Một số biện rèn kĩ năng thực hiện các phép tính với phân số” cho học sinh lớp 4a1 – trường tiểu học thị trấn tam đường

Tác giả: Nguyễn Thị Hiền Trình độ chuyên môn: Đại học Tiểu học Chức vụ: Giáo viên Nơi công tác: Trường tiểu học Thị Trấn Tam Đường THUYẾT MINH SÁNG KIẾN "MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG

Tác giả: Nguyễn Thị Hiền

Trình độ chuyên môn: Đại học Tiểu học

Chức vụ: Giáo viên

Nơi công tác: Trường tiểu học Thị Trấn Tam Đường

THUYẾT MINH SÁNG KIẾN

"MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG THỰC HIỆN

CÁC PHÉP TÍNH VỚI PHÂN SỐ"

CHO HỌC SINH LỚP 4A1 TRƯỜNG TIỂU HỌC TRỊ TRẤN TAM ĐƯỜNG – LAI CHÂU

Tác giả: Nguyễn Thị Hiền

Trình độ chuyên môn: Đại học Tiểu học

Chức vụ: Giáo viên

Nơi công tác: Trường tiểu học Thị Trấn Tam Đường

Tam Đường, ngày 10 tháng 6 năm 2020

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Tam Đường, ngày 10 tháng 6 năm 2020

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Thường trực Hội đồng xét, công nhận sáng kiến cấp cơ sở/tỉnh

Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình

độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo

Giáoviên

ĐạihọcTiểuhọc

100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: "Một số biện rèn kĩ năng thực hiện các phép tính với phân số” cho học sinh lớp 4A1 – Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường.

Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn

Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu tháng 1 năm 2020

Mô tả bản chất của sáng kiến:

Giáo viên sử dụng nhiều hình thức dạy học phù hợp, gây hứng thú học tập chohọc sinh

Giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học một cách mềm dẻo, linh hoạt.Giáo viên dạy cho học sinh theo từng hệ thống kiến thức từ đễ đến khó Học sinh có kỹ năng tính toán, biết lựa chọn cách làm phù hợp với từng dạng bài cho từng dạng toán, không còn tình trạng nhầm lẫn giữa dạng bài này với dạngbài khác, nắm chắc và vận dụng kiến thức có liên quan, vận dụng linh hoạt trongkhi tính toán và trình bày bài một cách khoa học

Học sinh ham thích, tự tin, mạnh dạn, hứng thú, say mê học toán Tự tìmtòi, tự chiếm lĩnh kiến thức mới Tự chia sẻ, cách làm, kiểm tra trao đổi kiếnthức với nhau

Những thông tin cần được bảo mật: không

Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: lớp học, máy chiếu, học sinh,sách, bút, vở

Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng

kiến theo ý kiến của tác giả: Góp phần nâng cao chất lượng môn toán và bồidưỡng cho học sinh năng lực tư duy, lô gic, phát triển trí tuệ, rèn cho các em tínhchăm chỉ, cần cù, độc lập, nhẫn lại, có ý chí vượt khó, phát triển khả năng suyluận, sáng tạo, từ đó tạo cho các em tinh thần thoải mái giúp cho các em học tậptốt hơn

Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sángkiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân sây dựng áp dụng sáng kiến theo ý của tácgiả: qua việc áp dụng các biện pháp của sáng kiến vào dạy học tôi nhận thấy họcsinh có kỹ năng nhận dạng bài toán một cách chính xác, biết lựa chọn cách làm phùhợp cho từng dạng bài, không còn tình trạng nhầm lẫn giữa các dạng bài, lúng túngtrong cách tính toán, cũng như trình bày các bước tính

Học sinh nắm chắc các quy tắc và vận dụng thành thạo kĩ năng để tính toánđược các bài toán liên quan đến các phép tính dạng phân số

Tạo hứng thú, tự tin, mạnh dạn, say mê cho các em khi học toán

Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật

và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Tam Đường, ngày 10 tháng 6 năm 2020.

Người nộp đơn

Nguyễn Thị Hiền

BÁO CÁO TÓM TẮT SÁNG KIẾN

1 Tác giả

Họ và tên: Nguyễn Thị Hiền

Trình độ văn hóa: 12/12 Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên, Trường Tiểu học thị trấn

Nhiệm vụ được phân công: Giảng dạy lớp 4A1

2 Tên sáng kiến: "Một số biện rèn kĩ năng thực hiện các phép tính với

phân số” cho học sinh lớp 4A1 – Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường

3 Tính mới

Giáo viên cho học sinh quan sát hình ảnh trên máy chiếu, đưa ra từng dạngbài cụ thể để học sinh vận dụng tự tìm hiểu, tự khám phá, hình thành, ghi nhớ vàkhắc sâu từng dạng phép tính

Học sinh chủ động tìm tòi, tự chiếm lĩnh kiến thức mới Tự kiểm tra traođổi, chia sẻ kiến thức với nhau, với thầy cô giáo

Học sinh nắm chắc kiến thức có liên quan, vận dụng linh hoạt trong khitính toán và trình bày bài làm một cách khoa học

Học sinh ham thích, tự tin, mạnh dạn, hứng thú, say mê học toán

Phụ huynh tham gia vào việc đánh giá kết quả học tập của học sinh để thấyđược tầm quan trọng của việc vận dụng kiến thức toán học vào thực tế cuộcsống của các em

Giải pháp trước và sau khi áp dụng sáng kiến:

Trước khi áp dụng sáng kiến:

Học sinh thụ động lĩnh hội kiến thức, còn rụt rè, ngại chia sẻ, trao đổichưa nhiều với bạn với thầy cô giáo Giáo viên sử dụng phương pháp truyềnthống để truyền thụ kiến thức cho học sinh, hướng dẫn giải theo sách giáo khoa.Sau khi áp dụng sáng kiến:

Học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức mới, tự tin, mạnh dạn chia sẻ, trao đổivới bạn với thầy cô giáo

Học sinh vận dụng thành thạo khi làm bài tập theo từng dạng bài kết hợpvới câu đố, trò chơi để hình thành kiến thức mới, học sinh biết vận dụng các bài

tập ứng dụng trong thực tế.

Thông qua trò chơi để củng cố, khắc sâu kiến thức cho học sinh

4 Hiệu quả sáng kiến mang lại

a Hiệu quả kinh tế

Giáo viên tiết kiệm được thời gian trong quá trình giảng dạy Học sinhđược thực hành, luyện tập nhiều hơn

Không mất tiền mua và làm đồ dùng học tập cho học sinh Tận dụng đượcBài tập toán 4 Không mất tiền để phô tô, in ấn bài tập cho học sinh Học sinhbiết vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống

b Hiệu quả kỹ thuật

Qua việc áp dụng các giải pháp của sáng kiến vào dạy học tôi nhận thấy họcsinh có kỹ năng thực hiện thành thạo, tính toán tốt, biết lựa chọn cách làm và ápdụng quy tắc phù hợp với từng bài toán thuộc dạng toán về phân số Không còn tìnhtrạng nhầm lẫn giữa các dạng bài, không lúng túng trong khi tính toán các bướctính, cũng như trình bày các bước tính

c Hiệu quả về mặt xã hội

Quá trình nghiên cứu rút ra các kinh nghiệm của bản thân để đưa vào ápdụng giảng dạy cho học sinh lớp 4A1 – Trường Tiểu học Thị Trấn Tam Đường,năm học 2019 - 2020 về dạng toán "Một số biện rèn kĩ năng thực hiện các phéptính với phân số” Tôi thấy đa số các học sinh đều biết vận dụng thành thạo, linhhoạt, cụ thể và đạt được kết quả đáng khích lệ Đó cũng là bước khởi đầu để cácnăm học sau phát huy hơn nữa

Kết quả khảo sát về thực hiện các phép tính về phân số

TSHS

HS thực hiệnthành thạo cácphép tính

HS biết cách thựchiện các phép tính

HS thực hiện được các phép tính còn nhầm lẫn

31 HS

Qua thực tiễn giảng dạy hàng ngày tôi đã vận dụng khi hướng dẫn họcsinh làm toán các dạng toán “Thưc hiện các phép tính với phân số” có sự thànhcông, hiệu quả môn toán được nâng lên rõ rệt Đa số các em học sinh đã tiếp thubài nhanh và đặc biệt mỗi khi gặp những toán này thì các em đã làm bài mộtcách dễ dàng, có lô gic và tích cực chia sẻ, trao đổi bài của mình với bạn với côgiáo Đặc biệt các em rất say mê, hứng thú học toán,

Tôi đã mạnh dạn áp dụng vào việc bồi dưỡng học sinh tham gia giao lưucác cấp và đạt được kết quả rõ rệt Cụ thể qua kì giao lưu cấp huyện năm học2018- 2019 học sinh lớp tôi chủ nhiệm đạt kết quả khả quan

Tổng số học sinh đạt giải cấp huyện: 9/12em đạt 75%

Sáng kiến kinh nghiệm này là một trong những sáng kiến nhằm sử dụng hợp lýquỹ thời gian tăng thêm nhằm tập trung vào kĩ năng vận dụng, kĩ năng tính toán vàvậy chất lượng môn toán của lớp tôi đạt được kết quả khả quan

5 Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến

Sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng cho học sinh lớp 4A1 của trườngTiểu học thị trấn Tam Đường và có thể áp dụng rộng rãi đến tất cả các lớp 4trong nhà trường và các lớp 4 ở các Trường Tiểu học trong toàn huyện TamĐường có thực trạng như lớp tôi

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp rèn kĩ năng thực hiện các phép tính với

phân số cho học sinh lớp 4A1 trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường”

2 Tác giả

Họ và tên: Nguyễn Thị Hiền

Năm sinh: 07/03/1980

Nơi thường trú: Bình Lư – Tam Đường – Lai Châu

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Giáo viên chủ nhiệm lớp 4A1

Nơi làm việc: Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường – huyện Tam Đường– tỉnh Lai Châu

Tên đơn vị: Trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường

Địa chỉ: Thị trấn Tam Đường- huyện Tam Đường- Lai Châu

Điện thoại:

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến

1.1 Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến

Môn Toán ở bậc Tiểu học là cơ sở, là nền tảng để các em tiếp thu kiếnthức toán học ở Bậc học cao hơn Cũng như trong các khối lớp khác, chươngtrình Toán ở lớp 4 cũng có bốn mạch kiến thức đó là: Số học, đại lượng và đođại lượng, yếu tố hình học, giải toán có lời văn Tuy nhiên, nội dung Toán lớp 4

có vai trò hết sức quan trọng Nó được coi là giai đoạn chuyển từ học tập cơ bảnsang giai đoạn học tập chuyên sâu Đặc biệt nội dung kiến thức “phân số - các

phép tính với phân số” là một trong những nội dung mới, hết sức quan trọng vàđáng lưu tâm Nó góp phần hoàn thiện hệ thống số học ở Tiểu học

Qua thực tế nhiều năm giảng dạy lớp 4 tôi nhận thấy khi thực hiện cácphép tính với phân số các em gặp rất nhiều khó khăn Phần lớn khi thực hiện cácphép tính cộng, trừ, nhân, chia phân số các em còn lúng túng, kĩ năng tính cònnhầm lẫn, nên kết quả học tập thực hiện các phép tính và giải toán có liên quanđến phân số chưa cao Vì vậy để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán lớp 4nói chung, các phép tính với phân số nói riêng tôi mạnh dạn lựa chọn sáng kiến

“Một số biện pháp rèn kĩ năng thực hiện các phép tính với phân số cho học sinhlớp 4A1 trường Tiểu học Thị trấn Tam Đường” Nhằm giúp học sinh thực hiệnđúng, chính xác và nhanh các phép tính với phân số nói riêng và nâng cao chấtlượng môn toán nói chung

1.2 Mục đích của việc thực hiện sáng kiến:

Giúp học sinh có kĩ năng thực hiện các phép tính với phân số nhanh,thành thạo, chính xác

Khi thực hiện các phép tính cộng, trừ, nhân, chia phân số các em không

bị nhầm lẫn Nắm chắc được kĩ năng vận dụng thành thạo khi thực hiện cácphép tính

Học sinh hứng thú, mạnh rạn, tự tin, yêu thích toán học, chia sẻ, trao đổiđược kết quả bài làm của mình với bạn Giải được các bài toán có liên quan đếnphân số một cách chính xác Giúp các em nâng cao kĩ năng vận dụng cũng nhưchất lượng học tập của môn toán

2 Phạm vi triển khai thực hiện: 31 học sinh lớp 4A1-Trường Tiểu học

Thị trấn Tam Đường

3 Mô tả sáng kiến

a Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

Biện pháp 1: Giúp học sinh hình thành được khái niệm về phân số.

Đối với giải pháp này, những năm học trước đây tôi thường hướng dẫncác em nắm khái niệm về phân số theo bài học trong sách giáo khoa Đa số các

em cũng đã nắm được khái niệm về phân số Đặc biệt là phân biệt được tử số và

mẫu số và vận dụng để làm được những bài tập cơ bản Nắm được ý nghĩa củaphân số Tuy nhiên, trong quá trình cung cấp kiến thức, việc chỉ ra cho các emthấy được mối quan hệ giữa phân số với số tự nhiên, quan hệ giữa phân số vớiphép tính với số tự nhiên còn chưa sâu Việc khai thác các bài tập có trongchương trình còn chưa triệt để dẫn đến việc học sinh tiếp thu, nắm bắt kiến thứccủa các em hiệu quả chưa cao

Biện pháp 2: Một số kĩ năng thực hiện các phép tính với phân số.

Trước đây, khi dạy về các phép tính với phân số, tôi đã hướng dẫn các em

đi từ ví dụ cụ thể đến quy tắc Sau khi học xong một phép tính tôi thấy các emđều thực hiện tốt, nhưng sau khi học xong 4 phép tính và áp dụng vào giải toán

cớ lời văn thì các em thường mắc một số lỗi do nhầm lẫn giữa các quy tắc, cũngnhư kĩ năng thực hiện các phép tính nên dẫn tới kết quả chưa đúng, chưa chínhxác Bởi vậy trong quá trình tiếp thu kiến thức, các em còn ghi nhớ quy tắc mộtcách máy móc hoặc do các em nắm chưa chắc được quy tắc của từng phép tính,khi các em vận dụng quy tắc còn nhầm lẫn dẫn đến khi thực hiện các phép tính

có kết quả chưa chính xác

Biện pháp 3: Vận dụng kĩ năng giải bài toán có lời văn có liên quan đến phân số.

Đối với kiến thức giải các bài toán có liên quan đến phân số, tôi cũng

đã hướng dẫn các em đi từ ví dụ đến từng dạng bài cụ thể Tuy nhiên trongquá trình thực hiện các em vẫn chưa biết cách viết gọn mà vẫn còn trìnhbày cả bước trung gian, dẫn đến việc trình bày bài giải còn rườm rà, chưakhoa học, đôi khi còn nhầm lẫn giữa các bước dẫn đến sai kết quả

Biện pháp 4: Úng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.

Giải pháp này giáo viên sử dụng máy chiếu để cho học sinh quan sátcác hình ảnh để hình thành khái niệm phân số, cũng như hình thành cácphép tính về phân số Học sinh quan sát bằng trực quan tự tìm ra được kếtquả của phép tính tương ứng với kiến thức ở từng tiết học

* Kết quả khảo sát trước khi thực hiện sáng kiến:

TSHS HS thực hiện thành

thạo các phép tính

HS biết cách thựchiện các phép tính

HS thực hiện các phéptính còn nhầm lẫn

b Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

Biện pháp 1: Giúp học sinh hình thành khái niệm về phân số.

* Điểm mới

Đối với phần này tôi cho học sinh quan sát đồ dùng trực quan Để họcsinh nhìn thấy hình ảnh thật và phát hiện ra kiến thức mới Nhắm phát huy tínhtích cực cho các em Trong quá trình dạy học tôi nhấn mạnh cho các em nắmđược các quy tắc, nội dung cần ghi nhớ về cấu tạo phân số, tử số cho biết gì,mâu số cho biết gì Đặc biệt hoc sinh phải hiểu được ý nghĩa của phân số

* Cách thức thực hiện

Để hình thành được khái niệm về phân số tôi giúp các em nắm chắc ngay

ở tiết học đầu tiên về phân số bằng cách sử dụng mô hình trực quan trên máychiếu, để hình thành khái niệm về phân số, khi học sinh đã hiểu rõ khái niệm vềphân số, tôi biểu thị bằng phân số thực tế, bằng số cụ thể để các em vận dụngđược tốt hơn.Cho học sinh lấy ví dụ về phân số trong thực tế

Khi các em đã nắm chắc khái niệm về phân số, tôi hướng dẫn học sinhcách đọc, viết phân số Nắm chắc và phân biệt được tử số và mẫ số Vậy làm thếnào để học sinh đọc, viết đúng phân số? Ngay từ khi đọc, tôi cho các em tìmhiểu rõ về cách đọc Từ cách đọc đó, cho học sinh tự viết phân số, sau đó chocác em tự trao đổi với nhau về cách đọc, các viết phân số, các em tự nhận xét, bổsung về cách trình bày cho nhâu Cuối cùng tôi mới cho học sinh trình bày trướclớp, sau đó tôi chốt lại cách đọc, cách viết đúng phân số Ở phần này, tôi hướngdẫn học sinh cách viết đúng, đẹp phân số

Đặc biệt cho học sinh nắm chắc về ý nghĩa của phân số, hiểu được mẫu số

cho biết gì, tử số cho biết gì Cho HS lấy được ví dụ về phân số trong cuộc sống.

Sau khi học sinh đã hiểu được khái niệm về phân số, ý nghĩa của phân số

Biết đọc, viết thành thạo phân số một cách chính xác nhất thì tôi mới chuyển

sang hướng dẫn cách thực hiện cách rút gọn phân số, cách quy đồng mẫu số cácphân số Rồi tôi mới hướng dẫn cách thực hiện các phép tính với phân số

Biện pháp 2: Một số kĩ năng thực hiện các phép tính với phân số.

*Điểm mới

Đối với việc dạy bài mới, tôi cho học sinh trao đổi với nhau tự phát hiệnkiến thức mới rồi chia sẻ với bạn sau đó học sinh trình bày trước lớp theo ý hiểucủa mình Tôi chỉ là người theo dõi, hỗ trợ hướng dẫn, và khắc sâu kiến thức chohọc sinh Sau mỗi bài học yêu cầu học sinh nắm chắc quy tắc, hiểu bản chất quytắc cộng hai phân số cùng mẫu số và cộng hai phân số khác mẫu số cũng như trừhai phân số cùng mẫu và khác mẫu và vận dụng thành thạo quy tắc vào thựchành Sau mỗi dạng tôi đưa ra bài tập thông qua trò chơi để khắc sâu kiến thứccho các em Rèn kỹ năng ghi nhớ quy tắc bằng cách cho học sinh thực hiệnnhiều ví dụ cụ thể, để tránh được tình trạng ghi nhớ theo kiểu học vẹt mà các emkhông biết vận dụng

Khi vào phần luyện tập, tôi yêu cầu học sinh nhắc lại quy tắc đã học có liênquan đến kiến thức bài học Tôi tự cho học sinh thực hiện từng bước một rõràng, cụ thể sau đó các em tự trao đổi, chia sẻ về cách làm cho nhau nghe Sau

đó mới lên chia sẻ cách làm bài của mình trước lớp Để cho các em nhớ đượccách làm bài lâu hơn và vận dụng quy tắc một cách thành thạo hơn Tôi khuyếnkhích học sinh làm bằng nhiều cách khác nhau, có thể làm bài ngắn gọn hơnnhưng kết quả vẫn đúng Yêu cầu học sinh phân biệt rõ phép cộng số tự nhiênvới phân số, quy tắc nhân, chia phân số Chỉ rõ bản chất của từng quy tắc và mỗimột dạng bài tôi cho các em làm thật thành thạo Vì vậy đối với mỗi phép tínhnếu học sinh làm chưa đúng tôi chỉ rõ những sai sót thường mắc phải và nguyênnhân dẫn đến việc các em làm sai để khắc phục và tránh những sai sót đó

Sau mỗi bài học tôi thường đưa ra một phép tính có 4 đáp án khác nhau để