Quá trình hiện thức hóa quan điểm,tư tưởng hồ chí minh về nhà nước của dân, do dân và vì dân

Đối với thời kì nền kinh tế thị trường Việt Nam, tư tưởng “ Nhà nước của dân, do dân vì dân” vô cùng quan trọng vừa là yêu cầu của cuộc sống, vừa có tính cấp bách, tính lâu dài, đây là m

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ xưa đến nay không chỉ Việt Nam mà tất cả các nước trên thế giới, mong muốn một quốc gia phát triển phồn vinh đứng vững được thì nhà nước đóng vai trò vô cùng quan trọng Đối với nhà nước XHCN Việt Nam,

tư tưởng Hồ Chí Minh đã xác định rõ nhà nước Việt Nam là “ Nhà nước của dân do dân và vì dân” Chính vì thế mà suốt cuộc đời Người luôn có một khát khao là làm sao cho dân được ấm no, hạnh phúc, Đó là một khát khao cháy bỏng, một ham muốn tuột cùng “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập,dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc,ai cũng được học hành” Đến nay tư tưởng ấy vẫn là quan điểm chủ đạo, xuyên suốt và là “kim chỉ nan” trong cả quá trình dựng nước, giữ nước và đến cả trong thời bình ngày nay

Đối với thời kì nền kinh tế thị trường Việt Nam, tư tưởng “ Nhà nước của dân, do dân vì dân” vô cùng quan trọng vừa là yêu cầu của cuộc sống, vừa có tính cấp bách, tính lâu dài, đây là một vấn đề mang tính thời sự sâu sắc.Tư tưởng ấy như một kim chỉ nan không chỉ đối với thời kì cách mạng

mà đến cả ngày nay trong công cuộc phát triển đất nước, tư tưởng ấy vẫn xuyên suốt được kế thừa, phát triển và trở thành những phương châm để xây dựng đất nước phát triểnđể nắm vững đường lối tư tưởng của Đảng cũng như trang bị thêm kiến thức cho bản thân mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Trong bối cảnh đất nước đang phát triển, hội nhập,

việc nghiên cứu đề tài có vai trò vô cùng quan trọng, giúp chúng ta hiểu hơn về những tư tưởng của Bác để từ đó mà học tập, thực hiện góp phần xây dựng đất nước phát triển Trong thời đại đứng trước nền kinh tế mở cửa vừa có những khó khăn vừa có những cơ hội thì tư tưởng xây dựng một nhà

nước “ của dân, do dân và vì dân” như một kim chỉ nam, như một ánh sáng dẫn lối đưa đất nước phát triển mạnh mẽ Mục đích cốt lõi cuối cùng của việc nghiên cứu đề tài này giúp mỗi người hiểu hơn về tư tưởng về Nhà nước ta- một nhà nước luôn gắn bó mật thiết tới lợi ích của nhân dân “ lấy dân làm gốc”; từ đó mà thế hệ thanh niên học tập, phát huy, kế thừa góp phần công sức của mình vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước

Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của

dân, do dân và vì dân Làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng này và ứng dụng của tư tưởng đó trong thời đại ngày nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: đó là quá trình hiện thức hóa quan điểm,

tư tưởng Hồ Chí Minh về “ Nhà nước của dân, do dân và vì dân” Đó là hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc trong công cuộc xây dựng, phát triển trong xã hội ngày nay

Phạm vi nghiên cứu: Những quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề

Nhà nước của dân, do dân vì dân, Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường Đại học, những bài phát biểu của Người qua các Đại hội, Hội nghị,

4 Cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Chủ nghĩ Mác-Lenin, Giáo trình Tương tưởng Hồ Chí Minh

trong trường Đại học,…

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp luận biện chứng

duy vật và các phương pháp: thống nhất logic và lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa, phương pháp phân tích văn bản kết hợp nghiên cứu hoạt động thực tiễn của Người

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Đề tài đã giải quyết phân tích sáng tỏ được nôi dung của

tư tưởng Nhà nước “ của dân, do dân và vì dân” góp phần nâng cao năng lực tư duy lí luận Đồng thông qua đó cũng trang bị thêm cho chúng ta những tri thức khoa học, những quan điểm hệ thống toàn diện và sâu sắc về

tư tưởng của Người

Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài có giá trị thực tiễn to lớn trong việc tư tưởng “ lấy

dân làm gốc” xây dựng một đất nước tất cả vì quyền lợi của nhân dân ta Đây là một bài học xuyên suốt để Nhà nước, Đảng vận dụng trong quá trình phát triển hội nhập thế giới trong thời đại mới ngày nay

NỘI DUNG

Chương I Nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

I Sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân,

vì dân

1 Do kế thừa những điểm tích cực trong xây dựng nhà nước ở Việt Nam trước đó

Mặc dù trước đó là nhà nước phong kiến còn nhiều điểm hạn chế nhưng chúng ta cũng thể phủ nhận được những tiến bộ nà nhà nước ấy đem lại Đó

là tư tưởng Nhà nước “ Trọng dân, gần dân, thân dân” Hồ Chí Minh có sự

kế thừa và phát triển Với thời nhà Trần, tư tưởng “thân dân” đã trở thành một hệ tư tưởng mang tính chính thống, chi phối toàn bộ văn hóa chính trị thời đại, với những biểu hiện rõ nét, độc đáo hơn hẳn so với các triều đại quân chủ khác trong lịch sử Việt Nam Có thể nói ở thời phong kiến mà hiếm có triều đại nào lại gần gũi, gắn bó với dân như triều nhà Trần vậy Hưng Đạo Vương từng uống rượu bên đường với vua Tiếp thu tinh thần

“dân chi phụ mẫu” (cha mẹ của dân), người cầm quyền thời thịnh Trần đã luôn dành tình cảm yêu mến, xót thương cho “con dân” của mình Vua Trần Minh Tông đã đặt mình trong quan hệ ruột thịt với cộng đồng dân tộc để xác định trách nhiệm trước đồng bào: Sinh dân nhất thị ngã đồng bào/ Tứ hải hà tâm sử khốn cùng? (Ta cùng với dân cùng một bọc mà ra, Cớ sao lại làm cho bốn biển phải khổ?) Từ đó, nhà vua coi việc lo cho dân là trách nhiệm như cha mẹ lo cho con, là sự lựa chọn không hề toan tính thiệt hơn

và sẵn sàng quên đi sự an nguy của bản thân mình: “Trẫm là cha mẹ dân, nếu dân sinh mắc vào cảnh lầm than thì phải cứu gấp, chả lẽ đi so đo khó

dễ, lợi hại hay sao?”

Đó còn là sự kế thừa và tiếp thu qua tưởng tưởng “thân dân” của Nguyễn Trãi Với Nguyễn Trãi ông cũng hướng tới một chế độ nhà nước vì quyền lợi của nhân dân Chẳng thế trong “ Bình Ngô đại cáo” ông đã tuyên bố “ Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân/ Quân điếu phạt trước lo trừ bạo” Sau khi chiến thắng quân xâm lược triều đình nhà Lê được thành lập, trên chiến thắng, vậy còn ai quan tâm đến “dân” nữa Lúc ấy Nguyễn Trãi đã không ngừng băn khoăn, nhắc nhở:” Thánh tâm dục dữ dân hưu tức/ Văn trị chung

tu trí thái bình (Lòng bậc thánh nhân muốn để dân yên nghỉ/ Rốt cuộc phải xây dựng thái bình bằng văn trị - Quan duyệt thủy trận); Quyền mưu bản thị dụng trừ gian/ Nhân nghĩa duy trì quốc thế an (Hạ qui Lam Sơn, I) Trong bài biểu dâng lên Lê Thái Tông về vấn đề soạn nhã nhạc cung đình, ông viết: “Kể ra thì thời loạn trọng võ, thời bình trọng văn Nay quả rất đúng lúc phải chế ra các loại lễ nhạc Nhưng nhạc phải có gốc mới đứng, phải có văn

mới hành Hòa bình là gốc của nhạc, thanh âm là văn của nhạc, dám đâu không dốc hết sức ra mà làm, nhưng vì học thuật thì nông cạn, chỉ sợ thanh luật chẳng được hài hòa Cúi xin bệ hạ thương yêu mà nuôi nấng dân, khiến cho mọi xóm thôn không còn tiếng oán hờn buồn khổ, như thế mới giữ được gốc của nhạc”

Sử dụng Pháp luật để quản lý đất nước : Bộ luật Hồng Đức

Bộ luật Hồng Đức được ban hành xuất phát từ những nhu cầu nội tại của xã hội nhà Lê sơ thế kỷ XV và khát vọng xây dựng một đất nước hòa bình thịnh trị nên tính thực tiễn và khả thi trong các điều luật rất cao Nhìn chung, với việc kế thừa thành tựu PL của các triều đại Lý, Trần và sự hội nhập môi trường PL khu vực trên cơ sở đáp ứng những nhu cầu thực tiễn nên trong BL đã thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa yếu tối nội sinh và yếu tố ngoại sinh, giữa luật tục cổ truyền và luật hướng Nho

2 Kế thừa, khảo sát các kiểu nhà nước trên thế giới

Người có sự kế thừa, học hỏi từ các kiểu nhà nước trên thế giới cả về phương Tây lẫn phương Đông Người thấy rõ được nhà nước tư sản là nhà nước tiến bộ nhưng nó không thực hiện quyền dân chủ một cách triệt để Người tiếp thu có chọn lọc những tư tưởng về dân chủ tiến bộ của các nước Pháp, cả thời kì văn hóa Phục hưng, thời kì ánh sáng Với phương Tây, Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái của Đại tư sản Pháp, tư tưởng dân chủ,…Bởi lẽ Người có 30 năm bôn ba khắp năm châu bốn bể cả phương Tây và phương Đông để tìm ra con đường, tìm ra hệ tư tưởng để giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc, xây dựng nhà nước tiến bộ phù hợp với hoàn cảnh thực tiến của Việt Nam

Người cũng có sự nghiên cứu học hỏi từ Nhà nước Xô Viết, Nhà nước vô sản Hơn ai hết, Hồ Chí Minh thấu hiểu được hoàn cảnh thực tiễn lúc bấy giờ và Người thấy rằng Nhà nước vô sản là nhà nước tiến bộ nhất, triệt để nhất Một nhà nước mà vì giai cấp của vô sản, hướng đến những quyền lợi tích cực của toàn nhân nhân Do đó nhà nước vô sản là cơ sở hình thành nên

tư tưởng về “nhà nước của dân, do dân” của Hồ Chí Minh

3 Chủ nghĩ Mác-Lenin

Chủ nghĩ Mac-Lenin là bộ phận tinh túy nhất, hệ thống quan điểm cách

mạnh triệt để nhất, là gốc lý luận để hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh

“Chủ nghĩa Mác- Lênin là nguồn gốc lý luận, cơ sở chủ yếu nhất của sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh "Không có chủ nghĩa Mác-Lênin thì cũng không có tư tưởng Hồ Chí Minh sánh ngang tầm thời đại và giải quyết được những nhiệm vụ lịch sử của cách mạng Việt Nam"

4 Do bản thân Hồ Chí Minh

4.1 Thực tiễn hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh

Do suốt 30 năm bôn ba khắp năm châu, bốn bể, Người đã vừa học hỏi, vừa thực hành, vừa tham gia các hội thảo, hội nghị chính vì vậy nó hình thành nên tư tưởng tiến bộ về nhà nước của dân, do dân và vì dân của Người Và Mao Trạch Đông đã từng khẳng định "Thực hành sinh ra hiểu biết; Hiểu biết tiến lên lý luận; Lý luận lãnh đạo thực hành" Đó là con đường của quá1 trình nhận thức các sự vật, hiện tượng; con đường hướng đến chân lý của nhận thức

4.2 Trí tuệ và phẩm chất chính trị của Hồ Chí Minh

Là người có kiến thức uyên thâm cả về mặt chính trị, tư tưởng, tri thức tinh xảo cả về mặt kinh nghiệm thực tiễn vững vàng Và đối với Người, sự nghiệp Cách mạng luôn hướng tới dân, do dân và vì nhân dân Đây luôn là

tư tưởng chủ đạo xuyên suốt trong mọi suy nghĩ và hành động của mình

Hồ Chí Minh luôn đặt lợi ích và quyền lợi của nhân dân lên hàng đầu, luôn

1 Mao Trạch Đông (1937, Thực tiễn luận)

gần gũi lắng nghe những ý kiến của nhân dân, mọi mục đích điều hướng tới quyền lợi của nhân dân

của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

“Dễ mười lần không dân cũng chịu Khó vạn lần dân liệu cũng xong”

Là một nhà chính trị, cách mạng hơn ai hết, Hồ Chí Minh là người hiểu rõ nhất, sâu sắc nhất vai trò và tầm quan trọng của nhân dân Chảng thế mà

Người đã từng cho rằng“Nước lấy dân làm gốc; Gốc có vững, cây mới bền.” 2Quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân là quan điểm đúng đắn xuyên suốt bao trùm trong toàn bộ quá trình phát triển của dân tộc ta

1 Nhà nước của nhân dân

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, nhà nước của dân là nhà nước mà tất cả quyền lợi đều hướng vào nhân dân Quan điểm nhất quán của thành phố Hồ Chí Minh là xác lập toàn bộ mọi quyền lực trong tay Nhà nước và trong cuộc sống đều thuộc sở hữu quần chúng Chẳng thế mà trong Hiến pháp năm 1946 nêu rõ: toàn bộ quyền hành nội địa đều là của toàn thể quần chúng Việt Nam, không nhận biết giống nòi, gái trai, giàu nghèo, kẻ thống trị, tôn bảng giáo: những việc gắn kết đến vận mệnh vương quốc sẽ đặt

ra toàn dân phúc quyết Nhân dân có quyền quản lý về chính trị, kinh tế tài chính, kiến thức-cộng đồng, bầu ra Quốc hội - cơ quan quyền lực vô thượng quốc gia đỉnh cao bộc lộ quyền vô thượng của quần chúng Nhân dân cần lao quản lý Nhà nước thì dẫn đến một hệ quả là quần chúng có quyền kiểm soát điều hành Nhà nước, cử tri bầu ra các đại biểu, ủy quyền cho những đại biểu đó bàn và quyết định những chủ đề quốc kế dân sinh Đây là thuộc sở hữu chính sách dân chủ đại diện thay mặt ngay bên cạnh chính sách dân chủ thẳng trực tiếp Quyền quản lý và song song cũng chính là quyền kiểm soát điều hành của quần chúng bộc lộ ở chỗ quần chúng có quyền bãi miễn những đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng quần chúng nào nếu những đại biểu đó tỏ ra không xứng đáng cùng với tin tưởng của quần chúng Theo thành phố Hồ Chí Minh, muốn đảm bảo được thuộc tính quần chúng của Nhà nước phải được quy định được

và chấp hành được trách nát nhiệm của cử tri và đại biểu do cử tri bầu ra

2 Hồ Chí Minh (1967, nói chuyện với lớp bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo cấp huyện)

Cử tri và đại biểu cử tri bầu ra cần có mối gắn kết ngặt nghèo với nhau

do thực chất của chế độ này quy định Và khi không làm việc nghĩa

vụ với nhân cách thuộc người đại biểu của cử tri thì cử tri có quyền bãi miễn nhân cách đại biểu Dân chủ là khảt vọng muôn thuở của loài người thành phố Hồ Chí Minh ý kiến dân chủ có đồng nghĩa với việc "dân

là chủ" Khi được quy định như vậy, có những lúc thành phố Hồ Chí Minh đem ý kiến "dân là chủ" đối nghịch với ý kiến “quan chủ" Đây là ý kiến được Hồ Chi Minh điền đạt ngắn, gọn, rõ, đi thẳng vào thực chất của định nghĩa trong kết cấu quyền lực vô thượng của cộng đồng Mở rộng theo ý đó, thành phố Hồ Chí Minh còn cho rằng: "Nước ta là nước dân chủ, đồng nghĩa với việc nước do quần chúng quản lý" "Chế độ ta là chính3 sách dân chủ có nghĩa là quần chúng quản lý" "Nước ta là nước dân chủ,4 địa vị cao đặc biệt là dân, vì dân là chủ"5

Quyền lực nhà nước là " thừa ủy quyền " của nhân dân quyền lực của nhà nước là do nhân dân ủy thác do Do vậy , các cơ quan quyền lực nhà nước cùng với đội ngũ cán bộ của nó đều là “ công bộc " của nhân dân , nghĩa là

" gánh vác việc chung cho dân , chứ không phải để đè đầu dân " Chính vì vậy Hồ Chí Minh đã chỉ rõ và kịch liệt phê phán những cán bộ nhà nước thoái hóa , biến chất , từ chỗ là công bộc của dân đã trở thành " quan cách mạng ” , đứng trên nhân dân , coi khinh nhân dân , " cậy thế " với dân , “ quên rằng dẫn bầu minh ra là để làm việc cho dân.6

2 Nhà nước do dân:

Nhà nước do dân chọn lựa, bầu ra những đại biểu của tớ Nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp sức, đóng thuế để nhà nước đầu tư, làm việc Nhà nước

do dân phê bình, thành lập, giúp sức Hồ Chí Minh yêu cầu: Tất cả những cơ quan quốc gia là phải nhờ vào quần chúng, liên lạc ngặt nghèo với quần chúng, lắng tai quan điểm và sự kiểm soát điều hành của quần chúng Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm lo xây dựng Nhà nước của mình Hồ Chí Minh khẳng định: Việc nước là việc chung, mỗi người đều phải có trách nhiệm "ghé vai gánh vác một phần" Quyền lợi, quyền hạn bao giờ cũng đi đôi với trách nhiệm, nghĩa vụ Người xác định rõ : “ Nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nước do dân làm chủ”7 Tư tưởng “ Dân làm chủ ” bên cạnh nhấn mạnh ích lợi và quyền lợi của nhân dân đồng thời cũng là trách nhiệm của quần chúng với nhà nước Theo quan niệm của thành phố Hồ Chí Minh quần chúng có ích lợi quản

lý , thì cần có trách nhiệm làm tròn nghĩa vụ công dân , giữ đúng đạo đức

3 Điều 1, Hiến pháp 1946

4 Hiến pháp 1946

5 Hiến pháp 1946

6 Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh

7 Hồ Chí Minh ( 1949, báo Dân vận)

công dân Nhân dân quản lý thì phải làm theo luật pháp của Nhà nước , làm theo kỷ luật cao , gìn giữ thứ tự chung quyên góp ( nộp thuế ) đúng kỳ , đúng số để thành lập xây dựng những công trình công cộng chung , tích cực tham dự công tác chung, bảo quản của cải công cộng, bảo quản Tổ quốc, vv Trong quốc gia do quần chúng quản lý , quốc gia phải khởi tạo mọi điều kiện để quần chúng được tiến hành những quyền mà Hiến pháp và luật pháp đang quy định, hưởng dụng đa số ích lợi và làm tròn trách nhiệm quản lý của tớ Người yêu cầu cán bộ, Đảng viên phải thật

sự tôn trọng quyền quản lý của quần chúng

Trong nhà nước do dân làm chủ, Nhà nước phải tạo đủ mọi điều kiện để thực thi Pháp luật, tham gia quản lý nhà nước Chả thế mà Người Người nêu rõ quyền của dân, Nhà nước do dân tạo ra và nhân dân tham gia quản lý

là ở chỗ:

- Toàn bộ công dân bầu ra Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, cơ quan duy nhất có quyền lập pháp

- Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, ủy ban Thường vụ Quốc hội và Hội đồng Chính phủ nay gọi là Chính phủ)

- Hội đồng Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước, thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật

- Mọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc quản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân (thông qua Quốc hội do dân bầu ra).8

Đi kèm với quyền lợi đó là trách nhiệm của nhân dân Nhân dân phải có trách nhiệm thực thi Pháp luật, Hiến pháp, tham gia đóng góp thuế, các công trình công cộng chung Bên cạnh đó, nhân dân phải góp phần xây dựng, đóng góp ý kiến tham gia bầu đại biểu quốc hội, tích cực góp phần xây dựng phát triển đất nước đi đôi sánh ngang với càng cường quốc năm châu Đây cũng là ước muốn “ cháy bỏng” “canh cánh” thường trực trong lòng Hồ Chí Minh khi Người vẫn còn sống

3 Nhà nước vì dân

Một nhà nước muốn được mọi người ủng hộ phải là nhà nước phực vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu, tất cả đều vì lợi ích của dân Chính vì vậy mag Người đã yêu cầu rằng: “ Các công việc của Chính phủ làm phải nhằm vào một mục đích duy nhất là mưu tự do hạnh phúc cho mọi người Cho nên Chính phủ nhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy Việc gì có lợi cho dân thì làm Việc gì có hại cho dân thì phải tránh ” Trên tinh thần đó, Hồ Chí9

8 Quốc dân tại Đại hội Tân Trào (8-1945)

9 Hồ Chí Minh “Chính phủ là công bộc của dân” đăng trên Báo Cứu Quốc số 46

Minh đã nhấn mạnh nhà nước Việt Nam là nhà nước vì dân, tất cả phục vụ cho lợi ích của nhân, chính vì vậy mà mọi chính sach, quyền lợi đều một mục đích cuối cùng là hướng vào nhân dân

Do vậy, một nhà nước do dân là một nhà nước mà “làm đầy tớ cho dân” chứ không phải “làm quan cách mạng” để đè đầu cưỡi cổ dân Nhà nước, các quan phải là “phụ mẫu” của dân chứ không phải hành sách, yêu cầu ức hiếp dân đủ kiểu Nhà nước ra đời và hoạt động là vì quyền và lợi ích của thể dân tộc Việt Nam, không làm được điều đó thì không còn lý do để nhà nước tồn tại

Đây cũng là câu hỏi băn khoăn của Người bấy lâu nay “ làm sao cho được lòng dân , dân tin , dân mến , dân yêu ” , đồng thời Người chỉ rõ : “ muốn được dân yêu , muốn được lòng dân , trước hết phải yêu dân , phải đặt quyền lợi của dân trên hết thảy , phải có một tinh thần chí công vô tư ” Trước hết, phải đặt quyền lợi của nhan dân lên hàng đầu, tất cả hướng đến lợi ích của nhân, mọi lòng vì dân phục vụ Có như thế nhà nước mới tồn tại

và phát triển được Cũng từ căn cốt sâu xa đó, sau này, nhiều lần Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhắc nhở cán bộ, đảng viên: “Phải biết dựa vào dân, lắng nghe dân, cái gì mà quần chúng nhân dân hoan nghênh, ủng hộ thì chúng ta phải quyết tâm làm và làm cho bằng được; ngược lại, cái gì nhân dân không đồng tình, thậm chí căm ghét, phản đối thì chúng ta phải cương quyết ngăn ngừa, uốn nắn và xử lý nghiêm các sai phạm”.10

10 Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Quyết tâm ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2019, tr 116-117