Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa đã và đang ảnh hưởng lớn tới Việt Nam chúng ta. Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã quan tâm đẩy mạnh công tác GDHN theo định hướng phân luồng HS trung học phổ thông đã trở thành một tư tưởng chủ đạo, một nhiệm vụ rất quan trọng và cấp bách, trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực nước ta. Bởi chủ chương này đem lại lợi ích rất lớn. Tạo cho mỗi học sinh GDTX cấp THPT có suy nghĩ đúng đắn hơn trong việc học tập, trong việc định hướng, lựa chọn nghề của bản thân cách khoa học và hiệu quả. Hoạt động GDHN tạo ra nguồn lao động chuyên nghiệp có chất lượng đáp ứng thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong những năm gần đây Bộ GD và ĐT đã đẩy mạnh hoạt động GDHN cho HS các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện theo định hướng phân luồng nhằm trang bị cho các em lĩnh hội các kiến thức về GDHN để giúp HS đủ tự tin tham gia vào thị trường lao động hoặc tiếp tục đào tạo nghề phù hợp với năng lực của bản thân và nhu cầu của nhà tuyển dụng lao động trong xã hội hiện nay. Hoạt động GDHN cho HS ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng trong thời gian gần đây chưa thực sự hiệu quả, gây lãng phí không nhỏ về thời gian, tiền bạc, sức lao động,…tỉ lệ lao động trái ngành đào tạo còn nhiều, hơn nữa tình trạng thừa thầy thiếu thợ tồn tại trong thời gian dài, tỉ lệ thất nghiệp cao. Đây là một trong những điểm yếu của Việt Nam cần được khắc phục ngay. Trong khi đó, GDHN theo định hướng PLHS ở một số nơi hiện nay còn chưa đạt được kết quả như mong muốn. Một số học sinh GDTX cấp THPT sau khi tốt nghiệp THPT chưa quan tâm các ngành nghề mà địa phương đang cần, nhiều HS chọn nghề theo cảm tính, nhiều HS không tìm được việc làm. Trước tình hình trên, để nâng cao hiệu quả hoạt động GDHN cho HS ở trường THPT Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định số 522/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “ Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng HS trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025” [1] Trong những năm qua, công tác giáo dục hướng nghiệp, định hướng phân luồng học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT tại các Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương đã được sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy, chính quyền, quản lý giáo dục bước đầu đã góp phần tạo sự chuyển biến trong nhận thức của người học, gia đình và xã hội đối với việc chọn nghề, chọn ngành. Tuy nhiên công tác phân luồng học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT đi học nghề chưa được đẩy mạnh, chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến tỷ lệ phân luồng trong những năm qua của tỉnh còn thấp. Trong khi đó tỉnh Hải Dương lại là một tỉnh đang trên đà phát triển mạnh, nằm trong khu tam kinh tế trọng điểm của phía Bắc: Hà Nội - Hải Dương - Quảng Ninh, thu hút nhiều vốn đầu tư của nước ngoài. Một số khu công nghiệp lớn trên địa bàn như khu công nghiệp Đại An, khu công nghiệp Phúc Điền với nhiều công ty có số vốn lớn, kĩ thuật cao do nước ngoài đầu tư đang thu hút một lượng lớn lao động. Song phần lớn là lực lao động phổ thông chưa qua đào tạo hoặc các em học sinh mặc dù đã học xong Cao đẳng, Đại học nhưng không đúng chuyên ngành nên các công ty lại phải đào tạo nhanh trong thời gian ba tháng. Điều này ảnh hưởng lớn tới năng suất lao động. Nguồn lao động chất lượng cao qua đào tạo trên địa bàn còn thiếu rất nhiều. Xuất phát từ tình hình trên, tác giả đã tập trung nghiên cứu: “Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng.” làm đề tài nghiên cứu. 2. Mục đích nghiên cứu Từ các nghiên cứu thực tế quản lý HĐGDHN ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng, đề tài đưa ra các các biện pháp quản lý HĐGDHN cho học sinh GDTX cấp THPT tại các Trung tâm GDNN – GDTX cấp huyện, tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động GDHN đạt hiệu quả cao hơn. 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu Hoạt động GDHN học sinh GDTX cấp THPT ở các Trung tâm GDNN – GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 3.2. Đối tượng nghiên cứu Quản lý HĐGDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ở các Trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện của tỉnh Hải Dương. 4. Giả thuyết khoa học Hiện nay, hoạt động giáo dục cho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng còn nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao. Thực trạng đó do nhiều nguyên nhân, trong đó có các khâu quản lý. Nếu có các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng được thực hiện trên cơ sở kết hợp và phát huy được vai trò chức năng quản lí nhà trường về các hoạt động GDHN thì sẽ có tác dụng tích cực đến hiệu quả hoạt động GDHN cho học sinh tại các Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.1. Xác định cơ sở lí luận của quản lí hoạt động GDHN cho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN - GDTX theo định hướng phân luồng. 5.2. Đánh giá thực trạng hoạt động GDHN cho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng. 5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động GDHN cho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng. 6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 6.1. Phạm vi khách thể Đề tài nghiên cứu ở 6 Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng. Cán bộ quản lý (CBQL): gồm Giám đốc trung tâm, Phó giám đốc trung tâm, Tổ trưởng của 6 Trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện Giáo viên (GV) trực tiếp giảng dạy ở 6 Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện Học sinh (HS) của 6 Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện Nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX dưới dự điều hành, lãnh đạo của cán bộ quản lý nhà trường (Giám đốc, phó giám đốc trung tâm, tổ trưởng, sau đây gọi chung là cán bộ quản lý (CBQL) nhà trường. ) 6.2. Phạm vi về mặt nội dung Tác giả chỉ nghiên cứu ở Hoạt động GDHN ở GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN-GDTX 6.3. Phạm vi về thời gian Hồi cứu số liệu nghiên cứu từ 2020 đến 2022 7. Phương pháp nghiên cứu 7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận Phương pháp tổng hợp tài liệu lý luận, phân tích, hệ thống hóa lý thuyết, các công trình nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài về quản lý HĐGDHN 7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7.2.1. Phương pháp điều tra viết: Lập các phiếu điều tra để thu thập thông tin phục vụ cho vấn đề nghiên cứu về quản lý HĐGDHN ở các Trung tâm GDNN – GDTX tỉnh Hải Dương nhằm tìm hiểu thực trạng QL hoạt động GDHN theo định hướng phân luồng. 7.2.2. Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn CBQL, GV, HS ở các Trung tâm GDNN – GDTX tỉnh Hải Dương nhằm tìm hiểu thực trạng QL hoạt động GDHN theo định hướng phân luồng.. 7.2.3. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Thu thập các ý kiến khác nhau của các chuyên gia kiểm tra lẫn nhau về việc quản lý HĐGDHN cho học sinh theo định hướng phân luồng. 7.3. Phương pháp thống kê toán học Xử lý các kết quả nghiên cứu, các số liệu từ các phiếu điều tra. 8. Cấu trúc luận văn Luận văn gồm: - Phần mở đầu - Chương 1: Cơ sở lý luận của GDHN và quản lý hoạt động GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng. - Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng. - Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng. - Kết luận và kiến nghị

- -BÙI HỒNG NGỌC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP

CHO HỌC SINH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH HẢI DƯƠNG

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Hà Nội – 2022

- -BÙI HỒNG NGỌC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP

CHO HỌC SINH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH HẢI DƯƠNG

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG

LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin cảm ơn Ban giám đốc, và các thầy cô giáo tham gia giảngdạy đào tạo lớp thạc sỹ Quản lý giáo dục K23.1 trường Học viện Quản lý giáo dục.Xin gửi lời cảm ơn chân thành tới cô TS Nguyễn Thị Thanh, người đã trựctiếp chỉ bảo, tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thiện luậnvăn này

Xin gửi lời cảm ơn Ban Giám đốc, các thầy giáo, cô giáo cùng các em họcsinh các Trung tâm GDNN - GDTX huyện Bình Giang, huyện Thanh Miện, huyệnGia Lộc, huyện Cẩm Giàng, huyện Nam Sách, huyện Ninh Giang; tỉnh Hải Dương

đã tham gia ý kiến, cung cấp thông tin, số liệu, và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giảtrong quá trình nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, tạođiều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập

Xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, tháng 6 năm 2022.

Tác giả luận văn

Bùi Hồng Ngọc

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn này do tôi hoàn thiện dưới sự hướng dẫn của

cô TS Nguyễn Thị Thanh Các số liệu trong luận văn là trung thực và chưa công

bố ở các tài liệu khác Tôi xin tự nhận trách nhiệm về lời cam đoan này

Hà Nội, ngày 28 tháng 6 năm 2022

Tác giả luận văn

Bùi Hồng Ngọc

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

GDNN-GDTX Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC BẢNG BIỂU viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở CÁC TRUNG TÂM GDNN-GDTX TỈNH HẢI DƯƠNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động hướng nghiệp 6

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh cấp trung học phổ thông 8

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 8

1.2.1 Hướng nghiệp 8

1.2.2 Giáo dục hướng nghiệp 9

1.2.3 Định hướng phân luồng học sinh 10

1.2.4 Hoạt động giáo dục hướng nghiệp 11

1.2.5 Giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh cấp trung học phổ thông 11

1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo định hướng phân luồng ở trung tâm GDNN-GDTX 12

1.3 Hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 13

1.3.1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về GDHN cho học sinh theo định hướng phân luồng 13

1.3.2 Đặc điểm học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX 14

1.3.3 Mục tiêu GDHN theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN - GDTX 16

1.3.4 Nội dung, chương trình giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông 16

1.3.5 Phương pháp, hình thức giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN-GDTX 18

1.3.6 Điều kiện thực hiện giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN-GDTX 19

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX theo định hướng phân luồng 21

1.4.1 Vai trò của Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện trong quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh 21

1.4.2 Lập kế hoạch hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh 22

1.4.3 Tổ chức các hoạt động hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh 24

1.4.4 Chỉ đạo các lực lượng thực hiện kế hoạch GDHN theo định hướng phân luồng học sinh 26

1.4.5 Kiểm tra, giám sát hoạt động GDHN theo định hướng phân luồng học sinh 30

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 31

1.5.1 Yếu tố chủ quan 31

1.5.2 Yếu tố khách quan 32

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở CÁC RUNG TÂM GDNN– GDTX TỈNH HẢI DƯƠNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG 35

2.1 Vài nét về khách thể khảo sát 35

2.1.1 Đặc điểm về vị trí - kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương 35

2.1.2 Đặc điểm thị trường lao động của tỉnh Hải Dương 36

2.1.3 Đặc điểm giáo dục ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương 36

2.1.4 Kết quả khảo sát 40

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương 42

2.2.1 Thực trạng nhận thức về hoạt động GDHN của HS các Trung tâm GDNN

-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 42

2.2.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT theo định hướng phân luồng 48

2.2.3 Thực trạng thực hiện nội dung chương trình GDHN theo định hướng phân luồng 50

2.2.4 Thực trạng việc sử dụng các phương pháp, hình thức GDHN cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 53

2.2.5 Thực trạng mức độ tham gia của các lực lượng với hoạt động GDHN tại trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 57

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 59

2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch quản lý hoạt động GDHN cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 59

2.3.2 Thực trạng các hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện 63

2.3.3 Thực trạng chỉ đạo các lực lượng thực hiện nhiệm vụ, nội dung GDHN theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT 65

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục hướng nghiệp tại các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 70

2.3.5 Những yếu tố ảnh hưởng yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX câp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 72

2.4 Đánh giá chung về kết quả quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp học sinh giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 74

2.4.1 Những ưu điểm và nguyên nhân 74

2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân 75

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 76

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIÊP-GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH HẢI DƯƠNG 78

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG 78

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 78

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 78

3.1.2 Đảm bảo tính pháp chế 78

3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ và hệ thống 78

3.1.4 Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 79

3.2 Các biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương 80

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 80

3.2.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 82

3.2.3 Biện pháp 3: Phát triển, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, cán bộ tư vấn hướng nghiệp ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 84

3.2.4 Biện pháp 4: Phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 86

3.2.5 Biện pháp 5 Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả của hoạt động giáo hướng nghiệp cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 88

3.2.6 Biện pháp 6: Tăng cường nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ công tác giáo dục hướng nghiệp 89

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh tại các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, tỉnh Hải Dương 91

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 91

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 91

3.4.3 Các bước khảo nghiệm 91

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 92

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 98

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 99

1 Kết luận 99

2 Kiến nghị 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 101 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Thống kê số lớp 06 trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải

Dương giai đoạn 2019-2022 37Bảng 2.2 Thống kê CSVC và đồ dùng dạy học 06 trung tâm GDNN-

GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương năm học 2021-2022 37Bảng 2.3 Cán bộ QL, GV các trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện tỉnh

Hải Dương 38Bảng 2.4 Số lượng CBQl các trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện 38Bảng 2.5 Số lượng học sinh lớp 11 tham gia học nghề PT năm 2021-2022

các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện 39Bảng 2.6 Thống kê số lượng học sinh lớp 12 chọn nghề và phân luồng sau

khi tốt nghiệp THPT các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyệnnăm học 2020-2021 40Bảng 2.7 Nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động GDHN của học

sinh GDTX cấp THPT các trung tâm GDNN - GDTX cấp huyệntỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 43Bảng 2.8 Dự định của học sinh các trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện

tỉnh Hải Dương lựa chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp THPTcủa 44Bảng 2.9 Lý do lựa chọn nghề sau khi tốt nghiệp THPT 46Bảng 2.10 Những nghề của địa phương được đào tạo ở các trung tâm

GDNN - GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 48Bảng 2.11 Đánh giá của CBQL, GV về việc thực hiện mục tiêu GDHN theo

định hướng phân luồng cho HS các trung tâm GDNN-GDTXcấp huyện tỉnh Hải Dương 49Bảng 2.12 Kết quả đánh giá của CBQL, GV về việc thực hiện nội dung hoạt

động GDHN cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX cấphuyện 51

Bảng 2.13 Thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động GDHN cho HS

GDTX cấp THPT các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh

Hải Dương 53

Bảng 2.14 Thực trạng sử dụng hình thức tổ chức hoạt động GDHN cho HS các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 55

Bảng 2.15 Kết quả mức độ tham gia của các lực lượng với hoạt động GDHN tại trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 57

Bảng 2.16 Đánh giá kết quả hoạt động quản lý kế hoạch chương trình, HĐ GDHN 60

Bảng 2.17 Kết quả thực hiện các hình thức tổ chức hoạt động GDHN 64

Bảng 2.18 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng quản lý chỉ đạo hoạt động GDHN cho HS các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 66

Bảng 2.19 Đánh giá việc quản lý về sự phối hợp của các lực lượng tham gia hoạt động GDHN trong các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 68

Bảng 2.20 Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động GDHN tại các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương 70

Bảng 2.21 Đánh giá những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDHN cho học sinh các trung tâm GDNN-GDTX câp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng 72

Bảng 3.1 Kết quả đánh giá tính cần thiết của các biện pháp quản lý được đề xuất 92

Bảng 3.2 Khảo sát tính khả thi của các biện pháp 94

Bảng 3.3 Đánh giá tính khả thi và tính cần thiết 96

Biểu đồ 3.1 Đánh giá về tính cần thiết và tính khả thi 97

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa đã và đang ảnh hưởng lớn tới ViệtNam chúng ta Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó trong những năm qua Đảng và Nhànước đã quan tâm đẩy mạnh công tác GDHN theo định hướng phân luồng HS trunghọc phổ thông đã trở thành một tư tưởng chủ đạo, một nhiệm vụ rất quan trọng vàcấp bách, trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực nước ta Bởi chủ chương nàyđem lại lợi ích rất lớn Tạo cho mỗi học sinh GDTX cấp THPT có suy nghĩ đúngđắn hơn trong việc học tập, trong việc định hướng, lựa chọn nghề của bản thâncách khoa học và hiệu quả Hoạt động GDHN tạo ra nguồn lao động chuyên nghiệp

có chất lượng đáp ứng thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong những năm gần đây Bộ GD và ĐT đã đẩy mạnh hoạt động GDHN cho

HS các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện theo định hướng phân luồng nhằmtrang bị cho các em lĩnh hội các kiến thức về GDHN để giúp HS đủ tự tin tham giavào thị trường lao động hoặc tiếp tục đào tạo nghề phù hợp với năng lực của bảnthân và nhu cầu của nhà tuyển dụng lao động trong xã hội hiện nay

Hoạt động GDHN cho HS ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, tỉnhHải Dương theo định hướng phân luồng trong thời gian gần đây chưa thực sự hiệuquả, gây lãng phí không nhỏ về thời gian, tiền bạc, sức lao động,…tỉ lệ lao động tráingành đào tạo còn nhiều, hơn nữa tình trạng thừa thầy thiếu thợ tồn tại trong thờigian dài, tỉ lệ thất nghiệp cao Đây là một trong những điểm yếu của Việt Nam cầnđược khắc phục ngay Trong khi đó, GDHN theo định hướng PLHS ở một số nơihiện nay còn chưa đạt được kết quả như mong muốn Một số học sinh GDTX cấpTHPT sau khi tốt nghiệp THPT chưa quan tâm các ngành nghề mà địa phương đangcần, nhiều HS chọn nghề theo cảm tính, nhiều HS không tìm được việc làm

Trước tình hình trên, để nâng cao hiệu quả hoạt động GDHN cho HS ởtrường THPT Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định số 522/QĐ-TTg về việc phêduyệt đề án “ Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng HS trong giáo dụcphổ thông giai đoạn 2018-2025” [1]

Trong những năm qua, công tác giáo dục hướng nghiệp, định hướng phân luồng

học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT tại các Trung tâm GDNN - GDTX tỉnhHải Dương đã được sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy, chínhquyền, quản lý giáo dục bước đầu đã góp phần tạo sự chuyển biến trong nhận thứccủa người học, gia đình và xã hội đối với việc chọn nghề, chọn ngành Tuy nhiêncông tác phân luồng học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT đi học nghề chưađược đẩy mạnh, chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến tỷ lệ phân luồng trongnhững năm qua của tỉnh còn thấp

Trong khi đó tỉnh Hải Dương lại là một tỉnh đang trên đà phát triển mạnh, nằmtrong khu tam kinh tế trọng điểm của phía Bắc: Hà Nội - Hải Dương - Quảng Ninh, thuhút nhiều vốn đầu tư của nước ngoài Một số khu công nghiệp lớn trên địa bàn như khucông nghiệp Đại An, khu công nghiệp Phúc Điền với nhiều công ty có số vốn lớn, kĩthuật cao do nước ngoài đầu tư đang thu hút một lượng lớn lao động Song phần lớn làlực lao động phổ thông chưa qua đào tạo hoặc các em học sinh mặc dù đã học xongCao đẳng, Đại học nhưng không đúng chuyên ngành nên các công ty lại phải đào tạonhanh trong thời gian ba tháng Điều này ảnh hưởng lớn tới năng suất lao động Nguồnlao động chất lượng cao qua đào tạo trên địa bàn còn thiếu rất nhiều

Xuất phát từ tình hình trên, tác giả đã tập trung nghiên cứu: “Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng.” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Từ các nghiên cứu thực tế quản lý HĐGDHN ở các trung tâm GDNN-GDTXcấp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng, đề tài đưa ra các các biện phápquản lý HĐGDHN cho học sinh GDTX cấp THPT tại các Trung tâm GDNN – GDTXcấp huyện, tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng nhằm nâng cao chất lượngquản lý hoạt động GDHN đạt hiệu quả cao hơn

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động GDHN học sinh GDTX cấp THPT ở các Trung tâm GDNN – GDTX cấphuyện tỉnh Hải Dương

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý HĐGDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ở các Trung tâm GDNN GDTX cấp huyện của tỉnh Hải Dương

-4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, hoạt động giáo dục cho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT

ở các Trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng cònnhiều bất cập, hiệu quả chưa cao Thực trạng đó do nhiều nguyên nhân, trong đó cócác khâu quản lý Nếu có các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục hướng nghiệpcho học sinh Giáo dục thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN-GDTXcấp huyện tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng được thực hiện trên cơ sởkết hợp và phát huy được vai trò chức năng quản lí nhà trường về các hoạt độngGDHN thì sẽ có tác dụng tích cực đến hiệu quả hoạt động GDHN cho học sinh tạicác Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xác định cơ sở lí luận của quản lí hoạt động GDHN cho học sinh Giáo

dục thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN - GDTX theo định hướngphân luồng

5.2 Đánh giá thực trạng hoạt động GDHN cho học sinh Giáo dục thường

xuyên cấp THPT ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướngphân luồng

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động GDHN cho học sinh Giáo dục

thường xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theođịnh hướng phân luồng

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Phạm vi khách thể

Đề tài nghiên cứu ở 6 Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo địnhhướng phân luồng

Cán bộ quản lý (CBQL): gồm Giám đốc trung tâm, Phó giám đốc trung tâm,

Tổ trưởng của 6 Trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện

Giáo viên (GV) trực tiếp giảng dạy ở 6 Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện

Học sinh (HS) của 6 Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện

Nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh GDTX cấpTHPT ở các trung tâm GDNN-GDTX dưới dự điều hành, lãnh đạo của cán bộ quản

lý nhà trường (Giám đốc, phó giám đốc trung tâm, tổ trưởng, sau đây gọi chung làcán bộ quản lý (CBQL) nhà trường )

6.2 Phạm vi về mặt nội dung

Tác giả chỉ nghiên cứu ở Hoạt động GDHN ở GDTX cấp THPT ở trung tâmGDNN-GDTX

6.3 Phạm vi về thời gian

Hồi cứu số liệu nghiên cứu từ 2020 đến 2022

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp tổng hợp tài liệu lý luận, phân tích, hệ thống hóa lý thuyết, cáccông trình nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài về quản lý HĐGDHN

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra viết: Lập các phiếu điều tra để thu thập thông tin

phục vụ cho vấn đề nghiên cứu về quản lý HĐGDHN ở các Trung tâm GDNN –GDTX tỉnh Hải Dương nhằm tìm hiểu thực trạng QL hoạt động GDHN theo địnhhướng phân luồng

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn CBQL, GV, HS ở các Trung tâm

GDNN – GDTX tỉnh Hải Dương nhằm tìm hiểu thực trạng QL hoạt động GDHNtheo định hướng phân luồng

7.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Thu thập các ý kiến khác nhau củacác chuyên gia kiểm tra lẫn nhau về việc quản lý HĐGDHN cho học sinh theo địnhhướng phân luồng

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Xử lý các kết quả nghiên cứu, các số liệu từ các phiếu điều tra

8 Cấu trúc luận văn

Luận văn gồm:

- Phần mở đầu

- Chương 1: Cơ sở lý luận của GDHN và quản lý hoạt động GDHN cho họcsinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN - GDTX tỉnh Hải Dương theo địnhhướng phân luồng

- Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động GDHN cho học sinh GDTX cấpTHPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng

- Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT

ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng

- Kết luận và kiến nghị

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở CÁC TRUNG TÂM GDNN-GDTX TỈNH HẢI DƯƠNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động hướng nghiệp

Hướng nghiệp là một hệ thống các biện pháp giúp HS có kiến thức, kỹ năng,tâm lý, về nghề nghiệp, khả năng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyệnvọng, với nhu cầu sử dụng lao động XH

Theo các tác giả [ dẫn theo Theo các tác giả [ Phạm Minh Hạc, Trần Kiều,

Đặng Bá Lãm, Nghiêm Đình Vỹ, Giáo dục thế giới đi vào thế kỷ XXI, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002 ], ở Thụy Điển, trường Mẫu giáo và Tiểu học chú

trọng rèn luyện cho HS các kỹ năng sống trong XH, còn ở cấp 3 thì HS được sắpxếp chuẩn bị lao động theo tinh thần trường trung học tổng hợp Tại quốc gia này,

HS học 5 môn học chính (tiếng Thụy Điển, tiếng Anh, Toán, Khoa học xã hội vàKhoa học tự nhiên) Đây là những môn bắt buộc trong mỗi chương trình, do được tổchức học trong bối cảnh nghề nghiệp riêng của từng chương trình Thụy Điển,

[ dẫn theo Theo các tác giả [ Phạm Minh Hạc, Trần Kiều, Đặng Bá Lãm, Nghiêm

Đình Vỹ, Giáo dục thế giới đi vào thế kỷ XXI, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002 ],

Như vậy, theo thực tế trên thì GDHN đã xuất hiện từ khá lâu trên thế giới Nó đãkhẳng định được vai trò, tầm quan trọng của công tác này đối với HS

Học sinh có ý thức, kỹ năng, thái độ lựa chon được ngành nghề phù hợp với

năng lực, sở thích và hoàn cảnh gia đình, với yêu cầu của xã hội.

Ở Việt Nam HĐGDHN cũng là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của cácnhà khoa học giáo dục Vấn đề “Thiết lập và phát triển hệ thống hướng nghiệp cho

HS Việt Nam” đã được công trình nghiên cứu của GS - TSKH Nguyễn Văn Hộ đề

cập đến [dẫn theo tác giả [7 Nguyễn Văn Hộ, Những bài giảng về quản lý trường

học, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1984] Trong đó tác giả xây dựng những cơ sở

lý luận cho hệ thống HN và dạy NPT trong điều kiện phát triển KT-XH của đấtnước, và đã đưa ra những giải pháp các cách thức phối hợp giữa NT với các cơ sởđào tạo nghề, cơ sở sản xuất, HN-DN, các lực lượng khác tham gia vào công tácGDHN và dạy NPT cho HS phổ thông

Trong đề tài nghiên cứu của tác giả Phạm Văn Khanh cũng nhận định: “GDHNtrong quá trình dạy các bộ môn khoa học tự nhiên ở trường THPT là một việc hếtsức khó khăn nhưng hiện tại thiếu một sự chỉ dẫn cụ thể về phương pháp tiến hành,biện pháp thực hiện.Theo nhận định của Phạm Văn Khanh, GDHN là vấn đề khôngđược quan tâm nhiều trong nghiên cứu khoa học giáo dục Đặc biệt ở nước ta, khihoạt động HN còn đang là công việc mới mẻ, kinh nghiệm đúc kết chưa nhiều, vìthế chúng ta chưa thể nói tới một cách toàn diện, đầy đủ việc HN cho HS thông quaquá trình giảng dạy các môn học” [dẫn theo tác giả [ 00 Phạm Văn Khanh (2012),

GDHN trong dạy học các môn học khoa học tự nhiên ở trường THPT khu vực Nam Trung Bộ, Luận án tiến sĩ, Đại học Thái Nguyên]

Tác giả Trần Khánh Đức đã chỉ ra việc dạy nghề ban đầu cho HS phổ thôngtrung học kĩ thuật Việt Nam và nêu rõ: Nội dung, hình thức, phương pháp dạy nghềban đầu cho HS lớp 10, lớp 11 trường phổ thông trung học kỹ thuật theo nhóm nghềxây dựng, các phương pháp và hình thức dạy sản xuất trong các trường dạy nghềxây dựng được sử dụng phù hợp với mục đích, nội dung và nhiệm vụ ở trường phổthông trung học, kỹ thuật ở nước ta [dẫn theo tác giả [ 8 Trần Khanh Đức, vấn đềkiểm định trong đào tạo kỹ thuật – nghề nghiệp ở các nước tiểu vùng sông MêKông Trong kỷ yếu hội thảo khoa học: “ đánh giá chất lượng giáo dục trung cấpchuyên nghiệp: Lý luận và thực tiễn, đề tài B 2004-CTGD 04; Hà Nội, 2005]

Có thể nói rằng, những quan điểm khác nhau các công trình nghiên cứu khoahọc, ở trong nước và ngoài nước đều nghiên cứu về GDHN cho học sinh nhằm

cung cấp cho HS biết cách chọn nghề phù hợp, có những thay đổi phù hợp vớinhững điều kiện mới, yêu cầu mới về nhu cầu lao động hiện nay và trong tương lai.

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh cấp trung học phổ thông

Đề tài mà nhiều nước trên Thế giới và Việt Nam quan tâm nghiên cứu làquản lý GDHN cho học sinh Qua đề tài đã làm nổi bật mối quan hệ giưa GDHN vàphát triển nguồn nhân lực cho sự phát triển KT-XH của quốc gia Việc quản lýGDHN ở trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, là trách nhiệm của Giám đốc trungtâm Rất ít đề tài nghiên cứu về quản lý GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ởcác trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước Như vậy, rất cần có sự tiếp nối những nghiên cứu về quản lý GDHN trongcác trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện để hoàn thiện mục tiêu, nội dung của côngtác GDHN

Ngày nay trong thời đại 4.0 đã tác động rất lớn đến cơ cấu ngành nghề, nhucầu nhân lực của X H Do đó việc đưa ra các giải pháp quản lý HĐGDHN cho họcsinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện cần được triểnkhai, thực hiện một cách cụ thể và khoa học trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiêncứu đã và đang hoạt động hiệu quả

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Hướng nghiệp

Khái niệm HN được hiểu theo nhiều nhiều khía cạnh khác nhau từ thế kỷXIX đến nay:

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: HN là một hệ thống các biện pháp

GD nhằm chuẩn bị cho HS sớm có ý thức chọn ngành nghề phù hợp với sự phâncông lao động XH ngay từ khi còn học ở trường phổ thông [dẫn theo tác giả [ 00

Nguyễn Ngọc Quang, những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục Trường cán bộ

quản lý Giáo dục - Đào tạo, 1989]

Theo định nghĩa của tác giả Hồ Văn Thống : “HN là một hình thức hoạtđộng dạy của thầy và hoạt động học của trò Với vai trò là hoạt động dạy của thầy,

HN được coi như là công việc của tập thể GV, tập thể sư phạm có mục đích giáodục HS trong việc chọn nghề, giúp các em quyêt định nghề nghiệp cho tương lại

trên cơ sở phân tích khoa học về, hứng thú với bản thân và nhu cầu nhân lực củangành sản xuất trong xã hội ”[dẫn theo tác giả [ 00 Hồ Văn Thống, 2014 Biệnpháp PLHS sau tốt nghiệp THCS và THPT trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp Tạp chíGiáo dục số 325, Hà Nội]

Từ các cơ sở trên ta thấy: HN là sự tác động của một tổ hợp các lực lượng

giáo dục vào thế hệ trẻ giúp các em hiểu biết với một số ngành nghề XH, để sau khi tốt nghiệp trường phổ thông các em có thể lựa chọn cho mình một cách có ý thức về nghề nghiệp tương lai vừa phù hợp với năng lực, nguyện vọng cá nhân, vừa đáp ứng được sự phân công của lao động XH.

Từ việc nghiên cứu và phân tích các khái niệm về HN trong tình hình thực tế

về hoạt động HN của các trung tâm GDNN-GDTX, ta thấy các hoạt động HN đượcdiễn ra trong phạm vi trung tâm GDNN-GDTX; chủ thể của hoạt động hướngnghiệp là các lực lượng giáo dục phối hợp trong và ngoài trung tâm với đối tượngchính là HS; và mục tiêu là giúp HS có ý thức trong việc xác định được nghề nghiệptrong tương lai theo nguyện vọng, năng lực, sự phù hợp của cá nhân với nhu cầucủa thị trường lao động xã hội

1.2.2 Giáo dục hướng nghiệp

* Giáo dục hướng nghiệp

Theo Phùng Đình Mẫn: “GDHN là một hoạt động chuẩn bị cho HS đi vào

lao động nghề nghiệp , thông qua các buổi hoạt động GDHN, HS thấy được những phẩm chất tâm lý nghề nghiệp cần hình thành, từ đó các em có kế hoạch phấn đấu,

tu dưỡng để có được những phẩm chất nhân cách của người lao động trong nghề

mà mình yêu thích.” [dẫn theo Theo các tác giả [00 Phùng Minh Mẫn (chủ biên),

Trương Thanh Thúy, Phan Minh Tiến (2006), Thiết kế bài dạy học và kiểm tra,

đánh giá kết quả hoạt động GDHN ở trường THPT, NXB GD, Hà Nội.].

Theo quan điểm của một số nhà khoa học GD: “GDHN là một hệ thống cácbiện pháp giáo dục của nhà trường, gia đình và xã hội nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ

về tư tưởng, tâm lý, tri thức, kỹ năng, để họ sẵn sàng đi vào ngành nghề, lao độngsản xuất, bảo vệ tổ quốc” [dẫn theo theo các tác giả [00 Trần Thị Tuyết Oanh (Chủbiên), Phạm khắc Chương, Phạm Viết Vượng, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo,

Bùi Văn Quân, Pham Hồng Vinh, Từ Đức Văn (2007), Giáo trình GD học tập 1,

Nxb ĐH sư phạm, Hà Nội].

Trong nhà trường PT công tác GDHN là quá trình GD có tác dụng điềuchỉnh động cơ hứng thú nghề nghiệp của HS qua đó tạo ra mối quan hệ hòa hợpgiữa cá nhân với nghề, giữa cá nhân với xã hội nhằm giáo dục và giải quyết lựachọn nghề nghiệp một cách tốt nhất và đạt hiệu quả cao Định hướng nghề nghiệp,

tư vấn chọn nghề và tuyển chọn nghề là những nhiệm vụ quan trọng trong công tácGDHN

Qua phân tích ở trên, chúng ta có thể hiểu: GDHN cho học sinh GDTX cấp

THPT tại các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện là quá trình giáo dục toàn diện; với những tác động có mục đích củatrung tâm GDNN-GDTX của gia đình và xã hội đến HS, nhằm trang bị về kiến thức, kỹ năng, thái độ để HS tự lựa chọn hướng học, hướng chọn nghề phù hợp với năng lực, sở thích, bản thân, và nhu cầu nguồn nhân lực của xã hội.

1.2.3 Định hướng phân luồng học sinh

Phân luồng HS là sự phân hóa lớn theo nhóm đối với HS việc lựa chọn, sắpxếp mangtính xã hội đó là những nhóm có cùng định hướng, cùng nguyện vọng để

HS sau khi tốt nghiệp tiếp tục được GD&ĐT theo những khuynh hướng và ngànhhọc khác nhau phùhợp với nguyệnvọng, năng lực HS và nhu cầu XH hoặc tham gialao động sản xuất

Bản chất: PL là sự phân hóa theo nhóm lớn đối với HS sau THPT

Mục tiêu: PL học sinh GDTX cấp THPT tại các trung tâm GDNN-GDTXnhằm phát huy năng lực, sở trường của HS phù hợp với khả năng, hoàn cảnh, điềukiện của HS

Ý nghĩa: PL học sinh GDTX cấp THPT là biện pháp thực hiện hợp lý hướngphân hóa của HS sau khi tốt nghiệp THPT trên cơ sở nguyện vọng, năng lực HS vànhu cầu XH

Phân luồng HS sau mỗi cấp học, mỗi giai đoạn giúp cho học sinh có được sựchủ động trong việc lựa chọn việc tiếp tục theo học lên hoặc đi theo con đường nghềnghiệp khác phù hợp với hoàn cảnh, năng lực và yêu cầu phát triển nguồn nhân lựccủa xã hội

Để phân luồng HS GDTX cấp THPT có hiệu quả thì cơ sở GD phải căn cứ

vào tình hình và bối cảnh thực tế để đặt ra được các mục tiêu và tổ chức đào tạo phùhợp với yêu cầu của thị trường lao động, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước,trên cơ sở đó GDHN định hướng cho sự phát triển và chọn nghề nghiệp của HS

Phân luồng HS nhằm tạo cơ hội cho tất cả học sinh và những người lao động

có điều kiện được chủ động tham gia học tập để nâng cao trình độ theo nhu cầu vàđiều kiện cụ thể của cá nhân, đào tạo về nghề nghiệp theo nguyện vọng của bảnthân để tham gia có hiệu quả vào thị trường lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển

KT - XH của đất nước PLHS sau THPT sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạonghề, đồng thời tạo điều kiện cho việc phát triển các trường, dạy nghề, cao đẳngnghề và đại học

1.2.4 Hoạt động giáo dục hướng nghiệp

Hoạt động GDHN là hoạt động nằm trong chương trình GDPT trong trườngphổ thông với mục đích của GDHN là định hướng nghề nghiệp cho HS phổ thông.Hoạt động GDHN được thực hiện về mục tiêu, nội dung, chương trình, phươngpháp và hình thức kiểm tra đánh giá kết quả

Thông qua hoạt động GDHN trong trường phổ thông giúp các em sẽ có nhữnghiểu biết thông thường về thế giới nghề nghiệp, từ đó có thể định hướng phát triển,lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích cá nhân, năng lực bản thân và nhu cầu

xã hộị Từ đó, các em xác định được nhiệm vụ, mục tiêu ý thức học tập, rèn luyện

để có thể phát triển bản thân trong tương lai

Hoạt động GDHN trong nhà trường phổ thông giúp HS hiểu biết những thôngtin cơ bản về thế giới nghề nghiệp, những kỹ năng lao động cần thiết để thực hiệnviệc lựa chọn nghề nghiệp, chuyển dịch nghề nghiệp khi cần thiết

Hoạt động GDHN cho HS phổ thông nói chung và HS trung tâm GDTX nói riêng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện; hiện thực hóa đề

GDNN-án phân luồng học sinh GDTX cấp THPT

1.2.5 Giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh cấp trung học phổ thông

Từ các khái niệm hướng nghiệp, giáo dục, GDHN, định hướng phân luồng HScấp THPT có thể hiểu:

Giáo dục hướng nghiệp học sinh GDTX cấp THPT là tổng hợp các hoạt động của

trung tâm phối hợp với GĐ và XH nhằm cung cấp tri thức, hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp cho HS, từ đó giúp HS lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích, quan niệm về giá trị của bản thân, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của gia đình và phù hợp với nhu cầu của XH Góp phần thực hiện mục tiêu phân luồng HS sau khi tốt nghiệp GDTX cấp THPT.

Như vậy, GDHN theo định hướng phân luồng cho HS GDTX cấp THPTđược xem là một hoạt động diễn ra trong phạm vi Trung tâm GDNN-GDTX; đốitượng của hướng nghiệp chính là HS; mục tiêu của hướng nghiệp theo định hướngphân luồng là giúp HS lựa chọn nghề nghiệp tương lai vừa phù hợp với nhu cầu,nguyện vọng của bản thân, vừa đáp ứng đượcnhu câu của nhà tuyển dụng lao động;chủ thể của hướng nghiệp là các lực lượng giáo dục trong và ngoài trung tâmGDNN-GDTX

1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo định hướng phân luồng ở trung tâm GDNN-GDTX

1.2.6.1.Quản lý

Nhiều cách khác nhau định nghĩa Quản lý

Theo F.Taylor: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác

làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất, rẻ nhất.”[dẫn theo tác giả [9 Nguyễn Thị Doan ( chủ biên) Học thuyết Nxb chính trị

quốc gia, Hà Nội, 1996.]

Trong cuốn “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục” GS Nguyễn Ngọc Quang quan niệm rằng “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể

quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu đã dự kiến”[dẫn theo tác giả [00 Nguyễn ngọc

Quang, Những kháiniệm cơ bản về quản lý giáo dục Trường cán bộ quản lý Giáo

dục - Đào tạo, 1989]

Theo tác giả Trần Khanh Đức: “Quản lý là một hoạt động có ýthức của con

người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn nhân lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được mục tiêu đề ra 1 cách có hiệu quả nhất”, [dẫn theo tác giả [00 Trần Khánh Đức, Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, NXB Giáo dục Việt Nam, 2009]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý bao gồm : Quản là duy trì ổn định, lý

là làm cho phát triển, quan lý là làm cho ổn định và phát triển.” [dẫn theo tác giả

[00 Đặng Quốc Bảo, Vấn đề quản lý và quản lý nhà trường, Tài liệu giảng dạy cao

học QLGD Đại học quốc gia Hà Nội, 2010]

Mặc dù khái niệm quản lý được diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau, tôi có thểkết luận như sau :

Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lí thông qua công cụ quản lý, cách thức quản lý nhằm đạt được mục đích của tổ chức.

1.2.6.2 Quản lý hoạt động GDHN cho học sinh theo định hướng phân luồng

Quản lý HĐGDHN cho HS theo định hướng phân luồng là một hoạt động cómục đích, kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và điều chỉnh của các chủ thể QL đếnkhách thể QL nhằm thực hiện mục đích giáo dục cho HS trong việc lựa chọn ngànhnghề phù hợp, đảm bảo cho sự kết hợp hài hòa giữa nhu cầu của xã hội và nhu cầu

cá nhân

Tóm lại, Quản lý HĐGDHN theo định hướng phân luồng cho học sinh là tập hợp các tác động có tổ chức, có kế hoạch, có định hướng của chủ thể quản lý đến tập thể GV, HS, các lực lượng giáo dục trong trung tâm GDNN-GDTX thực hiện mục đích giáo dục học sinh trong việc chọn nghề vừa đáp ứng được nhu cầu của

XH và yêu cầu của nghề nghiệp, vừa phù hợp với mong muốn, năng lực, sở trường của học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện.

1.3 Hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Hải Dương theo định hướng phân luồng.

1.3.1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về GDHN cho học sinh theo định hướng phân luồng

Ngày 14 tháng 5 năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định:

Phê duyệt Đề án “GDHN và định hướng phân luồng HS trong giáo dục phổ thông

giai đoạn 2018 - 2025”, theo đó, đã chỉ rõ: “Mục tiêu chung: Tạo bước đột phá về chất lượng GDHN trong giáo dục phổ thông, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác phân luồng HS sau trung học cơ sở và trung học phổ thông vào học các trình độ giáo dục nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

và địa phương, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực quốc gia, hội nhập khu vực và quốc tế”.[00 Quyết định 522/QĐ-Ttg phê duyệt đề án

“Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ

thông giai đoạn 2018-2025”; Hà Nội ngày 14 tháng 5 năm 2018].

Giáo dục HN và phân luồng học sinh THPT là phát hiện và bồi dưỡng nănglực hướng nghiệp cho HS, giúp các em tự đánh giá được năng lực bản thân, hiểumình, biết được các hiểu biết yêu cầu của nghề

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục Đảng và Nhà nước đã chỉ đạo và đặt ra cácyêu cầu đối với công tác GDHN và quản lý GDHN cho học sinh THPT gồm nhữngnội dung quan trọng sau:

Tích cực đổi mới nội dung GDHN, phương pháp GDHN, hình thức giảngdạy giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáoviên kiêm nhiệm làm nhiệm vụ tư vấn GDHN, hướng nghiệp trong các trường trunghọc; tăng cường cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, trang thiết bị dạy học hiện đạiphục vụ GDHN trong giáo dục phổ thông Phải bổ sung, hoàn thiện văn bản quyphạm pháp luật về GDHN và định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT;huy động các nguồn lực xã hội trong và ngoài nước tham gia giáo dục hướngnghiệp, định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT; tăng cường quản lý đốivới GDHN, định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT

Mục tiêu đề ra là từ nay đến năm 2025, 100% trường THPT sẽ có chươngtrình GDHN gắn với sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của địa phương và 100% cáctrường này có GV kiêm nhiệm làm nhiệm vụ tư vấn HN đáp ứng yêu cầu về chuyênmôn, nghiệp vụ

- Phấn đấu 100% trường THPT có GV kiêm nhiệm làm nhiệm vụ tư vấn HNđáp ứng yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ, đối với các địa phương có điều kiệnKT- XH đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 80%

- Phấn đấu ít nhất 45% HS tốt nghiệp THPT tiếp tục học tập tại các cơ sởgiáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ cao đẳng; đối với các địa phương có điềukiện KT - XH đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 35% [Đề án 522 của chính phủ]

1.3.2 Đặc điểm học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX

- Học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện nằm

trong độ tuổi từ 15-18 tuổi Lứa tuổi này có một số đặc điểm chung là sự trưởngthành về mặt thể chất.

- Ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao, hay vi phạm nội quy của trung tâm Nguy

cơ vi phạm pháp luật của một số học sinh cao hơn so với học sinh các trường trunghọc phổ thông, chơi game, hút thuốc

- Bên cạnh đó một số em sức khỏe yếu hoặc khiếm khuyết mặt hình thể lênhay tự ti mặc cảm ngại hoạt động;

- Biểu hiện vi phạm hạnh kiểm phổ biến nhất của học sinh ở trung tâm Giáodục nghề nghiệp giáo dục thường xuyên là mất trật tự trong giờ học, ý thức học tậpkém, lười học, không ghi chép bài, bỏ giờ bỏ tiết

- Đại đa số các em nhanh nhẹn, hoạt bát, tích cực học tập và rèn luyện, một

số em khỏe mạnh và rất khéo tay, trong học tập các em tích cực tham gia các hoạtđộng văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao và các hoạt động ngoại khóa, của trungtâm, các em thích tìm hiểu các hoạt động thực tế trong các nhà máy, xí nghiệp

- Về đời sống tình cảm nhiều em có hoàn cảnh riêng đặc biệt, thiếu thốn tìnhcảm gia đình, thiếu sự quan tâm của cha mẹ, bố mẹ mất sớm, bố mẹ bỏ nhau hoặc

bố nghiện hút tù tội hoặc bố mẹ do mải làm ăn, đi làm ăn xa lo kiếm tiền bỏ con choông bà chăm sóc, hoặc do cha mẹ quá đơn giản chỉ nghĩ lo cho con ăn và đóng tiềnhọc, còn việc dạy là của Trung tâm Nhiều cha mẹ không hiểu biết về tâm sinh lýlứa tuổi của con nên cư xử chưa phù hợp Do đó sự phối hợp giữa trung tâmGDNN-GDTX với gia đình để giáo dục học sinh không phải lúc nào cũng đạt đượchiệu quả tốt, nhất là với những học sinh mà ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao

- Thái độ đối với việc học tập của các em cũng có sự thay đổi lớn Các em

đã hình thành được động cơ học tập, học để lập nghiệp, học để xây dựng tương lai,hứng thú và xu hướng về ngành nghề cũng đã được xác định và thể hiện rõ ràng hơnthông qua việc chủ động chọn lựa một môn khoa học hay lĩnh vực nào đó

- Vì vậy đòi hỏi CBQL, GV khi tổ chức HĐ GDHN cho học sinh theo địnhhướng phân luồng cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTXcấp huyện cần được quan tâm nghiên cứu nhiều hơn để đạt hiệu quả mong muốn

1.3.3 Mục tiêu GDHN theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN - GDTX

Học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN-GDTX cũng là học sinh hoànthiện chương trình GDPT, họ cùng lứa tuổi, cùng trình độ và cùng đánh giá kết quả

“đầu ra” với cùng kì thi tốt nghiệp THPT vậy nên, trên cơ sở các quan điểm chỉ đạocủa Bộ GD & ĐT mục tiêu GDHN theo định hướng phân luồng cấp THPT, cũngthực hiện cho HS GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN- GDTX

Căn cứ vào chương trình GDTX cấp THPT năm 2006, căn cứ quyết định số

522 Bộ GD&ĐT đưa ra mục tiêu GDHN theo định hướng phân luồng cho học sinh

GDTX cấp THPT giáo dục HN phải gắn với việc dạy học phân hóa và dạy học tíchhợp các môn học GDHN cũng phải bám sát với sự phát triển kinh tế xã hội, thịtrường lao động Mục tiêu của GDHN là coi trọng giáo dục NPT, cung cấp nhữngthông tin cần thiết và quan trọng về thế giới nghề nghiệp, nhu cầu nguồn lực laođộng cho HS phù hợp với thực tiễn đất nước đặt ra trong xu thế phát triển chung củathế giới Từ đó tạo tiền đề cho HS có định hướng nghề nghiệp trong tương lai ngay

từ cấp học THPT để rèn luyện, khẳng định bản thân, định hướng và có khả nănggiải quyết tốt đối với nhu cầu nghề nghiệp

Sau cấp học THPT học sinh GDTX cấp THPT có hai hướng đi: một là tiếp tụchọc lên cấp học cao hơn, hai là học nghề theo sở thích của bản thân, phù hợp vớiđiều kiện của gia đình, thực tế ở địa phương Qua hoạt động GDHN học sinhGDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN- GDTX cấp huyện có nhận thức tốt vềđịnh hướng tương lai lựa chọn nghề phù hợp với trình độ và năng lực của mình.Mục tiêu của hoạt động GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT nhằm giúp HS thấyđược mối liên hệ chặt chẽ giữa năng lực, sở thích của bản thân với nhu cầu nguồnlực lao động của xã hội và hoàn cảnh của gia đình Khi HS kết hợp hài hòa được bayếu tố trên thì các em sẽ định hướng tốt được nghề nghiệp của bản thân trong tươnglai, từ đó phấn đấu đạt được ước mơ của mình

1.3.4 Nội dung, chương trình giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông

Chương trình GDHN thực hiện theo quyết định 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày

05/05/2006 và Đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh

trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025”, ban hành theo Quyết định số 522/

QĐ-TTg, ngày 14/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ

Nội dung chương trình GDHN phải đảm bảo các yêu cầu sau: kiến thức tổngquan chung cơ sở cho việc chọn nghề; kiến thức liên quan đến nhóm nghề, riêngtừng nghề cụ thể; kiến thức thực tiễn làm quen giới thiệu các nghề, các em đượcthảo luận, tham quan và tư vấn nghề Nội dung GDHN trong nhà trường được cụthể thành các nhiệm vụ sau:

Định hướng nghề: là việc cung cấp cho học sinh những thông tin cần thiết,

cơ bản nhất về các nghề trong xã hội, yêu cầu của từng ngành nghề; những ngànhnghề, những địa phương có nhu cầu nguồn nhân lực lớn; hệ thống trường lớp đàotạo nghề ở địa phương và trên cả nước để HS lựa chọn

Tư vấn nghề: là những gợi ý, hướng dẫn, giúp đỡ và đưa ra những ví dụ, lờikhuyên hữu ích trong cuộc sống cho việc chọn nghề trên cơ sở nghiên cứu toàn diệnnhân cách học sinh

Tiến trình các bước để tư vấn nghề gồm

- Đánh giá năng lực và tính cách học sinh một cách trung thực, khách quannhằm giúp học sinh hiểu năng lực chung, năng lực chuyên biệt, sự đam mê và hứngthú, cá tính của bản thân, nguyện vọng của gia đình và cá nhân HS Quan sát, điềutra để thu được những thông tin toàn diện và xác thực về học sinh Đánh giá nănglực phải có sự tổng kết đánh giá về các đặc điểm về tâm sinh lý, thể chất và nănglực của học sinh

- Phân tích yêu cầu của nghề đối với người lao động Để phân tích được yêucầu nghề một cách chính xác và khoa học, giáo viên tư vấn nghề phải có nhiều khảosát thực tế tại các công ty, doanh nghiệp, trường cao đẳng, đại học,…qua đó kháiquát được bức tranh tổng thể nghề, yêu cầu của nghề đối với đặc điểm tâm lý củacon người, tương lai của nghề, khả năng phát triển của nghề và những thông tin dựbáo về sự biến động của nghề trong XH

- So sánh những đặc điểm của bản thân với yêu cầu cơ bản cần thiết củanghề, qua đó giúp học sinh có sự đưa ra được quyết định phù hợp với năng lực củabản thân

- Lựa chọn nghề, phù hợp với nghề: Trung tâm GDNN – GDTX cung cấp

những thông tin cần thiết về kết quả GDHN của học sinh cho các nhà tuyển dụng

-Nội dung dạy nghề phổ thông năm trong chương trình lớp 11 với 105 tiết

1.3.5 Phương pháp, hình thức giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN-GDTX

1.3.5.1 Phương pháp giáo dục hướng nghiệp

Muốn công tác giáo dục hướng nghiệp đạt được kết quả cao đòi hỏi người GVđứng lớp phải có phương pháp tổ chức dạy học phù hợp Các phương pháp dạy học

đó mang tính đặc thù riêng, không chỉ cung cấp thông tin mà còn giúp HS có động

cơ đúng đắn trong việc lựa chọn nghề

Cán bộ quản lý, GV dùng các phương pháp sau để nâng cao hiệu quả GDHNcho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN – GDTX cấp huyện theođịnh hướng phân luồng

Để thực hiện công tác GDHN cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâmGDNN-GDTX cấp huyện theo định hướng phân luồng, GBQL, GV có thể sử dụngcác phương pháp sau:

- Phương pháp khám phá: Là phương pháp tạo cơ hội cho HS trải nghiệm thế

giới tự nhiên, thực tế cuộc sống và công việc, giúp HS khám phá những điều mới lạ,phát hiện, tìm hiểu vấn đề từ môi trường xung quanh, qua đó bồi dưỡng những cảmxúc tích cực và tình yêu quê hương đất nước

- Phương pháp thể nghiệm, tương tác: Là phương pháp tạo cơ hội cho HS giao

lưu, tương tác và thể hiện ý tưởng trên diễn đàn, đóng kịch, hội thảo, hội thi, tròchơi và các cách thức tương tự khác

- Phương pháp cống hiến: Là phương pháp tạo cơ hội cho HS mang lại những

giá trị xã hội bằng cách đóng góp và cống hiến thực tế của mình thông qua các hoạtđộng cụ thể như tình nguyện nhân đạo, lao động công ích, tuyên truyền và cácphương pháp tương tự khác

- Phương pháp nghiên cứu: Là cách thức tạo cơ hội cho HS tham gia khảo sát,

điều tra, làm dự án nghiên cứu, sáng tạo công nghệ, nghệ thuật, nghiên cứu khoahọc nhờ cảm hứng từ những trải nghiệm thực tế, qua đó đề xuất những biện phápgiải quyết vấn đề một cách khoa học

Ngoài ra , GV có thể sử dụng các phương pháp khác như: thảo luận nhóm, nêu

và giải quyết vấn đề, trình diễn thí nghiệm, quan sát

1.3.5.2 Hình thức giáo dục hướng nghiệp

Theo Quyết định 126-CP của Hội đồng Chính phủ ngày 19/03/1981 về côngtác hướng nghiệp trong trường phổ thông và việc phân luồng và sử dụng hợp lý HScác cấp PTCS và PTTH tốt nghiệp ra trường; Chỉ thị 33/ 2003/CT-BGDĐT ngày23/7/2003 của Bộ GD&ĐT về việc tăng cường GDHN cho học sinh phổ thông, hoạtđộng GDHN cho học sinh phổ thông được thực hiện qua 4 hình thức cơ bản sau:

- Dạy học các môn văn hóa (tích hợp, lồng ghép)

- Hoạt động giáo dục dạy nghề phổ thông

- Hoạt động giáo dục vào thực tế lao động sản xuất,

- Tổ chức hoạt động tư vấn, ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp, tham quan giớithiệu các ngành nghề trong XH và ở địa phương, các cơ sở đào tạo nghề, các cơ sởgiáo dục, nhà máy, công ty, xí nghiệp, doanh nghiệp

Trong đó các trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện thực hiện mục tiêu giáodục phổ thông qua 4 hình thức:

- Hướng nghiệp qua các môn văn hóa

- GDHN thông qua hoạt động giáo dục dạy NPT

- Giáo dục hướng nghiệp thông qua lao động sản xuất

- Hướng nghiệp qua hoạt động ngoại khóa, tham quan….

Trong các hình thức GDHN trên, hoạt động giáo dục dạy NPT là một hìnhthức GDHN chủ yếu và giữ vị trí rất quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu HNcho học sinh phổ thông

1.3.6 Điều kiện thực hiện giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN-GDTX

* Các lực lượng tham gia GDHN

Chương trình GDPT mới khuyến khích tăng cường hợp tác giữa lực lượnggiáo dục trong và ngoài nhà trường nhất là với hoạt động GDHN

Các lực lượng tham gia công tác GDHN cho học sinh bao gồm: nhà trường, giađình và các lực lượng xã hội trong đó nhà trường giữ vai trò chủ đạo

Nhà trường đóng vai trò quan trọng trong thực hiện GDHN cho học sinh vìvậy cần xây dựng kế hoạch cụ thể, xây dựng nội dung chương trình phù hợp, cần

lên kế hoạch tổ chức thực hiện một cách tỉ mỉ, khoa học, đánh giá kết quả đạt được

và điều chỉnh khi cần thiết

Qua đó các em cần được cung cấp đầy đủ thông tin về các ngành nghề trong

xã hội, yêu cầu của từng ngành nghề, sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương và

cả nước Các em cũng nắm rõ năng lực, sở trường của bản thân để lựa chọn nghềnghiệp cho tương lai một cách phù hợp nhất

Tóm lại, lực lượng tham gia GDHN theo định hướng phân luồng học sinhGDTX cấp THPT ở trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện không chỉ có CBQL, GVtrong các nhà trường phổ thông hay các Trung tâm GDNN - GDTX mà cần có sựquan tâm của gia đình và toàn xã hội

Nhằm phát huy tối đa và có hiệu quả thiết thực sự hỗ trợ của các lực lượng thamgia vào công tác GDHN, các Trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương

đã thành lập tổ tư vấn để thực hiện nhiệm vụ GDHN, tư vấn hướng nghiệp cho họcsinh, cho phụ huynh học sinh, ngoài ra các giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên dạy nghề

PT, đoàn thành niên cũng được phân công phối kết hợp để thực hiện nhiệm vụ này, vàphải có các buổi tập huấn cho đội ngũ làm công tác tư vấn GDHN

Các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, tỉnh Hải Dương còn mời các chuyêngia, các nhà tuyển dụng doanh nghiệp,…tổ chức các buổi tư vấn nghề nghiệp, kết hợpvới gia đình tổ chức tư vấn cho học sinh giúp HS và phụ huynh HS hiểu được năngkhiếu bẩm sinh, điểm mạnh và điểm yếu của của cá nhân học sinh từ đó định hướngđược tối đa tiềm năng của học sinh; giúp người học có những quyết định lựa chọn nghềnghiệp đúng với sở thích và khả năng của mình, từ đó phát triển được năng lực tiềm ẩn

để phát huy năng lực nghề nghiệp cho học sinh sau này

Tiếp đến các Trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện trong tỉnh Hải Dươngcũng đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp, mời các doanh nghiệp về tư vấn nhucầu tuyển dụng nhân sự, cho HS tham quan trực tiếp các cơ sở doanh nghiệp để làmquen tác phong công nghiệp, kết hợp các lực lượng liên quan tới giáo dục nghềnghiệp trong tổ chức hướng nghiệp, định hướng giá trị nghề nghiệp cho học sinhGDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh GDTX cấp THPT

ở các trung tâm GDNN-GDTX theo định hướng phân luồng.

Hoạt động GDHN theo định hướng phân luồng cho học sinh trong các trungtâm GDNN - GDTX cấp huyện có vai trò rất quan trọng của giám đốc trung tâm.Làm tốt công tác GDHN không chỉ giúp các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyệnphân luồng học sinh mà còn giúp các trung tâm thực hiện tốt mục tiêu GD toàn diện

mà thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội thông qua phát triển nguồn nhân lực laođộng của địa phương

Từ trước đến nay, hoạt động giáo dục HN và phân luồng cho HS được cả xãhội quan tâm Trong đó, Chính phủ đã cụ thể hóa bằng các văn bản hành chínhnhư : Quyết định 126/CP vê “Công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông vàviệc sử dụng hợp lý học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông tốt nghiệp ratrường”; Quyết định số 522/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 14 tháng 5

năm 2018 về việc phê duyệt đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân

luồng HS trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018 – 2025 ”[1]

Nghị định 75/2006/NĐ – CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một sốđiều Luật Giáo dục ngày 14 tháng 06 năm 2019 Hướng nghiệp trong giáo dục là hệthống các biện pháp được tiến hành trong và ngoài nhà trường để giúp HS có kiếnthức, khả năng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của

cá nhân và nhu cầu sử dụng lao động của xã hội.[10]

1.4.1 Vai trò của Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện trong quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh

Hoạt động GDHN trong các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện góp phầntích cực và có hiệu quả vào việc phân luồng HS, định hướng cho học sinh có kếhoạch chuẩn bị với cuộc sống lao động trong tương lai hoặc những dự định tiếp tụchọc tập đào tạo nâng cao tay nghề phù hợp với năng lực bản thân và nhu cầu xã hội

Sau khi tốt nghiệp THPT, học sinh không chỉ nhận được tấm bằng tốtnghiệp, bằng trung cấp nghề mà vấn đề cốt lõi là mỗi HS phải tự xác định đượchướng đi tiếp cho mình trong tương lai: như đi làm ngay hoặc tiếp tục học lên caođẳng, đại học Vì vậy nhiệm vụ của các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện là phảitìm hiểu đặc điểm tâm lý, nhận thức của từng HS thông qua hoạt động GDHN,

nhằm giúp các em có khả năng tự ý thức, tự nhận thức đặc điểm tâm - sinh lý củariêng của bản thân từ đó đưa ra sự lựa chọn tối ưu nhất Trong quản lý hoạt GDHNgiám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện được xem như là người dẫn dắt cáchoạt động của cơ quan, giúp cho cơ quan hoàn thành mục tiêu GD toàn diện đã đề

ra Giám đốc trung tâm có trách nhiệm lớn nhất trong việc tổ chức thực hiện dạyhọc và giáo dục theo chương trình mới, đổi mới phương pháp dạy học nhằm pháttriển phẩm chất đạo đức, năng lực của HS, xây dựng mọi hoạt động trong trung tâmtheo phương châm lấy HS làm trung tâm

Dựa trên điều kiện thực tế của trường học, địa phương Giám đốc trung tâm sẽgiám sát việc lên kế hoạch hoạt đông GDHN Giám đốc trung tâm với vai trò là ngườigiám sát và hỗ trợ GV và các lực lượng giáo dục tổ chức thực hiện kế hoạch GDHN

Kết thúc một năm học trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện phải có nhữngtổng kết đánh giá các hoạt động của trung tâm đặc biệt là hoạt động GDHN, việctuyên dương khen thưởng những giáo viên, các lực lượng giáo dục đạt thành tích tốt

là một trong những cách tạo động lực làm việc cho lực lượng GDHN hoàn thành tốtnhiệm vụ qua đó phát huy những ưu điểm và khắc phục những nhược điểm với mụctiêu hoàn thành tốt các nhiệm vụ GD

Ngoài ra, Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX còn giữ vai trò như ngườitrọng tài, giám sát, kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện hoạt động GDHN giúpphát hiện và điều chỉnh kế hoạch tổ chức thực hiện các hoạt động và chương trìnhmới cho phù hợp

1.4.2 Lập kế hoạch hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh

Lập kế hoạch hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồnghọc sinh trung tâm GDNN -GDTX cấp huyện

Trong quá trình giáo dục và phân luồng HS cho học sinh GDTX cấp THPTrất cần khả năng lãnh đạo và hướng dẫn của Giám đốc trung tâm và Phó giám đốctrung tâm là những người đứng đầu tập thể Dựa trên bối cảnh cụ thể và điều kiệnthực tế của trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, Giám đốc trung tâm là người triểnkhai các hoạt động GD dựa trên các văn bản hướng dẫn của cấp trên, giám sát việclên kế hoạch chương trình giảng dạy, giúp triển khai các hoạt động dạy học và

GDHN theo định hướng phân luồng HS, đưa ra các giải pháp quản lý, để đánh giá

chất lượng hoạt động dạy học và phân luồng học sinh GDTX cấp THPT ở cáctrung tâm GDNN-GDTX cấp huyện tỉnh Hải Dương Giám đốc trung tâm phảithực hiện các nội dung sau:

Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm công tác giáo dục hướng nghiệp theo định

hướng phân luồng GDTX cấp THPT các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện từ

năm học trước

Xây dựng mục tiêu GDHN theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp

THPT các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện căn cứ vào tình hình cụ thể của đơn vị,

và tình hình kinh tế́́-xã hội của địa phương, nhu cầu nguồn nhân lực của địa phương

Nêu những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện giáo dục hướng nghiệp theo định

hướng phân luồng học sinh GDTX cấp THPT các trung tâm GDNN-GDTX.

Kế hoạch nêu được thời gian thực hiện, địa điểm thực hiện, lực lượng thamgia và kết quả đạt được, nguyên nhân của những hạn chế

Dựa trên nhu cầu nguồn nhân lực, nhu cầu việc làm, các địa phương xâydựng các chỉ tiêu đào tạo phù hợp cho từng luồng

Bằng việc giao chỉ tiêu đào tạo cho các cơ sở giáo dục sau cấp THPT là biệnpháp quản lý phân luồng tương đối mạnh của các cấp quản lý Với việc giảm chỉtiêu đầu vào của luồng đi học đại học không theo nhu cầu của thị trường lao đông,tăng chỉ tiêu cho các luồng còn lại như Trung cấp chuyên nghiệp, học nghề phù hợpvới nhu cầu nguồn nhân lực, nhu cầu việc làm của các công ty doanh nghiệp, Trungtâm GDNN - GDTX sẽ làm cho lượng HS được phân bố theo như mục tiêu phânluồng đã đề ra

Xây dưng và đổi mới nội dung, chương trình đào tạo nghề theo tiêu chuẩn kĩnăng nghề phù hợp với tiến bộ KHKT, công nghệ sản xuất với trình độ học sinhGDTX cấp THPT theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tiếp cận với yêu cầu củangười sử dụng lao động

Đối với các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện cần xây dựng kế hoạch tổ

chức các hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh

GDTX cấp THPT cần xác định rõ mục đích, yêu cầu của các hoạt động phân luồnghọc sinh GDTX cấp THPT; kế hoạch xác định các lực lượng tham gia xây dựng kế

hoạch giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh GDTX cấp

THPT; Xác định các lực lượng tham gia vào hoạt động phân luồng HS của trungtâm GDNN-GDTX cấp huyện nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lựcbên trong cũng như bên ngoài nhà trường tham gia vào các hoạt động phân luồng

HS của trung tâm

Hoạt động xây dựng kế hoạch giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân

luồng học sinh GDTX cấp THPT ở nhà trường cần có sự tham gia của các bên liênquan như: ban giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, hội đồng trường, toàn thể

GV, cha mẹ HS, chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý giáo dục cấp Bộ, cấp

Sở, cấp Phòng, các doanh nghiệp trên địa bàn, cộng đồng dân cư và các trường đại học,cao đẳng, cao đẳng nghề, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề trên địa bàn

Trung tâm GDNN – GDTX lập kế hoạch hoạt động giáo dục hướng nghiệptheo định hướng phân luồng giúp tập thể lao động, trong đó mọi người liên kết, hợptác, hỗ trợ nhau thực hiện nhiệm vụ chung, thống nhất của tập thể mình và của bảnthân mình, biết phương pháp hoạt động hoạt động nhằm thực hiện có hiệu quả mụctiêu, nhiệm vụ chương trình GDHN

Việc xây dựng kế hoạch GDHN phải căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ GDHN,xác định được khó khăn, thách thức, sẵn sàng các phương án ứng phó với nhữngdiễn biến phức tạp có thể xảy ra trong việc thực hiện nhiệm vụ, lựa chọn những

phương án tối ưu, tiết kiệm nguồn lực, tạo hiệu quả GDHN hướng theo định hướng phân luồng trong các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, đồng thời tạo điều kiện

cho nhà quản lý dễ dàng kiểm tra việc thực hiện tiến độ công việc trong thực hiệnnội dung, chương trình GDHN

1.4.3 Tổ chức các hoạt động hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân luồng học sinh

- Dựa trên kế hoạch hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo định hướng phân

luồng học sinh GDTX cấp THPT của Bộ GDĐT, Sở GDĐT, Sở Lao động thương

binh và xã hội, và kế hoạch GDHN theo định hướng phân luồng của trung tâm

GDNN-GDTX cấp huyện, các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện thực hiện tổchức các hoạt động hướng nghiệp trong trung tâm góp phần phân luồng GDTX cấpTHPT như:

- Tổ chức khảo sát xu hướng tìm hiểu nhu cầu học tập tiếp theo của GDTXcấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện để có điều chỉnh kế hoạchphân luồng GDTX cấp THPT.

- Các trung tâm GDNN-GDTX cần thực hiện tổ chức thực hiện khảo sát vềtìm hiểu về nhu cầu việc làm tiếp theo của HS trong trung tâm để nắm bắt được xuhướng lựa chọn hướng đi sau khi tốt nghiệp GDTX cấp THPT của HS Cùng với

đó, các trung tâm GDNN-GDTX tổ chức khảo sát năng lực HS để thực hiện phânloại HS theo trình độ, từ đó là cơ sở trong công tác tư vấn hướng nghiệp cho HS

- Tổ chức các hoạt động giúp HS có được kiến thức, kĩ năng cũng như thôngtin về những hướng đi (hay các luồng) mà HS có thể lựa chọn như: ngày hội hướngnghiệp và tư vấn nghề nghiệp, tư vấn chuẩn bị lựa chọn và hồ sơ thi vào các trườngđại học, cao đẳng, trung cấp phù hợp với năng lực bản thân và theo hướng chuẩnhóa, hiện đại hóa, tiếp cận với yêu cầu của người sử dụng lao động, trong các buổisinh hoạt hướng nghiệp về lựa chọn nghề nghiệp, tham quan thực tế cơ sở sản xuất,kinh doanh

- Tổ chức các hoạt động nhằm tạo mối liên kết giữa các trung tâm GDTX cấp THPT với các trường đại học, cao đẳng và trung cấp, và các doanh nghiệp,công ty, cơ sở dạy nghề ở địa phương nhằm hỗ trợ và nâng cao chất lượng hoạt động tưvấn, GDHN theo định hướng phân luồng học sinh

GDNN Tổ chức các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cha mẹ HS,cộng đồng dân cư, doanh nghiệp ở địa phương nhằm lựa chọn luồng phù hợp với nănglực, sở thích của HS gắn với nhu cầu nhân lực của địa phương

- Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực về phân luồng HSGDTX cấp THPT gồm các buổi tập huấn về nội dung, hình thức phân luồng họcsinh GDTX cấp THPT, các buổi thảo luận về kinh nghiệm phân luồng học sinhGDTX cấp THPT

- Hoạt động GDHN bao gồm các hoạt động giáo dục trong các tiết học theoquy định, phải đảm bảo đầy đủ các yếu tố, điều kiện quy định của ngành giáo dục

về thời lượng, yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ Đặc biệt quan tâm đến cáchoạt động lao động, ngoại khóa để học sinh được trải nghiệm nghề nghiệp thực tếvới vai người lao động thực thụ

- Quản lý các hoạt động học tập chính khóa và ngoại khóa trong quá trìnhGDHN cho HS nhằm trang bị kiến thức về nghề nghiệp, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảonghề, nâng cao nhận thức về vai trò, kỷ luật lao động, làm việc giúp các em hiểu rõ vềchính bản thân mình Học sinh biết mình là ai, mình đóng vai trò gì đối với với giađình và xã hội? Chọn hướng học, hướng nghề, học nghề và hành nghề gì cho mình?

Từ đó rút ra nhiệm vụ trước mắt, lâu dài của bản thân là gì? Bao gồm các nội dung:

- Nghiêm túc thực hiện các tiết học lý thuyết, thực hành, kiểm tra trên lớp cácmôn văn hóa theo khung chương trình của ngành, kế hoạch giảng dạy, phân phốichương trình, thời khóa biểu

1.4.4 Chỉ đạo các lực lượng thực hiện kế hoạch GDHN theo định hướng phân luồng học sinh

Giáo dục hướng nghiệp cho HS là việc làm thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi vàcủa mọi thành phần trong xã hội Cần sự quan tâm phối hợp giữa gia đình, nhàtrường và XH Sự kết hợp hài hòa theo quy định phải có kế hoạch, có mục đích, cótính kỷ luật, có tổ chức, và có sự thống nhất từ nhà trường đến gia đình và xã hội.Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện chỉ đạo GV tư vấn định hướng chocác em thấy được trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay đã mở ra cho mọi ngườinhiều cơ hội về việc làm và thu nhập, xong cũng bộc lộ nhiều khó khăn thách thức,nhất là ở các vùng quê, làng xã trên địa bàn đang rất cần những người cán bộ cótrình độ, năng lực, tâm huyết cống hiến cho quê hương, địa phương mình

Các lực lượng liên quan đến hoạt động GDHN gồm: Phòng giáo dục phổ

thông (Sở GD&ĐT), chi bộ Đảng, giám đốc trung tâm, các phó giám đốc, tổ trưởng

tổ hướng nghiệp dạy nghề, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên dạy nghề phổ thông,giáo viên dạy các môn văn hóa, các đoàn thể trung tâm (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,Công đoàn, Hội chữ thập đỏ, Hội Thanh niên, Hội cha mẹ HS), HS, PHHS, các nhàtrường, tổ chức, đơn vị liên kết, công ty, doanh nghiệp, làng nghề, chính quyền địaphương, các doanh nghiệp các trường đại học, cao đẳng

Nhà trường đóng vai trò chủ yếu thực hiện giáo dục hướng nghiệp cho họcsinh vì vậy cần xây dựng kế hoạch cụ thể, xây dựng nội dung chương trình phù hợp,

tổ chức thực hiện một cách tỉ mỉ, khoa học, đánh giá kết quả đạt được và điều chỉnhnếu cần

Quyết định cuối cùng trong việc lựa chọn nghề là chính học sinh Để cónhững lựa chọn đúng và chính xác nhất thì các em cần phải được cung cấp đầy đủthông tin về thị trường lao động của các địa phương và cả nước về các ngành nghềtrong xã hội, yêu cầu của từng ngành nghề, sự phát triển kinh tế xã hội của địaphương và cả nước Các em cũng cần có những hiểu biết nhất định về năng lực, sởtrường của bản thân để lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai một cách phù hợp nhất.Giám đốc trung tâm xây dựng kế hoạch GDHN phù hợp với đặc điểm tình hìnhtrung tâm GDNN-GDTX cấp huyện trong đó có sự tham gia của các lực lượng giáodục trong và ngoài trung tâm; tổ chức phân công nhiệm vụ cụ thể cho các lực lượngtham gia; khai thác tối đa nguồn lực cơ sở vật chất, trang thiết bị của trung tâm; huyđộng sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục bên ngoài đặc biệt là các doanh nghiệp.Giám đốc trung tâm cũng cần có những buổi tập huấn hướng dẫn, động viêncán bộ, giáo viên, các lực lượng tham gia hoàn thành mục tiêu GDHN với vị trí vaitrò của mình

Cuối cùng, giám đốc trung tâm giám sát các lực lượng tham gia GDHN, đánhgiá mức độ tác động của các lực lượng đến hoạt động GDHN để có sự điều chỉnhphù hợp với bối cảnh và tình hình thực tế của địa phương, kịp thời

- Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện chỉ đạo thực hiện mục tiêu phânluồng học sinh GDTX cấp THPT Nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu này, các đơn

vị, địa phương đang chủ động tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tuyển sinh học nghềvới đối tượng GDTX cấp THPT tốt nghiệp THPT

Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện chỉ đạo thực hiện nội dungphân luồng học sinh GDTX cấp THPT, có thể đi vào các luồng sau: Học tiếp lênĐại học; cao đẳng, học nghề hoặc trung cấp; tham gia vào thị trường lao động…

Dựa trên nhu cầu nguồn nhân lực, nhu cầu việc làm, các địa phương xâydựng các chỉ tiêu đào tạo phù hợp cho từng luồng Với việc giảm chỉ tiêu đầu vàocủa luồng học sinh GDTX cấp THPT, tăng chỉ tiêu cho các luồng còn lại như trungcấp chuyên nghiệp, các trường cao đẳng nghề, các công ty, doanh nghiệp,… Trungtâm GDNN - GDTX cấp huyện sẽ làm cho lượng HS được phân bổ theo như mụctiêu phân luồng đã đề ra

Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện chỉ đạo thực hiện các hìnhthức phân luồng học sinh GDTX cấp THPT

Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện chỉ đạo phối hợp các lựclượng trong và ngoài nhà trường thực hiện phân luồng học sinh GDTX cấp THPT

Giám đốc trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện hướng dẫn và chỉ đạo các lựclượng thực hiện kế hoạch phân luồng học sinh GDTX cấp THPT

Quản lý hoạt động giảng dạy GDHN là tổ chức các hoạt động giáo dục toàndiện nói chung, giảng dạy hướng nghiệp, giảng dạy NPT và các hoạt động giáo dụckhác trong và ngoài nhà trường, chính khóa hay ngoại khóa phù hợp với các điềukiện khách quan và chủ quan của nhà trường đảm bảo đúng mục tiêu, kế hoạch

Hoạt động giảng dạy GDHN của giáo viên và các lực lượng khác tham giaphải được thực hiện theo kế hoạch, các quy định của ngành giáo dục, đảm bảo cácnguyên tắc bộ môn và đặc biệt phải xác định được chuỗi các đối tượng, thành phầncùng tham gia hoạt động GDHN của đơn vị Nhiệm vụ của nhà quản lý là làm cho

kế hoạch đi vào thực tiễn hoạt động một cách hiệu quả nhất, gắn kết chặt chẽ cáclực lượng tham gia giáo dục cùng hướng vào hoàn thành kế hoạch đã đặt ra

Quản lý hoạt động giảng dạy GDHN nhằm nâng cao năng lực nhận thứcnghề nghiệp cho học sinh GDTX cấp THPT ở các trung tâm GDNN-GDTX cấphuyện, phù hợp với trình độ phát triển tâm lý và lứa tuổi Giám đốc trung tâm cầntriển khai đến CBQL, GV làm công tác hướng nghiệp giúp cho HS hiểu rằng thếgiới nghề nghiệp vô cùng đa dạng và phong phú, luôn phát triển, biến động về cả sốlượng và yêu cầu nghề nghiệp theo sự phát triển của kinh tế xã hội

Hoạt động giảng dạy GDHN trước hết và trực tiếp được giao cho các giáoviên (giáo viên giảng dạy nghề phổ thông, giáo viên dạy văn hóa, giáo viên chủnhiệm, giáo viên làm công tác quản lý, tuyển sinh, tuyên truyền ), ngoài ra hoạtđộng giảng dạy GDHN còn ảnh hưởng và chịu sự tác động về giáo dục từ mọi cánhân, tập thể, ngành nghề, thành phần kinh tế trong xã hội, từ gia đình, người thân,làng nghề, công ty, doanh nghiệp, đến xu thế xã hội Do đó, trong thời kỳ hội nhập,hoạt động GDHN nói chung và hoạt động giảng dạy hướng nghiệp nói riêng rất cần

sự tham gia cộng đồng trách nhiệm của mọi cá nhân, tập thể, tổ chức, cơ quan đơn

vị vì mục tiêu chung là sự phân công hợp lý lao động xã hội đảm bảo công bằng,khách quan, khoa học, phát triển và văn minh

- Để hoạt động GDHN trong trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện đạt hiệuquả thì cần tổ chức cho học sinh học tập, làm quen với một số nghề phổ biến trong

xã hội và các nghề truyền thống của địa phương: Tạo điều kiện thuận lợi để họcsinh được trực tiếp tham gia vào hoạt động XH nhằm bước đầu hình thành năng lựcthích ứng nghề cho học sinh nhiệm vụ cơ bản của trung tâm GDNN – GDTX khôngphải là đào tạo nghề cho học sinh (ngoại trừ một số nghề phổ thông được đưa vàotrong chương trình giảng dạy của các trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện và dạynghề như nghề Điện dân dụng; nghề Làm vườn; nghề Tin học văn phòng,…) mà chỉ

là khâu chuẩn bị những cơ sở cần thiết về tri thức, kĩ năng, phẩm chất, thái độ chocác em bước vào thị trường lao động xã hội

- Giáo dục hướng nghiệp còn là việc giúp HS có được năng lực thích ứng linhhoạt với sự phát triển, biến đổi không ngừng của các ngành nghề trong xã hội hiệnđại Đồng thời khi đã lựa chọn một nghề cụ thể rồi thì các em cần hiểu rõ yêu cầuđặc thù của nghề: thao tác, kỹ năng nghề nghiệp, an toàn lao động, sự sáng tạo, cảitiến kỹ thuật của nghề để khi vận dụng vào thực tiễn các em không bị bỡ ngỡ

- Thực hiện xã hội hoá GDHN nhờ việc phối hợp, liên kết với các tổ chức, các

cơ sở sản xuất, công ty, doanh nghiệp, làng nghề trong các thành phần kinh tế xãhội: Khi có được mối liên hệ chặt chẽ này trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện mới

có đủ nhân lực, vật lực, tài lực cùng môi trường thực tế để giúp cho HS định hướngnghề nghiệp theo định hướng phân luồng tốt nhất Đặc biệt trong nền kinh tế thịtrường như hiện nay bên cạnh những khó khăn thì nó cũng tạo ra sự thuận lợi để HS