ĐỂ HỌC TỐT NGỮ VĂN 10 KẾT NỐI KÌ 1

* SAU KHI ĐỌC: Câu 1 trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1: Thời gian Chưa có vũ trụ, chưa có muôn vật và loài người Không gian Trời đất chỉ là một đám hỗn độn tối tăm và lạnh lẽo Nhân vật

BÀI 1: SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ

SOẠN BÀI: TRI THỨC NGỮ VĂN ( trang 9 )

1 Cốt truyện

- Cốt truyện trong tác phẩm tự sự (thần thoại, sử thi, cổ tích, truyện ngắn, tiểu thuyết, ) và kịch được tạo nên bởi sự kiện (hoặc chuỗi sự kiện) Sự kiện là sự việc, biến cốdẫn đến những thay đổi mang tính bước ngoặt trong thế giới nghệ thuật hoặc bộc lộnhững ý nghĩa nhất định với nhân vật hay người đọc – điều chưa được họ nhận thấycho đến khi nó xảy ra

2 Truyện kể

- Sự kiện trong cốt truyện được triển khai hoặc liên kết với nhau theo một mạch kểnhất định Mạch kể này thống nhất với hệ thống chi tiết và lời văn nghệ thuật (baogồm các thành phần lời kể, lời tả, lời bình luận, ) tạo thành truyện kể

3 Người kể chuyện

- Truyện kể chỉ tồn tại khi có người kể chuyện Trong nhiều loại hình tự sự dân gian,người kể chuyện có thể là người trực tiếp diễn xướng để kể lại câu chuyện cho côngchúng Trong tự sự của văn học viết, người kể chuyện là “vai” hay “đại diện”

mà nhà văn tạo ra để thay mình thực hiện việc kể chuyện

- Nhờ người kể chuyện, người đọc được dẫn dắt vào thế giới nghệ thuật của truyện

Kể để tri nhận về nhân vật, sự kiện, không gian, thời gian, Người kể chuyện cũngkhơi dậy ở người đọc những suy tư về ý nghĩa mà truyện kể có thể gợi ra

4 Nhân vật

- Nhân vật là con người cụ thể được khắc họa trong tác phẩm văn học bằng các biệnpháp nghệ thuật Cũng có những trường hợp nhân vật trong tác phẩm văn học là thầnlinh, loài vật, đồ vật, nhưng khi ấy, chúng vẫn đại diện cho những tính cách, tâm

lí, ý chí hay khát vọng của con người Nhân vật là phương tiện để văn học khám phá

và cắt nghĩa về con người

5 Thần thoại:

- Thần thoại là thể loại truyện kể xa xưa nhất, thể hiện quan niệm về vũ trụ và khát

vọng chinh phục thế giới tự nhiên của con người thời nguyên thuỷ Căn cứ vào chủ

đề, có thể chia thần thoại thành hai nhóm: thần thoại kể về nguồn gốc vũ trụ vàmuôn loài (thần thoại suy nguyên); thần thoại kể về cuộc chinh phục thiên nhiên vàsáng tạo văn hoá (thần thoại sáng tạo) Ra đời trong “tuổi ấu thơ” của loài người nênthần thoại mang tính nguyên hợp: chứa đựng các yếu tố nghệ thuật, tôn giáo, triếthọc, lịch sử, Vì vậy, thần thoại có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc lưu giữ disản văn hoá nguyên thuỷ của cộng đồng

- Thần thoại thường có cốt truyện đơn giản: có thể là cốt truyện đơn tuyến, tập trungvào một nhân vật hoặc là một tổ hợp nhiều cốt truyện đơn (tạo thành một “hệ thầnthoại”) Nhân vật chính của thần thoại là các vị thần, hoặc những con người cónguồn gốc thần linh, có năng lực siêu nhiên nên có thể được miêu tả với hình dạngkhổng lồ, hoặc với sức mạnh phi thường Chức năng của nhân vật trong thần thoại

là cắt nghĩa, lí giải các hiện tượng tự nhiên và đời sống xã hội, thể hiện niềm tin củacon người cổ sơ cũng như những khát vọng tinh thần có ý nghĩa lâu dài của nhânloại Câu chuyện trong thần thoại gắn liền với thời gian phiếm chỉ, mang tính ước lệ

và không gian vũ trụ với nhiều cõi khác nhau Lối tư duy hồn nhiên, chất phác, trítưởng tượng bay bổng, lãng mạn đã làm nên sức cuốn hút và sức sống lâu bền chothần thoại

SOẠN BÀI: TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI

*

TRƯỚC KHI ĐỌC:

Câu hỏi (trang 11 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Truyện: thần thoại Hy Lạp, Sơn Tinh Thuỷ Tinh, Con Rồng cháu Tiên, Thần KimQuy, Thần trụ trời, thần núi Tản Viên, Nữ Oa vá trời,

- Phim: Cuộc chiến của các vị thần (thần thoại Ấn Độ), Đông phương thần Oa(Trung Quốc), truyền thuyết Thánh Gióng (Việt Nam),

- Điều làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm là những yếu tố kì ảo vô cùng đặc biệt, conngười thường có siêu năng lực làm những điều phi thường, nội dung tác phẩm kì thú,lôi cuốn bạn đọc

*

ĐỌC VĂN BẢN:

1 Chú ý các chi tiết mở đầu câu chuyện

- Chưa có vũ trụ, muôn vật và loài người

- Trời đất hỗn độn, tăm tối, lạnh lẽo

2 Hình dung vóc dáng và những hành động của thần Trụ Trời

- Vóc dáng: Một ông thần thân thể to lớn, chân bước một bước từ tỉnh này qua tỉnh

nọ, đỉnh núi này sang đỉnh núi kia

- Hành động: đứng dậy dùng đầu đội trời lên rồi đào đất, đá thành cái cột vừa to vừacao để chống trời

3 Có những vị thần nào được liệt kê trong bài vè?

- Thần đếm cát, thần tát biển, thần kể sao, thần đào sông,thần trồng cây, thần xây rú,thần trụ trời

4 Chú ý các chi tiết miêu tả công việc và “tính khí” của thần Sét

- Công việc: thi hành luật pháp ở trần gian, thần có một lưỡi búa, khi xử án kẻ nào

dù là người, là vật, là cây cỏ thì thần tự mình nhảy xuống tận nơi trỏ ngọn cờ vàođầu tội nhân rồi dùng lưỡi búa bổ xuống đầu Có khi xong việc thần không manglưỡi búa lên theo mà quẳng luôn tại đó Thần thường ngủ về mùa đông, vào thánghai, ba mới dậy làm việc

- Tính khí: rất nóng nảy, hễ Ngọc Hoàng sai là đi ngay, hễ thấy là đánh liền cho nêncũng có lúc làm cho người, vật chết oan

5 Chú ý hình dạng và hoạt động của thần Gió

- Hình dạng: kì quặc, không có đầu, bảo bối của thần là một thứ quạt màu nhiệm

- Hoạt động: làm gió nhỏ hay bão lớn, lâu hay mau tuỳ theo lệnh Ngọc Hoàng ThầnGió phối hợp với thần Mưa, có khi cả thần Sét là những lúc đáng sợ nhất Những lúcthần xuống hạ giới đi chơi vào những buổi tối trời là lúc giữa đồng bằng tự nhiên nổilên trận gió xoay, dân gian thường gọi là thần Cụt Đầu

6 Mục đích của việc tạo ra nhân vật đứa con thần Gió là gì?

- Nhằm giải thích hiện tượng gió và lí giải sự xuất hiện của cây ngải tướng quân Đó

là do con thần Gió hoá thành khi phải chịu hình phạt của Ngọc Hoàng

*TRONG KHI ĐỌC :

Nội dung chính

Văn bản “Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới” đã lý giải về sự hình thànhcủa thế giới tự nhiên thông qua các vị thần Mỗi vị thần có một quyền năng đặc biệt,đảm bảo sự sống cho trái đất Truyện về các vị thần đã phản ánh quan niệm nhậnthức của con người thời cổ về thế giới xung quanh và thể hiện khao khát chinh phục

tự nhiên

*

SAU KHI ĐỌC:

Câu 1 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

Thời gian Chưa có vũ trụ, chưa có muôn vật và loài người

Không gian Trời đất chỉ là một đám hỗn độn tối tăm và lạnh lẽo

Nhân vật

Thần trụ trời – mộtông thần thân thể tolớn không biết baonhiêu mà kể

Thần Sét – có danhhiệu là Thiên Lôi, ôngSấm

Thần Gió – hìnhdạng kì quặc, khôngđầu

chính

Thần ở trong đám mờmịt hỗn độn khôngbiết đã từ bao lâu,bỗng đứng dậy dùngđầu đội trời lên rồiđào đất, đá đắp thành

Thần bị bắt nằm immột nơi không cựaquậy, con gà của NgọcHoàng được lệnh thỉnhthoảng lại mổ một cáilàm cho thần đau nhói

Thần Gió có đứa connghịch ngợm Khi hạgiới mất mùa đóikhổ, người chồng đi

xa xin được bát gạo

về nấu cho vợ nhưng

một cái cột vừa to vừacao để chống trời

nhưng không làm gìđược

bị con thần Gió quạt

tứ tung văng xuống

ao

Câu 2 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Nhân vật chính: thần Trụ Trời, thần Sét, thần Gió => đều là những vị thần sáng tạothế giới

- Nội dung: lí giải về sự hình thành của bầu trời, mặt đất, của sấm sét và gió

Câu 3 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Thần Trụ Trời, thần Gió, thần Sét đều có ngoại hình kì lạ khác thường, tính khímạnh mẽ, nóng nảy, nghịch ngợm

- Sự tưởng tượng về các vị thần dựa trên những đặc điểm của những hiện tượng tựnhiên mà con người cần lý giải

+Bầu trời rộng lớn => Thần Trụ Trời có thân thể to lớn

+Sét là những tia nhỏ, âm thanh lớn => thần Sét có mặt mũi rất nanh ác, tiếng quáttháo rất dữ dội

+ Gió không có hình thù rõ ràng => thần Gió có hình dạng kì quặc, không có đầu

Câu 4 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

án kẻ nào dù là

Làm gió nhỏ hay bão lớn, lâuhay mau tuỳ theo lệnh NgọcHoàng Thần Gió phối hợpvới thần Mưa, có khi cả thần

đầu đội trời lên rồi

Sét là những lúc đáng sợnhất Những lúc thần xuống

hạ giới đi chơi vào nhữngbuổi tối trời là lúc giữa đồngbằng tự nhiên nổi lên trận gióxoay, dân gian thường gọi làthần Cụt Đầu

Lí giải hiện tượng gió và sựxuất hiện của cây ngải gió

Câu 5 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Con người nhận thức thế giới tự nhiên vô cùng bí ẩn, có những năng lực kì lạkhông thể giải thích Vì vậy, họ tạo ra hình tượng các vị thần để lí giải tất cả nhữnghiện tượng tự nhiên xảy ra xung quanh

- Họ gửi gắm vào các hình tượng thần linh khát vọng khám phá, giải thích và chinhphục tự nhiên

Câu 6 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Cách xây dựng các nhân vật thần linh đều mang một ngoại hình đặc biệt, khácthường, một sức mạnh siêu nhiên thần bí

- Tình cảm của người xưa đối với thế giới tự nhiên: tôn sùng, kính trọng

Câu 7 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- HS có thể đưa ra nhiều cách lí giải, sau đây là một gợi ý

- Trong cuộc sống hiện đại, mọi hiện tượng tự nhiên đều có thể lí giải bằng kiến thứckhoa học Tuy nhiên, cuộc sống vô cùng rộng lớn và còn những điều bí ẩn mà conngười không thể khám phá hết, vì vậy, niềm tin thiêng liêng về một thế giới mà ở đóvạn vật đều có linh hồn vẫn còn sức hấp dẫn cho đến hiện tại Việc con người cóniềm tin tín ngưỡng, tin vào những vị Thần Phật chính là điển hình cho thấy ngàynay, chúng ta vẫn luôn có niềm tin vào thế giới linh thiêng

 Nữ Oa là vị thần sinh ra loài người Con cháu bà sống trong cõi thế gian bình yên

vô sự thì bỗng một hôm Thủy Thần, Cung Công và Hỏa Thần, Chúc Dung gây sựđánh nhau rất dữ dội Hậu quả khiến cây cột chống Trời gẫy gập xuống, một góc trời

bị sụt lở gây ra tai họa khủng khiếp cho loài người Nữ Oa đau lòng khi thấy concháu sống trong cảnh tối tăm khổ ải đã không quản khó khăn, vất vả, ngày đêm mộtmình hì hục khuôn đất, đội đá ở khắp nơi về để vá trời cho bằng được, kịp cứu đàncon Bà chọn đá ngũ sắc, chất lên thành núi, đốt lửa luyện đá thành keo rồi lần lượt

vá hết các vết thủng trên vòm trời Từ đó, con người sống dưới vòm trời trong xanh,điểm mây ngũ sắc, không còn lo trời sập, không sợ nước lũ và các loài ác thú, chăm

lo làm ăn, bốn mùa no đủ, vui tươi

SOẠN BÀI: TẢN VIÊN TỪ PHÁN SỰ LỤC (Chuyện chức phán sự đền Tản Viên Nguyễn Dữ )

-* TRƯỚC KHI ĐỌC:

Câu hỏi (SGK trang 15 Ngữ văn 10 Tập 1):

- Truyện có những yếu tố kì ảo luôn có sức hấp dẫn bạn đọc bởi nó khiến chúng ta

tò mò, bị lôi cuốn bởi những điều không có thực đó

Câu hỏi (SGK trang 15 Ngữ văn 10 Tập 1):

- Trước những sự việc bất công, tôi cảm thấy vô cùng bất bình và tức giận Tôi mongmuốn mình có thể đứng ra giải quyết, giúp đỡ người chịu khổ và trừng phạt kẻ gây

ra những trái ngang cho người khác

* TRONG KHI ĐỌC:

1 Chú ý lời giới thiệu về nhân vật Tử Văn

- Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng đất Lạng Giang Chàng vốnkhảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc vẫn khen làmột người cương trực

2 Tử Văn có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi nghe câu chuyện của Thổ Công?

- Tử Văn kinh ngạc khi nghe câu chuyện của Thổ Công và hỏi rõ ngọn ngành, sẵnsàng đòi lại công bằng cho Thổ Công

3 Dự đoán kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn dưới cõi âm

- Dự đoán: Tử Văn tố cáo tên tướng bại trận của Bắc triều với Diêm Vương và thắngkiện

4 Sự việc nào có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử án?

- Tử Văn xin tư giấy đến đền Tản Viên để hỏi

5 Diễn biến và kết của cuộc đấu tranh của Tử Văn có giống như suy đoán của bạnkhông?

- Giống Vì cuối cùng Tử Văn đã chiến thắng, lấy lại được công bằng cho Thổ công

6 Vì sao Tử Văn đồng ý nhận chức Phán sự đền Tản Viên?

- Tử Văn nhận chức Phán sự vì muốn trở thành một vị quan chính nghĩa, xét xử côngbằng những vụ án của nhân dân, để kẻ ác không lộng hành, người tốt không chịukhổ

7 Ai là người đưa ra lời bình? Nội dung chính của lời bình là gì?

- Người đưa ra lời bình là tác giả Nguyễn Dữ

- Nội dung chính: Ca ngợi bản lĩnh chính trực, dũng cảm, dám chống lại cái xấu, bảo

vệ cái tốt của Ngô Tử Văn, đồng thời thể hiện niềm tin về lẽ công bằng ở đời

* SAU KHI ĐỌC:

Nội dung chính: “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” của Nguyễn Dữ đề caotinh thần khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác, diệt trừ cho dâncủa Ngô Tử Văn, đồng thời thể hiện niềm tin vào công lý, cái chính nghĩa nhất định

sẽ chiến thắng cái phi nghĩa

* Trả lời câu hỏi sau khi đọc

Câu 1 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Người kể chuyện là tác giả Nguyễn Dữ

- Những lười kể giúp hình dung về tính cách của nhân vật Tử Văn: Chàng vốn khảngkhái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc vẫn khen là mộtngười cương trực

Câu 2 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

+ Trước Diêm Vương, Tử Văn đã tố cáo tên hung thần, bắt hắn phải chịu tội, yêu cầuxin tư giấy đến đền Tản Viên để làm chứng

+ Tên tướng bị Diêm Vương trừng phạt, Tử Văn được thưởng và trở về trần gian.+ Tử Văn mất và nhận chức phán sự ở đền Tản Viên

- Các sự kiện được kể theo trình tự thời gian

Câu 3 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Diễn biến câu chuyện xử án: Tử Văn bị đưa xuống Âm Phủ, Diêm Vương xét xửđịnh tội Ngô Tử Văn và người đội mũ trụ cãi cọ mãi không phân phải trái Vì vậy,

Tử Văn yêu cầu xin giấy tư đền ở Tản Viên để làm chứng khiến tên đội mũ trụ sợhãi, nói khéo tha tội Tử Văn Diêm Vương sai người đến Tản Viên chứng thực, nhận

ra viên tướng kia nói dối liền xử phạt, bỏ vào ngục Cửu U, còn Tử Văn được thưởng

và trở về trần gian

- Yếu tố đóng vai trò quyết định cho chiến thắng của Tử Văn: thái độ cương quyết,khẳng khái của Ngô Tử Văn khiến Diêm Vương phải sai người đến đền Tản Viên đểlấy chứng thực

Câu 4 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Nhân vật Tử Văn được khắc hoạ chủ yếu qua lời nói và hành động

+Tử Văn rất tức giận, một hôm tắm gội sạch sẽ, khấn trời rồi châm lửa đốt đền

=> Những hành động của Ngô Tử Văn rất cương quyết, có tính toán, chủ động,không phải sự bộc phát, cho thấy ý chí mạnh mẽ, quyết tâm diệt trừ cái xấu

+ Khi nghe tên tướng đe doạ, Tử Văn ngồi ngất ngưởng tự nhiên => thái độ ngangtàng, bất khuất, không e sợ trước cái xấu, cái ác

+ Câu nói: “Ngô Soạn này là một kẻ sĩ ngay thẳng ở trần gian, có tội lỗi gì xin bảocho, không nên bắt phải chết một cách oan uổng” => Tinh thần khẳng khái, tự tin,dám làm dám chịu, không cúi đầu trước cái xấu cái ác của Ngô Tự Văn

- Nhân vật Ngô Tử Văn là một người dũng cảm, cương trực, khẳng khái, luôn sẵnsàng đấu tranh bảo vệ cái ác và diệt trừ cái xấu

Câu 5 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Tác giả nhấn mạnh người ở hiền gặp lành và sẽ được đền đáp xứng đáng Ngô TửVăn với việc làm chính nghĩa của mình đã nhận được phần thưởng xứng đáng, bất tử

và để lại tiếng thơm muôn đời

Câu 6 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Thế giới thần linh, ma quỷ trong câu chuyện đã thể hiện suy nghĩ của tác giả “trầnsao âm vậy”, làm nổi bật giá trị hiện thực của tác phẩm Những lời nói của Tử Vănvới Thổ Công, lời nói của Diêm Vương đã phản ánh hiện thực chốn quan trường:những người có tài năng phải lánh đục về trong, còn những kẻ có chức có quyền thìcấu kết hại dân Ngoài ra, tác phẩm còn phản ánh hiện thực cuộc sống đầy bất công,khổ cực đối với những con người thấp cổ bé họng trong xã hội

Câu 7 (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Quan niệm về kẻ sĩ: Kẻ sĩ không nên kiêng sợ sự cứng cỏi

- Đồng tình với quan niệm đó Vì kẻ sĩ là những người tri thức, có hiểu biết, vì vậykhông nên vì bất cứ khó khăn gì mà nản lòng, bỏ cuộc Câu nói đề cao phẩm chấtkiên quyết hành động, con người cần phải bản lĩnh, dám nghĩ dám làm, dám đươngđầu với khó khăn thử thách

* KẾT NỐI ĐỌC- VIẾT: Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích một yếu tố làm nên sức hấp dẫn của câu chuyện trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên.

SOẠN BÀI: CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ- NGUYỄN TUÂN

* TRƯỚC KHI ĐỌC:

Câu hỏi (trang 20 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Tác phẩm viết về cuộc đời của người tử tù và tài viết chữ của người đó

* TRONG KHI ĐỌC:

1 Tóm tắt nội dung cuộc trò chuyện giữa nhân vật quản ngục và thầy thơ lại

- Viên quản ngục nhận được phiến trát có ghi tên sáu tên tù án chém, trong đó cóHuấn Cao – người được khen tài viết chữ rất nhanh và đẹp Viên quản ngục bảo thầythơ lại quét dọn lại cái buồng trong cùng để cầm giữ Huấn Cao Quản ngục và thơ lạicảm thấy tiếc một người nhiều tài như Huấn Cao lại phải chết

2 Chú ý các chi tiết cho biết ngoại hình, suy nghĩ, lời nói, sở thích, môi trường sốngcủa quản ngục và những câu văn khái quát được tính cách nhân vật này

Đặc điểm Chi tiết / câu văn

Ngoại hình Người ngồi đấy, đầu đã điểm hoa râm, râu đã ngả màu

Suy nghĩ Những đường nhăn nheo của một bộ mặt tư lự bây giờ biến mất hẳn,

chỉ còn là mặt nước ao xuân, bằng lặng, kín đáo và êm nhẹ

Lời nói Có lẽ lão bát này cũng là một người khá đây Có lẽ hắn cũng như

mình Chọn nhầm nghề mất rồi Một kẻ biết kính mến khí phách, một

kẻ biết tiếc, biết trọng người tài, hẳn không phải kẻ xấu hay là vôtình Ta muốn biệt đãi ông Huấn Cao, ta muốn cho ông ta đỡ cựctrong những ngày cuối cùng còn lại, nhưng chỉ sợ tên bát phẩm thơlại này đem cáo giác với quan trên thì khó mà ở yên Để mai ta dò ý

tứ hắn lần nữa xem sao rồi sẽ liệu”

Sở thích Kính mến khí phách, biết trọng người tài

Môi trường

sống

Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc

Tính cách Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc,

tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay củaviên coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bảnđàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ

3 Theo bạn, viên quản ngục sẽ đối xử với Huấn Cao như thế nào? Chi tiết nào ởphần (1) có thể khiến bạn suy đoán như vậy.

- Viên Quản ngục sẽ đối xử tốt với Huấn Cao, dành cho Huấn Cao những biệt đãiriêng

- Chi tiết:

+Yêu cầu thầy thơ lại dọn dẹp phòng giam cuối cùng

+Lời nói thể hiện ý muốn dò hỏi ý tứ thầy thơ lại để có thể biệt đãi Huấn Cao màkhông bị phát giác

4 Hình dung hoàn cảnh của cuộc gặp gỡ giữa quản ngục và Huấn Cao

- Huấn Cao và Viên quản ngục gặp nhau trong ngục tù Huấn Cao xuất hiện với tưthế hiên ngang, bất khuất, lạnh lùng Viên quản ngục hiền lành, lòng kiêng nể cố giữkín đáo mà đã rõ quá rồi

5 Huấn Cao đã tiếp nhận sự "biệt đãi” của quản ngục như thế nào?

- Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cáihứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm Tuy nhiên, khi quản ngục ngỏ ý muốn chu cấpthêm, Huấn Cao khẳng khái trả lời, mong muốn quản ngục không đặt chân vào đây

6 Dự đoán xem Huấn Cao có bằng lòng cho chữ viên quản ngục không?

- Huấn Cao có bằng lòng cho chữ quản ngục

7 Lưu ý các chi tiết được tác giả sử dụng để dựng cảnh cho chữ

Thời gian Buổi đêm, trước ngày Huấn Cao bị đưa ra pháp trường

Không gian Trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện tổ rập, đất

bừa bãi phân chuột phân gián

Con người Người cho chữ Người nhận chữ

Lời nói Ở đây lẫn lộn Ta khuyên thầy Kẻ mê muội này xin bái lĩnh

quản nên thay chốn ở đi

Cử chỉ,

Hành động

Đậm tô những nét chữ trên tấmlụa trắng tinh

Khúm múm cất những đồng tiền kẽmđánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa

Cảm động, vái người tù một vái, chắptay nói một câu mà nước mắt rỉ vào

kẽ miệng làm cho nghẹn ngào

8 Nhân vật Huấn Cao khuyên quản ngục điều gì? Quản ngục có thái độ như thế nàotrước lời khuyên đó?

- Huấn Cao khuyên: quản ngục nên thay chốn ở, nên tìm về nhà quê mà ở, thoát cáinghề này rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ

- Thái độ quản ngục: Cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà nướcmắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào

9 Nội dung câu chuyện được kể có giống với suy đoán của bạn lúc mới đọc nhan đềtác phẩm hay không

- Nội dung câu chuyện giống với dự đoán: cuộc đời người tử tù và tài viết chữ củangười đó

*

SAU KHI ĐỌC : Nội dung chính

Truyện ngắn “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân đã khắc hoạ thành cônghình tượng Huấn Cao – một con người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khí pháchhiên ngang, bất khuất Qua đó, nhà văn thể hiện quan niệm về cái đẹp, khẳng định sựbất tử của cái đẹp và bộc lộ thầm kín tấm lòng yêu nước

* Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc

Câu 1 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Cuộc gặp gỡ đầy éo le giữa Huấn Cao – một người tài hoa, khí phách, đấu tranh đểlật đổ xã hội hiện hành và viên quan ngục – một người yêu cái đẹp nhưng lại đạidiện cho cái xã hội mà người kia muốn lật đổ

Câu 2 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Lời về nhân vật quản ngục là của Nguyễn Tuân Nó giúp người đọc cảm thấy viênquan ngục có những đặc điểm khác với cách mà người ta tưởng tượng là một kẻ đạidiện cho xã hội cầm quyền Viên quản ngục là một người hiền lành, nhân hậu, biếtyêu và thưởng thức cái đẹp, là một “thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn

mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”

Câu 3 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Sự kiện thầy thơ lại gặp Huấn Cao, kể rõ sự tình và nỗi lòng của quản ngục

- Sau sự kiện ấy, Huấn Cao đã có cảm tình hơn với viên quản ngục và trân trọng tấmlòng biệt nhỡn liên tài của ông, đồng ý viết chữ tặng viên quản ngục

Câu 4 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Những chi tiết tiêu biểu cho thấy tính cách nhân vật Huấn Cao

+ Huấn Cao lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thành gôngxuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái

+ Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cáihứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm

+ Huấn Cao trả lời quản ngục: “Ta chỉ muốn một điều là nhà ngươi đừng đặt chânvào đây”

+ Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô neys chữ trên tấm lụatrắng tinh căng phẳng trên mảnh ván

+ Huấn Cao khuyên quản ngục: “Ở đây lẫn lộn ta khuyên thầy Quản nên thay chốn

ở đi Thầy nên tìm về quê nhà mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã rồihãy nghĩ đến chuyện chơi chữ.”

- Đặc điểm tính cách: Huấn Cao là một con người tài hoa, có cái tâm trong sáng vàkhí phách hiên ngang, bất khuất

Câu 5 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Cảnh cho chữ là một cảnh tượng xưa nay chưa từng có bởi nó xuất hiện trong hoàncảnh vô cùng đặc biệt:

+ Thời gian: Đêm khuya-Ngày cuối cùng trước khi Huấn Cao bị tử hình

+ Không gian: Buồng giam chật hẹp, bẩn thỉu, ẩm ướt

Mùi thơm của nghiên mực >< mùi hôi hám, ấm mốc của căn buồng giam

→ Thời gian và không gian cho chữ xưa nay chưa từng có khi cái đẹp lại được sángtạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn ; thiên lương cao cả lại toả sáng ở chính cái nơi màbóng tối và cái ác đang ngự trị

+ Sự đối lập về hoàn cảnh giữa 2 con người

-Người cầm đầu chống lại triều đình

-Mất tự do về thể xác nhưng tự do

trong tâm hồn

-Cổ đeo gông, chân vướng xiềng đang

tô đậm những nét chữ trên nền lụa trắng

-Khúm núm,run run,kính cẩn,vái lạy

+ Tuy đối lập về hoàn cảnh nhưng họ lại là những con người đồng điệu về tính cách

Đó là sự đồng điệu giữa một con người tài hoa tạo ra cái đẹp và một người tiếpnhận,yêu và say mê cái đẹp Trên bình diện xã hội,họ có thể đối lập nhau nhưng trênbình diện nghệ thuật, họ là tri kỉ, đều là những con người yêu và say mê cái đẹp

=> Hoàn cảnh cho chữ độc lập cùng những tương đồng, đối lập trong con người đãtạo nên một cảnh cho chữ “xưa nay chưa từng có”

Câu 6 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

+ Người ra chỉ có thể thưởng thức cái đẹp khi tâm hồn mình trong sáng

+ Người thưởng thức chữ không chỉ thưởng thức bằng thị giác mà còn bằng cả tâmhồn

+ Cái đẹp sẽ vươn lên và chiến thắng được cái ác

Câu 7 (trang 27 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Tử Văn và Huấn Cao đều là những con người mang trong mình một thái độ

“ngông” “Ngông” ở đây không phải “ngông ngênh” mà là thái độ hiên ngang, bấtkhuất, đầy bản lĩnh, không bao giờ đầu hàng trước cái xấu, cái ác, luôn đấu tranh bảo

vệ chính nghĩa

*

KẾT NỐI ĐỌC- VIẾT:

Bài tập (trang 27) : Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích một yếu tố nghệ

thuật đặc sắc trong truyện ngắn Chữ người tử tù.

Tham khảo

Cảnh cho chữ trong truyện ngắn “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân được coi

là một “cảnh tượng xưa nay chưa từng có” Trước hết bởi hoàn cảnh diễn ra nó vôcùng đặc biệt: vào buổi đêm – trước khi Huấn Cao ra pháp trường đối mặt với cáichết Huấn Cao đã viết chữ tặng viên quản ngục ngay trong ngục tù hôi hám, bẩnthỉu Cái đẹp lại được sáng tạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn; thiên lương cao cả lạitoả sáng ở chính cái nơi mà bóng tối và cái ác đang ngự trị Huấn cao – một người tù

cổ đeo gông, chân vướng xiêng đang dậm tô những nét chữ tài hoa với một tư thếđĩnh đạc, hiên ngang Viên quản ngục – người đại diện cho sự thống trị lại trong tưthế khúm núm, kính cẩn xin chữ Tuy đối lập về hoàn cảnh nhưng họ lại bắt gặp sựđồng điệu giữa một con người tài hoa tạo ra cái đẹp và một người tiếp nhận, say mêcái đẹp Qua đó, tác giả đã gửi gắm thông điệp: cái đẹp luôn toả sáng trong mọi hoàncảnh, cái đẹp có sức cảm hoá và chiến thắng cái xấu, cái ác

SOẠN BÀI: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: SỬ DỤNG TỪ HÁN VIỆT

Câu 1 (trang 28 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

a Tiên triều: triều đại trước

Hàn sĩ: người học trò nghèo

b Khoan dung: rộng lòng tha thứ cho người có lỗi lầm

hiếu sinh: tôn trọng sự sống, không sát sinh, tránh những hành động gây hại đến

sự sống của muôn loài

c nghĩa khí: chí khí của người nghĩa hiệp

d hoài bão: ấp ủ trong lòng ý muốn làm những điều lớn lao và tốt đẹp

tung hoành: hoạt động một cách mạnh mẽ, ngang dọc theo ý muốn, không điều gì

có thể ngăn cản

Câu 2 (trang 28 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

a 5 từ Hán Việt: nhất sinh, quyền thế, tứ bình, trung đường, thiên hạ

b Giả sử thay từ “tứ bình” thành “bộ tranh gồm 4 bức treo liền với nhau”

Đời ta cũng mới viết có hai bộ tranh gồm 4 bức treo liền với nhau và một bức trungđường cho ba người bạn thân của ta thôi

=> Sự thay thế khiến câu văn trở nên dài dòng, làm giảm đi tính trang trọng củatranh tứ bình

c Ý nghĩa của việc sử dụng từ Hán Việt

- Tạo ra một không khí cổ kính của một thời vang bóng

- Khiến lời nói của nhân vật thêm phần tôn nghiêm, trang trọng

Câu 3 (trang 28 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Cương chính: Một người cương chính sẽ không bao giờ làm trái pháp luật

- Chính trực: Anh ấy là một người chính trực, công tư phân minh

- Cơ hàn: Khi dịch bệnh xảy ra, gia đình ấy đã lâm vào cảnh cơ hàn

- Tiến sĩ: Cô ấy học rất giỏi, đã lên đến bậc tiến sĩ

- Hiếu thảo: Mỗi người con cần biết bày tỏ tấm lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ

- Sát sinh: Phật dạy mỗi người cần tu tâm tích đức, không được sát sinh

Câu 4 (trang 29 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

a Lỗi dùng từ: trí thức (người chuyên làm việc lao động trí óc và có tri thức chuyênmôn cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của mình) Không thể nói tích luỹ nhiều

“người làm việc lao động trí óc”

=> sửa: tri thức (những hiểu biết về vạn vật xung quanh do con người tích luỹ được)Việc chăm chỉ đọc sách giúp ta tích luỹ được nhiều tri thức bổ ích

b Lỗi dùng từ: hàn sĩ (người học trò nghèo) không phù hợp nghĩa với “sự cứng cỏi,ngang tàng”, ngoài ra, đây là danh từ chỉ chung một chức danh, cần một số từ đứngtrước để phù hợp với chủ ngữ

Tại phiên toà nơi cõi âm, nhân vật Tử Văn đã thể hiện được sự cứng cỏi, ngang tàngcủa một bậc dũng sĩ

c Lỗi dùng từ: yếu điểm (điểm lớn nhất, giữ vị trí quan trọng) Không thể nói: thóiquen học tập “nước đến chân mới nhảy” là điểm quan trọng nhất của nhiều bạn họcsinh

=> sửa: điểm yếu (phần còn nhiều hạn chế, khó khắc phục)

Thói quen học tập theo kiểu “nước đến chân mới nhảy” là một điểm yếu của nhiềubạn học sinh

SOẠN BÀI: VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ MỘT

TÁC PHẨM TRUYỆN

Trước một tác phẩm truyện, mỗi người đọc có thể có những cảm nhận, quanđiểm riêng biệt Khi cần chia sẻ những cảm nhận, quan điểm đó, chúng ta có thể sửdụng kiểu bài nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện Ở dạng bài viếtnày, bạn cần làm rõ chủ đề của truyện là gì, truyện có những nét đặc sắc nào về hìnhthức nghệ thuật Để việc giải đáp các vấn đề đó có sức thuyết phục, bạn hãy chú ývận dụng những kiến thức về thể loại đã được học trong phần Tri thức ngữ văn

* Yêu cầu:

- Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm truyện (nhan đề, tên tác giả, ) và ý kiến kháiquát của người viết về tác phẩm

- Tóm tắt tác phẩm truyện (vừa đủ để người đọc nắm được nội dung chính)

- Phân tích cụ thể, rõ ràng về tác phẩm truyện (chủ đề, nét đặc sắc về hình thức

nghệ thuật và tác dụng của chúng) với những cứ liệu sinh động

- Đánh giá về tác phẩm truyện dựa trên các lí lẽ và bằng chứng thuyết phục

- Khẳng định giá trị của tác phẩm truyện

* Phân tích bài viết tham khảo:

Giá trị hay là sự vô giá của quà tặng trong truyện ngắn Quà Giáng sinh của O.Hen-ry

- Nhan đề bài viết cho biết tên truyện, tên tác giả và hướng phân tích của người viết

- Đoạn văn 1: Giới thiệu và cung cấp thông tin khái quát về tác phẩm

- Đoạn văn 2: Tóm tắt nội dung chính của truyện ngắn

- Đoạn văn 3: Phân tích cốt truyện, nhân vật, tình huống truyện, lời thoại, …; Phântích lời kết của truyện dựa vào các dẫn chứng lấy từ văn bản truyện

- Đoạn văn 4: Nêu tác dụng của việc kể chuyện từ ngôi thứ 3 và xác định chủ đề củatruyện

- Đoạn văn 5: Nhấn mạnh và mở rộng chủ đề của truyện

- Đoạn văn 6: Phần kết luận tóm lược các ý kiến đánh giá đã trình bày trong bài viết.Khẳng định giá trị của truyện: độ phổ biến, sức sống lâu bền, khả năng tái sinh, … Trả lời câu hỏi:

Câu 1 (trang 32 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Vấn đề chính được bàn luận là: Giá trị hay là sự vô giá của quà tặng trong truyệnngắn “Quà giáng sinh” của O.Hen-ry

Câu 2 (trang 32 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Bài nghĩ luận cung cấp đến bạn đọc các tri thức về truyện ngắn “Quà giáng sinh”bao gồm: tình huống truyện độc đáo, kết truyện hấp dẫn, ngôi kể thứ ba khách quan

và chủ đề câu chuyện rất sâu sắc Qua đó, người đọc hiểu truyện ngắn “Quà giángsinh” của O.Hen-ry là một tác phẩm thành công, có sức sống lâu bền, thu hút nhiềuđộc giả và gửi gắm nhiều thông điệp cuộc sống ý nghĩa

Câu 3 (trang 32 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Tác giả đã triển khai các luận điểm theo trình tự từ các yếu tố nghệ thuật đến giá trịnội dung của tác phẩm

+ Giới thiệu khái quát về tác phẩm

+ Tóm tắt nội dung chính của truyện ngắn

+ Phân tích cốt truyện, nhân vật, tình huống truyện, lời thoại

+ Phân tích đoạn kết của truyện dựa vào các dẫn chứng lấy từ văn bản truyện

+ Nêu tác dụng của việc kể chuyện từ ngôi thứ ba

+ Xác định chủ đề của truyện

+ Nhấn mạnh và mở rộng chủ đề truyện

+ Kết luận tóm lược các ý kiến đánh giá đã trình bày trong bài viết

+ Khẳng định giá trị của truyện

2 Tìm ý, lập dàn ý

- Câu chuyện trong truyện diễn ra như thế nào?

→ Huấn Cao là một tử tù bị bắt giam chịu sự quản lí của viên quản ngục Viên quảnngục lại rất yêu thích chữ Huấn Cao, đã nhiều lần biệt đãi và xin Huấn Cao cho chữnhưng chỉ nhận lại sự khước từ lạnh lùng Trong đêm cuối cùng trước khi ra pháptrường, Huấn Cao hiểu tấm lòng viên quản ngục, đã đồng ý cho chữ, cảnh cho chữdiễn ra trong nhà lao, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có

+ Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài, hẳn không phải là kẻ xấu hay vô tình.

+ Một ngày kia được treo ở nhà riêng mình một đôi câu đối do tay ông Huấn Cao viết, mai mốt đây, ông Huấn bị hành hình mà không kịp xin được mấy chữ thì ân hận suốt đời mất.

+ …

- Cần nhận xét, đánh giá như thế nào về thành công hay hạn chế của tác phẩm?

→ Đây là một tác phẩm hay, đạt gần tới sự toàn thiện, toàn mĩ

b Lập dàn ý:

Phân bố các ý tìm được ở trên vào từng phần của của bài viết theo gợi ý sau:

- Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm (nhan đề, tên tác giả, ) và ý kiến kháiquát của người viết về tác phẩm Chia sẻ với người đọc lí do bạn lựa chọn tác phẩmnày để phân tích, đánh giá, điều khiến bạn yêu thích tác phẩm \

- Thân bài:

+ Tóm tắt nội dung chính của truyện

+ Phân tích, đánh giá về chủ đề của truyện dựa trên cứ liệu dẫn ra từ tác phẩm

+ Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm Mỗi phân tích,đánh giá đều cần có những chi tiết tiêu biểu được dẫn ra từ tác phẩm

- Kết bài: Tóm lược các nhận định trong phần thân bài, khẳng định giá trị của tácphẩm, đưa ra một số ý tưởng mở rộng,

Dàn ý tham khảo phân tích truyện “Chữ người tử tù” (Nguyễn Tuân)

a Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về Nguyễn Tuân: là một nhà văn vô cùng tài hoa, uyên bác

- Giới thiệu chung về tác phẩm “Chữ người tử tù”

b Thân bài:

Ý 1: Tình huống truyện đặc biệt

- Huấn Cao - một tử tù và viên quản ngục tình cờ gặp nhau và trở thành tri âm tri kỉtrong một hoàn cảnh đặc biệt: nhà lao nơi quản ngục làm việc.

- Tình huống độc đáo này đã làm nổi bật vẻ đẹp hình tượng Huấn Cao, làm sáng tỏtấm lòng biệt nhỡn liên tài của quản ngục đồng thời thể hiện sâu sắc chủ đề tácphẩm: ca ngợi cái đẹp, cái thiện có thể chiến thắng cái xấu cái ác ngay ở nơi bóng tốibao trùm, nơi cái ác ngự trị

Ý 2: Vẻ đẹp các nhân vật

* Nhân vật Huấn Cao

- Huấn Cao được lấy nguyên mẫu từ Cao Bá Quát - một con người lỗi lạc thời trungđại

- Huấn Cao là người nghệ sĩ tài hoa:

+ Là người có “tài viết chữ rất nhanh, rất đẹp” Hơn thế mỗi con chữ của Huấn Caocòn chứa đựng khát vọng, hoài bão tung hoành cả đời người

+ “Có được chữ ông Huấn là có được báu vật ở đời”

⇒ Ca ngợi nét tài hoa của Huấn Cao, Nguyễn Tuân đã thể hiện tư tưởng nghệ thuậtcủa mình: kính trọng những con người tài hoa tài tử, trân trọng nghệ thuật thư pháp

cổ truyền của dân tộc

- Là anh hùng có khí phách hiên ngang

+ Thể hiện rõ nét qua các hành động: dỗ gông, thảm nhiên nhận rượu thịt

+ Trong mọi hoàn cảnh khí phách hiên ngang ấy vẫn không thay đổi

- Là người có thiên lương trong sáng, nhân cách cao cả

+ Quan niệm cho chữ: trừ chỗ tri kỉ ngoài ra không vì vàng bạc châu báu mà cho chữ+ Đối với quản ngục:

Khi chưa hiểu tấm lòng quản ngục Huấn Cao cho hắn là kẻ tiểu nhân tỏ ra khinh biệt

" Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn từ có một điều Là nhà ngươi đừng đặt chânvào đây nữa"

Khi nhận ra tấm lòng quản ngục Huấn Cao không những cho chữ mà còn coi quảnngục là tri âm tri kỉ.

⇒ Huấn Cao là hình tượng của vẻ đẹp uy nghi giữa tài và tâm của người nghệ sĩ, củabậc anh hùng tuy thất thế nhưng vẫn hiên ngang

* Nhân vật quản ngục

- Một tấm lòng biệt nhỡn liên tài

- Có sở thích cao quý: chơi chữ

Ý 3: Cảnh cho chữ - “Cảnh tượng xưa nay chưa từng có”

- Không gian: ngục tối ẩm ướt, bẩn thỉu

- Thời gian: đêm khuya

- Dấu hiệu:

+ Người cho chữ là tử tù, người xin chữ là quản ngục

+ Người cho chữ mất tự do cổ đeo gông chân vướng xiềng nhưng vẫn hiên ngang,chủ động trong khi quản ngục - người xin chữ khúm núm, bị động

+ Tử tù lại là người khuyên quản ngục

- Sự hoán đổi ngôi vị:

+ Ý nghĩa lời khuyên của Huấn Cao: cái đẹp có thể sản sinh ở nơi đất chết, nơi tội ácngự trị nhưng không thể sống chung với cái xấu cái ác Người ta chỉ xứng đáng đượcthưởng thức cái đẹp khi giữ được thiên lương

+ Tác dụng: cảm hóa con người

⇒ Điều lạ lùng ở đây không chỉ là thú chơi chữ tao nhã, thanh cao được thể hiện ởnơi tối tăm bẩn thỉu, người trổ tài là kẻ tử tù mà đặc biệt hơn là trong chốn lao tù tốităm ấy cảnh cho chữ là sự thăng hoa của cái tài, cái đẹp, người tử tù sắp chết lại cảmhóa được viên quản ngục Chính những điều này đã tạo nên hào quang rực rỡ, bất tửcho hình tượng Huấn Cao

c Kết bài:

- Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm:

+ Nội dung: Khắc họa thành công nhân vật Huấn Cao, người nghệ sĩ tài hoa tài tử cóthiên lương trong sáng, tiêu biểu cho kiểu người chỉ còn vang bóng trong thời kìtrước cách mạng Qua đó, ta thấy được quan niệm thẩm mĩ của nhà văn NguyễnTuân

+ Đặc sắc nghệ thuật: xây dựng tình huống truyện độc đáo với màu sắc, không khí

cổ xưa; thủ pháp đối lập được đẩy lên đến đỉnh cao; sử dụng ngôn ngữ góc cạnh,giàu tính tạo hình

- Cảm nhận chung của em về giá trị tác phẩm

3 Viết

Viết bài theo dàn ý đã lập

*

BÀI VIẾT THAM KHẢO:

Nguyễn Tuân được đánh giá là “nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cáiđẹp”, ông có vị trí và ý nghĩa quan trọng đối với nền văn học Việt Nam Trước cáchmạng ông thoát li hiện thực, tìm về một thời vang bóng, tập “Vang bóng một thời”chính là tập truyện tiêu biểu nhất cho phong cách của ông trước cách mạng Trong

đó ta không thể không nhắc đến “Chữ người tử tù” với niềm trân trọng thú viết chữtao nhã truyền thống

“Chữ người tử tù” được in trong tập “Vang bóng một thời” xuất bản năm 1940,tác phẩm khi xuất hiện trên tạp chí Tao đàn có tên “Dòng chữ cuối cùng”, sau inthành sách đổi thành “Chữ người tử tù” Tác phẩm đã truyền tải đầy đủ tinh thần củatác giả, cũng như giá trị nhân văn của tác phẩm “Chữ” là hiện thân của cái đẹp, cáitài sáng tạo ra cái đẹp, cần được tôn vinh, ngợi ca “Người tử tù” là đại diện của cáixấu, cái ác, cần phải loại bỏ khỏi xã hội Ngay từ nhan đề đã chứa đựng những mâuthuẫn gợi ra tình huống truyện éo le, gợi dậy sự tò mò của người đọc Qua đó làmnổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm: tôn vinh cái đẹp, cái tài, khẳng định sự bất tửcủa cái đẹp trong cuộc đời

Tác phẩm có tình huống gặp gỡ hết sức độc đáo, lạ, chúng diễn ra trong hoàncảnh nhà tù, vào những ngày cuối cùng của người tử tù Huấn Cao, một người mangchí lớn và tài năng lớn nhưng không gặp thời Vị thế xã hội của hai nhân vật cũng cónhiều đối nghịch Huấn Cao kẻ tử từ, muốn lật đổ trật tự xã hội đương thời Cònquản ngục là người đứng đầu trại giam tỉnh Sơn, đại diện cho luật lệ, trật tự xã hội

đương thời Nhưng ở bình diện nghệ thuật, vị thế của họ lại đảo ngược nhau hoàntoàn: Huấn Cao là người có tài viết thư pháp, người sáng tạo ra cái đẹp, còn quảnngục là người yêu và trân trọng cái đẹp và người sáng tạo ra cái đẹp Đó là mối quan

hệ gắn bó khăng khít chặt chẽ với nhau Với tình huống truyện đầy độc đáo, đã giúpcâu chuyện phát triển logic, hợp lí đẩy lên đến cao trào Qua đó giúp bộc lộ tính cáchnhân vật và làm nổi bật chủ đề của truyện: Sự bất tử của cái đẹp, sự chiến thắng củacái đẹp Sức mạnh cảm hóa của cái đẹp

Nổi bật trong tác phẩm chính là Huấn Cao, người có tài viết chữ đẹp và nổitiếng khắp nơi: “người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rấtđẹp” tiếng tăm của ai khiến ai ai cũng biết đến Cái tài của ông còn gắn liền với khátkhao, sự nể trọng của người đời Có được chữ của Huấn Cao là niềm mong mỏi củabất cứ ai, được treo chữ của ông trong nhà là niềm vui, niềm vinh dự lớn Cái tài củaHuấn Cao không chỉ dừng lại ở mức độ bình thường mà đã đạt đến độ phi thường,siêu phàm

Không chỉ tài năng, vẻ đẹp của Huấn Cao còn là vẻ đẹp của thiên lương trongsáng: “Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho chữ” “Khoảnh” ở đây cóthể hiểu là sự kiêu ngạo về tài năng viết chữ, bởi ông ý thức được giá trị của tàinăng, luôn tôn trọng từng con chữ mình viết ra Mỗi chữ ông viết như một món quà

mà thượng đế trao cho bản thân nên chỉ có thể dùng những chữ ấy để trao cho nhữngtấm lòng trong thiên hạ Trong đời ông, ông không vì uy quyền mà trao chữ cho aibao giờ: “Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đốibao giờ” Đặc biệt, tấm lòng thiên lương ấy còn thể hiện trong việc ông đồng ý chochữ viên quản ngục: “Ta cảm tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người Thiếu chútnữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”, tấm lòng của Huấn Cao với nhữngcon người quý trọng cái đẹp, cái tài

Ở Huấn Cao ta còn thấy được trong ông vẻ đẹp của một con người có nghĩakhí, khí phách hơn người Ông là người giỏi chữ nghĩa nhưng không đi theo lối mòn,dám cầm đầu một cuộc đại phản, đối đầu với triều đình Khi bị bắt ông vẫn giữ tưthế hiên ngang, trước lời đe dọa của tên lính áp giải tù, Huấn Cao không hề để tâm,coi thường, vẫn lạnh lùng chúc mũi gông đánh thuỳnh một cái xuống nền đá tảng…Khi viên quản ngục xuống tận phòng giam hỏi han ân cần, chu đáo, Huấn Cao tỏ rakhinh bạc đến điều: “Ngươi hỏi ta muốn gì, ta chỉ muốn có một điều, là nhà ngươiđừng đặt chân vào đây” Vào thời điểm nhận tin dữ (ngày mai vào kinh chịu ánchém), Huấn Cao bình tĩnh, mỉm cười

Và đẹp đẽ nhất là cảnh cho chữ, cả ba vẻ đẹp của ông được hội tụ và tỏa sáng.Trên tấm vải trắng còn nguyên vẹn lần hồ, chữ Huấn Cao “vuông tươi tắn” nói lên

hoài bão, tung hoành của một con người có khí phách Ông không để tâm đến mọiđiều xung quanh chỉ tập trung vào việc tạo ra những nét chữ tuyệt tác Với việc quảnngục xin chữ, Huấn Cao cũng hiểu ra tấm lòng của quản ngục, trong những giâyphút cuối đời đã viết chữ dành tặng viên quản ngục, dành tặng cho tấm lòng biệtnhỡn liên tài trong thiên hạ.

Viên quản ngục là người có số phận bi kịch Ông vốn có tính cách dịu dàng,biết trọng những người ngay thẳng, nhưng lại phải sống trong tù – môi trường chỉ cótàn nhẫn, lừa lọc Nhân cách cao đẹp của ông đối lập với hoàn cảnh sống tù đầy, bịgiam hãm Ông tự nhận thức về ki kịch của mình, bi kịch của sự lầm đường lạc lối,nhầm nghề Nhưng dù vậy, trong quản ngục vẫn giữ được tâm hồn cao đẹp, tâm hồncủa một người nghệ sĩ Ông khao khát có được chữ của Huấn Cao để treo trong nhà,

và nếu không xin được chữ ông Huấn quả là điều đáng tiếc Nhưng xin được chữ củaHuấn Cao là điều vô cùng khó khăn: bản thân ông là quản ngục, nếu có thái độ biệtnhỡn, hay xin chữ kẻ tử tù – Huấn Cao, chắc chắc sẽ gặp tai vạ Hơn nữa Huấn Caovốn “khoảnh” không phải ai cũng cho chữ

Trong những ngày cuối cùng của ông Huấn, quản ngục có hành động bấtthường, biệt nhỡn với người tử tù Cũng như Huấn Cao, vẻ đẹp tâm hồn của quảnngục được thể hiện rõ nhất ở đoạn cho chữ Ông trân trọng, ngưỡng mộ nên đã bấtchấp tất cả để tổ chức một đêm xin chữ chưa từng có Ba con người, ba nhân cáchcao đẹp chụm lại chứng kiến những nét chữ dần dần hiện ra…, viên quản ngục khúmlúm cất từng đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ, với thái độ sùng kính, ngưỡng mộ cáiđẹp Trước những lời giảng giải của Huấn Cao, viên quản ngục chắp tay vái người tùmột vái, “kẻ mê muội này xin bái lĩnh”

Tác phẩm đã sáng tạo tình huống truyện vô cùng độc đáo Với nghệ thuật xâydựng nhân vật đặc sắc, mỗi nhân vật mang một vẻ đẹp riêng, vẻ đẹp thiên lương, khíphách và trọng đãi người tài Đồng thời tác phẩm cũng thành công khi Nguyễn Tuân

đã gợi lên không khí cổ xưa nay chỉ còn vang bóng Nhịp điệu câu văn chậm, thongthả, góp phần phục chế lại không khí cổ xưa của tác phẩm Bút pháp đối lập tươngphản vận dụng thành thục, tài hoa

Qua truyện ngắn Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân đã thể hiện niềm tin vào sựchiến thắng tất yếu của cái đẹp, cái thiên lương với cái xấu xa, tàn nhẫn Đồng thờiông cũng thể hiện tấm lòng chân trọng những giá trị văn hóa truyền thống, qua đókín đáo bộc lộ lòng yêu nước Với nghệ thuật xây dựng tình huống đắc sặc, ngônngữ tài hoa đã góp phần tạo nên sự thành công cho tác phẩm

4 Chỉnh sửa, hoàn thiện

- Đọc lại bài và chỉnh sửa theo hai cấp độ: ý lớn và chi tiết Rà soát lại xem các ýtrong dàn ý đã được triển khai thành các đoạn văn sáng rõ và mạch lạc chưa Nếuchưa hợp lí thì cần sắp xếp lại các ý

- Xem xét các luận điểm đã được làm sáng tỏ bằng những chi tiết cụ thể từ văn bảnchưa Nếu chưa thì cần bổ sung để bảo đảm tất cả các phân tích, đánh giá đều có căn

cứ thuyết phục

- Bài viết đảm bảo tuân thủ các quy định về chính tả và quy tắc ngữ pháp Chú ýcách sử dụng từ Hán Việt Nếu có từ nào còn băn khoăn vì chưa hiểu thật rõ nghĩa,hãy tra cứu lại hoặc thay thế bằng từ khác

SOẠN BÀI: GIỚI THIỆU, ĐÁNH GIÁ VỀ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT CỦA

MỘT TÁC PHẨM TRUYỆN

* Yêu cầu:

- Nêu được tên truyện, tên tác giả, khái quát được giá trị nội dung và nghệ thuật củatác phẩm

- Trình bày được các nhận định, đánh giá về tác phẩm truyện một cách thuyết phục:

nêu luận điểm rõ ràng, phối hợp hợp lí phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, làmnổi bật được nội dung thuyết trình

1 Chuẩn bị nói và nghe

a Chuẩn bị nói

* Lựa chọn đề tài

- Sử dụng lại kết quả của bài viết trên cơ sở đã được chỉnh sửa, thu gọn hệ thốngluận điểm, dẫn chứng thành 1 đề cương, chỉ giữ lại những luận điểm và dẫn chứngquan trọng: Giới thiệu, đánh giá về nội dung, nghệ thuật truyện ngắn “Chữ người tửtù” (Nguyễn Tuân)

* Tìm ý và sắp xếp ý

- Bài nói cần có các ý sau:

+ Đặt tên cho bài nói: Giới thiệu, đánh giá về nội dung, nghệ thuật truyện ngắn “Chữngười tử tù” (Nguyễn Tuân)

+ Trình bày lí do lựa chon tác phẩm để phân tích, đánh giá

+ Tóm tắt ngắn gọn nội dung câu chuyện

+ Trình bày chủ đề của truyện

+ Trình bày những nét đặc sắc về nghệ thuật

+ Nhận xét, đánh giá về thành công hay hạn chế của tác phẩm

* Xác định từ ngữ then chốt

- Có thể sử dụng các cụm từ phù hợp với kiểu bài nói này như: Về tác phẩm này, tôi xin tập trung nói về vấn đề, … Ấn tượng nổi bật nhất của tôi về tác phẩm là Đó là

lí do không thể không nói đến khi lí giải sức hấp dẫn của tác phẩm này

b Chuẩn bị nghe

- Tìm hiểu trước về bài nói Bạn nên đọc lại các tri thức về thể loại truyện đã đượchọc trong bài này Ngoài ra, nếu người nói cho biết trước tác phẩm truyện sẽ được sửdụng làm đề tài nói, bạn có thể tìm đọc tác phẩm, phác thảo những suy nghĩ, cảmnhận của cá nhân về tác phẩm ấy

2 Thực hành nói và nghe

- Nêu đề tài của bài nói, trình

bày lí do lựa chọn đề tài

- Trình bày các ý của bài nói

(theo đề cương đã chuẩn bị)

- Tóm tắt lại nội dung chính của

bài nói, đưa ra một số ý tưởng

mở rộng

Chú ý:

- Sử dụng các từ ngữ chuyển

tiếp phù hợp để tạo sự liên kết

chặt chẽ cho bài nói, giúp người

nghe dễ theo dõi Ví dụ: đầu

tiên, tiếp theo, cuối cùng, tóm

- Chú ý lắng nghe bài nói của bạn

- Nghe trên tinh thần chuẩn bị đưa ra các quanđiểm của mình để đối thoại với người nói

- Đặt câu hỏi để người nói trình bày, giải thích

về những nội dung còn chưa rõ

- Trao đổi với người nói về những điểm màmình chưa đồng tình

- Sử dụng có hiệu quả các động

tác cơ thể, biết giao tiếp bằng

mắt với người nghe và di

chuyển vị trí một cách hợp lí

Các phương tiện phi ngôn ngữ

như hình ảnh, biểu đồ, (nếu

có) cần được sử dụng với mức

độ vừa phải, cốt để làm nổi bật

vấn đề muôn nói

* Bài nói mẫu tham khảo:

Kính chào thầy cô và các bạn Tôi tên là học sinh trường

Trước một tác phẩm truyện, mỗi người đọc có thể có những cảm nhận, quan điểmriêng biệt, những đánh giá về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm đó Đến với bàinói ngày hôm nay tôi xin giới thiệu, đánh giá về nội dung, nghệ thuật truyện ngắn

“Chữ người tử tù” của nhà văn Nguyễn Tuân

Trước hết tôi sẽ trình bày lí do vì sao tôi lựa chọn tác phẩm “Chữ người tử tù”của Nguyễn Tuân để giới thiệu đến các bạn Thứ nhất, Nguyễn Tuân được đánh giá

là “nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp”, ông có vị trí và ý nghĩa quantrọng đối với nền văn học Việt Nam Trước cách mạng ông thoát li hiện thực, tìm vềmột thời vang bóng, tập “Vang bóng một thời” chính là tập truyện tiêu biểu nhất chophong cách của ông trước cách mạng Trong đó ta không thể không nhắc đến “Chữngười tử tù” với niềm trân trọng thú viết chữ tao nhã truyền thống Thứ hai, truyệnngắn này được đánh giá là một tác phẩm đạt gần tới sự toàn thiện, toàn mĩ

“Chữ người tử tù” được in trong tập “Vang bóng một thời” xuất bản năm 1940,tác phẩm khi xuất hiện trên tạp chí Tao đàn có tên “Dòng chữ cuối cùng”, sau inthành sách đổi thành “Chữ người tử tù” Tác phẩm đã truyền tải đầy đủ tinh thần củatác giả, cũng như giá trị nhân văn của tác phẩm “Chữ” là hiện thân của cái đẹp, cáitài sáng tạo ra cái đẹp, cần được tôn vinh, ngợi ca “Người tử tù” là đại diện của cáixấu, cái ác, cần phải loại bỏ khỏi xã hội Ngay từ nhan đề đã chứa đựng những mâuthuẫn gợi ra tình huống truyện éo le, gợi dậy sự tò mò của người đọc Qua đó làmnổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm: tôn vinh cái đẹp, cái tài, khẳng định sự bất tửcủa cái đẹp trong cuộc đời

Tác phẩm có tình huống gặp gỡ hết sức độc đáo, lạ, chúng diễn ra trong hoàncảnh nhà tù, vào những ngày cuối cùng của người tử tù Huấn Cao, một người mangchí lớn và tài năng lớn nhưng không gặp thời Vị thế xã hội của hai nhân vật cũng cónhiều đối nghịch Huấn Cao kẻ tử từ, muốn lật đổ trật tự xã hội đương thời Cònquản ngục là người đứng đầu trại giam tỉnh Sơn, đại diện cho luật lệ, trật tự xã hộiđương thời Nhưng ở bình diện nghệ thuật, vị thế của họ lại đảo ngược nhau hoàntoàn: Huấn Cao là người có tài viết thư pháp, người sáng tạo ra cái đẹp, còn quảnngục là người yêu và trân trọng cái đẹp và người sáng tạo ra cái đẹp Đó là mối quan

hệ gắn bó khăng khít chặt chẽ với nhau Với tình huống truyện đầy độc đáo, đã giúpcâu chuyện phát triển logic, hợp lí đẩy lên đến cao trào Qua đó giúp bộc lộ tính cáchnhân vật và làm nổi bật chủ đề của truyện: Sự bất tử của cái đẹp, sự chiến thắng củacái đẹp Sức mạnh cảm hóa của cái đẹp

Nổi bật trong tác phẩm chính là Huấn Cao, người có tài viết chữ đẹp và nổitiếng khắp nơi: “người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rấtđẹp” tiếng tăm của ai khiến ai ai cũng biết đến Cái tài của ông còn gắn liền với khátkhao, sự nể trọng của người đời Có được chữ của Huấn Cao là niềm mong mỏi củabất cứ ai, được treo chữ của ông trong nhà là niềm vui, niềm vinh dự lớn Cái tài củaHuấn Cao không chỉ dừng lại ở mức độ bình thường mà đã đạt đến độ phi thường,siêu phàm

Không chỉ tài năng, vẻ đẹp của Huấn Cao còn là vẻ đẹp của thiên lương trongsáng: “Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho chữ” “Khoảnh” ở đây cóthể hiểu là sự kiêu ngạo về tài năng viết chữ, bởi ông ý thức được giá trị của tàinăng, luôn tôn trọng từng con chữ mình viết ra Mỗi chữ ông viết như một món quà

mà thượng đế trao cho bản thân nên chỉ có thể dùng những chữ ấy để trao cho nhữngtấm lòng trong thiên hạ Trong đời ông, ông không vì uy quyền mà trao chữ cho aibao giờ: “Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đốibao giờ” Đặc biệt, tấm lòng thiên lương ấy còn thể hiện trong việc ông đồng ý chochữ viên quản ngục: “Ta cảm tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người Thiếu chútnữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”, tấm lòng của Huấn Cao với nhữngcon người quý trọng cái đẹp, cái tài

Ở Huấn Cao ta còn thấy được trong ông vẻ đẹp của một con người có nghĩakhí, khí phách hơn người Ông là người giỏi chữ nghĩa nhưng không đi theo lối mòn,dám cầm đầu một cuộc đại phản, đối đầu với triều đình Khi bị bắt ông vẫn giữ tưthế hiên ngang, trước lời đe dọa của tên lính áp giải tù, Huấn Cao không hề để tâm,coi thường, vẫn lạnh lùng chúc mũi gông đánh thuỳnh một cái xuống nền đá tảng…Khi viên quản ngục xuống tận phòng giam hỏi han ân cần, chu đáo, Huấn Cao tỏ ra

khinh bạc đến điều: “Ngươi hỏi ta muốn gì, ta chỉ muốn có một điều, là nhà ngươiđừng đặt chân vào đây” Vào thời điểm nhận tin dữ (ngày mai vào kinh chịu ánchém), Huấn Cao bình tĩnh, mỉm cười.

Và đẹp đẽ nhất là cảnh cho chữ, cả ba vẻ đẹp của ông được hội tụ và tỏa sáng.Trên tấm vải trắng còn nguyên vẹn lần hồ, chữ Huấn Cao “vuông tươi tắn” nói lênhoài bão, tung hoành của một con người có khí phách Ông không để tâm đến mọiđiều xung quanh chỉ tập trung vào việc tạo ra những nét chữ tuyệt tác Với việc quảnngục xin chữ, Huấn Cao cũng hiểu ra tấm lòng của quản ngục, trong những giâyphút cuối đời đã viết chữ dành tặng viên quản ngục, dành tặng cho tấm lòng biệtnhỡn liên tài trong thiên hạ

Viên quản ngục là người có số phận bi kịch Ông vốn có tính cách dịu dàng,biết trọng những người ngay thẳng, nhưng lại phải sống trong tù – môi trường chỉ cótàn nhẫn, lừa lọc Nhân cách cao đẹp của ông đối lập với hoàn cảnh sống tù đầy, bịgiam hãm Ông tự nhận thức về ki kịch của mình, bi kịch của sự lầm đường lạc lối,nhầm nghề Nhưng dù vậy, trong quản ngục vẫn giữ được tâm hồn cao đẹp, tâm hồncủa một người nghệ sĩ Ông khao khát có được chữ của Huấn Cao để treo trong nhà,

và nếu không xin được chữ ông Huấn quả là điều đáng tiếc Nhưng xin được chữ củaHuấn Cao là điều vô cùng khó khăn: bản thân ông là quản ngục, nếu có thái độ biệtnhỡn, hay xin chữ kẻ tử tù – Huấn Cao, chắc chắc sẽ gặp tai vạ Hơn nữa Huấn Caovốn “khoảnh” không phải ai cũng cho chữ

Trong những ngày cuối cùng của ông Huấn, quản ngục có hành động bấtthường, biệt nhỡn với người tử tù Cũng như Huấn Cao, vẻ đẹp tâm hồn của quảnngục được thể hiện rõ nhất ở đoạn cho chữ Ông trân trọng, ngưỡng mộ nên đã bấtchấp tất cả để tổ chức một đêm xin chữ chưa từng có Ba con người, ba nhân cáchcao đẹp chụm lại chứng kiến những nét chữ dần dần hiện ra…, viên quản ngục khúmlúm cất từng đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ, với thái độ sùng kính, ngưỡng mộ cáiđẹp Trước những lời giảng giải của Huấn Cao, viên quản ngục chắp tay vái người tùmột vái, “kẻ mê muội này xin bái lĩnh”

Tác phẩm đã sáng tạo tình huống truyện vô cùng độc đáo Với nghệ thuật xâydựng nhân vật đặc sắc, mỗi nhân vật mang một vẻ đẹp riêng, vẻ đẹp thiên lương, khíphách và trọng đãi người tài Đồng thời tác phẩm cũng thành công khi Nguyễn Tuân

đã gợi lên không khí cổ xưa nay chỉ còn vang bóng Nhịp điệu câu văn chậm, thongthả, góp phần phục chế lại không khí cổ xưa của tác phẩm Bút pháp đối lập tươngphản vận dụng thành thục, tài hoa

Qua truyện ngắn Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân đã thể hiện niềm tin vào sựchiến thắng tất yếu của cái đẹp, cái thiên lương với cái xấu xa, tàn nhẫn Đồng thờiông cũng thể hiện tấm lòng chân trọng những giá trị văn hóa truyền thống, qua đókín đáo bộc lộ lòng yêu nước Với nghệ thuật xây dựng tình huống đắc sặc, ngônngữ tài hoa đã góp phần tạo nên sự thành công cho tác phẩm.

Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe Tôi rất vinh hạnh nếu được nghechia sẻ giới thiệu, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của nhiều những tác phẩm truyệnkhác mà mọi người quan tâm

3 Trao đổi

- Người nghe đưa ra các nhận xét, góp ý, câu hỏi về bài nói Người nói tiếp nhận các

ý kiến này và trao đổi thêm (tán đồng, bác bỏ, trả lời câu hỏi, bàn luận mở rộng, )

- Thực hiện tự đánh giá và đánh giá về bài trình bày dựa trên các nội dung được nêutrong bảng sau:

SOẠN BÀI: CỦNG CỐ, MỞ RỘNG ( trang 37 )

Câu 1 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

- Nội dung: lí giải những hiện tượng tự nhiên và đời sống xã hội, thể hiện niềm tincủa con người cổ sơ cũng như những khát vọng tinh thần có ý nghĩa lâu dài của nhânloại

+ Lối tư duy hồn nhiên, chất phác, trí tưởng tượng bay bổng, lãng mạn

Câu 2 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

Tác phẩm Ngôi

kể

Nhân vậtchính Sự kiện chính

Thần Trụ Trời

Thứba

Thần TrụTrời

Thần ở trong đám mờ mịt hỗn độn khôngbiết đã từ bao lâu, bỗng đứng dậy dùng đầuđội trời lên rồi đào đất, đá đắp thành mộtcái cột vừa to vừa cao để chống trời

Chuyện chức

Phán sự đền

Thứ Ngô Tử Ngô Tử Văn đốt đền có tên tướng tác yêu

tác quái, sau đó xuống âm phủ để kiện tên

Tản Viên ba Văn tướng đó

Chữ người tử

tù

Thứba

Huấn Cao

Cuộc gặp gỡ đầy éo le giữa Huấn Cao –một người tài hoa, khí phách, đấu tranh đểlật đổ xã hội hiện hành và viên quan ngục –một người yêu cái đẹp nhưng lại đại diệncho cái xã hội mà người kia muốn lật đổ

Câu 3 (trang 37 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

* Một số truyện thần thoại như:

- Về nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên: Thần trụ trời, Ông Trời, Nữ thầnMặt Trăng, Thần Mặt trời, Thần Mưa

- Về nguồn gốc các loài động thực vật: Cuộc tu bổ các giống vật, Thần Lúa

- Về nguồn gốc con người và nguồn gốc các dân tộc ở Việt Nam: Ông Trời, ThầnNông, Mười hai bà mụ, Nữ Oa-Tứ Tượng, Lạc Long Quân-Âu Cơ

- Về các anh hùng thời khuyết sử, các anh hùng văn hóa, tổ sư các nghề: Sơn Thuỷ Tinh, Nữ thần nghề mộc, Thạch Sanh, Thánh Gióng

Tinh Thần thoại Việt bị truyền thuyết hóa: Truyền thuyết vua Hùng

- Thần thoại còn biến tướng trong Phật thoại, Tiên thoại, truyện cổ tích, truyện ngụngôn và cả truyện cười: Cóc kiện Trời, Chử Đồng Tử hoặc mang dấu ấn của xã hộinguyên thủy như Trầu Cau, Hòn Vọng Phu, Sao Hôm Sao Mai

Câu 4 (trang 37 ): Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích một nét độc đáo

của tình huống truyện trong tác phẩm Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ) hoặc Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân).

Trả lời: