tiết kiệm điện trong tất cả các đơn vị Thường xuyên tổ chức kiểm tra, đánh giá tình trạng kỹ thuật trong công tác cung cấp và sử dụng điện, đưa ra các giải pháp kỹ thuật để củng cố, cải tạo lưới điện, đảm bảo an toàn, giảm tổn thất và tiết kiệm điện

Sử dụng các đèn chiếu sáng có hiệu quả chiếu sáng cao, tiết kiệm năng lượng thay cho các có hiệu suất chiếu sáng thấp

Với các bộ phận máy công cụ tập trung sản xuất vào ca I, hạn chế chiếu sáng công nghiệp đến mức thấp nhất

- Cải thiện điều kiện làm việc của thiết bị sử dụng điện:

Thực hiện đúng chế độ kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ các thiết bị luôn ở trang thái làm việc tốt, đảm bảo chất lượng sửa chữa thiết bị

Thay thế, sử dụng các thiết bị bảo vệ có độ tin cậy cao, được kiểm định định

kỳ tốt, đảm bảo bảo vệ chọn lọc, không ảnh hưởng đến lưới điện chung, đảm bảo cho lưới cung cấp và ổn định

Không để thiết bị làm việc không tải, quy định tắt máy khi nghỉ giữa các ca hoặc không có việc

Cải thiện điều kiện làm việc của các thiết bị

Cải tạo tuyến đường dây điện đã cũ, nát

Thay các động cơ làm việc non tải và quá tải

Rà soát thanh lý các động cơ, các thiết bị đã quá cũ, sửa chữa nhiều lần, hoạt