Giáo án chủ đề tích hợp ngữ văn 12 cv 3280 chủ đề văn xuôi chống mỹ

Giáo án chủ đề tích hợp ngữ văn 12 cv 3280 chủ đề văn xuôi chống mỹ Kế hoạch bài dạy chủ đề tích hợp ngữ văn 12 cv 3280 chủ đề văn xuôi chống mỹ

- Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành (2 tiết)

- Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi (2 tiết)

- Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi (1 tiết)

2 Thời lượng: 5 tiết

và những chiến thắng của dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứunước

- Thấy được chất sử thi, ý nghĩa và giá trị của tác phẩm trong thời điểm nó được

ra đời và trong thời đại ngày nay.

- Thấy được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm

- Hiểu được đối tượng của bài nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích vănxuôi: tìm hiểu giá trị nội dung, nghệ thuật của một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi

2 Kĩ năng:

- Hoàn thiện kĩ năng đọc - hiểu văn bản tự sự theo đặc trưng thể loại

- Huy động kiến thức và những cảm xúc, trải nghiệm của bản thân để viết bàinghị luận về một tác phẩm, một đoạn văn xuôi

3 Phẩm chất:

- Biết trân trọng, yêu thương, cảm phục và học tập những con người bình thường

mà giàu lòng trung hậu, vô cùng dũng cảm đã đem xương máu để giữ gìn, bảo vệ đấtnước như người anh hùng Tnú, Chiến, Việt

- Hình thành lòng yêu quê hương đất nước

4 Các năng lực chính hướng tới

- Năng lực sáng tạo trình bày suy nghĩ, cảm nhận về các vấn đề đặt ra trong tácphẩm văn xuôi

- Năng lực giao tiếp giữa GV với HS, HS với HS

- Năng lực hợp tác trong lúc làm việc việc nhóm của HS

- Năng lực nhận diện và giải quyết vấn đề đặt ra trong đề bài tập làm văn

III XÁC ĐỊNH & MÔ TẢ MỨC ĐỘ YÊU CẦU

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng

Tóm tắt được các các vănbản

Tóm tắt truyện theo nhân vậtchính hoặc theo kết cấu vănbản

Phân tích, đánh giá đặc điểmnhân vật theo đặc trưng thể

Liệt kê được những

chi tiết, sự việc tiêu

biểu liên quan đến

từng nhân vật của

mỗi tác phẩm

Lý giải thái độ củacác nhà văn khi xâydựng hình tượngnhân vật

Lí giải được ý nghĩa củanhững hình ảnh, chi tiết tiêubiểu trong truyện

Trình bày những quan điểmriêng, phát hiện sáng tạo vềvăn bản

Liệt kê được những

chi tiết nghệ thuật

liên quan đến giá trị

nội dung của truyện

Lí giải thái độ, quanđiểm của nhà văntrong mỗi truyệnngắn

Khái quát giá trị nộidung, nghệ thuật và ýnghĩa của mỗi truyệnngắn

Thấy được hiện thực chiếntranh được khắc hoạ qua hìnhtượng nghệ thuật trong mỗi truyện ngắn

Thấy được vẻ đẹp tươngđồng và khác biệt giữa 2truyện ngắn

Tự đọc và khám phá giá trịcủa một văn bản mới cùngthể loại, cùng thời kì

Phân biệt truyện ngắn thời kìchống Mỹ và truyện ngắn cácgiai đoạn khác

IV BIÊN SOẠN CÂU HỎI/BÀI TẬP

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng

Dựa vào tiểu dẫn

trong sách giáo khoa

và tài liệu tham

khảo về Nguyễn

Trung Thành và

Nguyễn Thi, em hãy

trình bày những nét

Em hiểu thế nào về chủ nghĩa anh hùng Cách mạng?

Dựa vào bài khái

phẩm Rừng xà

nu và Những đứa con trong một gia đình?

V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- Tiết 1 + 2: Khởi động chủ đề, giao nhiệm vụ và tìm hiểu truyện ngắn “Rừng xà nu”

- Nguyễn Trung Thành

- Tiết 3, 4: Đọc hiểu đo ạn tr ịch ”Những đứa con trong gia đình” (Nguyễn Thi)

- Tiết 5: Nghị luận về một tác phẩm hay đoạn trích văn xuôi.

HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (TRẢI NGHIÊM)

Cho Hs xem đoạn phim ngắn về cuộc kháng chiến chống Mĩ sau phong trào Đồng khởi

- Cho học sinh trình bày suy nghĩ về đoạn phim trên

- GV chuyển vào bài mới

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

NỘI DUNG 1: ĐỌC - HIỂU 2 VĂN BẢN VĂN XUÔI CHỐNG MỸ

*Đọc - hiểu truyện ngắn Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành)

- Nguyễn Trung Thành là bút danh đượcnhà văn Nguyên Ngọc dùng trong thời gianhoạt động ở chiến trường miền Nam thờichống Mĩ

- Năm 1950, ông vào bộ đội, sau đó làmphóng viên báo quân đội nhân dân liên khu V.Năm 1962, ông tình nguyện trở về chiếntrường miền Nam

- Tác phẩm:

+ Đất nước đứng lên- giải nhất, giải thưởng

Hội văn nghệ Việt Nam năm 1954- 1955;

+ Trên … anh hùng Điện Ngọc (1969); + Đất Quảng (1971- 1974);…

- Năm 2000, ông được tặng giải thưởngNhà nước về văn học nghệ thuật

2 Tác phẩm:

b Hoàn cảnh ra đời:

- Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, hiệp định

Giơ-ne-vơ được kí kết, đất nước chia làm haimiền Kẻ thù phá hoại hiệp định, khủng bố,thảm sát Cách mạng rơi vào thời kì đen tối

- Đầu năm 1965, Mĩ đổ quân vào miềnNam và tiến hành đánh phá ác liệt ra miềnBắc

- Rừng xà nu được viết vào đúng thời điểm

cả nước sục sôi đánh Mĩ, được hoàn thành ởkhu căn cứ chiến trường miền Trung Trungbộ

- Mặc dù Rừng xà nu viết về sự kiện nổi

dậy của buôn làng Tây Nguyên trong thời kìđồng khởi trước 1960, nhưng chủ đề tư tưởngtác phẩm vẫn có quan hệ mật thiết với tìnhhình thời sự của cuộc kháng chiến lúc tácphẩm ra đời

Bước 2: Hướng dẫn HS đọc

-hiểu văn bản

II Đọc - hiểu văn bản

*Thao tác 1: Tìm hiểu nhan

 Mang cả ý nghĩa tả thực và ý nghĩa tượngtrưng

*Thao tác 2: Tìm hiểu các hình tượng của tác phẩm

? Truyện có mấy hình tượng chính? Nêu cảm nhận ban đầu về các hình tượng?

GV chia lớp hoạt động nhóm thuyết trình, mỗi nhóm gồm 8 HS:

- Nhóm 1, 2: Thuyết trình về hình tượng cây xà nu

- Nhóm 3, 4: Thuyết trình về hình tượng Tnú

- Cả 4 nhóm đều tìm hiểu về cả 2 hình tượng và chuẩn bị nội dung thuyết trình theo phân công trên của GV Các nhóm tìm hiểu hình tượng theo những gợi ý sau:

+ Cây xà nu xuất hiện trong phạm vi toàn tác phẩm hay chỉ phần

đầu/phần cuối của tác phẩm?

+ Tại sao cây xà nu là loài cây đặc trưng cho mảnh đất và con người TN trong cuộc k/c?

+ Từ những sự kiện trong tác phẩm, có thể đánh giá nhân vật Tnú như thếnào?(mang những vẻ đẹp, những phẩm chất nào đáng quý?)

Các nhóm thảo luận 10 phút rồi cử đại diện trình bày

Các nhóm chuẩn bị câu hỏi phản biện cho nhóm bạn

- Nhóm 1 thuyết trình,

nhóm 2 phản biện

2 Tìm hiểu các hình tượng

2.1 2 Hình tượng cây xà nu

Phát hiện những chi tiết nói đến

sự đau thương mà cây rừng xà

nu phải gánh chịu và nhận xét

về điều đó?

a Đau thương:

- Mở đầu tác phẩm, nhà văn tập trung giới

thiệu cụ thể về rừng xà nu: "nằm trong tầm đại bác của đồn giặc", ngày nào cũng bị bắn hai lần, "Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào đồi

xà nu cạnh con nước lớn".

 nằm trong sự hủy diệt bạo tàn, trong tưthế của sự sống đang đối diện với cái chết

- Với kĩ thuật quay toàn cảnh, tác giả đã

phát hiện ra: "Cả rừng xà nu hàng vạn cây không cây nào là không bị thương"

 Đấy là sự đau thương của một khu rừng

mà tác giả chứng kiến

- Nỗi đau hiện ra nhiều vẻ khác nhau:

+ Có cái xót xa của những cây con, tựa như

đứa trẻ thơ: "vừa lớn ngang tầm ngực người

bị đạn đại bác chặt đứt làm đôi Ở những cây

đó, nhựa còn trong, chất dầu còn loãng, vết thương không lành được cứ loét mãi ra, năm mười hôm sau thì cây chết"

+ Cái đau của những cây xà nu như con

người đang tuổi thanh xuân, bỗng “bị chặt đứt ngang nửa thân mình đổ ào ào như một trận bão”.

+ Những cây có thân hình cường tráng:

“vết thương của chúng chóng lành”, đạn đại

bác không giết nỗi chúng

 Nhà văn đã mang nỗi đau của con người

để biểu đạt cho nỗi đau của cây: gợi lên cảmgiác đau thương của một thời mà dân tộc ta

+ Tại sao nói cây xà nu có sức

sống mãnh liệt?

+ GV: Sức sống man dại, mãnh

liệt của rừng xà nu mang ý

nghĩa biểu tượng như thế nào?

phải chịu đựng

b Sức sống mãnh liệt:

- Tác giả đã phát hiện được sức sống mãnh

liệt của cây: "trong rừng ít có loại cây sinh sôi nảy nở khỏe như vậy"

 Đây là yếu tố cơ bản để xà nu vượt quaranh giới của sự sống và cái chết

+ Sự sống tồn tại ngay trong sự hủy diệt:

"Cạnh một cây xà nu mới ngã gục đã có bốn năm cây con mọc lên"

 Tác giả sử dụng cách nói đối lập (ngã

- Xà nu không những tự biết bảo vệ mình

mà còn bảo vệ sự sống, bảo vệ làng Xô Man:

"Cứ thế hai ba năm nay, rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn ra che chở cho làng"

 Hình tượng mang tính ẩn dụ cho nhữngcon người chiến đấu bảo vệ quê hương

- Câu văn mở đầu được lặp lại ở cuối tácphẩm:

“ đứng trên đồi xà nu ấy trông ra xa đến hết tầm mắt cũng không thấy gì khác ngoài

- Hình tượng cây xà nu trong

truyện có ý nghĩa gì?

+ Hình ảnh cánh rừng xà nu trải

ra hút tầm mắt chạy tít đến tận

chân trời xuất hiện ở đầu và

cuối tác phẩm gợi cho em ấn

tượng gì?

- Nhóm 3 thuyết trình

Nhóm 4 phản biện

+ Phẩm chất của người anh

hùng Tnú được thể hiện như thế

nào? Tìm chi tiết chứng minh?

những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời”

 Gợi ra cảnh rừng xà nu hùng tráng, kiêudũng và bất diệt không chỉ của con người TâyNguyên mà còn cả miền Nam, cả dân tộc

=> Những câu văn đẹp, gây ấn tượng +nhân hóa, ẩn dụ: gợi vẻ đẹp mang đậm tính sửthi, biểu tượng cho cuộc sống đau thươngnhưng kiên cường và bất diệt

+ Cùng Mai vào rừng tiếp tế cho anhQuyết, làm giao liên

 Gan góc, táo bạo, dũng cảm

- Khi bị bắt: giặc tra tấn tàn bạo, lưngngang dọc vết dao chém của kẻ thù nhưngvẫn gan góc, trung thành

 Lòng trung thành với cách mạng đượcbộc lộ qua thử thách

- Khi vượt ngục trở lại làng: đã là chàngtrai hoàn hảo (cường tráng, hạnh phúc bên vợcon)

b Số phận đau thương:

+ Số phận đau thương của Tnú

được thể hiện như thế nào? Tìm

chi tiết chứng minh?

+ Vì sao trong câu chuyện bi

tráng về cuộc đời Tnú, cụ Mết 4

lần nhắc tới ý: "Tnú không cứu

được vợ con" để rồi ghi tạc vào

tâm trí người nghe câu nói:

- Giặc kéo về làng để tiêu diệt phong tràonổi dậy Để truy tìm Tnú, chúng bắt và tra tấnbằng gậy sắt đến chết vợ con anh

 Mắt anh biến thành hai cục lửa hồngcăm thù

- Xông vào quân giặc như hổ dữ nhưngkhông cứu được vợ con, bản thân bị bắt, bị tratấn (bị đốt 10 đầu ngón tay)

 Cuộc đời đau thương

- "Tnú không cứu được vợ con"- cụ Mết

nhắc tới 4 lần

 như một điệp khúc day dứt, đau thươngtrong câu chuyện kể và nhằm nhấn mạnh: khichưa có vũ khí, chỉ có hai bàn tay không thìngay cả những người thương yêu nhất cũngkhông cứu được

c Hình ảnh bàn tay của Tnú:

- Khi nguyên vẹn: là đôi bàn tay tình nghĩa.(cầm phấn viết chữ, lao động, khi bị giặc bắtchỉ vào bụng: cộng sản ở đây này), che chởcho mẹ con Mai…)

- Khi tật nguyền: vẫn vững vàng cầm vũ khí.(…)

d Tnú và dân làng Xô Man quật khởi, đứng dậy cầm vũ khí:

- Trong đêm Tnú bị đốt 10 đầu ngón tay,

dân làng đã nổi dậy “ào ào rung động”, cứu

được Tnu, tiêu diệt bọn ác ôn Tiếng cụ Mết

như mệnh lệnh chiến đấu: "Thế là bắt đầu

"Chúng nó đã cầm súng, mình

phải cầm giáo"?

- Hình ảnh đôi bàn tay Tnú có ý

nghĩa ntn với cuộc đời của anh?

+ Cảm nhận về cuộc nổi dậy

của dân làng Xô Man?

rồi, đốt lửa lên!"

 Đó là sự nổi dậy đồng khởi làm rungchuyển núi rừng Câu chuyện về cuộc đời mộtcon người trở thành câu chuyện một thời, mộtnước

- Sau khi hồi phục, Tnú vào lực lượng, tiếptục chống giặc

- Lớp cán bộ mới trưởng thành: Dít, thằng

bé Heng

 Kế tục việc chiến đấu của cha ông

=> Số phận, tính cách của Tnu tiêu biểu chonhân dân Tây Nguyên thời chống Mĩ, là sángngời chân lí: chỉ có cầm vũ khí đứng lên làcon đường sống duy nhất, mới bảo vệ những

gì là thiêng liêng nhất, và mọi thứ sẽ thay đổi

2.3 Tập thể anh hung làng Xô Man

- Cụ Mết: là hiện thân cho truyền thốngthiêng liêng, biểu tượng cho sức mạnh tậphợp để nổi dậy

- Mai, Dít: là vẻ đẹp của thế hệ hiện tại(kiên định, vững vàng trong bão táp chiếntranh)

- Bé Heng: là thế hệ tiếp nối để đưa cuộcchiến đến thắng lợi cuối cùng

 cuộc chiến khốc liệt đòi hỏi mỗi ngườiphải có sức trỗi dậy mãnh liệt

=> Họ là sự tiếp nối các thế hệ, làm nổi bật

họa nhân vật chính và làm nổi

bật tư tưởng cơ bản của tác

phẩm?

tinh thần bất khuất của dân tộc

HS khái quát giá trị nội dung

và nghệ thuật của tác phẩm

III Tổng kết.

1 Nội dung

- Tác phẩm ca ngợi tinh thần bất khuất, sức

mạnh quật khởi của dân làng Xô man, củađồng bào dân tộc Tây Nguyên nói riêng vàđất nước, con người VN nói chung trong cuộcđấu tranh giải phóng dân tộc

- Rừng xà nu là thiên sử thi của thời đại mới.

Tác phẩm đã đặt ra vấn đề có ý nghĩa lớn laocủa dân tộc và thời đại: phải cầm vũ khí đứnglên tiêu diệt kẻ thù bạo tàn để bảo vệ sự sốngcủa đất nước, nhân dân

2 Nghệ thuật

- Khuynh hướng sử thi: được thể hiện đậmnét ở tất cả các phương diện:

+ Chủ đề: những biến cố có ý nghĩa trọngđại của dân tộc,

+ Hình tượng: hoành tráng, cao cả của núirừng và con người,

+ Hệ thống nhân vật: có sức sống mạnh mẽ,mang cốt cách của cộng đồng,

+ Giọng điệu kể: trang nghiêm, hào hùng…

- Cách thức trần thuật: kể theo hồi tưởngqua lời kể của cụ Mết, kết hợp truyện về cuộcđời của Tnú và cuộc nổi dậy của dân làng XôMan

- Cảm hứng lãng mạn:

+ Đề cao vẻ đẹp của thiên nhiên và conngười trong sự đối lập với sự tàn bạo của kẻthù

+ Lời văn trau chuốt, giọng văn tha thiết,ngôn ngữ giàu tính tạo hình…

*Đọc – hiểu đoạn trích Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi)

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC CẦN ĐẠT

- Năm 1943, Nguyễn Thi theo người anhvào Sài Gòn

- Năm 1945, tham gia cách mạng

- Năm 1954, tập kết ra Bắc

- Năm 1962, trở lại chiến trường miền Nam

- Hi sinh ở mặt trận Sài Gòn trong cuộc tổngtiến công và nổi dậy Mậu thân 1968

- Ông được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh

về văn học nghệ thuật năm 2000

- Hướng dẫn HS tìm hiểu tác

phẩm

+ Xuất xứ, hoàn cảnh ra đời của tác

phẩm

- Tư tưởng và phong cách nghệ thuật:

+ Nguyễn Thi gắn bó với nhân dân miềnNam và thực sự xứng đáng với danh hiệu:Nhà văn của người dân Nam Bộ

+ Nhân vật của Nguyễn Thi có cá tính riêngnhưng tất cả đều có những đặc điểm chung

"rất Nguyễn Thi"

+ Họ là những con người yêu nước mãnhliệt, thủy chung đến cùng với Tổ quốc, cămthù bọn xâm lược, vô cùng gan góc và tinhthần chiến đấu rất cao - những con ngườidường như sinh ra để đánh giặc

+ Họ thể hiện được tính chất Nam bộ: thẳngthắn, bộc trực, lạc quan, yêu đời, giàu tìnhnghĩa

2 Tác phẩm Những đứa con trong gia đình:

học Giải phóng, 1978

b Tóm tắt tác phẩm:

Những hồi ức của Việt trong lần tỉnh dậythứ tư:

+ Đọc và tóm tắt tác phẩm:

Câu chuyện kể về một gia đình

Nam Bộ yêu nước, giàu truyền

thống cách mạng thông qua những

dòng hồi ức của nhân vật chính là

Việt Trong trận chiến đấu ở rừng

cao su Việt tiêu diệt được một xe

tăng bọc thép nhưng bị thương

nặng, hai mắt không nhìn thấy gì.

Nhữnglúc tỉnh dậy âm thanh xung

quanh làm Việt hồi tưởng về những

người thân trong gia đình Việt nhớ

đến những lúc ở nhà vẫn hay tranh

giành phần hơn với chị chiến Việt

nhớ đến má cái lần má dắt theo

Việt đi đòi đầu cha Việt nhớ đến

chú năm, người giữ quyển sổ ghi

công gia đình và tội ác của giặc.

Việt nhớ đến chị chiến trong cái

đêm cuối cùng ở nhà trước khi

nhập ngũ Khi đồng đội tìm thấy

Việt thì Việt vẫn đang ở trong tư thế

sẵn sàng chiến đấu, đạn đã lên

nòng, một ngón tay của Việt đã đặt

sẵn vào cò súng, Việt được đưa về

điều trị.

- Cảm thấy cô đơn, sợ ma cụt đầu, muốn

bò tìm nơi súng nổ để về với đồng đội

- Nhớ lại chuyện hai chị em giành nhau

đi bộ đội, bàn bạc việc nhà đêm trước ngày nhập ngũ

Sáng hôm sau đó, hai chị em khiêng bàn thờ

mẹ gởi sang nhà chú Năm để lên đường

Bước 2: Hướng dẫn HS đọc

-hiểu văn bản

II Đọc - hiểu văn bản