ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT KỸ NĂNG TƯ VẤN PHÁP LUẬT ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA CÁC HÌNH THỨC TƯ VẤN PHÁP LUẬT Hà Nội, Tháng 9 năm 2022 I Khái niệm tư vấn pháp luật Điều 28 Luật Luật sư định nghĩ.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
KỸ NĂNG TƯ VẤN PHÁP LUẬT
ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA CÁC HÌNH THỨC TƯ
VẤN PHÁP LUẬT
Hà Nội, Tháng 9 năm 2022
Trang 2I Khái niệm tư vấn pháp luật
Điều 28 Luật Luật sư định nghĩa “tư vấn pháp luật là việc luật sư hướng dẫn,đưa ra ý kiến,giúp khách hàng soạn thảo các giấy tờ liên quan đến việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của họ”.Như vậy,tư vấn pháp luật là việc giải đáp pháp luật,hướng dẫn ứng xử đúng pháp luật,cung cấp dịch vụ pháp lý nhằm giúp khách hàng thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ
Trong đời sống xã hội nói chung và hoạt động kinh doanh nói riêng ,tư vấn pháp luật mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn ,bởi tư vấn là một trong các biện pháp có ý nghĩa quan trọng đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch ,đặc biệt là cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.Người tư vấn có vai trò tiên liệu rủi ro và tìm các giải pháp phòng ngừa,hạn chế,khắc phục rủi ro
II Các hình thức tư vấn pháp luật
2.1 Tư vấn bằng lời nói
Khái niệm
Tư vấn trực tiếp bằng lời là một trong số những hình thức tư vấn pháp luật Theo đó, tư vấn pháp luật bằng lời nói được hiểu là người tư vấn trao đổi bằng lời nói với khách hàng, trao đổi mọi thông tin liên quan cần thiết đến vấn đề mà khách hàng cần tư vấn Thực tiễn hoạt động tư vấn pháp luật cho thấy hình thức tư vấn bằng miệng là hình thức phổ biến Với các vụ việc có tính chất đơn giản, khách hàng thường gặp người tư vấn để tìm hiểu bản chất pháp lý của vụ việc trên cơ sở đó giúp họ tìm giải pháp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách nhanh chóng, có hiệu quả Hoạt động tư vấn pháp luật là một hoạt động đa dạng, phức tạp đòi hỏi một quá trình lao động trí óc
Hình thức tư vấn pháp luật bằng lời nói: người tư vấn pháp luật gặp gỡ trực tiếp hoặc qua điện thoại, qua các phần mềm trực tuyến như google meeting, zoom, video, với khách hàng trao đổi và tư vấn pháp luật
Trang 3Khi tư vấn trực tiếp bằng miệng cho khách hàng, người tư vấn cần thiết phải tôn trọng một quy trình sau đây:
- Người tư vấn cần phải lắng nghe khách hàng trình bày và ghi chép đầy đủ nội dung chính, ý chính, trên cơ sở đó đặt câu hỏi để làm rõ thêm Thông thường, lần đầu tiên tiếp xúc, người tư vấn chưa thể nắm bắt một cách chắc chắn bản chất của sự việc đó, hơn nữa, khách hàng thường trình bày theo ý chủ quan và bỏ qua nhiều chi tiết mà họ cho là không cần thiết Do đó, người tư vấn cần gợi ý những vấn đề để khách hàng trình bày đúng bản chất của vụ việc Người tư vấn nên lưu ý khách hàng, chỉ có thể đưa ra giải pháp chính xác, đầy đủ và đúng pháp luật nếu khách hàng trình bày vấn đề trung thực và khách quan Người tư vấn phải nắm bắt được tâm lý khách hàng để có những ứng xử, giao tiếp phù hợp Người tư vấn cũng cần phải khiêm tốn, thái độ đúng mực, thông cảm, chia sẻ và tôn trọng khách hàng
- Người tư vấn yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu liên quan đến vấn đề cần tư vấn Những giấy tờ, tài liệu này phản ánh diễn biến của quá trình tranh chấp hoặc bản chất của
vụ việc mà khách hàng yêu cầu tư vấn Nếu không có những tài liệu này, việc tư vấn có thể không chính xác
Sau khi khách hàng cung cấp đầy đủ các văn bản, giấy tờ, tài liệu có liên quan, người tư vấn cần phải dành thời gian để nghiên cứu các giấy tờ tài liệu đó Sau khi nghe khách hàng trình bày và nghiên cứu các tài liệu do khách hàng cung cấp mà thấy không thể trả lời ngay được, phải thông báo điều đó cho khách hàng và hẹn khách hàng gặp vào một ngày khác
- Tra cứu tài liệu tham khảo Là công việc cần thiết để khẳng định với khách hàng rằng người tư vấn dựa trên cơ sở pháp lý chắc chắn, tư vấn theo pháp luật chứ không phải theo cảm tính, chủ quan, đồng thời giúp chính người tư vấn khẳng định đúng những suy nghĩ, cảm tính của chính mình trước đó Việc dùng các quy định của pháp luật để làm cơ sơ cho các kết luận của mình đều là bắt buộc
Trang 4- Người tư vấn phải định hướng cho khách hàng Thực chất là việc đưa ra giải pháp trả lời (bằng miệng) các vấn đề mà khách hàng yêu cầu Người tư vấn cần phải trung thực, phân tích vấn đề trên cơ sở pháp lý và luôn đứng về phía khách hàng của mình Không được thiên vị, chủ quan, như vậy, sẽ không nhận được sự tin tưởng của khách hàng
Ưu điểm
- Người tư vấn có thể quan sát trực tiếp cử chỉ, tâm lý khách hàng để hiểu rõ hơn về tâm
lý khách hàng, có thể tương tác với khách hàng một cách tích cực để tìm ra giải pháp phù hợp
- Khi người tư vấn tư vấn trực tiếp bằng miệng: những thắc mắc của khách hàng sẽ được giải đáp cặn kẽ, chi tiết nhất Được gặp và trao đổi trực tiếp với người tư vấn, khách hàng
có thể có được câu trả lời nhanh nhất Hơn nữa, khách hàng cũng có thể đưa ra các yêu cầu của mình dễ dàng hơn Trực tiếp đến gặp người tư vấn, khách hàng sẽ trao đổi được nhiều hơn, nhận được sự tư vấn rõ ràng hơn Đây là hình thức được sử dụng nhiều và mang lại hiệu quả cao nhất
- Với hình thức tư vấn bằng lời nói qua điện thoại: hình thức này rất tiện lợi cho khách hàng ở xa hay bận rộn không thể đến gặp trực tiếp người tư vấn Người tư vấn có thể nghe khách hàng trình bày thắc mắc cũng như đưa ra cho khách hàng lời khuyên qua điện thoại Hình thức này thực hiện nhanh chóng nhưng chỉ giải quyết được các tranh chấp, vấn đề không liên quan đến thủ tục
Hình thức tư vấn này ngày càng phổ biến vì hiện tại, điện thoại là phương tiện liên lạc nhanh và hữu hiệu Khách hàng có thể có được số điện thoại của người tư vấn qua người quen, qua khách hàng cũ của người tư vấn hay họ thấy thông tin của chúng ta trên báo chí, trên mạng internet
Nhược điểm
- Hình thức này không chỉ đòi hỏi người tư vấn phải am hiểu pháp luật mà còn phải có các kỹ năng giao tiếp với khách hàng, như các kỹ năng: tạo niềm tin cho khách hàng,
Trang 5đồng cảm, thuyết phục, tự chủ cảm xúc,… Người tư vấn cũng cần phải am hiểu xã hội, tâm lý khách hàng
- Đối với hình thức tư vấn qua điện thoại: những vấn đề liên quan đến thủ tục, giấy tờ thì hình thức này không đạt được hiệu quả cao Người tư vấn không thể giới thiệu, tư vấn, hướng dẫn khách hàng một cách tỷ mỷ, khoa học và chính xác
- Kết quả tư vấn, hướng dẫn của người tư vấn chỉ có tính định hướng cho khách hàng
Do đó, khách hàng có thể làm theo hướng dẫn hoặc không làm theo Mặt khác, khách hàng cũng không thể sử dụng kết quả tư vấn để phục vụ cho mục đích khác của mình
- Ngoài ra, khách hàng sẽ mất khá nhiều thời gian để gặp gỡ, tiếp xúc với người tư vấn Phí tư vấn cũng khá cao, chưa kể chi phí cho việc đi lại,…
2.2 Tư vấn bằng văn bản
Khái niệm
Tư vấn bằng văn bản được hiểu là người tư vấn trao đổi bằng văn bản với khách hàng, trao đổi mọi thông tin liên quan và cần thiết đến vấn đề mà khách hàng cần tư vấn Việc tư vấn bằng văn bản được tiến hành khi nào?
- Khi khách hàng ở xa, không thể trực tiếp đến gặp người tư vấn để tư vấn bằng miệng được và không muốn tư vấn qua điện thoại
- Khách hàng muốn khẳng định độ tin cậy của giải pháp thông qua việc đề ra các câu hỏi
để người tư vấn trả lời bằng văn bản
- Kết quả tư vấn bằng văn bản có thể được khách hàng sử dụng để phục vụ cho mục đích khác của họ
- Những vụ, việc phức tạp mà nếu người tư vấn tư vấn bằng lời nói thì khách hàng không nắm bắt hết được
Trang 6Phương thức thực hiện hình thức tư vấn bằng văn bản: Tùy theo yêu cầu của khách hàng việc tư vấn bằng văn bản có thể được thực hiện theo hai phương thức sau:
- Khách hàng viết đơn, thư, chuyển fax… cho người tư vấn nêu rõ yêu cầu của mình dưới dạng các câu hỏi
- Khách hàng trực tiếp đến gặp người tư vấn, nêu rõ yêu cầu của mình và đề nghị tư vấn bằng văn bản
Yêu cầu hình thức tư vấn bằng văn bản: Khi thực hiện tư vấn bằng văn bản thông thường hai bên (người tư vấn và khách hàng) phải ký hợp đồng tư vấn pháp luật với nhau (ví dụ: Điều 26 Luật Luật sư quy định về thực hiện dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý) Trong trường hợp một bên yêu cầu thì hợp đồng phải được công chứng
Các bước tư vấn bằng văn bản: Cũng như việc tư vấn bằng miệng, việc tư vấn bằng văn bản yêu cầu phải quán triệt các bước sau đây:
- Nghiên cứu kỹ yêu cầu của khách hàng
- Trao đổi với khách hàng về yêu cầu của họ để khẳng định trong một số trường hợp cần thiết
- Tra cứu các tài liệu văn bản pháp luật có liên quan để phục vụ cho việc tư vấn
- Luật sư cũng có thể đề nghị khách hàng gặp các luật sư khác để xin tư vấn về những vấn đề mà mình phát hiện nhưng lại không thuộc chuyên môn của mình Tránh trường hợp mặc dù biết vấn đề tư vấn không thuộc chuyên môn của mình nhưng vẫn tiến hành tư vấn dẫn đến kết luận tư vấn không chính xác và không đúng pháp luật
- Soạn văn bản trả lời cho khách hàng
Ưu điểm
- Tư vấn bằng văn bản sẽ giúp người tư vấn có nhiều thời gian thâm nhập hồ sơ kỹ càng
và chính xác hơn và văn bản tư vấn đưa ra phải có độ chính xác, có cơ sở khoa học và đúng pháp luật từ đó, có thể đưa ra nhiều giải pháp hữu hiệu cho khách hàng
Trang 7- Trong những vụ việc phức tạp, đôi lúc khách hàng sẽ không thể nắm bắt kỹ càng những
tư vấn của người tư vấn thì việc tư vấn bằng văn bản sẽ là giải pháp hữu ích hơn cả Lúc này, khách hàng sẽ nắm bắt rõ ràng hơn, đầy đủ hơn những tư vấn của người tư vấn
- Khách hàng có thể khẳng định độ tin cậy của giải pháp mà người tư vấn đưa ra Qua đó, khách hàng có thể sử dụng kết quả tư vấn vào những mục đích khác của mình
- Ngoài ra, với hình thức này, khách hàng không phải mất thời gian để đến gặp trực tiếp người tư vấn Chi phí tư vấn thường ít tốn kém hơn so với tư vấn mặt đối mặt bằng lời nói Hơn nữa, chi phí đi lại, có thể tránh được, bên cạnh đó có thể đảm bảo sức khỏe trong thời kỳ dịch bệnh hoành hành, đảm bảo an toàn giao thông…
Nhược điểm
- Thường không nhanh chóng, mất nhiều thời gian: Đối với khách hàng, để gửi yêu cầu đến người tư vấn, khách hàng sẽ phải viết thư trình bày vấn đề và yêu cầu của mình và gửi theo đường bưu điện, hoặc có thể nhanh hơn là qua các phương tiện điện tử như mail, fax… Còn đối với người tư vấn, tuy rằng họ có thêm nhiều thời gian hơn để tìm hiểu vụ việc nhưng thay vì trả lời ngay cho khách hàng, họ sẽ phải soạn văn bản trả lời đưa ra cách giải quyết của mình, hoặc yêu cầu khách hàng cung cấp thêm thông tin, tài liệu… Lúc này, đòi hỏi người tư vấn không chỉ phải giỏi cả về kiến thức chuyên môn (vì những
vụ việc khó, phức tạp thường phải sử dụng phương thức này) thì họ cũng phải thành thạo một số kỹ năng nghề nghiệp khác, đặc biệt là kỹ năng soạn thảo văn bản Những việc làm này sẽ tốn nhiều thời gian hơn, không kể những rủi ro, khó khăn có thể gặp phải như khách hàng không thông thạo các phương tiện điện tử; thất lạc thư; người tư vấn bỏ sót khách hàng (không kiểm tra hết hộp thư, lỗi đường truyền tín hiệu…)
- Người tư vấn khó có thể nắm bắt bắt được hết tâm lý khách hàng, khó có cơ hội tương tác để tìm hiểu rõ hơn những yêu cầu của khách hàng Do đó, người tư vấn khó có thể đưa ra được những giải pháp vừa đúng pháp luật, vừa hợp lý, lại hợp tình
- Hình thức này, ngoài việc đòi hỏi người tư vấn phải có những kỹ năng chung về tư vấn pháp luật, thì còn đòi hỏi người tư vấn phải có kỹ năng soạn thảo văn bản tư vấn tốt
Trang 8- Khách hàng sẽ không có cơ hội để tìm hiểu, yêu cầu giải đáp các vướng mắc mới phát sinh, thời gian nhận được sự tư vấn, hướng dẫn sẽ lâu hơn so với tư vấn trực tiếp bằng lời nói
III Khái niệm tư vấn pháp luật
Điều 28 Luật Luật sư định nghĩa “tư vấn pháp luật là việc luật sư hướng dẫn,đưa ra ý kiến,giúp khách hàng soạn thảo các giấy tờ liên quan đến việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của họ”.Như vậy,tư vấn pháp luật là việc giải đáp pháp luật,hướng dẫn ứng xử đúng pháp luật,cung cấp dịch vụ pháp lý nhằm giúp khách hàng thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ
Trong đời sống xã hội nói chung và hoạt động kinh doanh nói riêng ,tư vấn pháp luật mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn ,bởi tư vấn là một trong các biện pháp có ý nghĩa quan trọng đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch ,đặc biệt là cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.Người tư vấn có vai trò tiên liệu rủi ro và tìm các giải pháp phòng ngừa,hạn chế,khắc phục rủi ro
IV Các hình thức tư vấn pháp luật
2.1 Tư vấn bằng lời nói
Khái niệm
Tư vấn trực tiếp bằng lời là một trong số những hình thức tư vấn pháp luật Theo đó, tư vấn pháp luật bằng lời nói được hiểu là người tư vấn trao đổi bằng lời nói với khách hàng, trao đổi mọi thông tin liên quan cần thiết đến vấn đề mà khách hàng cần tư vấn Thực tiễn hoạt động tư vấn pháp luật cho thấy hình thức tư vấn bằng miệng là hình thức phổ biến Với các vụ việc có tính chất đơn giản, khách hàng thường gặp người tư vấn để tìm hiểu bản chất pháp lý của vụ việc trên cơ sở đó giúp họ tìm giải pháp để bảo vệ quyền
Trang 9lợi hợp pháp một cách nhanh chóng, có hiệu quả Hoạt động tư vấn pháp luật là một hoạt động đa dạng, phức tạp đòi hỏi một quá trình lao động trí óc
Hình thức tư vấn pháp luật bằng lời nói: người tư vấn pháp luật gặp gỡ trực tiếp hoặc qua điện thoại, qua các phần mềm trực tuyến như google meeting, zoom, video, với khách hàng trao đổi và tư vấn pháp luật
Khi tư vấn trực tiếp bằng miệng cho khách hàng, người tư vấn cần thiết phải tôn trọng một quy trình sau đây:
- Người tư vấn cần phải lắng nghe khách hàng trình bày và ghi chép đầy đủ nội dung chính, ý chính, trên cơ sở đó đặt câu hỏi để làm rõ thêm Thông thường, lần đầu tiên tiếp xúc, người tư vấn chưa thể nắm bắt một cách chắc chắn bản chất của sự việc đó, hơn nữa, khách hàng thường trình bày theo ý chủ quan và bỏ qua nhiều chi tiết mà họ cho là không cần thiết Do đó, người tư vấn cần gợi ý những vấn đề để khách hàng trình bày đúng bản chất của vụ việc Người tư vấn nên lưu ý khách hàng, chỉ có thể đưa ra giải pháp chính xác, đầy đủ và đúng pháp luật nếu khách hàng trình bày vấn đề trung thực và khách quan Người tư vấn phải nắm bắt được tâm lý khách hàng để có những ứng xử, giao tiếp phù hợp Người tư vấn cũng cần phải khiêm tốn, thái độ đúng mực, thông cảm, chia sẻ và tôn trọng khách hàng
- Người tư vấn yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu liên quan đến vấn đề cần tư vấn Những giấy tờ, tài liệu này phản ánh diễn biến của quá trình tranh chấp hoặc bản chất của
vụ việc mà khách hàng yêu cầu tư vấn Nếu không có những tài liệu này, việc tư vấn có thể không chính xác
Sau khi khách hàng cung cấp đầy đủ các văn bản, giấy tờ, tài liệu có liên quan, người tư vấn cần phải dành thời gian để nghiên cứu các giấy tờ tài liệu đó Sau khi nghe khách hàng trình bày và nghiên cứu các tài liệu do khách hàng cung cấp mà thấy không thể trả lời ngay được, phải thông báo điều đó cho khách hàng và hẹn khách hàng gặp vào một ngày khác
Trang 10- Tra cứu tài liệu tham khảo Là công việc cần thiết để khẳng định với khách hàng rằng người tư vấn dựa trên cơ sở pháp lý chắc chắn, tư vấn theo pháp luật chứ không phải theo cảm tính, chủ quan, đồng thời giúp chính người tư vấn khẳng định đúng những suy nghĩ, cảm tính của chính mình trước đó Việc dùng các quy định của pháp luật để làm cơ sơ cho các kết luận của mình đều là bắt buộc
- Người tư vấn phải định hướng cho khách hàng Thực chất là việc đưa ra giải pháp trả lời (bằng miệng) các vấn đề mà khách hàng yêu cầu Người tư vấn cần phải trung thực, phân tích vấn đề trên cơ sở pháp lý và luôn đứng về phía khách hàng của mình Không được thiên vị, chủ quan, như vậy, sẽ không nhận được sự tin tưởng của khách hàng
Ưu điểm
- Người tư vấn có thể quan sát trực tiếp cử chỉ, tâm lý khách hàng để hiểu rõ hơn về tâm
lý khách hàng, có thể tương tác với khách hàng một cách tích cực để tìm ra giải pháp phù hợp
- Khi người tư vấn tư vấn trực tiếp bằng miệng: những thắc mắc của khách hàng sẽ được giải đáp cặn kẽ, chi tiết nhất Được gặp và trao đổi trực tiếp với người tư vấn, khách hàng
có thể có được câu trả lời nhanh nhất Hơn nữa, khách hàng cũng có thể đưa ra các yêu cầu của mình dễ dàng hơn Trực tiếp đến gặp người tư vấn, khách hàng sẽ trao đổi được nhiều hơn, nhận được sự tư vấn rõ ràng hơn Đây là hình thức được sử dụng nhiều và mang lại hiệu quả cao nhất
- Với hình thức tư vấn bằng lời nói qua điện thoại: hình thức này rất tiện lợi cho khách hàng ở xa hay bận rộn không thể đến gặp trực tiếp người tư vấn Người tư vấn có thể nghe khách hàng trình bày thắc mắc cũng như đưa ra cho khách hàng lời khuyên qua điện thoại Hình thức này thực hiện nhanh chóng nhưng chỉ giải quyết được các tranh chấp, vấn đề không liên quan đến thủ tục
Hình thức tư vấn này ngày càng phổ biến vì hiện tại, điện thoại là phương tiện liên lạc nhanh và hữu hiệu Khách hàng có thể có được số điện thoại của người tư vấn qua người
