Sử dụng phần mềm activinspire trong dạy học một số chuyên đề hình học lớp 6 theo định hướng dạy học tương tác

Tổng quan nghiên cứu về Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo có nêu rõ: “ Tiếp tục đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN LÊ HOÀNG ANH

SỬ DỤNG PHẦN MỀM ACTIVINSPIRE TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ

CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 6 THEO ĐỊNH HƯỚNG

DẠY HỌC TƯƠNG TÁC

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN HỌC

HÀ NỘI – 2022

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN LÊ HOÀNG ANH

SỬ DỤNG PHẦN MỀM ACTIVINSPIRE TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa, các thầy cô Khoa sư phạm cùng tập thể cán bộ, giảng viên Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã giảng dạy

và tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới PGS.TS Nguyễn Chí Thành, người đã giúp đỡ, hướng dẫn và chỉ bảo tận tình để tôi có thể hoàn thành được luận văn thạc sĩ này

Cảm ơn trung tâm Hòa.Ma Toán nơi tôi đang công tác đã tạo điều kiện, cảm ơn gia đình, những người thân và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng luận văn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót Tôi mong rằng nhận được những ý kiến góp ý của các thầy cô giáo để luận văn này được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày 20 tháng 04 năm 2022

Tác giả

Nguyễn Lê Hoàng Anh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Nội dung môn Toán lớp 6 chương trình giáo dục phổ thông 2018 24 Báng 1.2 Nội dung chương Hình học trực quan toán 6 28 Bảng 1.3 Thực trạng nhận thức của giáo viên về cách tiếp cận dạy học tương

tác trong dạy học môn toán ở trung tâm 36 Bảng 1.4 Mức độ tương tác của học sinh khi học cách tiếp cận dạy học

tương tác 40 Bảng 1.5 Những thách thức khi sử dụng phương pháp dạy học tương tác khi

học tập Online 42 Bảng 1.6 Tổng kết học lực đầu kỳ 1 môn Toán lớp 6 46 Bảng 1.7 Nhận thức của học sinh trước khi dạy học tương tác 46 Bảng 3.1 Mức độ sử dụng các hình thức dạy học tương tác trong dạy học

môn toán ở lớp 6 khi áp dụng ActivInspire 83 Bảng 3.2 Mức độ tương tác của học sinh khi ứng dụng phần mềm

ActivInspire vào dạy học tương tác 85 Bảng 3.3 Thống kê số liệu kết quả bài kiểm tra 45 phút của các lớp thực

nghiệm 88 Bảng 3.4 Thống kê số liệu kết quả bài kiểm tra 45 phút của các lớp đối

chứng 88

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Hình 1.1 Sự tương tác của các thành tố dạy học 16

Biểu đồ 1.1 Thể hiện mức độ GV áp dụng dạy học tương tác hiện tại khi chưa tiến hành thực nghiệm sư phạm 33

Biểu đồ 1.2 Mức độ sử dụng DHtương tác trong tiết dạy của GV 34

Biểu đồ 1.3 Mức độ tương tác tronghọc toán của HS 34

Biểu đồ 1.4 Phần trăm HS thực hiện được hoạt động chuyển hóa kiến thức trong học tập 38

Biểu đồ 1.5 Mức độ học sinh trao đổi kiến thức trong học tập 38

Biểu đồ 1.6 Biểu đồ thực trạng hoạt động tương tác trong tiết họcở học sinh 39 Biểu đồ 1.7 Mức độ tập trung của học sinh trong 1 tiết học (45 phút) 40

Biểu đồ 1.8 Mức độ tương tác của HS khi học cách tiếp cận dạy học tương tác 41

Biểu đồ 1.9 Tổng kết học lực đầu học kì 1 môn Toán lớp 6 (2021-2022) 46

Biểu đồ 3.1 Mức độ sử dụng DH tương tác trong dạy học của GV 81

Biểu đồ 3.2 Mức độ quan tâm của GV với HS khi ứng dụng phần mềm ActivInspire trong dạy học tương tác hiện tại 82

Biểu đồ 3.3 Mức độ hoạt động tương tác trong học toán của HS 83

Biểu đồ 3.4 Mức độ hoạt động tương tác trong tiết học ở học sinh 84

Biểu đồ 3.5 Mức độ tập trung của học sinh trong 1 tiết học (45 phút) 85

Đồ thị 3.1 Đồ thị đường lũy tích 89

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ iv

MỤC LỤC v

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1.Tổng quan nghiên cứu về Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire 6

1.1.2.Tổng quan nghiên cứu về ứng dụng Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire trong dạy học tương tác 7

1.1.3 Kết luận 9

1.2 Cơ sở lý luận về dạy học tương tác 10

1.2.1 Dạy học 10

1.2.2 Các phương pháp dạy học 11

1.2.3 Đổi mới phương pháp dạy học với sự hỗ trợ của Công nghệ thông tin 13

1.2.4 Dạy học tương tác 14

1.2.5 Hình thức dạy học tương tác 15

1.2.6 Đặc điểm của dạy học tương tác trong môn toán 17

1.3 Phần mềm ActivInspire 20

1.3.1 Bảng tương tác 20

1.3.2 Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire 22

1.3.3 Ưu điểm và thách thức trong việc sử dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire 22

1.4 Cơ sở thực tiễn 24

1.4.1 Phân tích chương trình sách giáo khoa toán 6 mới (2021) 24

1.4.2 Phương pháp dạy học tương tác trong chương trình môn toán 6 mới 29 1.4.3 Sử dụng phần mềm ActivInspire trong chương trình hình học toán 6 (2021) 32

1.5 Khảo sát thực trạng 32

1.5.1 Về phía giáo viên 32

1.5.2 Về học sinh 37

1.5.3 Thực trạng thách thức của cách tiếp cận dạy học tương tác trong dạy học môn toán lớp 6 tại trung tâm bằng hình thức học Online 42

1.5.4 Thực trạng lớp 6 tại Trung tâm Hòa.Ma Toán và phân tích kết quả 44

Kết luận chương 1 48

Chương 2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG PHẦN MỀM ACTIVINSPIRE TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 6 THEO ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TƯƠNG TÁC 49

2.1 Định hướng và nguyên tắc dạy học một số chuyên đề hình học 6 theo định hướng dạy học tương tác 49

2.1.1 Định hướng: 49

2.1.2 Nguyên tắc: 49

2.2 Một số biện pháp dạy học chuyên đề hình học 6 theo định hướng dạy học tương tác 50

2.2.1 Biện pháp 1: Kiến tạo môi trường dạy học tương tác có chất lượng bằng cách tạo tình huống dạy học tương tác 50

2.2.2 Biện pháp 2: Thiết kế công cụ đánh giá kết quả dạy học tương tác với các tiêu chí phát huy khả năng của người học 52

2.2.3 Biện pháp 3: Sử dụng các công cụ như thùng chứa, mực thần kì, màn che, thuộc tính nhãn, chèn video, hình ảnh,… để thực hiện soạn và thiết kế bài giảng 54

2.2.4 Biện pháp 4: Thiết kế hoạt động trò chơi dựa vào các công cụ của

ActivInspire 56

2.3 Giáo án áp dụng phần mềm Activinspire trong các chuyên đề Hình học trực quan lớp 6 58

Kết luận chương 2 78

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 79

3.1 Mục đích thực nghiệm 79

3.2 Nội dung thực nghiệm 79

3.3 Đối tượng thực nghiệm 79

3.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 79

3.5 Cách thức tiến hành 80

3.6 Đánh giá kết quả thực nghiệm dạy học tương tác khi áp dụng phần mềm ActivInspire tại Trung tâm Hòa.Ma Toán 80

3.6.1 Đánh giá định tính (qua diễn biến trong quá trình thực nghiệm) 80

3.6.2 Đánh giá định lượng (Qua kết quả bài kiểm tra đánh giá quá trình thực nghiệm của học sinh) 86

3.6.3 Đánh giá chung về thực nghiệm sư phạm 90

Kết luận chương 3 92

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

PHỤ LỤC 1: PHIẾU QUAN SÁT GIẢNG DẠY

PHỤ LỤC 2: GIÁO ÁN MẪU- ĐỀ KIỂM TRA CUỐI CHƯƠNG

PHỤ LỤC 3: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG BẢNG TƯƠNG TÁC VỚI PHẦN MỀM ACTIVINSPIRE

PHỤ LỤC 4: MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Hiện nay, với tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học đã không còn xa lạ với các trường học Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo có nêu rõ: “ Tiếp tục đổi mới mạnh

mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng , phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”

Trong những năm gần đây, rất nhiều trường đã và đang được trang bị các thiết bị dạy học hiện đại phục vụ cho dạy học như loa đài,máy chiếu, phòng thực hành nghe-nhìn, đây là điều kiện thuận lợi cho giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Thời gian qua giáo viên đã thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin qua việc thực hiện các bài giảng có hỗ trợ trình chiếu với phần mềm Power point Gần đây trung tâm tôi được trang bị thêm thiết bị dạy học mới đó là bảng tương tác Qua tìm hiểu tôi nhận thấy rằng, bảng tương tác là một công cụ hỗ trợ việc học vô cùng hiệu quả, giữ cho lớp học sạch sẽ, gọn gàng, cho phép giáo viên tiếp cận và lưu trữ bài giảng trực tiếp với hiệu quả trình chiếu cao, tạo môi trường tương tác toàn diện, thu hút

sự tập trung chú ý, tham gia của tất cả học sinh Kích thích khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, giáo viên

và học sinh chưa thể tiếp tục theo học phương thức dạy học trực tiếp Chuyển sang dạy học trực tuyến là lựa chọn thích hợp trong thời điểm hiện tại Dạy học trực tuyến có nhiều ưu điểm những cũng đặt ra không ít thách thức mà giáo viên và học sinh cần khắc phục và vượt qua

Đặc biệt, đối tượng học sinh mà tôi hướng đến là học sinh khối 6 Học sinh khối 6 đang trong thời kì phát triển nhanh về thể chất, tâm sinh lí, giai đoạn này các em có sự biến đổi rõ ràng về suy nghĩ, rất thích hợp để phát huy tính sáng tạo của học sinh

Đặc biệt hơn, đối với học sinh khối 6 năm học 2021 trở đi, sẽ bắt đầu học chương trình môn Toán 6 bằng bộ sách giáo khoa mới, với nhiều ứng dụng và trải nghiệm thực tế Việc sử dụng bảng tương tác để dạy học sẽ giúp học sinh cảm thấy hứng thú hơn bới bài học, trong các tiết lý thuyết hoặc bài tập còn có thể khuyến khích các em viết lên bảng, cả lớp cùng phát hiện lỗi sai và rút kinh nghiệm

Vì vậy, tôi chọn đề tài Sử dụng phần mềm ActivInspire trong dạy học một số chuyên đề hình học lớp 6 theo định hướng dạy học tương tác để

việc dạy học được hiểu quả hơn, rèn luyện tính tích cực và sáng tạo ở học sinh khối 6

2 Mục đích nghiên cứu

Sử dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire để nâng cao hiệu quả dạy và học chương trình môn toán khối 6 ở Trung học cơ sở

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu tổng quan vấn đề

• Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

- Cơ sở lý luận về hình thức dạy học tương tác, xu hướng đổi mới, đổi mới với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

- Cơ sở lý thuyết về bài giảng theo hình thức dạy học tương tác

- Nghiên cứu phần mềm ActivInspire

- Nghiên cứu nội dung, chương trình SGK mới bộ môn Toán 6 ở trường Trung học cơ sở

• Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của đề tài: Tìm hiểu thực trạng việc sử dụng phần mềm ActivInspire trong dạy học toán học ở trường Trung học cơ

sở

• Sử dụng phần mềm ActivInspire thiết kế hệ thống bài giảng môn Toán khối 6 trường Trung học cơ sở

• Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm tra, đánh giá tính khả khi

và hiệu quả của hệ thống bài giảng đã thiết kế bằng phần mềm ActivInspire

• Kết luận và đề xuất

4 Câu hỏi nghiên cứu

- Hình thức dạy học tương tác là gì?

- Phần mềm ActivInspire là công cụ như thế nào?

- Tại sao lại chọn phần mềm ActivInspire để dạy học tương tác giữa học sinh và giáo viên?

- Làm thế nào để thực hiện giảng dạy chương trình môn toán khối 6 mới nhờ phần mềm ActivInspire được hiểu quả hơn?

5 Đối tượng nghiên cứu , khách thể nghiên cứu:

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Phần mềm ActivInspire trong dạy học môn toán ở chương trình khối 6

5.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học tương tác môn toán cho học sinh khối 6 bằng phần mềm ActivInspire

6 Giả thuyết nghiên cứu

Sử dụng phần mềm ActivInsprie trong dạy học môn toán khối 6 theo định hướng dạy học tương tác sẽ giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo trong học tập và nâng cao hứng thú và chất lượng học tập môn toán lớp 6

7 Phạm vi nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: Tháng 08 năm 2021

Phạm vi nghiên cứu: Học sinh khối 6 tại trung tâm Hòa.Ma Toán Việt Nam

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

Nghiên cứu và phân tích các tài liệu về dạy học có liên quan đến nội

dung nghiên cứu, xác định các khái niệm và cơ sở lí luận cho vấn đề nghiên

nội dung của đề tài nghiên cứu

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: Quan sát lớp học, thu thập biểu hiện khách quan

về thái độ, hứng thú với việc học có ứng dụng phần mềm ActivInspire

Phương pháp điều tra bảng hỏi: Tiến hành xây dựng phiếu hỏi dành cho

HS và GV thu thập những thông tin phục vụ cho việc phân tích và đánh giá thực trạng dạy học ứng dụng phần mềm ActivInspire trong dạy học chuyên đề Hình học trực quan Toán 6 theo định hướng dạy học tương tác

Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến GV đang trực tiếp giảng dạy để xây dựng nội dung dạy học áp dụng dạy học tương tác bằng phần mềm ActivInpire trong các lớp học tại trung tâm

Phương pháp xử lí số liệu bằng phần mềm Excel

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nghiên cứu còn có

ba chương:

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Chương 2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG PHẦN MỀM ACTIVINSPIRE TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 6 THEO ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TƯƠNG TÁC

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Tổng quan nghiên cứu về Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire

Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo có nêu rõ: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ

áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức,

kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Do đó, có thể nhận thấy rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin

và truyền thông trong giáo dục và đào tạo được Đảng và Nhà nước ta rất coi trọng

Những năm trở lại đây, với sự phát triển như vũ bão của ngành công nghệ thông tin kèm theo sự hỗ trợ đắc lực của mạng lưới internet, các trường học, trung tâm dạy học cũng đã và đang được trang bị các thiết bị dạy học hiện đại phục vụ cho việc dạy và học như máy chiếu, phòng thực hành nghe - nhìn, đây là những thuận lợi cho các giáo viên có điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy Bên cạnh đó cũng có rất nhiều phần mềm dạy học để giáo viên lựa chọn cho công việc giảng dạy như: Violet - Phần mềm thiết kế bài giảng điện tử; Adobe Presenter – Phần mềm chuyển đổi các dạng bài trình chiếu sang dạng tương tác multimedia; ActivInspire kết hợp với bảng tương tác – Phần mềm dạy học tương tác trực tiếp;…

Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy rằng Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire là công cụ và phương tiện thích hợp để sử dụng tại nơi tôi đang công tác và giảng dạy Công cụ có những tiện ích nổi trội như:

- Giúp đỡ các giáo viên tạo nên các bài giảng có tính tương tác cao

- Tích hợp nguồn tài nguyên số phong phú và được cung cấp miến phí

- Tạo môi trường học tập mang tính liên kết chặt chẽ

- Giao diện được thiết kế đẹp mắt, cuốn hút cả người dạy và người học

- Cho phép giáo viên tiếp cận các phương pháp giảng dạy bằng hình ảnh, phương tiện trực quan

- Phù hợp với mọi lứa tuổi, là công cụ hỗ trợ việc học vô cùng hiệu quả, giữ cho lớp học sạch sẽ và gọn gàng, cho phép giáo viên tiếp cận và lưu trữ bài giảng trực tiếp từ kho thư viện với hiệu quả trình chiếu cao, tạo môi trường tương tác toàn diện, thu hút sự tập trung chú ý, tham gia của tất cả học sinh

Với những tính năng hiện đại, bảng tương tác với phần mềm ActivInspire đang dần được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục và đạo tạo Tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho việc dạy và học của giáo viên và học sinh

1.1.2 Tổng quan nghiên cứu về ứng dụng Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire trong dạy học tương tác

Như đã nói ở trên, việc nghiên cứu và ứng dụng Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire và trong dạy học tương tác không còn xa lạ với nhiều giáo viên Dạy học tương tác không phải là một vấn đề mới được đề cập trong các mục tiêu giáo dục Trong các phần mềm dạy học hiện nay đang được sử dụng đều có công cụ hỗ trợ nhằm thiết kế các hoạt động tăng cường trao đổi , tương tác qua lại giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh và giữa học sinh với bài học

Dạy học tương tác trên bảng tương tác với phần mềm ActivInspire giúp giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy truyền thống bằng cách chia sẻ các ý kiến, thông tin trình chiếu, thêm tài liệu với đồng nghiệp thông qua internet Biến bảng viết thành bảng tương tác, làm việc số hoá Sử dụng kết hợp hình ảnh, âm thanh, màu sắc , những đoạn phim để thiết kế bài giảng gây hứng thú và lòng say mê học tập của học sinh

Đã có những bài luận văn nghiên cứu, bài sáng kiến kinh nghiệm của nhiều giáo viên về đề tài ứng dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire trong các môn học tại rất nhiều địa phương như:

1 Lê Thị Thơ (2011), Luận văn thạc sĩ giáo dục học, Sử dụng phần mềm ActivInspire thiết kế bài lên lớp phần Hoá học vô cơ lớp 11 chương trình nâng cao tại trường THPT Hòa Bình, tỉnh An Giang

2 Lê Trung Thu Hằng (2012), Tạp chí Khoa học ĐHSP TPHCM số

39, Sử dụng hệ thống dạy học tương tác ActivInspire trong dạy học hoá học lớp 10 ở trường trung học phổ thông Lương Thế Vinh, TP.HCM

3 Nguyễn Thị Ngọc Linh, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, Sử dụng phần mềm ActivInspire và phương tiện tương tác Activboard trong dạy học hoá học lớp 9 trung học cơ sở Trần Văn Ơn, TP.HCM

4 Lê Thị Hằng (2015), Sử dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire để tạo hứng thú học tập cho học sinh trong các tiết đọc hiểu tiếng anh 9 tại trường THCS Bùi Thị Xuân, Pleiku

5 Phạm Quang Tiến (2011), Ứng dụng phần mềm ActivInspire để thiết kế bài giảng môn sinh học nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy tại trường THPT Vũ Tiên, Thái Bình

6 Cao Thị Thanh Xuân, Cao Thị Nga, Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt kì

3 tháng 5/2019, Vận dụng quan điểm tương tác trong dạy học nhằm phát huy tình tích cực học tập của người học

7 Nguyễn Thị Hải Yến, Nguyễn Thị Ngọc Lan (2012), Tạp chí Khoa học xã hội, Nhân văn và Giáo dục tập 2 số 1, Tiếp cận sư phạm tương tác – Một hướng giải pháp nâng cao chất lượng dạy học

Có thể thấy rằng việc nghiên cứu dạy học tương tác và áp dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire trong dạy học tương tác không còn mới

lạ mà đã được áp dụng ở rất nhiều trường, nhiều địa phương khác nhau Đây

là một công cụ giúp ích rất nhiều cho giáo viên trong việc thiết kế lên ý tưởng giảng dạy và tương tác qua lại giữa giáo viên và học sinh trong mỗi tiết dạy

1.1.3 Kết luận

Từ những nghiên cứu tổng quan trên, có thể rút ra những kết luận sau:

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học là một xu hướng tất yếu hiện nay Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp cho giáo viên có thể thiết kế ý tưởng giảng dạy trực quan, sinh động và thu hút được sự chú ý của học sinh

- Dạy học tương tác là một hình thức dạy học không mới, nhưng thật sự cần thiết trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục hiện nay Đặc biệt là trong việc khắc phục lối truyền thụ một chiều, nâng cao và rèn luyện tính tích cực, chủ động của học sinh

- Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire là công cụ thực sự thiết thực , tiện lợi cho cả giáo viên và học sinh Hỗ trợ tối đa các tương tác giữa giáo viên và học sinh trong bài học Tạo môi trường thoải mái, thích thú, hào hứng cho học sinh trong mỗi giờ học

Tuy nhiên các nghiên cứu trên chưa phát huy được tối đa hiệu quả của phần mềm, số lượng hình ảnh thực tế còn ít, phim tư liệu được sử dụng không nhiều, ít các hiệu ứng, số lượng bài giảng môn toán còn ít Vì lẽ đó, tôi chọn nghiên cứu đề tài về sử dụng phần mềm ActivInspire trong dạy học một số chuyên đề hình học 6 theo định hướng dạy học tương tác, để nghiên cứu và

mở rộng thêm các bài nghiên cứu trong kho tự liệu nghiên cứu ứng dụng phần mềm này trong môn Toán

1.2 Cơ sở lý luận về dạy học tương tác

1.2.1 Dạy học

Dạy học là khái niệm chỉ hoạt động của người dạy và người học nhằm mục đích làm cho người học lĩnh hội được các kiến thức và kỹ năng, phát triển năng lực trí tuệ và phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ, Hoạt động dạy học bao hàm trong đó hoạt động dạy và hoạt động học Tuy nhiên hai hoạt động này không diễn ra một cách song song tách rời mà xen lẫn vào nhau tương tác lẫn nhau Như vậy có thể xem dạy học như là một kiểu nhiệm vụ mà giáo viên

và học sinh cùng có trách nhiệm hợp tác thực hiện Phương pháp dạy học là cách thức thực hiện kiểu nhiệm vụ dạy học của cặp người dạy - người học nhằm đạt được các mục đích dạy học xác định [4;Tr.29]

Khái niệm phương pháp dạy học khá phong phú, có thể đưa ra một vài khái niệm như sau:

Theo tác giả Nguyễn Bá Kim phương pháp dạy học là cách thức hoạt động và giao lưu của thầy gây nên những hoạt động và giao lưu cần thiết của trò nhằm đạt được mục tiêu dạy học Phương pháp dạy học liên hệ với quá trình dạy học, trong đó việc dạy (hoạt động và giao lưu của thầy) điều khiển việc học (hoạt động và giao lưu của trò) [3;Tr.103]

Theo giáo dục học, điều 5 Luật Giáo dục năm 2005 nêu rõ: “ Phương pháp dạy học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động , tư duy sáng tạo cho người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng tự thực hành, long say mê và ý chí vươn lên”

Tóm lại, khái niệm dạy học là hoạt động truyền tải thông tin của người dạy đến người học, để người học lĩnh hội được kiến thức, kĩ năng, phát triển phẩm chất và năng lực Phương pháp dạy học chính là hình thức, cách thức

hoạt động giữa người dạy và người học nhằm đạt được các mục tiêu dạy học xác định

1.2.2 Các phương pháp dạy học

Theo phương pháp dạy học môn toán của tác giả Nguyễn Bá Kim, đã trình bày các phương pháp dạy học thành một tổng thể theo các phương diện sau đây:

- Những chức năng điều hành quá trình học

- Những con đường nhận thức

- Những hình thức hoạt động bên ngoài của thầy và trò

- Những mức độ tìm tòi khám phá

- Những hình thức tổ chức dạy học

- Những phương tiện dạy học

- Những tình huống dạy học điển hình

- Phương pháp dạy học hợp tác: Là phương pháp dạy học mang tính tập thể cao Trong đó, mọi người hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau để đạt mục tiêu chung.Giúp người học tiếp thu kiến thức qua các hoạt động tương tác đa dạng

+ Ưu điểm: Tính hợp tác cao, tạo cơ hội chia sẻ và học tập lẫn nhau + Khuyết điểm: Tổ chức khá mất thời gian

- Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề: Là phương pháp trong đó người dạy cùng người học tạo ra một hay nhiều tình huống gợi vấn đề Tổ chức người học trình bày vấn đề và hoạt động giải quyết các vấn đề, qua đó

giúp người học lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, phát triển tư duy và đạt được các mục đích khác

+ Ưu điểm: Được đặt vấn đề và giải quyết vấn đề Tạo tính tích cực và chủ động

+ Khuyết điểm: Câu hỏi đặt vấn đề cần tạo hứng thú

- Phương pháp dạy học kiến tạo: Là phương pháp người học chủ động hình thành, xây dựng nên kiến thức cho mình dựa trên những kiến thức đã có

+ Ưu điểm: Rèn luyện tính tích cực, khả năng suy nghĩ ở người học + Khuyết điểm: Khó khăn với người học có học lực yếu

Trên đây là một số phương pháp đã và đang được áp dụng hiện nay Phương pháp dạy học là lĩnh vực rất phức tạp và đa dạng Có nhiều quan niệm, quan điểm khác nhau về phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học có ba cấp độ:

- Cấp độ tiếp cận: Xác định chính xác các thành tố dạy học, mối quan

hệ giữa các thành tố và làm rõ mối tương tác giữa chúng theo hướng tối ưu nhất cho quá trình dạy học Theo hướng tiếp cận, tùy vào những môi trường dạy học khác nhau mà người dạy có những biện pháp điều chỉnh , tổ chức quá trình dạy học theo hướng tích cực, chủ động của người học

- Cấp độ phương pháp dạy học: Là những hình thức, cách thức hoạt động của người dạy đến người học nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với nội dung và điều kiện dạy học cụ thể Phương pháp dạy học cụ thể quy định mô hình dạy học giữa người học và người dạy

- Cấp độ kĩ thuật dạy học: Là biện pháp, cách thức hành động của người dạy trong các hoạt động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học

Đối với đề tài này, Dạy học tương tác là một dạng tiếp cận dạy học Hay nói cách khác người dạy đóng vai trò là người điều khiển các tương tác dạy học để đạy được mục đích dạy học

1.2.3 Đổi mới phương pháp dạy học với sự hỗ trợ của Công nghệ thông tin

Sự phát triển của xã hội và đổi mới đất nước đang đòi hỏi cấp bách phải nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Trước nhu cầu đó, đáng tiếc là trong tình hình hiện nay, phương pháp dạy học nước ta còn những nhược điểm phổ biến: Quá nặng thuyết trình, người học thụ động, thiên về dạy, yếu thực hành, thiếu tính tích cực, chủ động , sáng tạo, Vì lẽ đó đòi hỏi ngành giáo dục phải có những thay đổi căn bản về nội dung và phương pháp dạy học

“Phương pháp giáo dục cần phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.” (Điều 8.2, Luật Giáo dục)

Từ mục tiêu đó ta thấy rằng, định hướng cơ bản trong đổi mới phương pháp dạy học là nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của người học Từ mục tiêu “ Học để biết, học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định mình”, trước hết phải bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề

Đổi mới phương pháp dạy học là phải đổi mới cách dạy, cách truyền đạt thông tin, kiến thức cho học sinh, biết cách ứng dụng các phương tiện và thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học [5;Tr.10]

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học mang lại rất nhiều tiện ích cho việc giảng dạy Giúp bài học trở nên sinh động, trực quan hơn Người học sẽ thấy thích thú hơn khi được học những bài học được tích hợp nhiều hình ảnh, âm thanh cùng hiệu ứng bài giảng Tạo không khí hứng thú, vui vẻ trong lớp Tuy nhiên cũng không nên quá lạm dụng sẽ gây nhàm chán

Vì thế, việc ứng dụng công nghệ thông tin là một phương tiện giúp người dạy đổi mới phương pháp dạy học Đặc biệt là trong bối cảnh nền giáo dục ngày một đổi mới hiện giờ, việc học hỏi và áp dụng những phần mềm, thiết bị công nghệ sẽ trở thành những trợ thủ đắc lực trong các bài giảng của thầy cô

Khái niệm về dạy học tương tác hiện nay được hiểu theo nhiều cách khác nhau

Theo tác giả Lê Trung Thu Hằng viết trong tạp chí Khoa học ĐHSP số

39, dạy học tương tác là dạy học trong đó diễn ra quá trình trao đổi, hợp tác giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh với nhau Trong dạy học tương tác giáo viên quan tâm nhiều hơn đến sự tham gia, tương tác , hành động của học sinh Giáo viên thường đưa ra các thông tin, các chỉ dẫn, lợi gợi

ý, sự khuyến khích phù hợp với trình độ phát triển của học sinh.Mọi sự trợ giúp của giáo viên phải tác động vào vùng phát triển gần trong lộ trình phát triển của học sinh Đây là đặc trưng cơ bản của tương tác, giúp phương pháp này đạt kết quả cao

Trong quá trình này, giáo viên có chức năng thiết kế, tổ chức, chỉ đạo

và kiểm tra quá trình của học sinh Còn học sinh tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh tri thức dưới sự hướng dẫn sư phạm của giáo viên Hoạt động dạy

và học thống nhất với nhau nhờ sự cộng tác

Dạy học là quá trình hai chiều trong đó giáo viên và học sinh cùng tham gia để làm tăng giá trị và lợi ích của nhau Vì thế sự tương tác của giáo

viên và học sinh là tồn tại tất yếu trong quá trình dạy học Như vậy ở đây có

sự phân biệt giữa khái niệm tương tác trong dạy học nói chug và quan điểm dạy học tương tác Dạy học tương tác đòi hỏi mức độ cao về sự tương tác đa dạng, tính tích cực, chủ động và tự lực của người học Tuy nhiên, người học vẫn nhận được những định hướng, trợ giúp cần thiết về nội dung và phương pháp học tập [11;Tr.35]

Tóm lại, dạy học tương tác là dạy học hướng vào người học, trong đó diễn ra các hoạt động tương tác qua lại trong môi trường dạy học phù hợp giữa người dạy và người học, người học và người học Người dạy đóng vai trò là người tổ chức môi trường học tập, hỗ trợ và giúp đỡ người học Người học đòi hỏi tính tích cực và tự giác cao trong quá trình này

1.2.5 Hình thức dạy học tương tác

Sư phạm tương tác

“ Sư phạm tương tác” được các nhà giáo dục khởi xướng từ những

năm 1982-1985 Trong đề tài này, tôi chỉ đề cập đến quan điểm của Marc

Denomme và Madeleine Roy (1998) Theo đó sư phạm tương tác được hiểu là cách tiếp cận về hoạt động dạy học dựa trên sự ảnh hưởng tác động lẫn nhau giữa 3 tác nhân là người học, người dạy và môi trường

- Người học – người làm việc chủ động (Worker): Người học là chủ thể hoạt động học Bằng các hoạt động của chính mình, người học tự lĩnh hội những kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo để tự hoàn thiện năng lực và phẩm chất của mình Phương pháp học của người học phải dựa trên chính tiềm năng và tính tích cực của người học

- Người dạy – người hướng dẫn (Learning guide): Người dạy là người hướng dẫn người học, chỉ dẫn cho người học con đường phải đi theo suốt cả quá trình Như thế người dạy vừa là người đồng hành, vừa là người hướng dẫn điều chỉnh tạo những thuận lợi cho người học thực thi một cách hiệu quả phương pháp học của mình

- Môi trường (Environment): Người dạy và người học không phải là những sinh vật trừu tượng, xung quanh họ là cả thế giwois vật chất và văn hóa Cả người dạy và người học đều có tính cách rõ rết và các giá trị cá nhân được phát triển trong mộ đất nước có những thể chế chính trị, gia đình và nhà trường là những yếu tố tất yếu ảnh hưởng đến họ Tất cả những yếu tố này tạo thành môi trường của người dạy và người học

Cả ba thành tố này được đặt trong mối quan hệ tương tác qua lại lẫn nhau Có thể biểu diễn tương tác bằng sơ đồ bên dưới

Hình 1.1 Sự tương tác của các thành tố dạy học

 Hình thức tương tác giữa giáo viên và học sinh

Tương tác giữa giáo viên và học sinh là hình thức tương tác thường gặp nhất và là quá trình cơ bản của việc dạy học Các phương pháp dạy học tích cực hiện nay đang theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn và chỉ đường Sự tương tác qua lại giữa giáo viên và học sinh, lấy hoạt động của học sinh là vai trò chủ yếu, để tăng cường tính tích cực và chủ động của học sinh

 Hình thức tương tác giữa học sinh và giáo viên

Trong phương pháp dạy học truyền thống, chiều tác động chủ yếu theo hướng một chiều từ giáo viên đến học sinh Trong phương pháp này, giáo viên thuyết trình và đạt câu hỏi để học sinh trả lời Giáo viên đóng vai trò là

trung tâm, còn học sinh sẽ lặp lại, ghi nhớ kiến thức mà giáo viên truyền tải Phương pháp này khiến thục sinh tiếp thu một cách thụ động, dễ học trước quên sau, không hiểu bản chất

Tuy nhiên ngày nay, với sự thay đổi của phương pháp dạy học, sự tương tác của học sinh đến giáo viên đã có những thay đổi đáng kể Học sinh ngay càng đóng vai trò chủ yếu trong giờ học Học sinh có thể thuyết trình trình bày quan điểm, cách nhìn của bản thân, giáo viên đóng vai trò nhận xét

và góp ý Sự chủ động tương tác từ học sinh đến giáo viên giúp thay đổi cách nhìn của học sinh, rèn luyện khả năng thuyết trình và biện luận

 Hình thức tương tác giữa học sinh và học sinh

Trước đây học sinh đến lớp là ngồi trật tự nghe thầy cô giảng bài, không được trao đổi trong giờ học Mỗi học sinh tự hoạt động độc lập và tự chiếm lĩnh tri thức

Ngày nay, học sinh năng động hơn nhiều với các hợp động nhóm, hoạt đổng tổ, hoạt động lớp Học sinh có thể hoạt động hợp tác để cùng giải quyết các nhiệm vụ mà giáo viên phân công Trong nhóm lại phân công công việc đến từng thành viên Cách học này giúp cho học sinh tương tác với nhau, giúp

đỡ lẫn nhau trong học tập, đồng thời phát huy khả năng làm việc tập thể, làm việc nhóm sau này của học sinh

1.2.6 Đặc điểm của dạy học tương tác trong môn toán

Đặc trưng cơ bản của dạy học tương tác là:

- Tương tác là cách thức và mục tiêu dạy học Dạy học tương tác dựa trên các hoạt động tương tác đa dạng, đặc biệt chú trọng đến tương tác xã hội giữa người học và tương tác chủ động của người học với môi trường học tập

- Dạy học tương tác chú trọng việc xây dựng môi trường dạy học Môi trường dạy học tương tác cần tạo điều kiện và hỗ trợ mạnh mẽ các hoạt động tương tác đa dạng

- Dạy học tương tác định hướng vào người học, coi trọng vốn kiến thức của người học, đặt họ vào vị trí trung tâm của cả quá trình học Giáo viên chủ yếu đóng vai trò tổ chức, điều khiển môi trường dạy học

- Nội dung học tập gắn với tình huống thực tiễn, mang tính phức hợp, phù hợp hứng thú người học

- Các nhiệm vụ học tập hỗ trợ phát triển năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, giải quyết vấn đề phức tạp, sáng tạo

- Phương tiện dạy học hỗ trợ quá trình tự tìm hiểu của người học, tạo điều kiện cho sự tương tác

- Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực và chủ động của người học Hình thức làm việc chủ yếu là hợp tác nhóm và làm việc độc lập Chú trọng các hoạt động thực tiễn, kết hợp nhiều giác quan

- Môi trường dạy học tương tác là môi trường đa phương tiện, sử dụng các thiết bị dạy học đa phương tiện, phần mềm dạy học có chức năng tương tác, tạo điều kiện cho người học tương tác với môi trường dạy học

Đối với bộ môn toán, theo Nguyễn Văn Cường, Nguyễn Cẩm Thanh (2015), Tạp chí khoa học số 2 ĐHSP Hà Nội, bài Tương tác trong dạy học và dạy học tương tác có viết dạy học tương tác có thể chia thành các phương pháp như sau:

 Dạy học tương tác theo phương pháp diễn giải nêu vấn đề

Cách tương tác theo phương pháp diễn giải nêu vấn đề diễn ra như sau:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Tạo tình huống tương tác, câu

hỏi gợi mở: Nêu mâu thuẫn,

động viên, giao nhiệm vụ

- Diễn giải hệ thống kiến thức:

Đi từ những kiến thức liên

- Tiếp nhận vấn đề, suy nghĩ, liên kết và nghiên cứu vấn đề

- Nghe, ghi chếp, suy nghĩ, hệ thống hoá kiến thức, trả lời câu hỏi

quan đã biết đến kiến thức bài

học Thuyết trình , đặt câu hỏi,

- Làm bài kiểm tra

 Dạy học tương tác theo phương pháp tổ chức tìm tòi từng phần

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Bước 1: Chuyển giao tình huống

- Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu

- Điều kiện và phương tiện

nghiên cứu

Bước 1: Tiếp nhận sự chuyển giao tình huống

Bước 2: Theo dõi sự nghiên cứu cá

nhân của từng học sinh

Bước 2: Nghiên cứu cá nhân

- Tiếp nhận các nguồn thông tin

- Thu thập thông tin

- Xử lí thông tin

- Chuẩn bị câu hỏi

- Chuẩn bị thảo luận, trình bày kết quả nghiên cứu

Bước 3: Theo dõi quá trình trình bày

các kết quả nghiên cứu

Bước 3: Trình bày kết quả tìm tòi, nghiên cứu

- Trình bày , thảo luận trong nhóm

- Trình bày , thảo luận trước lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Phương pháp này đề cao sự chủ động từ học sinh Trong đó giáo viên chỉ đóng vai trò là người thiết kế hoạt động và hướng dẫn, giúp đỡ sau quá trình học sinh đã tìm ra kết quả Sự tương tác này hoàn toàn lấy học sinh làm trung tâm, học sinh sẽ là người chủ động đi chiếm lĩnh và lĩnh hội kiến thức

và có sự chỉ dẫn từ giáo viên

Khó khăn đối với phương pháp này là giáo viên phải thiết kế và tạo được môi trường tương tác giữa học sinh và mục tiêu học tập Để làm được điều này, đòi hỏi giáo viên phải ứng dụng được công nghệ vào thiết kế nội dung bài học gây hứng thú và tạo động lực tới học sinh

1.3 Phần mềm ActivInspire

1.3.1 Bảng tương tác

Hệ thống dạy học tương tác Activboard được sản xuất lần đầu tiên vào năm 1996 bởi tập đoàn Giáo dục Premethean ở Anh Là đơn vị tiên phong về lĩnh vực xây dựng lớp học tương tác, đưa truyền thông đa phương tiện phục

vụ dạy học [11;Tr.9]

Hệ thống dạy học tương tác Activboard cho phép sử dụng các loại bảng dạy học có tính năng tương tác trực tuyến, liên kết nhiều môi trường mạng và tin học để làm phong phú môi trường giảng dạy trong các trường học

Hệ thống dạy học tương tác Activboard bao gồm: Bảng tương tác thông minh Activboard, Bút điện tử Activpen, phần mềm thiết kế bài giảng Activstudio,…

Bảng tương tác Activboard là bảng điện tử kết hợp với máy chiếu đa năng, có tác dụng như màn hình hiển thị và cho phép tương tác trực tiếp trên

bề mặt bằng bút đặc biệt Bảng có những đặc điểm sau:

- Được làm bằng màn rắn chắc, trẻ em hay người lớn có thể dựa vào hoặc chống tay lên bảng lúc viết mà vẫn đảm bạo độ an toàn

- Dễ dàng thích ứng và chịu được sự thay đổi nhiệt độ hay va chạm

- Có lưới điều khiển điện từ nằm phía sau màn hình nên bảng sẽ không

bị hư hại gì khi có bất kì tổn hại nào gây ra trên bề mặt bảng

- Có thể di chuyển độ cao của bảng tuỳ theo độ cao của học sinh hoặc giáo viên

Sự khác nhau giữa máy chiếu với bảng tương tác thông minh

- Máy tính kết nối với máy chiếu

- Tương tác cao, bài giảng trực quan

Tóm lại, lợi ích của việc sử dụng bảng tương tác trong dạy học là rất cao Giúp giáo viên và học sinh cùng tương tác trực tiếp trên bảng chiếu nội dung bài học Thiết kế phần mềm đa nhiệm giúp giáo viên có thể thiết kế bài giảng theo ý muốn mà không cần soạn trên máy tính Giáo viên không cần

phụ thuộc vào máy tính, có thể quan sát bao quát lớp Học sinh được tương tác trực tiếp với nội dung bài học

1.3.2 Bảng tương tác với phần mềm ActivInspire

Trước đây, còn hai phần mềm đơn giản là Activprimary (dành cho học sinh cấp 1) và Activstudio (dành cho học sinh cấp 2,3 và đại học) Đến nay phiên bản mới nhất là phần mềm ActivInspire

Phần mềm này giúp giáo viên tạo ra những bài học có nội dung thu hút, sinh động và trực quan, tạo động lực thức đẩy các học sinh thông qua việc tạo ra lớp học tương tác, trong đó giáo viên có cơ hội thực hiện các phương pháp dạy thúc đẩy sự tương tác của học sinh, giúp bài giảng trở nên

dễ hiểu, khả năng tiếp thu bài của học sinh sẽ tốt hơn [11;Tr.24]

1.3.3 Ưu điểm và thách thức trong việc sử dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire

Ưu điểm của bảng tương tác với phần mềm ActivInspire

Khi sử dụng bảng tương tác với phần mềm ActivInspire, tôi nhận thấy phần mềm này có những đặc điểm nổi trội sau:

- Bài giảng đa phương tiện gồm cả văn bản, hình ảnh, âm thanh,… Vì vậy, sẽ thu hút được sự chú ý từ học sinh, giúp học sinh dễ hiểu và ghi nhớ kiến thức từ những hình ảnh, ví dụ trực quan nhất

- Học sinh được trực tiếp tham gia vào bài giảng, tương tác trên màn hình đa phương tiện tạo sự hứng thú khi học

- Kích hoạt khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh qua những bài tập, hoạt động học sinh được tham gia trực tiếp

- Tạo môi trường học tập tương tác toàn diện cho giáo viên và học sinh

- Khuyến khích học sinh xây dựng bài học, nội dung kiến thức thông qua hoạt động, trải nghiệm trên lớp

- Giúp học sinh dễ dàng hình dung và có khái niệm chính xác về các hình ảnh, ví dụ, âm thanh,… minh hoạ

- Bút thông minh thay thế con chuột, giúp thực hiện thao tác dễ dàng,

di động Tương tác trực tiếp trên màn hình bảng

- Bảng thông minh còn được sử dụng như bảng bình thường, viết trực tiếp trên bảng với nhiều kiểu chữ, màu sắc khác nhau Hạn chế sử dụng phấn viết bảng, an toàn cho cả giáo viên và học sinh

- Hỗ trợ tiếng Việt thích hợp sử dụng cho cả giáo viên và học sinh

- Tích hợp bài giảng trong cùng một file duy nhất mà không cần phải lưu trữ ở các file đa phương tiện khác như hình ảnh, video,…

- Giáo viên có thể tìm tài nguyên từ nhiều nguồn phong phú trên internet và tự xây dựng thành gói tài nguyên của bản thân, nâng cao nâng lực của học sinh và nâng cao chuyên môn của giáo viên

 Thách thức của bảng tương tác với phần mềm ActivInspire

Ngoài rất nhiều các ưu điểm, phần mềm này còn một số các mặt hạn chế:

- Đòi hỏi giáo viên khi sử dụng phần mềm này phải có kiến thức tin học cơ bản, sử dụng thành thạo các thao tác trên phần mềm

- Nguồn tài nguyên học liệu tuy nhiều nhưng cần chọn lọc để phù hợp với mục đích giảng dạy, đòi hỏi giáo viên có tính ứng dụng và sáng tạo cao

- Còn khá khó khăn nếu muốn lắp đặt bảng tương tác và phần mềm này đối với những trường chưa có điều kiện

Tuy nhiên, những nhược điểm này cũng không thể phủ nhận rằng phần mềm ActivInspire là phần mềm hỗ trợ dạy học tương tác tốt nhất hiện nay Giúp giáo viên chủ động và linh hoạt hơn trong quá trình giảng dạy và tạo thêm nhiều hoạt động cho học sinh, làm khơi dậy niềm đam mê và sáng tạo

cho cả giáo viên và học sinh

6 được tích hợp xoay quanh ba mạch kiến thức: Số và đại số; Hình học và đo lường; Một số yếu tố thống kê và xác suất, ngoài ra chương trình có các hoạt động thục hành trải nghiệm cho HS, có thể thấy rõ trong bảng sau:

Bảng 1.1 Nội dung môn Toán lớp 6 chương trình giáo dục phổ thông 2018

NỘI DUNG MÔN TOÁN LỚP 6

SỐ VÀ ĐẠI SỐ

Số

Số tự nhiên

Số tự nhiên và tập hợp các số tự nhiên Thứ tự trong tập hợp các số tự nhiên in nghiêng có ý nghĩa gì?

Các phép tính với số tự nhiên Phép tính lũy thừa với số mũ tự nhiên

Tính chia hết trong tập hợp các số tự nhiên Số nguyên tố Ước chung và bội dung

Số nguyên

Số nguyên âm và tập hợp các số nguyên Thứ

tự trong tập hợp các số nguyên

Các phép tính với số nguyên Tính chia hết trong tập hợp các số nguyên

Tính đối xứng của hình

phẳng trong thế giới tự nhiên

Hình có trục đối xứng Hình có tâm đối xứng Vai trò của đối xứng trong thế giới tự nhiên

Hình học phẳng

Các hình học cơ bản

Điểm, đường thẳng, tia Đoạn thẳng Độ dài đoạn thẳng Góc Các góc đặc biệt Số đo góc

Thực hành trong phòng máy tính với phần mềm toán học

MỘT SỐ YẾU TỐ THỐNG KÊ VÀ XÁC SUẤT

hiện từ các số liệu và biểu đồ thống kê đã có

Một số yếu tố xác suất

Một số yếu tố xác suất

Làm quen với một số mô hình xác suất đơn giản Làm quen với việc mô tả xác suất (thực nghiệm) của khả năng xảy ra nhiều lần của một sự kiện trong một số mô hình xác suất đơn giản

Mô tả xác suất (thực nghiệm) của khả năng xảy ra nhiều lần của một sự kiện trong một số

mô hình xác suất đơn giản

Thực hành trong phòng máy tính với phần mềm toán học

HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM

Theo Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã nêu

ra 5 quan điểm, trong đó có quan điểm “Đảm bảo tính mở” của chương trình, tức

là chương trình đảm bảo định hướng thống nhất, những nội dung giáo dục toán học cốt lõi, trao quyền chủ động và trách nhiệm cho địa phương và nhà trường, thực hiện chủ trương “một chương trình, nhiều sách giáo khoa”

1.4.1.2 Phân tích sách giáo khoa

Chương trình giáo dục Toán 6 năm học 2021-2022 có rất nhiều đổi mới, đặc biệt là ba bộ sách: Bộ Cánh Diều, Bộ Chân trời sáng tạo và Bộ Kết nối tri thức Đề tài này, ứng dụng dạy học tương tác trong chương Hình học trực quan do đó tôi sẽ nghiên cứu và tìm hiểu về bộ sách Cánh Diều là bộ sách được sử dụng giảng dạy tại trung tâm Hòa.Ma toán

Thời lượng cho môn Toán 6: 4 tiết/tuần x 35 tuần = 140 tiết

Ước lượng thời gian (tính theo %) cho các mạch nội dung toán lớp 6:

Hoạt động thực hành và trải nghiệm

 Quán triệt tinh thần dạy học trên cơ sở tổ chức các hoạt động học tập tích cực (với sự trợ giúp, hướng dẫn hợp lí từ GV), đáp ứng yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực của HS Sách Toán 6 (Bộ Cánh Diều) gồm hai tập được chia thành sáu chương

Tập một gồm ba chương:

Chương I Số tự nhiên; Chương II Số nguyên; Chương III Hình học trực quan

Tập hai gồm ba chương:

Chương IV Một số yếu tố Thống kê và Xác suất; Chương V Phân số

và số thập phân; Chương VI Hình học phẳng

Mỗi chương được được phân chia thành các bài học Đặc biệt, cuối các chương II,III,V,VI, HS được dành thời gian tham gia hoạt động thực hành và trải nghiệm.Các hoạt động này sẽ giúp GV tạo cơ hội để thực hiện tốt việc dạy học tích hợp, đồng thời giúp HS làm quen với việc thực hành, vận dụng kiến thức toán vào thực tiễn cuộc sống một cách sáng tạo

Mỗi bài học được tổ chức thành một chuỗi các hoạt động học tập của

HS, sắp xếp theo tiến trình hướng đến việc khám phá, phát hiện, thực hành, vận dụng những kiến thức, kĩ năng trọng tâm của bài học, phù hợp với trình

độ nhận thức và năng lực của HS lớp 6 Vì vậy , cấu trúc mỗi bài học thường bao gồm các thành phần cơ bản: Mở đầu, Hình thành kiến thức mới, Thực hành - Luyện tập, Vận dụng

 Đề tài này nghiên cứu chuyên đề Hình học, nên tôi sẽ phân tích một

số điểm mới về Hình học và Đo lường trong cấu trúc nội dung sách Toán 6 (Cánh Diều)

Đây là bộ sách được áp dụng giảng dạy tại trung tâm Hòa.Ma toán Bên cạnh đó chương Hình học trực quan của bộ sách này được viết khá tỉ mỉ

và thuận lợi cho việc thực hiện các nội dung thể hiện trong luận văn

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Toán đã nêu rõ Hình học

và Đo lường là một trong những thành phần quan trọng của giáo dục toán học, rất cần thiết cho HS trong việc tiếp thu các kiến thức về không gian và phát triển các kĩ năng thực tế thiết yếu Hình học và Đo lường hình thành những công cụ nhằm mô tả các đối tượng, thực thể của thế giới xung quanh; cung cấp cho HS kiến thức, kĩ năng toán học cơ bản về Hình học, Đo lường (các đại lượng đo thông dụng) vào tạo cho HS khả năng suy luận, kĩ năng thực hiện các chứng minh toán học, góp phần và phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo toán học, trí tưởng tượng không gian và tính trực giác Đồng thời, Hình học còn góp phần giáo dục thẩm mĩ và nâng cao văn hoá toán học cho

HS Việc gắn kết Đo lường và Hình học sẽ tăng cường tính trực quan, thực tiễn của việc dạy học môn toán

Quán triệt những quan điểm chung đó của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Toán, SGK Toán 6 đã giúp học sinh làm quen thêm với hình dạng của một số hình phẳng thường gặp trong thực tiễn; từng bước học cách

mô tả, xây dựng chúng ngày càng chính xác, đồng thời giới thiệu một số khái niệm ban đầu về hình học phẳng như : Điểm, đường thẳng, tia, góc,… Hình học sẽ giúp HS cảm nhận vẻ đẹp của thế giới tự nhiên, nâng cao trí tưởng tượng không gian, bồi dưỡng tính trực giác và phát triển năng lực thẩm mĩ Những suy luận bước đầu trong hình học cũng góp phần phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo toán học của HS

 Khung phân phối chương trình Chương III Hình học trực quan Toán

6 (Cánh Diều)

Báng 1.2 Nội dung chương Hình học trực quan toán 6

§1 Tam giác đều Hình vuông Lục giác đều 3

§4 Hình thang cân 3

THỰC HÀNH PHẦN MỀM GEOGEBRA

( Nếu nhà trường có điều kiện thực hiện)

1.4.2 Phương pháp dạy học tương tác trong chương trình môn toán

6 mới

Đổi mới CTGDPT và SGK nhấn mạnh mục tiêu: “ Góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh” Trong đó, Đổi mới PPDH và Đổi mới đánh giá vẫn

là những giải pháp cơ bản khi triển khai thực hiện Đổi mới CTGDPT và SGK

Việc đổi mới phương pháp dạy học vẫn là điểm nhấn chủ yếu trong chương trình môn toán, trong đó cần chú ý các yêu cầu:

- Tổ chức quá trình dạy học phù hợp với tiến trình nhận thức, năng lực nhận thức, cách thức học tập khác nhau của từng cá nhân HS.Tiến trình đó bao gồm các bước chủ yếu: Trải nghiệm – Hình thành kiến thức mới – Thực hành, luyện tập – Vận dụng Kết hợp các hoạt động dạy học trong lớp với hoạt động ngoài giờ chính khoá và hoạt động thực hành trải nghiệm, ứng dụng kiến thức toán học vào thực tiễn

- Linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực; khuyết khích sử dụng các phương tiện nghe nhìn, phương tiện kĩ thuật hiện đại hỗ trợ quá trình dạy học, đồng thời coi trọng việc sử dụng các phương tiện truyền thống

- Quá trình dạy học toán 6 là một quá trình linh hoạt có tính “ mở” GV cần căn cứ vào đặc điểm của HS, điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng lớp, từng trường để chủ động lựa chọn hay tiến hành những điều chỉnh hoặc bổ

sung cụ thể về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Tuy nhiên, việc điều chỉnh phải trên cơ sở đảm bảo yêu cầu cần đạt của CT môn toán; nội dung phải phù hợp với thực tế đời sống, truyền thống văn hoá

- Giao quyền chủ động cho các nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục đảm bảo phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương, nhà trường và năng lực của GV và HS Vì vậy trong trường hợp cần giãn cách hoặc thu gọn thời lượng dạy học, GV có thể căn cứ tình hình cụ thể để chủ động điều chỉnh cho phù hợp, miễn sao đảm bảo được mục tiêu và yêu cầu cần đạt

Hiện nay trong chiến lược dạy học và phát triển năng lực, khi đề cập đến các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, người ta coi trọng xu thế:

a) Dạy học dựa trên cơ sở tổ chức các hoạt động trải nghiệm, khám phá phát hiện, học tập độc lập, tích cực, tự học có hướng dẫn của GV (thay đổi lối học của HS) Tránh lối dạy học “ đọc-chép”, “áp đặt” (thay đổi lối dạy của GV)

b) Tạo dựng môi trường dạy học tương tác Trong mỗi bài soạn cần chú ý nêu phương thức tổ chức HĐ của HS, với các HĐ chủ yếu như:

- Hoạt động cá nhân (think) nhằm tăng cường khả năng làm việc độc lập của HS

- Hoạt động cặp đôi và hoạt động nhóm (pair) là những HĐ nhằm giúp HS phát triển năng lực hợp tác, tăng cường sự chia sẻ Thông thường, hình thức HĐ cặp đôi được sử dụng trong những trường hợp các bài tập/ nhiệm vụ cần sự chia sẻ, hợp tác trong nhóm nhỏ gồm 2 HS Còn hình thức

HĐ nhóm (từ 3 HS trở lên) được sử dụng trong trường hợp tương tự nhưng nghiêng về sự hợp tác, thảo luận với số lượng thành viên nhiều hơn

- Hoạt động chung cả lớp (share) là hình thức HĐ phù hợp cho số đông HS HĐ chung cả lớp thường được vận dụng trong các tình huống: nghe

GV hướng dẫn chung; nghe GV nhắc nhở, tổng kết, rút kinh nghiệm, HS luyện tập trình bày trước tập thể lớp, Khi tổ chức HĐ chung cả lớp, GV

tránh biến giờ học thành giờ nghe thuyết giảng hoặc vấn đáp vì như vậy sẽ làm giảm hiệu quả và sai mục đích của hình thức HĐ này

Ngoài ra, GV nên chú ý các hình thức HĐ của HS trong mối tương tác với xã hội, với cộng đồng như: giao tiếp với bạn bè, người thân trong gia đình, tham gia HĐ địa phương,…

c) Linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực; kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo với việc vận dụng các phương pháp,

kĩ thuật dạy học truyền thống Khuyến khích việc thiết kế bài giảng theo cấu trúc hướng dẫn tổ chức hoạt động trải nghiệm,khám phá, rút ra kiến thức mới – Luyện tập, thực hành- Vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn

d) Sử dụng đầy đủ và hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học môn Toán Coi trọng việc sử dụng các phương tiện truyền thống, các dồ dùng dạy học tự làm, đồng thời tăng cường sử dụng công nghệ thông tin và các phương tiện thiết bị dạy học hiện đại một cách phù hợp và hiệu quả GV cần sử dụng một cách hiệu quả các thiết bị dạy học được cung cấp, đồng thời GV và HS có thể làm thêm, điều chỉnh, bổ sung, thay thế các đồ dùng dạy học, các trò chơi, câu đố,… phù hợp với nội dung và điều kiện cơ sở vật chất của lớp học, phù hợp với đặc điểm và trình độ HS trong lớp học của mình

Khi có điều kiện, GV nên hướng dẫn HS cách tìm kiếm thông tin, tư liệu trên Internet hoặc chương trình truyền hình có uy tín về giáo dục để mở rộng vốn hiểu biết và năng lực tự học

e) Tăng thực hành, vận dụng, gắn kết giữa nội dung dạy học với đời sống thực tế của HS, của cộng đồng Chú trọng khai thác và sử dụng kinh nghiệm của HS trong đời sống hằng ngày GV cần tìm cách kết nối, liên hệ giữa các kiến thức toán dạy học trong nhà trường với thực tiễn đời sống hằng ngày của HS rồi căn cứ vào mục tiêu dạy học mà tổ chức cho HS thực hành trải nghiệm Căn cứ vào các thông tin liên quan đến đời sống hằng ngày, đặc biệt nhu cầu về tính toán để đề xuất các bài tập hay tình huống học tập toán