Tổ chức dạy học chủ đề “làng xã việt nam trong lịch sử” (chương trình 2018) ở trường trung học phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM

Với hình thức dạy học lịch sử theo chuyên đề, HS có khả năng hệ thống kiến thức cơ bản, nâng cao nhận thức về lịch sử Việt Nam, khu vực và thế giới thông qua hệ thống chuyên đề về lịch

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2022

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ THỊ THU THỦY

TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “LÀNG XÃ VIỆT NAM TRONG LỊCH SỬ” (CHƯƠNG TRÌNH 2018) Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC STEAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM LỊCH SỬ CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

BỘ MÔN LỊCH SỬ

Mã số: 8140218.01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Đình Tùng

HÀ NỘI – 2022

LỜI CẢM ƠN

Đề tài “Tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” (Chương trình 2018) ở trường trung học phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM ” là nội dung tôi chọn để nghiên cứu và làm đề tài luận văn

Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn với giảng viên PGS.TS Trịnh Đình Tùng đã trực tiếp chỉ bảo và hướng dẫn tôi hoàn thành đề tài nghiên

cứu này

Để hoàn thành quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài, tôi gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô trong Khoa Sư phạm, Trường Đại học Giáo dục – ĐHQGHN giúp tôi có những nguồn tài liệu quý giá, những lời nhận xét và chỉ dẫn tận tâm để tôi có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu này

Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô cùng các em học sinh tại trường THPT Đào Duy Từ – Hà Nội đã luôn tạo điều kiện giúp

đỡ tôi hoàn thành tốt phần khảo sát thực trạng

Do bản thân tôi còn hạn chế về kiến thức và tìm hiểu thông tin, đề tài không thể không tránh khỏi những hạn chế, sơ xót, tôi rất mong nhận được phản hồi, cũng như những góp ý của thầy cô để rút kinh nghiệm và tiếp tục hoàn thiện trong quá trình học tập và nghiên cứu sau này

Sau cùng, xin được gửi lời cảm ơn gia đình, đồng nghiệp đã luôn động viên, ủng hộ và giúp đỡ tôi trong thời gian vừa qua Một lần cuối, xin cảm

ơn sâu sắc!

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

Tác giả luận văn

Vũ Thị Thu Thủy

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 8

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 10

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài 10

7 Cấu trúc của đề tài 11

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC STEAM 12

1.1 Cơ sở lý luận 12

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 12

1.1.2 Đặc điểm của giáo dục tiếp cận STEAM 18

1.1.3 Quan niệm về tổ chức dạy học lịch sử theo định hướng giáo dục STEAM 21

1.1.4 Đặc điểm kiến thức môn Lịch sử ở trường phổ thông 22

1.1.5 Vai trò và ý nghĩa của việc vận dụng STEAM trong tổ chức DHLS ở trường phổ thông 24

1.2 Cơ sở thực tiễn 26

1.2.1 Về phía GV 27

1.2.2 Về phía học sinh 29

Tiểu kết chương 1 31

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ CÁCH TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ

“LÀNG XÃ VIỆT NAM TRONG LỊCH SỬ” Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC STEAM THỬ NGHIỆM

SƯ PHẠM 33

2.1 Nội dung cơ bản và những yêu cầu cần đạt của chủ đề “ Làng xã Việt Nam trong lịch sử” 33

2.1.1 Nội dung 33

2.1.2 Yêu cầu cần đạt 39

2.2 Cách tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” ở trường trung học phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM 43

2.2.1 Một số yêu cầu tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” ở trường phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM 43

2.2.2 Cách tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” ở trường phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM 45

2.3 Thử nghiệm sư phạm 110

2.3.1 Mục đích thử nghiệm 110

2.3.2 Nội dung và phương pháp thử nghiệm 111

2.3.3 Tiến trình thử nghiệm 111

2.3.4 Phân tích kết quả thử nghiệm 112

Tiểu kết chương 2 117

PHẦN KẾT LUẬN 119

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 123 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1.1 Kết quả điều tra thực trạng tiếp cận giáo dục STEAM 27 Biểu đồ 1.2 Kết quả điều tra nhu cầu của GV về dạy học vận dụng STEAM 28 Biểu đồ 1.3 Kết quả điều tra thực trạng tiếp cận STEAM của HS 29 Biểu đồ 1.4 Kết quả điều tra nhu cầu dạy học vận dụng STEAM của HS 30 Bảng 2.1: Bảng tổng hợp kết quả thử nghiệm sƣ phạm 112 Biểu đồ 2.2: Thể hiện kết quả thử nghiệm 112 Biểu đồ 2.3: về sự hứng thú học tập sau thử nghiệm 113 Biểu đồ 2.1 Kết quả điều tra nhu cầu dạy học vận dụng STEAM của HS 115

xã hội” [29, tr.216] Từ trong quá khứ của nền giáo dục dân tộc, ông cha ta đã rất coi trọng giáo dục các giá trị tốt đẹp lịch sử Bởi lẽ mỗi con người từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành đã có một gia đình yêu thương, một quê hương thương nhớ và một đất nước để tự hào Cho nên, quan niệm về ý thức lịch sử sâu sắc đã được đúc kết mà bất cứ ai luôn phải trân trọng:

“Con người có tổ có tông

Như cây có cội, như sông có nguồn”

Những con người ấy đều muốn hiểu biết về gia đình, tổ tiên nhưng cội nguồn đâu chỉ là đấng bậc sinh thành, đâu chỉ là tổ tiên của dòng họ, đó còn là cội nguồn dân tộc, của Tổ quốc của mình Trong bức điện chúc mừng Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam ngày 16-8-2012, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: “Giáo dục khoa học Lịch sử cho thế hệ trẻ Việt Nam là vấn đề vô cùng quan trọng đối với tương lai và sự trường tồn phát triển dân tộc Lời căn dặn

đó đã thể hiện lòng mong muốn đầy tâm huyết của Đại tướng đối với tương lai của đất nước và dân tộc” Bởi vậy, bộ môn Lịch sử có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục quốc dân và có ý nghĩa rất quan trọng đối với cuộc đời của mỗi công dân, là nguyên nhân để tạo nên sức mạnh bảo vệ sự tồn tại cũng như xây dựng sự phát triển của đất nước

2

Trong sự phát triển của giáo dục thế giới đã có được những dấu ấn vô cùng thành công trong việc tạo nguồn nhân lực giàu chất xám trong đó một điểm sáng mới mang tên gọi giáo dục“STEAM” Giáo dục STEAM, có nguồn gốc ra đời ở nước Mỹ Nó được coi là cuộc cách mạng trong giáo dục mang tính đột phá tạo ra nền giáo dục tiên tiến, hiện đại và giúp tăng cường sự ảnh hưởng của Mỹ đối với thế giới thông qua sự chứng minh bằng các phát minh, các sáng chế đạt hiệu quả cao Thực tế, hiện tại đã có rất nhiều quốc gia đang áp dụng chương trình giáo dục STEAM, bởi đây được coi là một sự phát triển theo hướng đi đúng, phù hợp và mang tính tất yếu trong quá trình vừa hợp tác vừa cạnh tranh để cùng đem lại lợi ích về kinh tế giữa các quốc gia trên thế giới Vậy giáo dục STEAM có liên quan gì đến môn học Lịch sử? Trong dạy học lịch sử có thể vận dụng giáo dục STEAM được hay không? Ró ràng Lịch sử vốn là khoa học của các môn khoa học nên hàm chứa nội dung trong nó đã bao gồm các yếu tố của STEAM: Science (Khoa học), Technology( Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Math (Toán học) kết hợp với Art (Nghệ thuật) và định hướng cũng như áp dụng STEAM vào bộ môn này trong dạy học là hoàn toàn có tính khả thi và hiệu quả

Trong nước, Bộ GD và ĐT (ngày 26/12/2018) đã chính thức ban hành

Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể [1] Đây là chương trình giáo dục mới được xây dựng trên quan điểm đổi mới căn bản, toàn diện với nội dung

thực hiện từ hướng trang bị kiến thức chuyển sang phát triển phẩm chất và

năng lực HS Trong đó, chương trình môn Lịch sử nhấn mạnh các quan

điểm: khoa học, hiện đại; hệ thống, cơ bản; thực hành, thực tiễn; dân tộc, nhân văn; mở, liên thông, giúp HS tiếp cận lịch sử thế giới, lịch sử khu vực Đông Nam Á và lịch sử dân tộc một cách khoa học Trong môn Lịch sử, kết cấu của chương trình có những thay đổi cụ thể: trục phát triển chính là một hệ thống các chủ đề xen cùng các chuyên đề về các nội dung cơ bản của lịch sử

3

thế giới, khu vực và Việt Nam, với mục tiêu giúp HS nâng cao và mở rộng

được kiến thức thông sử đã được tiếp cận từ cấp học THCS Cụ thể, chương trình môn Lịch sử cấp THPT lần này đã có những thay đổi rõ rệt, tri thức lịch

sử không còn thiết kế theo mạch thông sử mà theo hệ thống các chyên đề lịch

sử Với hình thức dạy học lịch sử theo chuyên đề, HS có khả năng hệ thống

kiến thức cơ bản, nâng cao nhận thức về lịch sử Việt Nam, khu vực và thế giới thông qua hệ thống chuyên đề về lịch sử chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tư tưởng, tôn giáo - tín ngưỡng, nghệ thuật - kiến trúc, ngoại giao và quan

hệ quốc tế, dân cư và tộc người…

Từ buổi sơ khai của lịch sử, Làng ra đời từ rất sớm, trong mối quan hệ hữu cơ với nhà và nước, đã trở thành nhân tố quan trọng cố kết cộng đồng để tạo nên sức mạnh đoàn kết không gì sánh được của dân tộc Việt Nam và mỗi người dân Việt Nam đều gắn bó, kết nối, là một thành tố của cộng đồng làng

xã rất gần gũi và thân thuộc Trong chương trình 2018, thật có ý nghĩa khi đã đưa một chủ đề với tên gọi “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” để đưa đến những trải nghiệm thú vị khi HS được khám phá về lịch sử văn hóa làng xã Tuy nhiên, việc tìm hiểu chủ đề này sẽ gây rất nhiều khó khăn cho GV và HS

vì các chủ đề chưa được cung cấp nội dung và kế hoạch dạy học cụ thể

Môn Lịch sử hiện nay vẫn chủ yếu được giảng dạy theo lối: GV là người truyền thụ kiến thức, thầy đọc trò chép, thầy giảng trò nghe và nội dung kiểm tra chủ yếu mang tính học thuộc lòng, trả bài cho thầy Vì thế, HS thụ động trong tiếp nhận kiến thức, thiếu cơ hội để thể hiện năng lực của bản thân

và chưa yêu thích học tập bộ môn này Giáo dục Việt Nam đang nỗ lực thay đổi từng ngày với mong muốn đào tạo ra nguồn nhân lực cao đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế Góp phần vào công cuộc “thay da đổi thịt” đó, bộ môn Lịch

sử cũng vận mình thay đổi theo hướng tích cực tạo cơ hội học tập cho HS phát triển năng phẩm chất, lực bản thân mình và có được những giá trị đích thực mà môn Lịch sử mang lại

4

Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi quyết định lựa chọn đề

tài: “Tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” (Chương trình 2018) ở trường trung học phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM ” làm đề tài luận văn của mình Chúng tôi hi vọng đề tài này sẽ góp

phần đưa chủ đề Làng xã Việt Nam gần gũi với HS đồng thời hỗ trợ GV xây

dựng kế hoạch dạy học chủ đề này hiệu quả

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Tài liệu nước ngoài

Tác giả N.G.Đai-ri (1973) đã đề cập việc thiết lập hệ thống, mối liên hệ

về kiến thức qua các bài học lịch sử vì “Nội dung của hầu như giờ học nào cũng đều gắn bó chặt chẽ với những giờ học trước và giờ học sau” [14] Nhà

sư phạm đã chỉ rõ những yêu cầu quan trọng nhất của giờ học và việc “Chuẩn

bị giờ học lịch sử như thế nào?” Từ đó, việc xây dựng nội dung của các chủ

đề trong môn học Lịch sử sẽ giúp HS thấy được tính hệ thống kiến thức và

GV sẽ xây dựng được kế hoạch bài học thông qua mỗi giờ học của chủ đề Từ

đó ta thấy được tầm quan trọng và hiệu quả của việc xác định hệ thống các kiến thức có liên quan

Việc nghiên cứu và ứng dụng giáo dục STEAM trong hơn một thập niên trước đã có rất nhiều nhà giáo dục nghiên cứu và phát triển đạt thành tựu Theo John Brown - Trường Đại học Ilinois, thống kê giai đoạn 2007 - 2010, tại Mỹ: liên quan đến giáo dục STEAM có gần 60 bài báo khoa học từ 8 tạp chí nổi tiếng Điều này, tạo cơ sở khoa học của việc nghiên cứu về giáo dục STEAM [30] Với mục đích nghiên cứu về xu hướng giáo dục STEAM, Yuan-Chung Yu cùng với các cộng sự đã tập hợp và phân tích các tài liệu về giáo dục STEAM trong cơ sở dữ liệu ISI cho thấy: năm 2008 có khoảng 15 bài báo thì đến năm 2013 số lượng tăng lên 100 bài Cùng trong giai đoạn này, nghiên cứu về giáo dục STEAM nhiều nhất là Mỹ có 200 công trình chiếm tỉ lệ 52 %, tiếp theo nước Anh: 36 công trình đạt 9,35%; Hà Lan và Úc

5

mỗi nước là 16 công trình chiếm 4,16%; các nước khác như Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Isaren, Đức, Canada, Đài Loan là 67 công trình, các nước còn lại của thế giới có tổng cộng là 50 nghiên cứu Các nghiên cứu đã chỉ ra STEAM

có liên quan 5 lĩnh vực cụ thể: Giáo dục, Kỹ thuật, Tâm lý học, Dịch vụ, khoa học máy tính và khoa học chăm sóc sức khỏe và [30] Ngoài ra, trên thế giới hiện nay còn có một số hướng nghiên cứu về lịch sử, quá trình phát triển và tầm quan trọng của giáo dục STEAM tiêu biểu như Morrion, Amada Robert, Ryan Brown… Những nghiên cứu này tập trung vào tìm hiểu về lý thuyết và

về bản chất của STEAM

Tích hợp STEAM được được sự quan tâm rất lớn của rất nhiều nhà khoa học, tổ chức giáo dục và là hướng nghiên cứu cơ bản của giáo dục Tiêu

biểu là công trình của Honey và những người cộng sự [30] Nghiên cứu này

tạo ra một kinh nghiêm quý báu trong việc tích hợp đưa giáo dục STEAM vào thực hiện trong chương trình hệ 12 của giáo dục phổ thông Mỹ Ví như: nghiên cứu đã mô tả tích hợp về lý thuyết của giáo dục STEAM, những nghiên cứu liên quan việc thiết kế tích hợp STEAM trong trải nghiệm, trong bối cảnh cụ thể của việc tiến hành tích hợp STEAM Ngoài ra, cũng có rất nhiều nghiên cứu về mô hình của giáo dục STEAM, nghề nghiệp STEAM, trải nghiệm STEAM, phát triển phương pháp giảng dạy STEAM và xây dựng đội ngũ GV STEAM Bên cạnh những công trình nghiên cứu, đã có rất nhiều trường Đại học ở Mỹ có đào tạo trình độ thạc sĩ về tích hợp giáo dục STEAM trong dạy học Hướng đến thế kỷ 21 là đào tạo ra những nhà quản lý, nhà giáo dục STEAM có được hiểu biết rộng lớn về tính chất liên ngành và những cách vận dụng mới các nội dung STEAM trong việc giảng dạy và học tập

2.2 Tài liệu trong nước

Theo đồng chủ biên là PGS.TS Vũ Quang Hiển và TS Hoàng Thanh

Tú của giáo trình “Phương pháp dạy học môn Lịch sử ở trường THPT” (2014)

đã nêu rõ: khái niệm tích hợp trong dạy học, chỉ rõ nhiệm vụ của người dạy

6

(GV) và HS, GV luôn chủ động trong quá trình dạy học tích hợp từ phân tích nội dung, lựa chọn phương pháp, đồ dùng và phương tiện trong tổ chức hoạt động học tập cho HS Bên cạnh đó, khâu chuẩn bị bài học của HS là một yếu

tố quan trọng quyết định đến thành công của phương pháp dạy học này Các tác giả đã nhấn mạnh những ưu điểm của phương pháp dạy học tích hợp Cụ thể, môn Lịch sử nên được tích hợp nội dung thành các chuyên đề vì kiến thức giữa các phần, chương, bài luôn có mối quan hệ chặt chẽ và giúp hình thành cho HS một hệ thống kiến thức đầy đủ Môn học Lịch sử với các môn học khác có thể tích hợp liên môn làm cho các môn học kiến thức bổ sung cho nhau, từ đó các sự kiện đã học HS trình bày, hiểu sâu sắc và vận dụng được hiệu quả hơn

Theo TS Nguyễn Anh Dũng trong bài viết “Tích hợp kiến thức các bộ môn khoa học xã hội trong DHLS ở trường phổ thông” của được in trong

“Một số chuyên đề phương pháp DHLS” (2002) đã đưa ra vấn đề tích hợp kiến thức các môn Địa lý, Văn học, GDCD trong DHLS Bài viết nhấn mạnh tính phổ biến của xu hướng tích hợp trong nước, trên thế giới và tính hiệu quả

to lớn của việc dạy học tích hợp trong giáo dục Mặc dù có đề cập xu hướng tích hợp liên môn trong DHLS một cách khái quát nhưng không tiếp cận tích hợp lịch sử vào một chủ đề cụ thể

Trong bản tham luận “Một số suy nghĩ ban đầu về định hướng xây dựng chương trình và SGK môn Lịch sử ở trường phổ thông sau 2015” tại Hội thảo khoa học quốc gia về DHLS ở trường phổ thông Việt Nam, của PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ chỉ ra: Chương trình môn Lịch sử ở THPT hiện nay đang được học theo đồng tâm với THCS nhưng mức độ chưa được tốt … nên áp dụng dạy theo chủ đề, không nên học lặp lại kiến thức lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới Như vậy không có nghĩa coi Lịch sử là môn học tự chọn, mà tôi đề nghị phải là môn cơ bản, bắt buộc… Từ thực trạng dạy và học môn Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay đã đặt ra yêu cầu đổi mới tổ

7

chức DHLS theo những chủ đề Đó là một trong những hướng đi phù hợp và đúng đắn của thực tế giáo dục, là xu thế mà nhiều nước trên thế giới đã và đang thực hiện phát triển giáo dục đạt nhiều thành tựu to lớn Trong Hội thảo khoa học quốc gia về DHLS ở trường phổ thông Việt Nam,TS Nguyễn Xuân Trường có bài viết “Nhìn nhận lại chương trình, SGK Lịch sử hiện hành và một số vấn đề trao đổi, định hướng xây dựng chương trình, SGK sau năm 2015”, tác giả nêu ra là nên xây dựng thành chủ đề lịch sử và không nên để nội dung kiến thức lịch sử ở cấp THPT lặp lại của cấp THCS Tính toàn diện khi thiết kế chủ đề phải đảm bảo hài hòa tổng thể giữa các vấn đề về chiến tranh với kinh tế và văn hóa, giáo dục Như vậy, dạy học theo chủ đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và điều này rất phù hợp với thực trạng của việc dạy và học Lịch sử trong nền giáo dục của nước ta hiện nay

Mô hình giáo dục tích hợp STEAM từ năm 2010, trong giáo dục ở Việt Nam đã được vận dụng thông qua sự phối hợp Liên doanh trường Icarnegie- Hoa Kỳ với DTT - EDUSSPEC trong 2 môn cụ thể là lĩnh vực Robotics và Công nghệ thông tin từ lớp 1 đến lớp 12 cho HS

Bộ giáo dục và đào tạo từ năm 2012 định kì vẫn tổ chức cuộc thi “Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho GV trung học” và cuộc thi “Vận dụng các kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho HS trung học” Đặc biệt, Bộ giáo dục và đào tạo tổ chức cuộc thi “ Sáng tạo Khoa học

Kỹ thuật” do dành cho HS THPT với nội dung được triển khai thực hiện thuộc các lĩnh vực cơ khí, môi trường, công nghệ đã trở thành điểm sáng tích cực trong giáo dục tạo sự phát triển năng lực HS Chủ trương các cuộc thi này là thực hiện đồng bộ đổi mới từ hình thức, phương pháp dạy học đến kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục giữa nhà trường với hoạt động thực tiễn của cuộc sống và góp phần hình thành năng lực cho HS Đây là cơ hội nhằm tăng cường khả năng tự học, tự nghiên cứu và để HS được trải nghiệm vận dụng kiến thức của các môn khoa học

8

khác nhau để giải quyết một vấn đề thực tiễn Các cuộc thi này là một ví dụ cho mục tiêu giáo dục nhằm phát triển năng lực cho học sinh, hình thành những kỹ năng học tập và lao động trong thế kỉ 21 Về hình thức, đây là cuộc thi vận dụng giáo dục STEAM là sản phẩm của giáo dục STEAM

Gần đây, ngày 14 tháng 8 năm 2020 Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành công văn số 3089/BGDĐT-GDTrH về việc triển khai thực hiện giáo dục STEM trong giáo dục trung học Bộ yêu cầu các Sở giáo dục tăng cường tiếp cận nội dung giảng dạy các môn khoa học với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 (lần thứ tư); hỗ trợ các trường phổ thông triển khai, thực hiện giáo dục Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học (STEM) có hiệu quả Bên cạnh

đó còn hướng dẫn thực hiện một số nội dung của giáo dục STEM và vấn đề tổ chức, quản lý các hoạt động giáo dục STEM trong trường trung học với mục đích nhằm:

1 Nâng cao sự nhận thức cho cán bộ quản lí và giáo viên về giáo dục STEM và thực hiện hoạt động giáo dục STEM trong nhà trường như: vị trí, vai trò và ý nghĩa, nội dung, phương pháp và các hình thức tổ chức

2 Vận dụng tăng cường giáo dục STEM vào các hoạt động giáo dục ở cấp trung học nhằm góp phần thực hiện được mục tiêu đề ra của Chương trình giáo dục mới 2018

3 Phát triển năng lực, kỹ năng nghiệp vụ của cán bộ và giáo viên trong quản lý, tổ chức, xây dựng và thực hiện chương trình dạy học theo cách thức của giáo dục STEM [2]

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là định hướng việc vận dụng giáo dục STEAM trong dạy học về chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” (Chương trình 2018) ở trường trung học phổ thông

9

3.2 Phạm vi nghiên cứu

* Phạm vi về lí luận: Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo định hướng STEAM và tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” trong DHLS ở trường THPT theo tiếp cận STEAM

* Phạm vi thực tiễn: Điều tra, khảo sát và thử nghiệm sư phạm tại trường THPT Đào Duy Từ- Hà Nội

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận dạy học nói chung và cơ sở thực tiễn việc DHLS ở trường THPT nói riêng, đề tài tập trung nghiên cứu về giáo dục STEAM và vận dụng STEAM trong xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” Đồng thời đề xuất và áp dụng một số PPDH phù hợp vào dạy học chủ đề nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Trên cơ sở

đó, góp phần vào đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử trong nhà trường hiện nay

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu về cách thức tiếp cận STEAM trong giáo dục Nghiên cứu chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” trong chương trình giáo dục môn Lịch sử (Ban hành ngày 26 tháng 12 năm 2018) và xác định nội dung cơ bản

và yêu cầu cần đạt của chủ đề

Thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam trong lịch sử” theo hướng tiếp cận STEAM

Chứng minh tính khả thi của kế hoạch dạy học đã đề xuất bằng tiến hành thử nghiệm sư phạm, để rút ra kết luận khoa học của đề tài nghiên cứu

Nhà nước về sự nghiệp giáo dục nói chung, DHLS nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận qua sưu tầm, tổng hợp, phân tích, hệ thống, khái quát từ các tài liệu sách, báo, tạp chí…thuộc các lĩnh vực giáo dục học, sử học, phương pháp DHLS, dạy học theo chủ đề và các vấn đề có liên quan đến

đề tài

Nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới môn Lịch sử, chủ đề

“Làng xã Việt Nam trong lịch sử”

Thử nghiệm sư phạm: Tiến hành thử nghiệm kế hoạch dạy học đã xây dựng

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài

* Ý nghĩa khoa học

- Đề tài nghiên cứu, phân tích khái niệm STEAM, cách tiếp cận giáo dục STEAM, đặc trưng của dạy học chủ đề Lịch sử Đồng thời trình bày ý nghĩa của tổ chức dạy học chủ đề theo hướng tiếp cận STEAM nhằm tăng hiệu quả giờ học cũng như sự chủ động, tích cực, sáng tạo của HS, qua đó phát triển năng lực và phẩm chất HS

11

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục thì luận văn bao gồm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức dạy học lịch sử ở

trường phổ thông theo định hướng giáo dục STEAM

Chương 2: Nội dung và cách tổ chức dạy học chủ đề “Làng xã Việt Nam

trong lịch sử” ở trường trung học phổ thông theo định hướng giáo dục

STEAM Thử nghiệm sư phạm

12

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH

HƯỚNG GIÁO DỤC STEAM 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm STEAM

STEAM là thuật ngữ lần đầu tiên xuất hiện tại nền giáo dục của nước

Mỹ - một nền giáo dục tiến bộ trên thế giới Thuật ngữ này xuất phát từ việc tích hợp nội dung và các kỹ năng khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học hoạt động giảng dạy và học tập Giáo dục STEAM là xây dựng cho HS có kỹ năng - có thể được sử dụng để vận dụng và phát triển trong thế giới công nghệ hiện đại ngày nay chứ không phải mục đích là để đưa HS trở thành những nhà toán học, nhà khoa học, kỹ sư hay những kỹ thuật viên STEAM được tạo thành từ thuật ngữ “STEM” và “Nghệ thuật- Art”, được coi là một khởi đầu cho sự thay đổi lớn ở Mỹ và là cả một nền giáo dục tương lai của thế giới Từ thập kỷ trước, STEM đã ra đời (viết tắt của Khoa học- Science, Công nghệ- Technology, Kỹ thuật- Engineering, và Toán học- Mathematics) đã luôn là một phương pháp giáo dục hàng đầu, với chủ trương của nền giáo dục hiện đại ngày nay là đánh giá rất cao tầm quan trọng của nghệ thuật và đưa yếu tố này vào việc thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo, đó cũng chính là lý do tại sao lại ra đời giáo dục được tiếp cận theo hướng STEAM

STEAM là một cách tiếp cận giáo dục kiểu mới mà trong đó các yếu tố Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật, và Toán học cùng được sử dụng

để giảng dạy và hướng dẫn cho HS Từ ý tưởng ban đầu của Trường Thiết Kế Rhode Island (Mỹ), STEAM sau đó được nhiều nhà giáo dục sử dụng và dần phát triển lan rộng ra cả nền giáo dục của Hoa Kỳ STEAM tạo ra một sự chuyển đổi cách thức giáo dục từ truyền thống, dựa vào điểm số làm tiêu chuẩn để đánh giá, sang một phương pháp giáo dục mới mẻ hiện đại mà trong

13

đó quá trình và kết quả học tập được coi trọng như nhau Con người được trải nghiệm thông qua việc tương tác với những yếu tố liên quan đến nghệ thuật như nghe nhạc, hay chiêm ngưỡng một tác phẩm nghệ thuật và từ đó giúp nhìn nhận sự việc theo một cách thức vừa rất tự nhiên, vừa dễ dàng tiếp nhận trong một không gian cởi mở gần gũi và vì thế “Nghệ thuật và âm nhạc đòi hỏi con người ta phải sử dụng đến cả kiến thức về biểu đồ và tiến trình, chính

vì vậy sẽ giúp cho một đứa trẻ hiểu rộng hơn và sâu hơn về một vấn đề nào

đó, và về thế giới này" - Theo phát biểu của Tiến sĩ Kagan tại buổi nói chuyện

về sự tiếp thu, nghệ thuật và não bộ con người tại Trường Đại học John Hopkins vào năm 2009

Trong cuốn sách bán chạy nhất gần đây viết về tiểu sử Steve Jobs của Walter Issacson, có nói đến việc Jobs đã từng nói rằng nhiều kỹ sư tài năng nhất của hãng Apple đều rất giỏi trong âm nhạc hay một loại hình nghệ thuật nào đó Hay theo như một tác giả, nhà báo và là một nhà giáo dục về kỹ năng lãnh đạo và nghệ thuật là Lisa Phillips cũng đã liệt kê ra một danh sách 10 kỹ năng mà những người trẻ tuổi sẽ hình thành và có được thông qua việc tiếp xúc nghệ thuật Cụ thể là:

Thứ nhất, Kỹ năng sáng tạo: là khả năng tạo ra điều mới mẻ, hiệu quả

và tiến bộ hơn so với những cái đã có từ trước Người có khả năng sáng tạo luôn mang trong mình sự không ngừng nỗ lực, tìm tòi để tìm ra cách thức lao động tạo ra những giá trị vật chất hay tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo Cuộc sống hiện đại ngày nay luôn biến đổi không ngừng, do vậy đòi hỏi con người phải thích ứng, không ngừng sự sáng tạo để là động lực đưa văn minh nhân loại luôn phát triển

Thứ hai, Kỹ năng tự tin: chính là bản thân mình luôn có sự tin tưởng

vào khả năng, giá trị và sức mạnh của tự thân Kỹ năng này sẽ tạo ra cho con người nền tảng về tâm lí vững vàng, dễ dàng trả lời được các câu hỏi: “Tôi là ai? Tôi muốn gì? Tôi có thể làm gì?” Đồng thời, những người đó luôn giữ

14

được sự bình tĩnh, bản lĩnh trước mọi thay đổi khó khăn và có được niềm tin

dễ dàng từ các đối tác khác trong cuộc sống Do vậy, tự tin được xem là yếu

tố quan trọng quyết định sự thành công của mỗi người cụ thể trong mọi việc

và trong việc học

Thứ ba, Kỹ năng giải quyết vấn đề: là một kỹ năng mềm quan trọng

cuộc sống ngày nay trong số những kỹ năng mềm cần thiết, kỹ năng này giúp giải quyết khó khăn cũng như hướng con người đi đúng hướng để đạt được đích đến, ví dụ như: khi trong cuộc sống gặp một chuyện khó khăn thì con người phải bình tĩnh tìm hiểu, suy nghĩ, phân tích nguyên nhân của vấn đề một cách thấu đáo: nó có nghiêm trọng, phức tạp không, hậu quả của vấn đề này để lại sẽ như thế nào Sau đó, hãy tìm ra một phương pháp, cách thức để giải quyết vấn đề theo một cách tốt nhất để có thể giảm thiểu được ít nhất các hậu quả mà vấn đề đó gây ra

Thứ tư, Kỹ năng kiên trì: là biểu hiện thái độ sống, sự theo đuổi mục

đích mà bản thân mỗi người đã đặt ra Dù có gian nan thử thách vất vả nhưng vẫn quyết tâm làm đến cùng với sự cố gắng và nỗ lực không ngừng nghỉ Kiên trì là nhân tố hàng đầu tạo nên sự thành công trong mục đích của mình

Thứ năm,Kỹ năng tập trung: là sự tập trung cao độ, không phân tâm khi

làm bất cứ công việc gì, việc làm không chỉ cực kỳ hiệu quả mà còn làm cho cuộc sống của bạn trở nên thực sự có ý nghĩa và kết quả làm bạn rất hài lòng

Thứ sáu, Kỹ năng giao tiếp phi ngôn từ: là sự diễn đạt một cách đầy đủ

và rõ ràng nội dung muốn truyền đạt mà chỉ qua ngôn ngữ bằng lời không truyền đạt được Bên cạnh đó, giao tiếp phi ngôn ngữ còn tạo được sự chú ý

sự tập trung của mọi người vào đối tượng nói hơn là giao tiếp bằng ngôn ngữ

Thứ bẩy, Kỹ năng tiếp nhận phản hồi mang tính xây dựng: là hoạt động

tạo hiệu quả cho công việc tập thể tốt hơn dựa trên những sự phản hồi mang tính xây dựng, tích cực

15

Thứ tám, Kỹ năng hợp tác: là sự chung sức, hỗ trợ và giúp đỡ nhau làm

việc trong một công việc hay một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung Đế phát triển kỹ năng này phải xuất phát từ tinh thần tự nguyện, công bằng, cùng có lợi và không được làm tổn hại lợi ích của người khác Đây là yếu tố quan trọng nhất và cần thiết quyết định sự thành công của cá nhân và tập thể

Thứ chín, Kỹ năng tận tâm: là sự cố gắng hết lòng, hết sức trong việc

hoàn thành và tạo kết quả tốt đẹp trong một công việc nào đó của bản thân Tận tậm là biết nỗ lực bằng hết khả năng, trách nhiệm thực hiện tất cả các nhiệm vụ, mục tiêu mà công việc đặt ra, từ bé đến lớn với tất cả sức lực, tâm huyết, trí tuệ, niềm yêu thích say mê công việc để đạy được kết quả cuối cùng

dù thành công hoặc thất bại

Thứ mười, Kỹ năng trách nhiệm: là ý thức, tinh thần và hành động làm

tròn bổn phận, nghĩa vụ với bản thân, gia đình, trường, lớp và xã hội, Bản thân luôn dám hành động, dám chịu trách nhiệm về những kết quả việc làm của bản thân Bản thân luôn tự hoàn thiện mình sống có trách nhiệm, cuộc đời luôn có ý nghĩa, cuộc sống ngày càng tốt đẹp, nhân văn hơn và nhận thấy rằng bản thân không chỉ sống vì mình mà còn sống cho người khác và sống cho mọi người

1.1.1.2 Khái niệm Giáo dục STEAM

Giáo dục STEAM là một hình thức giáo dục tiếp cận đa ngành, trong

đó những kiến thức hàn lâm và những bài học thực tế được kết hợp chặt chẽ thông qua cách thức là HS áp dụng những kiến thức Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học vào trong những bối cảnh cụ thể Điều này cho phép tạo ra một sự kết nối gần gũi giữa nhà trường, xã hội và các chủ thể doanh nghiệp, tạo cơ hội để người học được phát triển những kĩ năng cần thiết từ giáo dục STEAM và tăng khả năng cạnh tranh của cá nhân trong định hướng nghề nghiệp và có thể cạnh tranh trong nền kinh kế hội nhập hiện nay

16

Nhiệm vụ của Giáo dục STEAM ở thế kỷ 21 - mô hình giáo dục diện rộng của thế giới trong tương lai gần là cung cấp cho HS các kiến thức và kỹ năng cần thiết Bởi vì chúng ta đang sống trong thời đại toàn cầu hóa, sự hòa nhập và hội nhập sâu rộng giữa các quốc gia có văn hóa khác nhau, nhu cầu trao đổi công việc và nhân lực cũng ngày một cao Thực tế đó đòi hỏi sự giáo dục cần phải chuẩn bị, trang bị cho HS những kiến thức, năng lực và kỹ năng phù hợp đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn Giáo dục STEAM trong dạy học đang và sẽ là một phương pháp rất mới mẻ với cách tiếp cận cũng rất mới nên rất cần được sự nhận thức và quan tâm của toàn xã hội Những người xây dựng chính sách cần có phương pháp nâng cao nhận thức từ đội ngũ những nhà quản lý giáo dục, các bậc phụ huynh đến GV trong nhà trường các cấp Hiện nay, cải cách giáo dục cần gắn triển khai giáo dục STEAM là điều tất yếu để tạo ra sự đón đầu xu hướng của phát triển giáo dục của thế giới và đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai của đất nước

Tổng thống Barack Obama năm 2009 đã có một tuyên bố trong một bài diễn văn tài Nhà Trắng về chủ đề “Giáo dục để đổi mới”: “Hãy tái khẳng định

và làm mạnh mẽ hơn nữa vai trò của nước Mỹ đối với các phát mình khoa học

và công nghệ trên thế giới Hãy xem giáo dục STEM là ưu tiên hàng đầu của nước Mỹ trong thập niên tới.” [15] Đó vừa là một tầm nhìn dựa trên cơ sở đúc kết từ rất nhiều nghiên cứu kinh tế học, xã hội học và giáo dục qua hàng chục năm trước của chính phủ Mỹ và từ các trường đại học trên toàn nước

Mỹ, nhưng đó cũng vừa là một khẩu hiệu hành động rất thực tế Từ thời điểm

đó, cuộc cách mạng về chương trình giáo dục đã diễn ra trên khắp các trường phổ thông và đại học tại Mỹ Hiện nay, với mục tiêu có được 100 ngàn GV xuất sắc có chuyên môn về giáo dục STEM nước Mỹ đã đầu tư hơn 1 tỉ đôla vào phát triển chương trình giáo dục STEM Dự kiến con số vào năm 2020 này sẽ lên đến 4,32 tỉ đôla [15] Đó là sự đầu tư về vật chất và con người chưa

17

từng có của một chương trình cải cách giáo dục phổ thông trong lịch sử giáo dục của nước Mỹ Chính phủ Mỹ đưa ra 2 lý do quan trọng để tập trung vào phát triển giáo dục STEM:

Thứ nhất, xuất phát từ những công trình nghiên cứu đánh giá và thống

kê gần đây trong giáo dục cho thấy: Các trường đại học ở Mỹ là tốt nhất và đa

số các bằng phát minh sáng chế đều nằm ở nước Mỹ nhưng thực tế HS phổ thông Mỹ về các môn khoa học và toán lại ít có thành tích tốt nhất Bên cạnh

đó, các ngành STEM số lượng sinh viên theo học ngày một giảm, nhất là đối với các sinh viên nữ Do vậy về khoa học công nghệ nếu Mỹ muốn tiếp tục duy trì vị trí số một thì quan trọng là chính phủ cần phải có được một nguồn nhân lực giàu có và dồi dào trong tương lai

Thứ hai, nhu cầu việc làm trong các lĩnh vực STEM ngày một tăng vì

theo những phân tích thống kê và dự báo kinh tế và xã hội đã cho thấy rất rõ Ngoài ra, thu nhập của người lao động trong khối ngành STEM là cao hơn khối ngành không liên quan đến STEM [16]

Trong thế kỷ 21, chất lượng nguồn lao động không đơn thuần chỉ cần

có kiến thức chuyên ngành giỏi mà còn đòi hỏi rất cao sự hiểu biết đa ngành

Sự cần thiết là cần phải có các kỹ năng sử dụng kiến thức để giải quyết vấn

đề, tạo sản phẩm sáng tạo và làm việc nhóm ngày càng được đề cao Trong đó đặc biệt công nghệ thông tin - ảnh hưởng của khoa học, công nghệ đang dần chiếm ưu thế trong sản xuất lao động và trong mọi mặt của đời sống con người Từ các công việc trong gia đình, đến những hoạt động lao động trong các nhà máy, hãng, xưởng đều liên quan và ứng dụng các thành tựu công nghệ kỹ thuật số và đòi hỏi sự vận dụng kiến thức tổng hợp của của khoa học

và công nghệ của người lao động Do vậy, cách giáo dục và tiếp cận vấn đề thực tế cuộc sống trong tương lai sắp tới cần được thay đổi phù hợp theo tư duy mới từ giáo dục STEM

18

Giáo dục STEM luôn được xem là một đổi mới giáo dục phổ thông - bước đi quyết liệt của nước Mỹ hiện nay và trong những năm gần đây, các nhà giáo dục đề xuất và cho ra một sản phẩm công nghệ có thể thương mại được Đó không chỉ có tích hợp các kiến thức STEM mà còn có tư duy thiết

kế nghệ thuật hay thẩm mỹ trong quá trình sáng tạo sản phẩm và giải quyết vấn đề, nghĩa là STEM sẽ trở thành STEM + Art = STEAM [16] Việc xây dựng chương trình giáo dục theo cách tiếp cận STEAM đã được trường dạy nghề thiết kế Rhode Island được xem là trường đi đầu tại Mỹ

Cách tiếp cận STEAM, thực ra từ những năm thế kỷ 19 thì các nhà phát minh sáng chế như Thomas Edition đã nhận thấy việc vận dụng tích hợp nhiều kiến thức để cùng giải quyết một vấn đề tạo hiệu quả cao trong thức tế Tuy nhiên chưa chú trọng yếu tố nghệ thuật, thẩm mĩ trong thiết kế khi ấy Hay như, chiếc máy vi tính hay điện thoại mà chúng ta đang sử dụng, chúng

ta dễ dàng nhận thấy đó là sự kết hợp của rất là nhiều kiến thức từ rất nhiều lĩnh vực để tạo nên sản phẩm đó mà trong đó có cả yếu tố thẩm mĩ Trong khi thực tế khoa học và công nghệ phát triển ngày nay phát triển nhanh chóng, thời gian để việc đưa một ý tưởng thành một sản phẩm rất nhanh chóng có thể chỉ tính bằng ngày hoặc bằng giờ Ví dụ, với công nghệ máy in 3-D đã biến giấc mơ “ai cũng có thể làm nhà thiết kế”, bạn có thể in chiếc áo theo cách riêng của bạn, hay thậm chí bạn có thể in cái nhà để ở, đây là hiện thực những

ý tưởng công nghệ thành công trong sự phát triển công nghệ năm 2015

1.1.2 Đặc điểm của giáo dục tiếp cận STEAM

Giáo dục STEAM dựa trên cơ sở tích hợp các môn khoa học, kỹ thuật, công nghệ, toán và nghệ thuật để tạo ra một cách tiếp trong việc truyền đạt kiến thức và khuyến khích HS sáng tạo Với đặc trưng là thuộc tính tích hợp

đa ngành nên chương trình giáo dục STEAM không nặng về học lý thuyết mà luôn có ưu thế về vận dụng và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống

[7] Ví dụ: khi học về vòng tuần hoàn của nước trên trái đất, HS phải vận

Giáo dục STEAM có một đặc điểm nữa là khuyến khích sự tìm tòi khám phá, dựa trên sự sáng tạo của cá nhân và sự phối hợp làm việc nhóm

Có nhiều cấp độ giáo dục STEAM, từ đơn giản cho HS mầm non như tạo ra một ngôi nhà từ các que kem (học đếm số và học lắp ghép) cho đến phức tạp dành cả sinh viên đại học như tạo một robot (cần kiến thức về cơ điện tử và lập trình) Thông thường, các lớp học sẽ bắt đầu bài học, buổi học là tìm hiểu một chủ đề và kết thúc học sinh tạo ra các sản phẩm hoặc giải pháp được đề

ra dựa trên cơ sở sự vận dụng của các kiến thức tổng hợp đã được học trước

đó của nhiều tư duy môn học

Tóm lại, giáo dục STEAM không phải để HS trở thành nhà khoa học, nhà toán học, kỹ sư mà là phương pháp giáo dục giúp cho HS phát triển các

kỹ năng cần phải có và có thể được sử dụng trong công việc và phát triển bản thân trong thế giới hiện đại phát triển ngày nay Sự lồng ghép, tích hợp thống nhất và hài hòa từ bốn nhóm kỹ năng cụ thể đã tạo ra kỹ năng STEAM, đó là:

Kỹ năng khoa học: Chính là khả năng tạo mối liên kết các khái niệm,

định luật, nguyên lý để hình thành cơ sở lý thuyết (kiến thức) của khoa học giáo dục và được sử dụng trong thực hành nghiên cứu để giải quyết được các vấn đề đặt ra trong cuộc sống

20

Kỹ năng công nghệ: Là sự hiểu biết, khả năng sử dụng, quản lý và

truy cập được công nghệ Công nghệ là khái niệm chỉ những vật dụng hằng ngày đơn giản như quạt mo, bút chì hay những hệ thống phức tạp như: mạng internet, mạng lưới điện quốc gia, vệ tinh… Công nghệ chính là tạo ra tất cả những sự thay đổi trong thế giới tự nhiên có liên quan và phục vụ nhu cầu cuộc sống sinh hoạt và sản xuất của con người

Kỹ năng kỹ thuật: Là giải quyết vấn đề diễn ra trong thực tiễn cuộc

sống với khả năng tạo ra cách thiết kế các hệ thống và xây dựng các quy trình sản xuất tạo ra đối tượng Cụ thể, HS có được kỹ năng kĩ thuật thì phải

có khả năng tổng hợp, phân tích và tích hợp hài hòa các yếu tố như khoa học, công nghệ, nghệ thuật, kỹ thuật để tạo ra một giải pháp khả thi tốt nhất trong thiết kế và tạo lập quy trình tạo ra sản phẩm của thực hiện nhiệm vụ được giao Ngoài ra, HS còn được phát triển khả năng phát hiện, tìm kiếm nhu cầu và yêu cầu của xã hội về những vấn đề kỹ thuật liên quan

Kỹ năng toán học: Là sự nắm bắt, vận dụng được kiến thức của toán

học và vai trò của nó trong giải quyết những yêu cầu của cuộc sống Kỹ năng toán học của HS sẽ thể hiện được từ các ý tưởng áp dụng hiệu quả một cách cụ thể các khái niệm và định luật vào trong các hoạt động thực tiễn hàng ngày

Nghệ thuật là động lực quan trọng kích thích phát triển sự sáng tạo,

thúc đẩy và tăng cường tính trải nghiệm hướng tới tạo ra giá trị “chân - thiện

- mỹ” cho con người, trong đó có chủ thể học sinh của quá trình dạy học

Trong thế kỷ 20, chương trình giáo dục của chủ yếu coi trọng Khoa học (S), Toán học (M) mà xem nhẹ Công nghệ (T), Kỹ thuật (E) cũng như vai trò của nó Toán học và Khoa học không chỉ cần thiết cho sự phát triển trong thế kỷ 21 này mà chúng ta còn rất cần Công nghệ và Kỹ thuật và các

kỹ năng quan trọng như: kỹ năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, làm việc theo nhóm, và cộng tác HS có được các kỹ năng cần thiết sẽ cho phép

21

sử dụng được những nền tảng để ứng dụng, thiết kế và xây dựng các thiết bị

kĩ thuật công nghệ từ đơn giản đến phức tạp mà xã hội đã và đang sử dụng

HS được cung cấp kỹ năng công nghệ sẽ có khả năng sử dụng thành thạo, hiệu quả cao hơn các thiết bị công nghệ trong hoạt động của bản thân

Thực tế luôn đòi hỏi người lao động phải trang bị năng lực cần thiết một cách chủ động Ngoài các kỹ năng về khoa học, kỹ thuật, toán học và công nghệ thì giáo dục STEM còn cần thiết giúp HS phát triển, thích ứng tốt

ở thế kỷ 21 đáp ứng được yêu cầu công việc có tính sáng tạo không ngừng

và không được lặp đi lặp lại

1.1.3 Quan niệm về tổ chức dạy học lịch sử theo định hướng giáo dục STEAM

Tổ chức dạy học theo định hướng giáo dục STEAM là hoạt động của thầy và trò trong qua trình trình dạy học mà trong đó thầy giữ vai trò thiết

kế, tổ chức điều khiển học sinh học tập, học sinh chủ động, tích cực hoạt động theo hướng dẫn của người thầy Quá trình này thường bao gồm 5 bước

cụ thể như sau:

* Bước 1: Hình thành mục tiêu về kiến thức, phẩm chất và các năng lực sau khi học tập chủ đề lịch sử theo định hướng STEAM

- Về kiến thức: + Nêu được kiến thức nội dung cơ bản của chủ đề

+ Dùng các động từ để viết mục tiêu sao cho có thể lượng hóa, đánh giá được theo thang nhận thức của Bloom

- Về năng lực: Xác định các năng lực cần hình thành HS gồm: năng lực

chung và năng lực đặc thù

- Về phẩm chất: xây dựng được những tác động của việc học tập theo

định hướng STEAM đối với nhận thức, định hướng hành vi, giá trị sống của

HS Đặc biệt xác định được ý thức, trách nhiệm của HS đối với đất nước, con người, tự nhiên, môi trường xung quanh

* Bước 4: HS báo cáo kết quả hoạt động, HS thảo luận và bổ sung ý kiến

* Bước 5: GV tổ chức hướng dẫn HS nhận định các kết quả và rút ra kết luận, chốt các nội dung kiến thức cần đạt được và gợi ý HS phát hiện các vấn

đề cần giải quyết tiếp theo

1.1.4 Đặc điểm kiến thức môn Lịch sử ở trường phổ thông

Môn lịch sử là một trong những bộ môn khoa học cơ bản được chính thức giảng dạy trong các nhà trường ở phố thông củaViệt Nam Nó có vị trí hết sức quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ, hình thành ở họ những phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam xã hội chủ nghĩa: yêu quê hương đất nước, quý trọng những giá trị truyền thống dân tộc, có nhân cách, đạo đức hành vi văn minh

Việc học tập bộ môn lịch sử cũng giống như học bất cứ môn học nào trong nhà trường đều nhằm hình thành kiến thức khoa học, thế giới quan khoa học và phẩm chất cho học sinh ở các cấp phổ thông Điều này giúp học sinh khôi phục lại hình ảnh của quá khứ để hiểu được tiến trình phát triển hợp quy luật của xã hội loài người, cũng như lịch sử dân tộc, biết vận dụng sáng tạo những hiểu biết đó vào hoạt động thực tiễn Vì vậy, trước tiên cần thiết là hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu, tiếp thu được kiến thức của môn học nói riêng cũng như kiến thức của khoa học xã hội nói chung Nắm vững

sự kiện lịch sử là tiền đề để hiểu đúng đắn, sâu sắc hiện thực lịch sử, biết rút

ra từ quá khứ những bài học kinh nghiệm có giá trị cho hiện tại và tương lai Không có kiến thức lịch sử không thể hiểu hiện tại và sự nhát triển tương lai

23

của xã hội, cũng như không có tài liệu - sự kiện thì không thể hình thành kiến thức lịch sử cho học sinh

Kiến thức là toàn bộ hiểu biết của con người về các vấn đề của tự

nhiên và xã hội, được khoa học xác nhận

Kiến thức lịch sử là tất cả những hiểu biết của con người về quá trình

quy luật phát triển của xã hội loài người từ lúc hình thành cho đến hiện nay Khái niệm "Kiến thức lịch sử" hoàn toàn không đồng nhất với khái niệm

"Khoa học lịch sử" Kiến thức lịch sử phụ thuộc và phát triển theo trình độ của nhận thức con người Lúc đầu, kiến thức lịch sử chưa phải là tri thức khoa học, "mà chỉ là quan niệm, những hiểu biết sơ khai về lịch sử, mang yếu tố thần bí trong các câu chuyện truyền thuyết dân gian của lịch sử các dân tộc" trên thế giới Khoa học lịch sử ra đời làm cho tri thức lịch sử mang tính chính xác, đạt trình độ trừu tượng khái quát hóa và đạt mức tiếp cận chân lí Lúc đó kiến thức lịch sử chuyển thành khoa học lịch sử Như vậy, sự hiểu biết của con người về lịch sử tạo cơ sở cho sự ra đời của ngành khoa học lịch sử

Kiến thức của bộ môn lịch sử ở trường phổ thông là những kiến thức

được được chọn lọc và đưa vào chương trình, sách giáo khoa, phù hợp với mục tiêu giáo dục, trình độ, yêu cầu học tập của học sinh Kiến thức của khoa học lịch sử rất phong phú, chúng ta không thế và cũng không cần thiết cung cấn tất cả cho học sinh trong dạy học lịch sử Vì vậy, xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ, căn cứ vào đặc điểm nhận thức và tâm lí lửa tuổi HS, mà việc dạy học lịch sử ở trường phổ thông chỉ nhằm cung cấp cho học sinh một hệ thông kiến thức cơ bản của khoa học lịch sử Đó là "chuẩn kiến thức"

mà học sinh phải đạt được trong quá trình học tập bộ môn ở từng lớp học

Thế nào là "Kiến thức lịch sử cơ bản"? Đó là kiến thức cần thiết, tối

ưu giúp học sinh hiểu biết về lịch sử (dân tộc và thế giới) Nó bao gồm nhiều yếu tố: từ sự kiện, niên đại, địa danh, nhân vật lịch sử cho đến biểu tượng,

24

khái niệm, quy luật, bài học lịch sử, phương pháp tìm hiểu và vận dụng kiến thức đã học Như vậy, kiến thức cơ bản là kiến thức quan trọng nhất, phải hình thành được trong quá trình tìm hiểu một bài, một chương hay một khóa trình lịch sử Thiếu nó, học sinh không thể biết và hiểu lịch sử

Trong dạy học lịch sử, ngoài tính cơ bản , phải coi trọng và chú ý đến

tính hệ thống, tính toàn diện, tính hiện đại của kiến thức lịch sử Tính toàn diện của lịch sử phải giúp cho học sinh tìm hiểu được những sự kiện về mọi

lĩnh vực của đời sống xã hội loài người từ kinh tế, chính trị - quân sự đến tư tưởng, văn học và khoa học kĩ thuật, giúp học sinh thấy được được sự thống nhất toàn diện và sự tác động qua lại biện chứng giữa các sự kiện ở

các lĩnh vực đời sống trong xã hội loài người Tính hiện đại thể hiện sự nhận

thức và vận dụng đúng đắn, sáng tạo những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào giảng dạy, học tập, phản ánh kịp thời và đúng đắn những thành tựu nghiên cứu mới của sử học trong nước và trên thế giới Những kiến thức lịch sử đó phải đảm bảo tính hệ thống, thể hiện sự phát triển lịch sử theo trình tự thời gian và mối liên hệ chặt chẽ, sự tác động qua lại của các sự kiện, hiện tượng lịch sử

Như vậy, những sự kiện lịch sử cơ bản được chọn lọc một cách kĩ càng cẩn thận thì bộ môn Lịch sử sẽ khôi phục lại được bức tranh chân thực cho học sinh tìm hiểu cơ bản đúng như nó đã từng diễn ra, tồn tại trong quá khứ Tất nhiên, trong thực tế không thể nào dựng lại được quá khứ một cách thật đầy đủ, chi tiết

1.1.5 Vai trò và ý nghĩa của việc vận dụng STEAM trong tổ chức DHLS ở trường phổ thông

Giáo dục STEAM có thể tạo ra những con người có năng lực đáp ứng được nhu cầu của hoạt động công việc trong thế kỷ mới, thực tế nó tạo ra sự thay đổi trong phát triển nền kinh tế của một quốc gia hay của cả thế giới Bill Gates trong một bài phát biểu trước thượng viện Mỹ rằng: … không thể

25

duy trì nền kinh tế dẫn đầu toàn cầu trừ khi … tạo được lực lượng lao động

có kiến thức và kỹ năng để sáng tạo… có những công dân được đào tạo tốt

về toán học, khoa học và kỹ thuật Điều nằng có nghĩa là ông đã đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hoạt động giáo dục trong việc xây dựng, phát triển lực lượng lao động

STEAM có vai trò trang bị kiến thức cho người học thông qua thực hành và ứng dụng Các lĩnh vực khoa học, công nghệ, Kỹ thuật và toán học kết hợp với nhau để giúp người học giải quyết các vấn đề thực tế Thông qua các hoạt động STEAM, người học sẽ biết cách vận dụng lý thuyết vào thực tiễn và phát triển những kỹ năng thích ứng được với những công việc đòi hỏi trí óc của thế kỷ 21

STEAM luôn đề cao sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề và nâng cao khả năng, kỹ năng sáng tạo cho người học Trong mỗi bài học chủ đề theo STEAM, một tình huống thực tế cần giải quyết liên quan được đặt ra cho người học trên cơ sở phải vận dụng đến các kiến thức đã học Vấn đề được giải quyết thì người học phải trải qua các hoạt động từ nghiên cứu, tìm tòi kiến thức thuộc các môn khoa học liên quan đến việc vận dụng kiến thức tổng hợp đó để thực hiện và hoàn thành yêu cầu cụ thể đã đặt ra Qua đó, giúp người học không chỉ hiểu sâu sắc về các khái niệm và nguyên lý, mà còn hình thành, phát triển khả năng tư duy sáng tạo và đưa ra được những quyết định đúng đắn

STEAM giúp người học phát triển đạo đức và lương tâm xã hội Các chủ đề dạy học theo STEAM có thể đưa ra cách giải quyết các tình huống thực tế về các vấn đề: xã hội, kinh tế, sức khỏe, an toàn và tạo môi trường trong cộng đồng của người học ở trong nước và thế giới Đầu tiên, người học cần xác định các tình huống cần xử lý, sau đó nghiên cứu và suy nghĩ các ý tưởng để khắc phục những vấn đề đó Từ đó, người học biết quan tâm đến môi trường xung quanh mình và có ý thức phát triển xã hội trở nên ngày càng

26

tốt đẹp hơn Khi thực hiện quá trình này, người học nhận thức rõ hơn về nhu cầu nhận diện và giải quyết các vấn đề ảnh hưởng đến cộng đồng nơi họ sinh sống

1.2 Cơ sở thực tiễn

Để xác lập cơ sở thực tiễn cho đề tài, chúng tôi đã tiến hành khảo sát tình hình thực tế sử dụng phương pháp tranh luận trong DHLS ở trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội

Địa điểm khảo sát: Chúng tôi tiến hành điều tra, khảo sát GV ở trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội

Đối tượng khảo sát: GV lịch sử và HS khối lớp 11 tại trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội

Kế hoạch tiến hành: Thiết kế nội dung phiếu điều tra, phát phiếu điều tra thu thập ý kiến GV và HS

Nội dung khảo sát: Thứ nhất, Nhận thức và thái độ của GV, HS về dạy

học chủ đề, vận dụng STEAM trong dạy học chủ đề lịch sử ở trường THPT

Thứ hai, từ thực tiễn rút ra những kết luận của tổ chức dạy học chủ đề trong

DHLS và hướng tiếp cận giáo dục STEAM ở trường phổ thông

Các phương pháp điều tra, khảo sát:

+ Phỏng vấn GV lịch sử, HS ở trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội về vấn đề cần khảo sát

+ Điều tra bằng phiếu nhằm thu thập thông tin của GV và HS về vận dụng Steam trong dạy học chuyên đề Lịch sử

+ Dự giờ trên lớp của GV và HS

Thông qua phiếu điều tra, phỏng vấn 5 GV dạy học bộ môn Lịch sử và

360 HS khối 11 trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội, kết quả chúng tôi thu được khảo sát như sau:

27

1.2.1 Về phía GV

Với việc sử dụng phiếu khảo sát thực tiễn vận dụng STEAM trong dạy học chủ đề lịch sử ở trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội, chúng tôi đã đưa ra một số câu hỏi tìm hiểu thực trạng và nhận thức của GV đối với vấn đề này Khi được hỏi “ Thầy, cô đã từng nghe thấy giáo dục STEAM chưa?” thì 2 GV (40%) đã từng nghe nói tới giáo dục STEAM, 3 GV (60%) chưa từng nghe nói tới hay tiếp cận giáo dục STEAM

Biểu đồ 1.1 Kết quả điều tra thực trạng tiếp cận giáo dục STEAM

Phỏng vấn trực tiếp 2 GV đã từng nghe nói tới giáo dục STEAM, tôi được thầy cô chia sẻ: Các thầy cô đã nghe và biết tới giáo dục STEAM qua kênh truyền thông Tuy nhiên các Thầy Cô cũng chưa thực sự hiểu về giáo dục STEAM và chưa có điều kiện tiếp cận các tài liệu về giáo dục STEAM Điều đó cho thấy rằng, giáo dục STEAM vẫn còn rất mới mẻ và chưa được phổ biến rộng rãi tại trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội Có lẽ đây cũng là thực trạng chung tại nhiều trường THPT hiện nay

Với câu hỏi chúng tôi đưa ra là “Thầy cô đã từng vận dụng STEAM vào dạy học chủ đề lịch sử tại trường THPT chưa” thì 5/5 GV ( 100%) đều trả lời chưa từng vận dụng Và chính vì vậy với các câu hỏi: “Theo Thầy cô, việc vận dụng STEAM vào tổ chức dạy học chủ đề lịch sử có ưu điểm nào?” và câu hỏi “ Theo Thầy cô, việc vận dụng STEAM vào tổ chức dạy học chuyên

đề lịch sử sẽ gặp những khó khăn nào?”, chúng tôi không nhận được câu trả

Biểu đồ 1.2 Kết quả điều tra nhu cầu của GV về dạy học vận dụng STEAM

Rất muốn tiếp cận Phân vân

Không muốn

Khi trao đổi trực tiếp với các thầy cô, tôi nhận được sự chia sẻ: Các thầy

cô rất muốn tiếp cận giáo dục STEAM vì muốn tiếp cận phương pháp giáo dục mới, hiện đại để nâng cao hiệu quả, chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử Thầy cô hi vọng phương pháp giáo dục mới sẽ góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và hứng thú học tập của HS đối với bộ môn Lịch sử Với các Thầy cô còn phân vân với việc vận dụng STEAM trong dạy học môn Lịch sử, qua chia sẻ các thầy cô vẫn băn khoăn: Liệu có thể tích hợp kiến thức các môn tự nhiên vào môn Lịch sử - một môn Khoa học xã hội hay không?

Cơ sở vật chất hiện tại của nhà trường có thể đáp ứng được để triển khai áp dụng STEAM không? Năng lực chuyên môn của GV có đáp ứng được các yêu cầu của việc vận dụng giáo dục STEAM không? Băn khoăn của các thầy

cô cũng chính là trăn trở của tôi khi mới bắt đầu thực hiện đề tài này Tuy

29

nhiên, chúng tôi cũng đã nhận thấy, STEAM áp dụng vào các môn khoa học

xã hội nói chung và với môn Lịch sử nói riêng khó nhưng không phải không thể thực hiện được Hiện nay, trên thực tế, tại nhiều trường trên cả nước đã có nhiều thầy cô đã vận dụng STEAM trong các môn khoa học xã hội nói chung

và môn Lịch sử nói riêng Tại trường TH, THCS, THPT Albert Einstein năm

2018 đã có chuỗi hoạt động vận dụng STEAM trong các môn xã hội như Ngữ văn, Lịch sử Hay trường THPT Lê Quý Đôn (Quận 3 - Thành phố Hồ Chí Minh) đã tổ chức buổi báo cáo kết quả thực hiện dự án dạy học theo định hướng giáo dục STEM với chủ đề “Chứng tích da cam” có sự kết hợp của 5

bộ môn Lịch sử, Ngữ văn, Ngoại ngữ, Hóa học và Sinh học… Những giờ học vận dụng STEAM đều tạo được hứng thú của HS và phát huy tính chủ động sáng tạo của các em trong học tập bộ môn

1.2.2 Về phía học sinh

Để tìm hiểu sự hứng thú học tập của HS đối với môn Lịch sử và khả năng vận dụng STEAM trong dạy học lịch sử, chúng tôi đã tiến hành khảo sát đối với 360 HS khối 11 của trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội

Với câu hỏi “Em đã từng nghe tới giáo dục STEAM chưa?”, chúng tôi nhận được 259 HS (72%) chọn câu trả lời đã từng nghe, 101 HS (28%) HS chưa từng nghe tới giáo dục STEAM Phỏng vấn trực tiếp các em cho biết đã nghe tới giáo dục STEAM chủ yếu thông qua kênh báo chí, mạng internet

Biểu đồ 1.3 Kết quả điều tra thực trạng tiếp cận STEAM của HS

Đã từng nghe

Với câu hỏi thứ hai “ Em đã từng được học các tiết học có vận dụng STEAM tại trường chưa?” 100% HS đều trả lời chưa được tham dự các tiết học vận dụng

30

STEAM trong trường học Kết quả này củng cố thêm nhận định vận dụng giáo dục STEAM trong dạy học vẫn còn đang rất mới mẻ với nhiều trường phổ thông hiện nay nói chung và trường THPT Đào Duy Từ nói riêng

Vì chưa có môn học nào tại trường vận dụng STEAM nên với các câu hỏi về ưu điểm và khó khăn khi học các giờ học STEAM chúng tôi không nhận được phản hồi

Mặc dù chưa tham gia các tiết học STEAM song khi được hỏi “Nếu biết được STEAM là thuật ngữ viết tắt của Khoa học - Science, Công nghệ - Technology, Kỹ thuật - Engineering, Toán học - Mathematics và Nghệ thuật - Art Em có mong muốn giáo dục STEAM được đưa vào môn Lịch sử không?” Kết quả nhận được cụ thể:

Biểu đồ 1.4 Kết quả điều tra nhu cầu dạy học vận dụng STEAM của HS

Trong tổng số 360 HS khối 11 thì có 198 HS (55%) rất muốn tham gia,

126 HS (35%) phân vân và 36 HS (10%) không muốn tham gia Qua trao đổi với một số HS, nhiều em rất tò mò khi Lịch sử tích hợp với các môn tự nhiên thì sẽ như thế nào?

Qua kết quả khảo sát trên, tôi rất mong muốn giáo dục STEAM sẽ được triển khai rộng rãi tại các trường học và có thể vận dụng được STEAM trong dạy học Lịch sử Với những ưu điểm vượt trội của phương pháp giáo dục hiện đại này sẽ giúp cho HS thấy được sự kết nối giữa kiến thức với thực tiễn cuộc sống đồng thời phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của HS - điều cực kì cần thiết đối với các công dân toàn cầu trong tương lai

31

Tiểu kết chương 1

Như vậy, nói đến giáo dục STEAM là nói đến cách tiếp cận giáo dục kiểu mới trong giáo dục trong đó Khoa học, công nghệ, kĩ thuật, Toán học, Nghệ thuật được sử dụng để giảng dạy và hướng dẫn cho HS Thay vì dạy như những môn học tách rời thì STEAM tích hợp chúng lại với nhau thành một mô hình học tập gắn kết dựa trên ứng dụng thực tế HS sẽ vừa được học các kiến thức khoa học và vừa được học cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn Ở đây cần nhấn mạnh là giáo dục STEAM không phải là đào tạo HS trở thành những nhà khoa học, những nhà toán học hay những kĩ sư, nghệ sĩ mà hướng tới việc trang bị cho HS những kiến thức và kĩ năng để làm việc và phát triển đáp ứng được yêu cầu công việc trong tương lai Giáo dục STEAM

là sự chuyển đổi từ cách thức giáo dục truyền thống coi trọng điểm số sang một phương pháp giáo dục hiện đại mà ở đó quá trình học tập và kết quả được đánh giá như nhau

Thông qua việc tìm hiểu thực trạng dạy học STEAM cho thấy giáo dục STEAM hiện nay vẫn còn rất mới mẻ đối với nhiều GV và HS nói chung và tại trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội nói riêng Có thể nói đây là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại nhất hiện nay đang rất phổ biến tại các nước tiên tiến trên thế giới Trong những năm gần đây, cùng với chủ trương thay đổi chương trình học hướng đến giáo dục tích hợp và giáo dục định hướng năng lực cho người học, giáo dục STEAM đã được đưa vào các nhà trường ở Việt Nam và được áp dụng ở nhiều môn học Có thể thấy rằng, vận dụng giáo dục STEAM trong các môn học, tạo ra sản phẩm cụ thể, sẽ góp phần giúp HS liên hệ vận dụng các kiến thức đã được học trong nhà trường vào thực tiễn cuộc sống Từ đó sẽ giúp HS có niềm tin vào những tri thức mà mình đã khám phá và biết phát triển cho những ý tưởng bản thân Điều này không chỉ có giá trị đối với việc học tập bộ môn mà còn có giá trị lớn đối với cuộc sống của các em sau này

32

Đối với môn Lịch sử, mặc dù việc vận dụng STEAM trong dạy học bộ môn còn mới mẻ, chưa được khai thác nhưng hoàn toàn không phải là bất khả thi Bởi lẽ, về thực chất STEAM được tiến hành trên cơ sở dạy học tích hợp liên môn nhằm hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực cốt lõi của người học Vì vậy, có thể thấy hoàn toàn có cơ sở để áp dụng STEAM trong dạy học các môn khoa học xã hội nói chung và môn Lịch sử nói riêng Với những ưu điểm của giáo dục STEAM chắc chắn khi vận dụng STEAM trong dạy học bộ môn sẽ không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần phát triển những kỹ năng mềm như tranh luận, thuyết trình, tư duy độc lập hay khả năng làm việc nhóm Phương pháp này cũng sẽ góp phần đưa HS trở thành trung tâm của lớp học, GV đóng vai trò hỗ trợ, cung cấp thông tin giúp các em khám phá bản thân, học hỏi và chủ động sáng tạo Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả môn học và tạo sự hứng thú của HS đối với học tập môn Lịch sử trong nhà trường