Hướng dẫn ôn thi môn lý luận chung về nhà nước và pháp luật

NVA (DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2) NVA (DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2) Ma sA TPCK 18 04 1772 2018CXBIPH01 105TP Ma sA TPCK 18 04 1718. NVA (DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2) NVA (DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2) Ma sA TPCK 18 04 1772 2018CXBIPH01 105TP Ma sA TPCK 18 04 1718.

' NVA

(DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2)

' NVA

(DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2)

Ma sA: TPC/K- 18 - 04

1772-2018/CXBIPH/01-105/TP

Ma sA: TPC/K- 18 - 04 1772-2018/CXBIPH/01-105/TP

PGS TS NGUYEN THI HOI

I

A

•

(DANH CHO SINH VIEN CHUYEN LU~T VAN BANG 1 VA VAN BANG 2)

PGS TS NGUYEN THI HOI

LOI GIOI THI¥U

phap lu~t la khoa hQC CO' sa, cung C~p ly lu~n va phuang phap lu~n

cho cac khoa h9c phap ly chuyen nganh Vi thS, trong chuang trinh

dao t~o cu nhan lu~t, Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t la mon

hQC lu~t d~u tien rna h~u hSt sinh vien, hQC vien cua cac CO' sa dao t~o

lu~t h9c a nu6c ta phai tiSp xuc, lam quen Bai vi, day la mon h9c

cung c~p cho nguai h9c nhfrng kiSn thuc ca ban vS nha nu6c va phap

lu~t, d~t nSn tang giup nguai h9c c6 thS tiSp thu duqc cac kiSn thuc

khoa hQC phap ly chuyen nganh Do v~y, mu6n hQC t6t cac mon hQC

lu~t khac, sinh vien, h9c vien chuyen nganh lu~t c~n n~m duqc nhfrng

kiSn thuc CO' ban vS nha nu6c va phap lu~t do mon hQC nay cung c~p

V 6i mong mu6n giup nguai h9c dS dang va thu~n lqi han trong

vi~c t6ng hqp, h~ th6ng h6a, khai quat h6a va n~m duqc nhfrng kiSn

thuc CO' ban dS phl;tC Vl;t cho vi~c hQC t~p cac mon lu~t chuyen nganh

cling nhu dS on t~p va thi t6t mon Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap

lu~t, Nha xu~t ban Tu phap xu~t ban cu6n: "HuO'ng dan on va thi

mon Ly luQ,n chung v~ nha nuO'c va phap lu(it" (Danh cho sinh vien

chuyen lu~t van b~ng 1 va van b~ng 2) Cu6n sach duqc trinh bay theo

hu6ng chi r5 nhfrng kiSn thuc CO' ban rna nguai hQC c~n n~m duqc a

tUng v~n dS trong chuang trinh cua mon h9c, d6ng thai gqi y, hu6ng

d~n each v~n d1;tng nhfrng kiSn thuc do ds tra lai nhfrng cau hoi danh

gia c6 thS g~p trong khi on va thi hSt mon Ly lu~n chung vS nha nu6c

va phap lu~t

Nha nu6c va phap lu~t la hai hi~n tuqng xa h(>i hSt sue phuc t~p,

con nhiSu v~n dS tranh lu~n trong giai do~n hi~n nay Vi v~y, Nha

5

phap lu~t la khoa hQC CO' sa, cung C~p ly lu~n va phuang phap lu~n cho cac khoa h9c phap ly chuyen nganh Vi thS, trong chuang trinh dao t~o cu nhan lu~t, Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t la mon hQC lu~t d~u tien rna h~u hSt sinh vien, hQC vien cua cac CO' sa dao t~o lu~t h9c a nu6c ta phai tiSp xuc, lam quen Bai vi, day la mon h9c cung c~p cho nguai h9c nhfrng kiSn thuc ca ban vS nha nu6c va phap lu~t, d~t nSn tang giup nguai h9c c6 thS tiSp thu duqc cac kiSn thuc khoa hQC phap ly chuyen nganh Do v~y, mu6n hQC t6t cac mon hQC lu~t khac, sinh vien, h9c vien chuyen nganh lu~t c~n n~m duqc nhfrng kiSn thuc CO' ban vS nha nu6c va phap lu~t do mon hQC nay cung c~p

V 6i mong mu6n giup nguai h9c dS dang va thu~n lqi han trong

vi~c t6ng hqp, h~ th6ng h6a, khai quat h6a va n~m duqc nhfrng kiSn

thuc CO' ban dS phl;tC Vl;t cho vi~c hQC t~p cac mon lu~t chuyen nganh cling nhu dS on t~p va thi t6t mon Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t, Nha xu~t ban Tu phap xu~t ban cu6n: "HuO'ng dan on va thi mon Ly luQ,n chung v~ nha nuO'c va phap lu(it" (Danh cho sinh vien chuyen lu~t van b~ng 1 va van b~ng 2) Cu6n sach duqc trinh bay theo hu6ng chi r5 nhfrng kiSn thuc CO' ban rna nguai hQC c~n n~m duqc a

tUng v~n dS trong chuang trinh cua mon h9c, d6ng thai gqi y, hu6ng d~n each v~n d1;tng nhfrng kiSn thuc do ds tra lai nhfrng cau hoi danh gia c6 thS g~p trong khi on va thi hSt mon Ly lu~n chung vS nha nu6c

va phap lu~t

Nha nu6c va phap lu~t la hai hi~n tuqng xa h(>i hSt sue phuc t~p, con nhiSu v~n dS tranh lu~n trong giai do~n hi~n nay Vi v~y, Nha

5

xu~t ban Tu phap va tac gia mong nh~n duqc nhfrng y ki8n g6p y cua

b(;ln dQC, nh~t la sinh vien va hQC vien cac truemg chuyen lu~t d~ cuf>n

sach duqc hoan thi~n hon trong nhfrng lftn xu~t ban

Hy VQng cu6n sachse la tai li~u hfru ich d6i v6i b(;ln dQC, nh~t la

sinh vien, hQc vien cac truemg chuyen lu~t

Tran trQng gi6i thi~u

6

Ha N9i, thang 6 nam 2018

NHA XUAT BANTU PHAP

xu~t ban Tu phap va tac gia mong nh~n duqc nhfrng y ki8n g6p y cua b(;ln dQC, nh~t la sinh vien va hQC vien cac truemg chuyen lu~t d~ cuf>n sach duqc hoan thi~n hon trong nhfrng lftn xu~t ban

Hy VQng cu6n sachse la tai li~u hfru ich d6i v6i b(;ln dQC, nh~t la sinh vien, hQc vien cac truemg chuyen lu~t

Tran trQng gi6i thi~u

6

Ha N9i, thang 6 nam 2018

NHA XUAT BANTU PHAP

LOINOIDAU

Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t la khoa hQc va mon hQc

phap ly dfiu tien nguai hQC dUQ'C lam quen, dUQ'C nghien CUu nen vi~c

nUOC Va phap lu~t do mon hQC nay cung cftp la VO cung kh6 d6i v6i

nguai hQc, nhftt la d6i v6i sinh vien lu~t nam thir nhftt N~m duqc kiSn

thirc da kh6 nhung trinh bay, diSn d~t duqc nhfmg kiSn thirc d6 cho

nguai khac hiSu, d~c bi~t la trong khi lam bai thi, l~i cang kho khan

gftp b()i NhiSu sinh vien n~m duqc kiSn thirc nhung khi thi vftn khong

duqc diSm cao chi vi khong biSt each tra lai cau hoi, khong bist each

lam bai Kinh nghi~m tn;rc tiSp giang d~y m6n hQc Ly lu~n chung v6

nha nu6c va phap lu~t a Truang D~i hQc Lu~t Ha N ()i va a m()t s6 ca

sa dao t~O lu~t hQC khac gfin ba illUO'i nam vita qua da cho tac gia thfty

r6 diSu d6

Thvc tS cho thfty, chuang trinh mon hQc Ly lu~n chung vS nha

nu6c va phap lu~t cua cac CO' sa dao t~O lu~t hQC khac nhau khong

hoan toan gi6ng nhau v6 tfit ca cac vfin d6 duqc d6 c~p cung nhu tr~t

1\! s~p xSp cac vftn dS d6, song l~i gi6ng nhau a m()t s6 vftn dS ca ban

Vi thS, cu6n sach nay kh6ng dS c~p tftt ca cac vftn dS trong chuang

trinh mon hQC Ly lu~n chung v6 nha nu6c va phap lu~t cua m()t CO' sa

dao t~o lu~t hQC C\l thS rna chi dS c~p nhfmg vfin dS CO' ban trong

chuang trinh Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t t~i hfiu hSt cac

CO' sa dao t~o lu~t hQC a nu6c ta M~c du thir 1\! s~p xSp cac vftn dS

duqc neu trong sach co ths khac vai thu 1\! s~p xsp cac vfin d6 do

trong chuang trinh mon hQC cua cac CO' sa dao t~o lu~t hQC C\l thS,

song d6 dSu la nhfmg vfin dS ca ban cua mon hQc Ly lu~n chung v6

nha nu6c va phap lu~t a hfiu hSt cac CO' sa dao t~o lu~t hQC hi~n nay

7

LOINOIDAU

Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t la khoa hQc va mon hQc phap ly dfiu tien nguai hQC dUQ'C lam quen, dUQ'C nghien CUu nen vi~c

nUOC Va phap lu~t do mon hQC nay cung cftp la VO cung kh6 d6i v6i

nguai hQc, nhftt la d6i v6i sinh vien lu~t nam thir nhftt N~m duqc kiSn

thirc da kh6 nhung trinh bay, diSn d~t duqc nhfmg kiSn thirc d6 cho nguai khac hiSu, d~c bi~t la trong khi lam bai thi, l~i cang kho khan gftp b()i NhiSu sinh vien n~m duqc kiSn thirc nhung khi thi vftn khong duqc diSm cao chi vi khong biSt each tra lai cau hoi, khong bist each lam bai Kinh nghi~m tn;rc tiSp giang d~y m6n hQc Ly lu~n chung v6

nha nu6c va phap lu~t a Truang D~i hQc Lu~t Ha N ()i va a m()t s6 ca

sa dao t~O lu~t hQC khac gfin ba illUO'i nam vita qua da cho tac gia thfty

r6 diSu d6

Thvc tS cho thfty, chuang trinh mon hQc Ly lu~n chung vS nha

nu6c va phap lu~t cua cac CO' sa dao t~O lu~t hQC khac nhau khong hoan toan gi6ng nhau v6 tfit ca cac vfin d6 duqc d6 c~p cung nhu tr~t 1\! s~p xSp cac vftn dS d6, song l~i gi6ng nhau a m()t s6 vftn dS ca ban

Vi thS, cu6n sach nay kh6ng dS c~p tftt ca cac vftn dS trong chuang trinh mon hQC Ly lu~n chung v6 nha nu6c va phap lu~t cua m()t CO' sa dao t~o lu~t hQC C\l thS rna chi dS c~p nhfmg vfin dS CO' ban trong

chuang trinh Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t t~i hfiu hSt cac

CO' sa dao t~o lu~t hQC a nu6c ta M~c du thir 1\! s~p xSp cac vftn dS

duqc neu trong sach co ths khac vai thu 1\! s~p xsp cac vfin d6 do

trong chuang trinh mon hQC cua cac CO' sa dao t~o lu~t hQC C\l thS,

song d6 dSu la nhfmg vfin dS ca ban cua mon hQc Ly lu~n chung v6

nha nu6c va phap lu~t a hfiu hSt cac CO' sa dao t~o lu~t hQC hi~n nay

7

Vi thS, cu6n sach nay c6 thS tra thanh cu6n "cam nang kiSn thuc ca

ban" giup cho sinh vien, hQc vien chuyen lu~t, du h't h~ van b~ng 1 hay

van b~ng 2, co ths tham khao ds h~ th6ng hoa va n~m duqc nhfrng

kiSn thuc ca ban trong qua trinh hQc, lam bai t~p, d~c bi~t la trong qua

trinh on va thi mon Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t

Cach gi6i thi~u cac n()i dung ca ban va huang d~n each tra lCri

nhfrng cau hoi Cl;t thS theo ti'mg vftn dS cua sach c6 thS b6 sung, lam

sang to han, Cl;t thS han cac kiSn ~hue duqc dS c~p trong Giao trinh va

bai giang cua ghing vi en, nha v~y, c6 thS h6 trq d~c lvc cho vi~c n~m

kiSn thuc trong khi hQc, lam bai t~p, on va thi cua nguai hQc, giup hQ

c6 thS d~t duqc kSt qua hQc t~p t6t nhu mong mu6n

M~c du da rftt c6 g~ng hoan thi~n nhung do ly lu~n chung vS nha

nuac va phap lu~t con co nhisu quan diSm khac nhau nen cu6n sach

kh6 tranh khoi nhfrng thiSu s6t nhftt dinh Tac gia mong nh~n duqc y

l~n xuftt ban sau

8

Tran trQng gi6i thi~u cu6n sach cling b~n dQC

Ha N9i, thang 6 niim 2018

PGS.TS Nguy~n Thj Hfli

Vi thS, cu6n sach nay c6 thS tra thanh cu6n "cam nang kiSn thuc ca

ban" giup cho sinh vien, hQc vien chuyen lu~t, du h't h~ van b~ng 1 hay van b~ng 2, co ths tham khao ds h~ th6ng hoa va n~m duqc nhfrng

kiSn thuc ca ban trong qua trinh hQc, lam bai t~p, d~c bi~t la trong qua

trinh on va thi mon Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t

Cach gi6i thi~u cac n()i dung ca ban va huang d~n each tra lCri nhfrng cau hoi Cl;t thS theo ti'mg vftn dS cua sach c6 thS b6 sung, lam sang to han, Cl;t thS han cac kiSn ~hue duqc dS c~p trong Giao trinh va bai giang cua ghing vi en, nha v~y, c6 thS h6 trq d~c lvc cho vi~c n~m kiSn thuc trong khi hQc, lam bai t~p, on va thi cua nguai hQc, giup hQ c6 thS d~t duqc kSt qua hQc t~p t6t nhu mong mu6n

M~c du da rftt c6 g~ng hoan thi~n nhung do ly lu~n chung vS nha

nuac va phap lu~t con co nhisu quan diSm khac nhau nen cu6n sach kh6 tranh khoi nhfrng thiSu s6t nhftt dinh Tac gia mong nh~n duqc y

l~n xuftt ban sau

8

Tran trQng gi6i thi~u cu6n sach cling b~n dQC

Ha N9i, thang 6 niim 2018

PGS.TS Nguy~n Thj Hfli

N<)IDUNG

Mu6n hQC t6t mon nay, m6i sinh vien cftn phai xac dinh r5 y thtrc,

thai dQ hQC t~p nghiem me, cham chi va kien tri theo phuang phap sau:

1 Tru6c khi dSn 16p, dQc Giao trinh, ghi l~i dinh nghla, d~c di~m

cua hi~n tuQ'Ilg duqc xem xet va khai quat nhfrng n9i dung ca ban da

duqc chi dfin trong DS cuang mon hQc G~ch chan nhfrng ill, C\lm tU

khong hi~u, khong 1\I giai thich duqc va nhfrng cau hoi mu6n duqc

giai dap trong gia ly thuySt va thao lu~n

2 Trong gia ly thuySt, chu y nghe va ghi l~i nhfrng lai thfty co

giai thich, phan tich, nhfrng vi d\l thfty co neu, b6 sung nhfrng n9i dung

thfty coma r9ng, c~p nh~t kiSn thtrc

3 Trong gia thao lu~n, tich eve tham gia tranh lu~n, thao lu~n v6i

cac b~n, trao d6i vai thfty co d~ co th~ hi~u va n~m ch~c v~n dS, m~nh

d~n nha thfty co va cac b~n giai dap giup nhfrng n9i dung, nhfmg v~n

dS chua thvc sv hi~u r5

4 Lam dS cuang chi tiSt cho tUng cau hoi on t~p (do B9 mon

cung c~p ho~c a cu6i chuang cua Giao trinh) vS m6i v~n dS sau khi

kSt thuc gia ly thuyst va gia thao lu~n

Trong v~n dS nay c6 3 n9i dung chinh cftn n~m la:

- DAi tuQ11g nghien

khong hi~u, khong 1\I giai thich duqc va nhfrng cau hoi mu6n duqc giai dap trong gia ly thuySt va thao lu~n

2 Trong gia ly thuySt, chu y nghe va ghi l~i nhfrng lai thfty co giai thich, phan tich, nhfrng vi d\l thfty co neu, b6 sung nhfrng n9i dung thfty coma r9ng, c~p nh~t kiSn thtrc

3 Trong gia thao lu~n, tich eve tham gia tranh lu~n, thao lu~n v6i cac b~n, trao d6i vai thfty co d~ co th~ hi~u va n~m ch~c v~n dS, m~nh d~n nha thfty co va cac b~n giai dap giup nhfrng n9i dung, nhfmg v~n

dS chua thvc sv hi~u r5

4 Lam dS cuang chi tiSt cho tUng cau hoi on t~p (do B9 mon cung c~p ho~c a cu6i chuang cua Giao trinh) vS m6i v~n dS sau khi kSt thuc gia ly thuyst va gia thao lu~n

Trong v~n dS nay c6 3 n9i dung chinh cftn n~m la:

- DAi tuQ11g nghien phap

quat v~ h~ thAng

cua

tro cua Ly

9

HuO'ng dan on va thi mon Ly lu~n chung vJ nha nuuc va phap lu~t

lu~n Chung V~ nha DU'O'C va phap lu~t dfii VOO CaC khoa hQC phap ly

chuyen nganh

Cau hoi danh gia dftu tien c6 thS g~p trong vftn dS nay la: Trinh

bay dfii tll'Qllg va phll'ong phap nghien cth! ciia Ly lu~n chung v~

nha DU'O'C va phap lu~t Cach tni lai cau hoi nay nhu sau:

1 Dai tU'(Ing nghien CUu cua Ly luijn chung v~ nha nU'UC va

phap luijt

D6i tuqng nghien CUu cua Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap

lu~t la cac vftn dS rna khoa h9c nay dS c~p N6i m()t each khai quat thi

khoa h9c nay nghien cliu vS nha nu&c va phap lu~t, song n6 khong

nghien CUu tftt ca cac vftn dS vS nha nu&c va phap lu~t rna chi nghien

cliu m()t s6 vftn dS sau:

- Sv phat sinh, phat triSn, t6n tc;ti va thay thS cua cac kiSu nha

nuac va phap Iu~t dS ru do khai quat hoa va neu len quy Iu~t phat sinh

va phat triSn cua nha nuac va phap Iu~t

- Nhfing d~c tinh chung, CO' ban va nhfing biSu hi~n chu ySu cua

nha nu&c va phap lu~t trong dai s6ng xa h()i nhu ban chftt, chuc nang,

vai tro, hinh thuc , bao g6m sv· biSu hi~n a rung kiSu nha nuac, phap

lu~t C\1 thS trong lich sir va a nha nu&c, phap lu~t Vi~t Nam hi~n nay

- M6i quan h~ giua nha nu&c va phap lu~t v&i nhau va v&i m()t

s6 hi~n tuqng xa h9i khac nhu: kinh ts, chinh tri, cac t6 chuc xa h()i,

dc;to due

Tom lq,i: Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t la h~ th6ng tri

thuc vS nhfing quy lu~t phat sinh, phat triSn d~c thu, nhfing d~c tinh

chung va nhfing biSu hi~n chu ysu cua nha nuac va phap Iu~t noi

chung, cua nha nu&c va phap lu~t Vi~t N am n6i rieng

2 PhU'O'ng phap nghien CUu cua Ly luijn chung v~ nha nU'UC va

HuO'ng dan on va thi mon Ly lu~n chung vJ nha nuuc va phap lu~t

lu~n Chung V~ nha DU'O'C va phap lu~t dfii VOO CaC khoa hQC phap ly chuyen nganh

Cau hoi danh gia dftu tien c6 thS g~p trong vftn dS nay la: Trinh bay dfii tll'Qllg va phll'ong phap nghien cth! ciia Ly lu~n chung v~ nha DU'O'C va phap lu~t Cach tni lai cau hoi nay nhu sau:

1 Dai tU'(Ing nghien CUu cua Ly luijn chung v~ nha nU'UC va phap luijt

D6i tuqng nghien CUu cua Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t la cac vftn dS rna khoa h9c nay dS c~p N6i m()t each khai quat thi khoa h9c nay nghien cliu vS nha nu&c va phap lu~t, song n6 khong nghien CUu tftt ca cac vftn dS vS nha nu&c va phap lu~t rna chi nghien cliu m()t s6 vftn dS sau:

- Sv phat sinh, phat triSn, t6n tc;ti va thay thS cua cac kiSu nha

nuac va phap Iu~t dS ru do khai quat hoa va neu len quy Iu~t phat sinh

va phat triSn cua nha nuac va phap Iu~t

- Nhfing d~c tinh chung, CO' ban va nhfing biSu hi~n chu ySu cua nha nu&c va phap lu~t trong dai s6ng xa h()i nhu ban chftt, chuc nang, vai tro, hinh thuc , bao g6m sv· biSu hi~n a rung kiSu nha nuac, phap

lu~t C\1 thS trong lich sir va a nha nu&c, phap lu~t Vi~t Nam hi~n nay

- M6i quan h~ giua nha nu&c va phap lu~t v&i nhau va v&i m()t s6 hi~n tuqng xa h9i khac nhu: kinh ts, chinh tri, cac t6 chuc xa h()i,

PGS TS Nguyin Thj HBi

lu~t la l~p truemg xu~t phat, quan diSm tiSp c~n va nghien CUu cua

nganh khoa hQc nay, bao g6m quan diSm duy v~t bi~n chtmg, duy v~t

lich su, tu tu&ng H6 Chi Minh va duemg 16i, chinh sach cua Dang ta

DiSu d6 c6 nghla, Ly lu~n chung nghien CUu t~t ca cac v~n dS vS nha

nu6c va phap lu~t tren CO' sa quan diSm duy v~t bi~n chtmg, duy v~t

lich su, tu tu&ng H6 Chi Minh va duemg 16i cua Dang Vi dt;t, quan h~

cua chu nghla duy v~t lich su vS quan h~ giua CO' sa h~ t~ng v6i kiSn

true thuqng t~ng cua xa h<)i

b Cac phuang phap nghien cZ:CU c~ thi

Phuang phap nghien CUu Cl;t thS cua Ly lu~n chung la nhfrng each

thuc rna khoa hQc nay su dt;tng dS lam sang to nhfrng v~n dS thu9c d6i

tuqng cua minh

Phuang phap phan tich la phuang phap chia cac v~n dS phuc t~p

thanh nhfrng b9 ph~n, nhfrng ySu t6 dan gian dS nghien CUu va lam

sang to v~n dS Vi dl;t: lam sang to cac khai ni~m vS nha nu6c va phap

lu~t b~ng vi~c phan tich cac d~c dism cua chung

Phuang phap tbng hqp thuemg su dl;tng khi lien kSt cac ySu t6 da

phan tich, khai quat hoa d€ neu len kSt lu~n

Phuang phap trim tuqng hoa khoa hQC la dung cac thao tac tu duy

de tach cai chung ra khoi cai rieng, t~m thai g~t bo cai rieng d€ giu lfiy

cai chung nh~m xay d\ffig nen nhfrng khai ni~m chung, vi d1;t, ds c~p

ban chfit, kiSu nha nu6c

Phuang phap xa h9i hQC hi thong qua phong v~n, dam tho~i, d6i

tho~i, diSu tra xa h9i hQc dS tim hiSu du lu~n xa h9i vS m9t vfin d@

nao do, vi d1;t, tim hisu v@ y thuc phap lu~t

Phuang phap so sanh la tim ra nhfrng diSm tuang d6ng va khac

bi~t giua nha nuac va phap lu~t vai cac hi~n tuqng xa h9i khac d€ hisu

sau vs ban ch~t va d~c dism cua chung

11

PGS TS Nguyin Thj HBi

lu~t la l~p truemg xu~t phat, quan diSm tiSp c~n va nghien CUu cua

nganh khoa hQc nay, bao g6m quan diSm duy v~t bi~n chtmg, duy v~t lich su, tu tu&ng H6 Chi Minh va duemg 16i, chinh sach cua Dang ta DiSu d6 c6 nghla, Ly lu~n chung nghien CUu t~t ca cac v~n dS vS nha nu6c va phap lu~t tren CO' sa quan diSm duy v~t bi~n chtmg, duy v~t lich su, tu tu&ng H6 Chi Minh va duemg 16i cua Dang Vi dt;t, quan h~

cua chu nghla duy v~t lich su vS quan h~ giua CO' sa h~ t~ng v6i kiSn true thuqng t~ng cua xa h<)i

b Cac phuang phap nghien cZ:CU c~ thi

Phuang phap nghien CUu Cl;t thS cua Ly lu~n chung la nhfrng each thuc rna khoa hQc nay su dt;tng dS lam sang to nhfrng v~n dS thu9c d6i tuqng cua minh

Phuang phap phan tich la phuang phap chia cac v~n dS phuc t~p thanh nhfrng b9 ph~n, nhfrng ySu t6 dan gian dS nghien CUu va lam sang to v~n dS Vi dl;t: lam sang to cac khai ni~m vS nha nu6c va phap

lu~t b~ng vi~c phan tich cac d~c dism cua chung

Phuang phap tbng hqp thuemg su dl;tng khi lien kSt cac ySu t6 da phan tich, khai quat hoa d€ neu len kSt lu~n

Phuang phap trim tuqng hoa khoa hQC la dung cac thao tac tu duy

de tach cai chung ra khoi cai rieng, t~m thai g~t bo cai rieng d€ giu lfiy

cai chung nh~m xay d\ffig nen nhfrng khai ni~m chung, vi d1;t, ds c~p ban chfit, kiSu nha nu6c

Phuang phap xa h9i hQC hi thong qua phong v~n, dam tho~i, d6i

tho~i, diSu tra xa h9i hQc dS tim hiSu du lu~n xa h9i vS m9t vfin d@

nao do, vi d1;t, tim hisu v@ y thuc phap lu~t

Phuang phap so sanh la tim ra nhfrng diSm tuang d6ng va khac bi~t giua nha nuac va phap lu~t vai cac hi~n tuqng xa h9i khac d€ hisu sau vs ban ch~t va d~c dism cua chung

11

Hu6'ng dan on va thi mon Ly luQ-n chung vJ nha nuuc va phap luQ-t

N go~ti ra, con c6 cac phuong phap nghien ctru khac nhu giaj thich

phap lu~t, lich su, h~ th6ng

Cau hoi khac lien quan d~n v~n dS nay c6 thS g~p la: Phan tich

vai tro ciia khoa hqc Ly lu~n chung v~ nha nU'O'c va phap lu~t dAi

voo cac khoa hqc phap ly chuyen nganh f)~ tn11Cri cau hoi nay c&n

trinh bay cac n()i dung sau:

1 GiOi thi?u khai quat vJ Ly luQ,n chung vJ nha nuuc va phap

fuljt VU cac khoa h(JC phap fy chuyen nganh

Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t va cac khoa hQc phap ly

chuyen nganh dSu la nhfrng khoa h<;>c thu()c h~ th6ng khoa hQc phap

ly Trong d6:

- Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t la h~ th6ng tri thuc vS

nhfrng quy lu~t phat sinh, phat triSn d~c thu, nhfrng d~c tinh chung,

nhfrng biSu hi~n chu y~u cua nha nu&c va phap Iu~t noi chung, cua

nha nu6c va phap lu~t Vi~t Nam n6i rieng

- Khoa h<;>c phap ly chuyen nganh nhu lu~t dan sv, lu~t hon nhan

va gia dinh, lu~t hinh S\f la h~ th6ng nhfrng quan diSm, khai ni~m,

k~t lu~n hinh thanh tren CO' sa nghien CUu cac quy ph~m phap lu~t cua

m()t nganh lu~t nh~t dinh trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t N am

2 Phiin tich C{l thJ vai tro cua khoa h!Jc Ly luljn chung vJ nha

nuuc va phap luljt ilBi vOi cac khoa h!Jc phap ly chuyen nganh

Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t c6 vai tro cung c~p ca sa

ly lu~n va phuong phap lu~n cho cac khoa hQC phap ly chuyen nganh,

bai vi:

- Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t nghien ctru vS nha

nu6c va phap lu~t m()t each chung nh~t, khai quat va toan di~n nh~t

N 6 nghien ctru ho~t d()ng cua nha nu6c va S\f diSu chinh cua phap lu~t

tren t~t ca cac llnh VlJC ho~t d(}ng CO' ban cua dai s6ng, n6 nghien CUu

vS nha nu6c va phap lu~t dbng thai, song song v6i nhau Tren ca sa

12

Hu6'ng dan on va thi mon Ly luQ-n chung vJ nha nuuc va phap luQ-t

N go~ti ra, con c6 cac phuong phap nghien ctru khac nhu giaj thich phap lu~t, lich su, h~ th6ng

Cau hoi khac lien quan d~n v~n dS nay c6 thS g~p la: Phan tich vai tro ciia khoa hqc Ly lu~n chung v~ nha nU'O'c va phap lu~t dAi

voo cac khoa hqc phap ly chuyen nganh f)~ tn11Cri cau hoi nay c&n trinh bay cac n()i dung sau:

1 GiOi thi?u khai quat vJ Ly luQ,n chung vJ nha nuuc va phap fuljt VU cac khoa h(JC phap fy chuyen nganh

Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t va cac khoa hQc phap ly chuyen nganh dSu la nhfrng khoa h<;>c thu()c h~ th6ng khoa hQc phap

ly Trong d6:

- Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t la h~ th6ng tri thuc vS nhfrng quy lu~t phat sinh, phat triSn d~c thu, nhfrng d~c tinh chung, nhfrng biSu hi~n chu y~u cua nha nu&c va phap Iu~t noi chung, cua

nha nu6c va phap lu~t Vi~t Nam n6i rieng

- Khoa h<;>c phap ly chuyen nganh nhu lu~t dan sv, lu~t hon nhan

va gia dinh, lu~t hinh S\f la h~ th6ng nhfrng quan diSm, khai ni~m, k~t lu~n hinh thanh tren CO' sa nghien CUu cac quy ph~m phap lu~t cua

m()t nganh lu~t nh~t dinh trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t N am

2 Phiin tich C{l thJ vai tro cua khoa h!Jc Ly luljn chung vJ nha nuuc va phap luljt ilBi vOi cac khoa h!Jc phap ly chuyen nganh

Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t c6 vai tro cung c~p ca sa

ly lu~n va phuong phap lu~n cho cac khoa hQC phap ly chuyen nganh, bai vi:

- Ly lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t nghien ctru vS nha nu6c va phap lu~t m()t each chung nh~t, khai quat va toan di~n nh~t

N 6 nghien ctru ho~t d()ng cua nha nu6c va S\f diSu chinh cua phap lu~t tren t~t ca cac llnh VlJC ho~t d(}ng CO' ban cua dai s6ng, n6 nghien CUu

vS nha nu6c va phap lu~t dbng thai, song song v6i nhau Tren ca sa

12

PGS TS Nguyin Thj Hai

nghien ctru d6, Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t neu len nhilng

khai ni~m, kSt lu~n, quan diSm, quy lu~t ca ban vS nha nu&c va phap

lu~t Tftt ca cac khai ni~m, kSt lu~n, quan diSm, quy lu~t d6 tra thanh

CO' SO ly lu~n va phuang phap lu~n cho cac khoa hQC phap ly chuyen

nganh Ch~ng h~n, khi nghien CUu vS cac hi~n tuQ'llg phap ly CO' ban

nhu quy ph~m phap lu~t, quan h~ phap lu~t, vi ph~m phap lu~t , Ly

lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t gi&i thi~u C\1 thS vS khai ni~m,

cac dftu hi~u, d~c diSm, cftu thanh cua cac hi~n tuQ'llg tren Cac khai

ni~m, dftu hi~u, d~c diSm d6 tra thanh CO' saly lu~n va phuang phap

lu~n chung cho cac khoa h9c phap ly chuyen nganh

- Cac khoa h9c phap ly chuyen nganh chi nghien cliu ho~t d(>ng

cua nha nu&c va sv diSu chinh cua phap lu~t trong m(>t ITnh VlJC CO'

ban cua dai s6ng nen khi nghien CUu cac v~n dS thu(>c d6i tuQ'llg cua

minh, cac khoa hQC nay dSu phai dva tren CO' sa cac khai ni~m, kSt

lu~n, quan diSm khoa h9c do Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t

cung c~p, dbng thai, kSt qua nghien CUu cua cac khoa hQC phap ly

chuyen nganh l~i minh ho~, lam ro them, C\1 thS han cac khai ni~m,

kSt lu~n, quan diSm khoa hQC rna Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap

lu~t da neu ra Vi d\1, dva tren CO' sa cac kiSn thtrc vS dinh nghia, d~c

diSm va CO' c~u cua quy ph~m phap lu~t rna Ly lu~n chung vS nha

nUOC va phap lu~t neu len, cac khoa hQC lu~t dan SlJ, lu~t hon nhan va

gia dinh, lu~t hinh S\I se xay dvng nen dinh ngh1a, d~c diSm va CO'

gia dinh, quy ph~m phap lu~t hinh SlJ Chinh cac kiSn thtrc vS quy

ph~m phap lu~t dan S\1', quy ph~m phap lu~t hon nhan va gia dinh, quy

ph~m phap lu~t hinh sv do cac khoa h9c phap ly chuyen nganh cung

c~p se minh hQa, lam r6 va sau s~c them cac kiSn thuc cua Ly lu~n

chung vS nha nu&c va phap lu~t Vi thS, khoa h9c nay thuang duqc

gQi t~t la Ly lu~n chung vi n6 cung cftp ca saly lu~n chung cho tftt ca

cac khoa hQC phap ly chuyen nganh

PGS TS Nguyin Thj Hai

nghien ctru d6, Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t neu len nhilng khai ni~m, kSt lu~n, quan diSm, quy lu~t ca ban vS nha nu&c va phap lu~t Tftt ca cac khai ni~m, kSt lu~n, quan diSm, quy lu~t d6 tra thanh

CO' SO ly lu~n va phuang phap lu~n cho cac khoa hQC phap ly chuyen nganh Ch~ng h~n, khi nghien CUu vS cac hi~n tuQ'llg phap ly CO' ban nhu quy ph~m phap lu~t, quan h~ phap lu~t, vi ph~m phap lu~t , Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t gi&i thi~u C\1 thS vS khai ni~m, cac dftu hi~u, d~c diSm, cftu thanh cua cac hi~n tuQ'llg tren Cac khai ni~m, dftu hi~u, d~c diSm d6 tra thanh CO' saly lu~n va phuang phap

lu~n chung cho cac khoa h9c phap ly chuyen nganh

- Cac khoa h9c phap ly chuyen nganh chi nghien cliu ho~t d(>ng cua nha nu&c va sv diSu chinh cua phap lu~t trong m(>t ITnh VlJC CO' ban cua dai s6ng nen khi nghien CUu cac v~n dS thu(>c d6i tuQ'llg cua minh, cac khoa hQC nay dSu phai dva tren CO' sa cac khai ni~m, kSt lu~n, quan diSm khoa h9c do Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t cung c~p, dbng thai, kSt qua nghien CUu cua cac khoa hQC phap ly chuyen nganh l~i minh ho~, lam ro them, C\1 thS han cac khai ni~m, kSt lu~n, quan diSm khoa hQC rna Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t da neu ra Vi d\1, dva tren CO' sa cac kiSn thtrc vS dinh nghia, d~c

diSm va CO' c~u cua quy ph~m phap lu~t rna Ly lu~n chung vS nha nUOC va phap lu~t neu len, cac khoa hQC lu~t dan SlJ, lu~t hon nhan va gia dinh, lu~t hinh S\I se xay dvng nen dinh ngh1a, d~c diSm va CO'

gia dinh, quy ph~m phap lu~t hinh SlJ Chinh cac kiSn thtrc vS quy

ph~m phap lu~t dan S\1', quy ph~m phap lu~t hon nhan va gia dinh, quy

ph~m phap lu~t hinh sv do cac khoa h9c phap ly chuyen nganh cung c~p se minh hQa, lam r6 va sau s~c them cac kiSn thuc cua Ly lu~n chung vS nha nu&c va phap lu~t Vi thS, khoa h9c nay thuang duqc gQi t~t la Ly lu~n chung vi n6 cung cftp ca saly lu~n chung cho tftt ca cac khoa hQC phap ly chuyen nganh

HU'Ung dfln on va thi mon Ly luQ,n chung vJ nha nU'O'c va phap luQ,t

Nhfrng ki~n thtrc CO' ban c~n n~m duqc trong vfin d@ nay g6m:

- Quan di~m cua chu nghia Mac - Lenin v~ nguan g6c nha ntl'O'c;

- Khai ni~m ki~u nha ntl'O'c;

- Quan di~m cua chu nghia Mac - Lenin v~ S\f thay th~ ki~u

nha nU'ffC

Nhfrng ki~n thtrc tren c6 thS giup tra lai duqc m()t s6 cau hoi lien

quan d~n ngu6n g6c va kiSu nha nu6c Ch~ng h~n, n~m ch~c duqc

dinh nghia va d~c diSm cua nha nu&c thi co ths tra lai duqc cac cau

hoi nhu phan tich khai ni~m nha nu&c, phan tich cac d~c trung cua nha

nu&c, phan bi~t nha nu&c v&i cac t6 chtrc xa h9i khac Cach tra lai hai

cau hoi phan tich khai ni~m nha nu&c va phan tich cac d~c trung cua

nha nu&c thi nhu nhau, ttrc la ctsu neu dinh nghia nha nu&c va phan

tich tUng d~c trung cua nha nu&c Cach tra lai cau hoi phan bi~t nha

nu6c v&i cac t6 chtrc xa h9i khac thi khong chi neu dinh nghia, d~c

diSm cua nha nu&c rna con phai neu dinh nghia cac t6 chtrc xa h9i

khac va dva vao tUng d~c trung cua nha nu6c rna chi ra nhfrng S\f khac

bi~t gifra nha nu&c v&i cac t6 chtrc xa h()i khac

Cach tra lai cau hoi: Phan tich khai ni~m nha nU'O'c (ho~c Phan

tich cac d~C trll'ng cua nha nU'O'C) nhu sau:

1 Neu djnh nghia nha nU'O'c

Nha nu&c la t6 chtrc quysn lvc d~c bi~t cua xa h9i, bao g6m m9t

l&p nguai duqc tach ra m xa h9i cts chuyen thvc thi quysn lvc, nh~m

t6 chtrc va quan ly xa h()i, phvc V\1 lqi ich chung cua toan xa h9i cling

nhu lqi ich cua lvc luqng c~m quysn

2 Phlin tich cac d~c trU'ng cua nha nU'Uc

a Nha nuac !a t6 chuc quyJn hcc tl(ic bi?t cua xa h(ji

- Nha nu6c la m()t trong cac t6 chtrc cua xa h9i nhung c6 quySn

14

HU'Ung dfln on va thi mon Ly luQ,n chung vJ nha nU'O'c va phap luQ,t

Nhfrng ki~n thtrc CO' ban c~n n~m duqc trong vfin d@ nay g6m:

- Quan di~m cua chu nghia Mac - Lenin v~ nguan g6c nha ntl'O'c;

- Khai ni~m ki~u nha ntl'O'c;

- Quan di~m cua chu nghia Mac - Lenin v~ S\f thay th~ ki~u nha nU'ffC

Nhfrng ki~n thtrc tren c6 thS giup tra lai duqc m()t s6 cau hoi lien quan d~n ngu6n g6c va kiSu nha nu6c Ch~ng h~n, n~m ch~c duqc dinh nghia va d~c diSm cua nha nu&c thi co ths tra lai duqc cac cau hoi nhu phan tich khai ni~m nha nu&c, phan tich cac d~c trung cua nha nu&c, phan bi~t nha nu&c v&i cac t6 chtrc xa h9i khac Cach tra lai hai cau hoi phan tich khai ni~m nha nu&c va phan tich cac d~c trung cua nha nu&c thi nhu nhau, ttrc la ctsu neu dinh nghia nha nu&c va phan tich tUng d~c trung cua nha nu&c Cach tra lai cau hoi phan bi~t nha nu6c v&i cac t6 chtrc xa h9i khac thi khong chi neu dinh nghia, d~c diSm cua nha nu&c rna con phai neu dinh nghia cac t6 chtrc xa h9i khac va dva vao tUng d~c trung cua nha nu6c rna chi ra nhfrng S\f khac bi~t gifra nha nu&c v&i cac t6 chtrc xa h()i khac

Cach tra lai cau hoi: Phan tich khai ni~m nha nU'O'c (ho~c Phan tich cac d~C trll'ng cua nha nU'O'C) nhu sau:

1 Neu djnh nghia nha nU'O'c

Nha nu&c la t6 chtrc quysn lvc d~c bi~t cua xa h9i, bao g6m m9t

l&p nguai duqc tach ra m xa h9i cts chuyen thvc thi quysn lvc, nh~m t6 chtrc va quan ly xa h()i, phvc V\1 lqi ich chung cua toan xa h9i cling nhu lqi ich cua lvc luqng c~m quysn

2 Phlin tich cac d~c trU'ng cua nha nU'Uc

a Nha nuac !a t6 chuc quyJn hcc tl(ic bi?t cua xa h(ji

- Nha nu6c la m()t trong cac t6 chtrc cua xa h9i nhung c6 quySn

14

PGS TS Nguyln Thj HJi

quan ly xa h<)i D6 quan ly xa h<)i, nha nu6c phai c6 quySn h.rc QuySn

l\fc nha nu6c la kha nang va sue m~nh cua nha nu6c c6 thS b~t cac t6

chtrc va ca nhan trong xa h<)i ph:!ti pht;tc rung y chi cua n6

- QuySn h;rc nha nu6c t6n t~i trong m6i quan h~ giua nha nu6c v6i

cac ca nhan, t6 chtrc trong xa h<)i Trong m6i quan h~ nay, nha nu6c la

chu thS cua quysn 1\fc, cac ca nhan, t6 chtrc khac trong xa h9i la d6i

tuQTig cua quySn 1\fc fty, hQ phai pht;tc rung y chi cua nha nu6c;

- QuySn l\fc nha nu6c cling t6n t~i trong m6i quan h~ giua nha

nu6c v6i cac thanh vien cling nhu cac ca quan cua n6, trong d6 thanh

vien phai pht;tc rung t6 chuc, cftp du6i phai pht;tc rung cftp tren

- Quysn h;rc nha nuac co tac d9ng bao trum len toan xa h9i, tai

illQi t6 chuc, ca nhan, illQi khu V\fC lanh th6 va cac llnh V\fC CO' ban cua

dai s6ng: kinh tS, chinh tri, van h6a, giao dt;tc

- DS quan ly xa h<)i, nha nu6c c6 m<)t 16p nguai tach ra khoi lao

d<)ng san xuftt dS chuyen th\fc thi quySn l\fc nha nu6c, hQ tham gia vao

b<) may nha nu6c dS lam hinh thanh nen m<)t h~ th6ng cac CO' quan nha

nu6c ill trung uang t6i dia phuang, trong d6 c6 cac ca quan b~o l\fc,

cu5ng chs nhu quan d9i, canh sat, toa an

QuySn l\fc va b<) may chuyen th\fc thi quySn l\fc d6 thi trong xa

h<)i chi m<)t minh nha nu6c c6 nen quySn 1\fc nha nu6c la d~c bi~t, nha

c6 quySn l\fc va b<) may chuyen th\fc thi quySn l\fc d6 rna nha nu6c c6

ths diSu hanh va quan ly xa h9i, thiSt l~p va giu gin tr~t 1\I xa h9i,

pht;tc Vt;L va bao v~ lqi ich chung cua toan xa h<)i cling nhu lqi ich cua

l\fc luQTig cftm quySn

b Nha nuac thl!C hi?n vi?c quan ly dan cu thea liinh th6

N Su nhu cac t6 chuc xa h<)i khac t~p hqp va quan ly dan cu theo

ml).c dich, chinh kiSn, ly tu6ng, nghS nghi~p, d9 tu6i ho~c gi6i tinh

thi nha nu6c luon lfty vi~c quan ly dan cu theo lanh th6 lam diSm xuftt

phat N guai dan khong phan bi~t huySt th6ng, dan t<)c, gi6i tinh ctr

PGS TS Nguyln Thj HJi

quan ly xa h<)i D6 quan ly xa h<)i, nha nu6c phai c6 quySn h.rc QuySn l\fc nha nu6c la kha nang va sue m~nh cua nha nu6c c6 thS b~t cac t6 chtrc va ca nhan trong xa h<)i ph:!ti pht;tc rung y chi cua n6

- QuySn h;rc nha nu6c t6n t~i trong m6i quan h~ giua nha nu6c v6i cac ca nhan, t6 chtrc trong xa h<)i Trong m6i quan h~ nay, nha nu6c la chu thS cua quysn 1\fc, cac ca nhan, t6 chtrc khac trong xa h9i la d6i tuQTig cua quySn 1\fc fty, hQ phai pht;tc rung y chi cua nha nu6c;

- QuySn l\fc nha nu6c cling t6n t~i trong m6i quan h~ giua nha

nu6c v6i cac thanh vien cling nhu cac ca quan cua n6, trong d6 thanh vien phai pht;tc rung t6 chuc, cftp du6i phai pht;tc rung cftp tren

- Quysn h;rc nha nuac co tac d9ng bao trum len toan xa h9i, tai illQi t6 chuc, ca nhan, illQi khu V\fC lanh th6 va cac llnh V\fC CO' ban cua dai s6ng: kinh tS, chinh tri, van h6a, giao dt;tc

- DS quan ly xa h<)i, nha nu6c c6 m<)t 16p nguai tach ra khoi lao d<)ng san xuftt dS chuyen th\fc thi quySn l\fc nha nu6c, hQ tham gia vao b<) may nha nu6c dS lam hinh thanh nen m<)t h~ th6ng cac CO' quan nha nu6c ill trung uang t6i dia phuang, trong d6 c6 cac ca quan b~o l\fc, cu5ng chs nhu quan d9i, canh sat, toa an

QuySn l\fc va b<) may chuyen th\fc thi quySn l\fc d6 thi trong xa h<)i chi m<)t minh nha nu6c c6 nen quySn 1\fc nha nu6c la d~c bi~t, nha c6 quySn l\fc va b<) may chuyen th\fc thi quySn l\fc d6 rna nha nu6c c6 ths diSu hanh va quan ly xa h9i, thiSt l~p va giu gin tr~t 1\I xa h9i, pht;tc Vt;L va bao v~ lqi ich chung cua toan xa h<)i cling nhu lqi ich cua l\fc luQTig cftm quySn

b Nha nuac thl!C hi?n vi?c quan ly dan cu thea liinh th6

N Su nhu cac t6 chuc xa h<)i khac t~p hqp va quan ly dan cu theo

ml).c dich, chinh kiSn, ly tu6ng, nghS nghi~p, d9 tu6i ho~c gi6i tinh thi nha nu6c luon lfty vi~c quan ly dan cu theo lanh th6 lam diSm xuftt phat N guai dan khong phan bi~t huySt th6ng, dan t<)c, gi6i tinh ctr

Hu6'ng dan on va thi mon Ly lu{in chung vJ nha nu6'c va phap lu{it

s6ng tren rn()t khu vvc lanh th6 nhftt dinh thi chiu sv quan ly cua rn()t

nha nu6c nhfit dinh va do v~y, hQ thvc hi~n quy~n va ngllla V\l d6i v6i

nha nu6c a nai rna hQ CU' tru

quBc gia CUa rninh cfing theo dia ban CU' tru cua hQ hay theo cac dan vi

hanh chinh- lanh th6 Nha nu6c phan chia lanh th6 thanh cac dan vi

hanh chinh- lanh th6 va quan ly toan bQ dan CU' CUa rninh theo tUng

dan vi do, vi ths, nha nu6c la t6 chuc co ca sa xa h9i va ph~rn vi tac

d()ng r()ng 16n nhftt trong qu6c gia

c Nha nuac ndm giu va thl;fC thi chit quyJn qu6c gia

Chu quy~n qu6c gia la khai ni~rn chi quy~n quySt dinh t6i cao cua

qu6c gia trong quan h~ d6i n9i va quy~n d9c l~p tv quyst cua qu6c gia

trong quan h~ dBi ngo~i

HiSn phap cua cac nu6c tuyen b6 chu quy~n qu6c gia thu()c v~

nhan dan, nhung nhan dan uy quy~n cho nha nu6c thvc hi~n nen nha

nu6c la d~i di~n chinh thuc cho toan qu6c gia, dan t()c trong cac quan

h~ d6i n()i va d6i ngo~i Trong quan h~ dBi n()i, quy dinh cua nha nu6c '

co gia tri b~t bu9c phai ton trQng ho~c thvc hi~n d6i v6i cac t6 chuc va

ca nhan c6 lien quan; nha nu6c c6 th@ cho phep cac t6 chuc xa h()i

va ho~t d()ng hqp phap cua cac t6 chuc xa h()i khac Trong quan h~ dBi

ngo~i, nha nuac co toan quy~n xac dinh va thvc hi~n cac du0ng 16i,

chinh sach dBi ngo~i cua rninh Cac t6 chuc khac chi duqc tharn gia

vao nhfrng quan h~ d6i ngo~i rna nha nu6c cho phep

d Nha nuac ban hanh phap lut},t va dung phap lut},t lam cong Cl;l

quan ly xa h9i

chung c6 gia tri b~t bu()c phai ton trQng ho~c thvc hi~n dBi v6i cac t6

chuc va ca nhan c6 lien quan trong ph~rn vi lanh th6 qu6c gia

16

Hu6'ng dan on va thi mon Ly lu{in chung vJ nha nu6'c va phap lu{it

s6ng tren rn()t khu vvc lanh th6 nhftt dinh thi chiu sv quan ly cua rn()t nha nu6c nhfit dinh va do v~y, hQ thvc hi~n quy~n va ngllla V\l d6i v6i nha nu6c a nai rna hQ CU' tru

quBc gia CUa rninh cfing theo dia ban CU' tru cua hQ hay theo cac dan vi hanh chinh- lanh th6 Nha nu6c phan chia lanh th6 thanh cac dan vi hanh chinh- lanh th6 va quan ly toan bQ dan CU' CUa rninh theo tUng dan vi do, vi ths, nha nu6c la t6 chuc co ca sa xa h9i va ph~rn vi tac d()ng r()ng 16n nhftt trong qu6c gia

c Nha nuac ndm giu va thl;fC thi chit quyJn qu6c gia

Chu quy~n qu6c gia la khai ni~rn chi quy~n quySt dinh t6i cao cua

qu6c gia trong quan h~ d6i n9i va quy~n d9c l~p tv quyst cua qu6c gia trong quan h~ dBi ngo~i

HiSn phap cua cac nu6c tuyen b6 chu quy~n qu6c gia thu()c v~ nhan dan, nhung nhan dan uy quy~n cho nha nu6c thvc hi~n nen nha nu6c la d~i di~n chinh thuc cho toan qu6c gia, dan t()c trong cac quan

h~ d6i n()i va d6i ngo~i Trong quan h~ dBi n()i, quy dinh cua nha nu6c '

co gia tri b~t bu9c phai ton trQng ho~c thvc hi~n d6i v6i cac t6 chuc va

ca nhan c6 lien quan; nha nu6c c6 th@ cho phep cac t6 chuc xa h()i

va ho~t d()ng hqp phap cua cac t6 chuc xa h()i khac Trong quan h~ dBi ngo~i, nha nuac co toan quy~n xac dinh va thvc hi~n cac du0ng 16i,

chinh sach dBi ngo~i cua rninh Cac t6 chuc khac chi duqc tharn gia vao nhfrng quan h~ d6i ngo~i rna nha nu6c cho phep

d Nha nuac ban hanh phap lut},t va dung phap lut},t lam cong Cl;l quan ly xa h9i

chung c6 gia tri b~t bu()c phai ton trQng ho~c thvc hi~n dBi v6i cac t6

chuc va ca nhan c6 lien quan trong ph~rn vi lanh th6 qu6c gia

16

PGS TS Nguyln Hai

phap: tuyen truySn, ph6 biSn, giao dt)c, thuySt pht)c, t6 chuc tht.rc hi~n,

d9ng vien, khen thuang, ap d\lng cac bi~n phap cu5ng chs nha nuac,

do do, phap lu~t duqc triSn khai va thvc hi~n m9t each r9ng rai trong

toan xa h(>i

Nha nu6c sir d\lng phap lu~t dS quan ly xa h(>i, diSu chinh cac

quan h~ xa h(>i theo ffi\lC dich CUa nha nu6c va phap lu~t la ffiQt trong

nhfing cong C\l quan ly CO hi~u qua nhftt CUa nha nUOC

tl Nha nuac quy tltnh va thvc hi?n vi?c thu thui

ThuS la khoan tiSn hay hi~n v~t rna nguai dan bu(>c phai n9p cho

tach ra khoi lao d(>ng san xuftt trt.rc tiSp dS chuyen thvc hi~n chtrc nang

thuS luon la qu6c sach cua m<;>i nha nu6c ThuS con la ngu6n cua cai

quan tr<;>ng ph\lc V\l cho vi~c phat triSn cac m~t cua dai s6ng Ngoai

thus, nha nuac con co quysn phat hanh tiSn, cong trai, vi ths, nha

nu6c c6 lvc luQllg v~t chftt to 16n, khong chi c6 thS trang trai cho cac

ho~t d(>ng cua n6, nhfing ho~t d(>ng CO' ban cua xa h(>i, rna con c6 thS

h6 trq m(>t ph~n kinh phi ho~t d(>ng cho m(>t s6 t6 chuc khac

du khai ni~m nha nu6c

D6i v6i cau hoi: Phan bi~t nha DU'cYC vm cac tA chuc xa h()i

khac thi each tra lai nhu sau:

nghia

- Dinh nghla nha nu6c ( da neu tren)

- Dinh nghla cac t6 chuc xa h(>i khac

Cac t6 chuc xa h9i khac la cac t6 chtrc tt.r nguy~n cua nhfing

nguai c6 cung m\[c dich, chinh kiSn, ly tu6ng, nghS nghi~p, d9 tu6i

phap: tuyen truySn, ph6 biSn, giao dt)c, thuySt pht)c, t6 chuc tht.rc hi~n, d9ng vien, khen thuang, ap d\lng cac bi~n phap cu5ng chs nha nuac,

do do, phap lu~t duqc triSn khai va thvc hi~n m9t each r9ng rai trong toan xa h(>i

Nha nu6c sir d\lng phap lu~t dS quan ly xa h(>i, diSu chinh cac quan h~ xa h(>i theo ffi\lC dich CUa nha nu6c va phap lu~t la ffiQt trong nhfing cong C\l quan ly CO hi~u qua nhftt CUa nha nUOC

tl Nha nuac quy tltnh va thvc hi?n vi?c thu thui

ThuS la khoan tiSn hay hi~n v~t rna nguai dan bu(>c phai n9p cho

tach ra khoi lao d(>ng san xuftt trt.rc tiSp dS chuyen thvc hi~n chtrc nang

thuS luon la qu6c sach cua m<;>i nha nu6c ThuS con la ngu6n cua cai quan tr<;>ng ph\lc V\l cho vi~c phat triSn cac m~t cua dai s6ng Ngoai

thus, nha nuac con co quysn phat hanh tiSn, cong trai, vi ths, nha nu6c c6 lvc luQllg v~t chftt to 16n, khong chi c6 thS trang trai cho cac ho~t d(>ng cua n6, nhfing ho~t d(>ng CO' ban cua xa h(>i, rna con c6 thS h6 trq m(>t ph~n kinh phi ho~t d(>ng cho m(>t s6 t6 chuc khac

du khai ni~m nha nu6c

D6i v6i cau hoi: Phan bi~t nha DU'cYC vm cac tA chuc xa h()i khac thi each tra lai nhu sau:

nghia

- Dinh nghla nha nu6c ( da neu tren)

- Dinh nghla cac t6 chuc xa h(>i khac

Cac t6 chuc xa h9i khac la cac t6 chtrc tt.r nguy~n cua nhfing nguai c6 cung m\[c dich, chinh kiSn, ly tu6ng, nghS nghi~p, d9 tu6i

Ly luljn chung v~ nha nuuc va phap luljt

gi&i tinh duqc thanh l~p va ho~t d9ng nh~m d~i di~n va bao v~

ich cho cac h<)i vien cua chung

Nha nu&c khac v6i cac t6 chuc xa h9i khac a nhfrng trung CO' ban cua n6 Cl) thS:

Ta chuc xii hpi khac

la t6 chir.c quyJn ll;fC tl(lc bi?t - Cac t6 chuc xa h9i

khac cling c6 quySn lvc chuc quySn lvc chung chung song quySn lvc toa_n xa h9i, quysn lvc cua nha nu&c do chi co tac d9ng tai

cac h9i vien trong t6 d<)ng bao trum len toan xa h9i, t6i

tb chuc, ca nhan, IDQi khu VlJC lanh chuc do va khong ffiQt

qu6c gia Va cac linh V\fC CO' ban cua t6 chuc nao CO bQ may

s6ng: kinh t~, chinh tri, van h6a, giao

MQi ca nhan va t6 chuc dang s6ng

ho~t d<)ng trong ph~m vi lanh th6

rieng dS chuyen thvc

qu6c gia dSu phai phl)c tUng quySn lvc

thi quySn lvc nhu nha nu6c Ca sa xa h9i va

ph~m vi tac d<)ng cua cac t6 chuc xa h9i khac

y chi cua nha nu&c Do d6, nha nu6c

t6 chuc c6 CO' sa xa h<)i va ph~m vi tac dSu hyp han nha nu6c,

r<)ng 16n nhftt trong qu6c gia chi t6i m<)t b9 ph~n cua

1\Tha nu&c c6 m<)t lap nguai tach ra khoi

lao d<)ng san xu~t dS chuyen thvc thi

quysn Ivc nha nu&c, h9 tham gia vao b9

may nha nu&c cts lam hinh thanh nen

h~ th6ng cac CO' quan nha nUOC tlr

trung uong t&i dia phuong, trong d6 c6

cac ca quan b~o h,rc, cu5ng chS nhu quan

18

canh sat, toa an Nha co quysn lvc

b9 may chuyen thvc thi quysn lvc do

nha nu&c co ths disu hanh va quan ly

h<)i, thi~t l~p va gifr gin tr~t tl;r xa h<)i,

dan cu

Ly luljn chung v~ nha nuuc va phap luljt

gi&i tinh duqc thanh l~p va ho~t d9ng nh~m d~i di~n va bao v~ ich cho cac h<)i vien cua chung

Nha nu&c khac v6i cac t6 chuc xa h9i khac a nhfrng trung CO' ban cua n6 Cl) thS:

Ta chuc xii hpi khac

la t6 chir.c quyJn ll;fC tl(lc bi?t - Cac t6 chuc xa h9i

khac cling c6 quySn lvc chuc quySn lvc chung chung song quySn lvc toa_n xa h9i, quysn lvc cua nha nu&c do chi co tac d9ng tai

cac h9i vien trong t6 d<)ng bao trum len toan xa h9i, t6i

tb chuc, ca nhan, IDQi khu VlJC lanh chuc do va khong ffiQt qu6c gia Va cac linh V\fC CO' ban cua t6 chuc nao CO bQ may s6ng: kinh t~, chinh tri, van h6a, giao

MQi ca nhan va t6 chuc dang s6ng ho~t d<)ng trong ph~m vi lanh th6

rieng dS chuyen thvc

qu6c gia dSu phai phl)c tUng quySn lvc

thi quySn lvc nhu nha nu6c Ca sa xa h9i va

ph~m vi tac d<)ng cua cac t6 chuc xa h9i khac

y chi cua nha nu&c Do d6, nha nu6c t6 chuc c6 CO' sa xa h<)i va ph~m vi tac dSu hyp han nha nu6c, r<)ng 16n nhftt trong qu6c gia chi t6i m<)t b9 ph~n cua

1\Tha nu&c c6 m<)t lap nguai tach ra khoi lao d<)ng san xu~t dS chuyen thvc thi quysn Ivc nha nu&c, h9 tham gia vao b9 may nha nu&c cts lam hinh thanh nen h~ th6ng cac CO' quan nha nUOC tlr trung uong t&i dia phuong, trong d6 c6 cac ca quan b~o h,rc, cu5ng chS nhu quan

18

canh sat, toa an Nha co quysn lvc b9 may chuyen thvc thi quysn lvc do nha nu&c co ths disu hanh va quan ly h<)i, thi~t l~p va gifr gin tr~t tl;r xa h<)i,

dan cu

phvc V\l va bao v~ lqi ich chung cua toan

xa h()i cling nhu lqi ich cua lgc luqng

' '

camquyen

- Nha nuac thl!C hi?n vi?c quan ly dan cu

thea liinh th6

Nha nu6c luon lfty vi~c quan ly dan cu

theo lanh th6 lam diSm xuftt phat Nguai

dan khong phan bi~t huy~t th6ng, dan

t()c, gi6i tinh cu s6ng tren m()t khu VlJC

lanh th6 nhftt dinh thi chiu S\T quan ly cua

m()t nha nu6c nhftt dinh va do v~y, hQ

thvc hi~n quySn va ngllla V\l d6i vai nha

nu6c 6 nai rna ho cu tru Nha nu6c thuc

hi~n vi~c quan ly dan cu trong ph~m vi

lanh th6 qu6c gia cua minh cling theo dia

ban CU' trU cua hQ hay theo cac dan vi

hanh chinh - lanh th6 N6 phan chia lanh

th6 thanh cac dan vi hanh chinh va quan

ly dan CU' theo cac dan vi do

- Nha nuac n&m giu va thl!C thi chit

' r

quyen quae gia

Chu quySn qu6c gia la khai ni~m chi

quySn quy~t dinh t6i cao cua qu6c gia

trong quan h~ d6i n9i va quysn d9c l~p

tv quy~t trong quan h~ d6i ngo~i Nha

nu6c la d~i di~n chinh thuc cho toan

qu6c gia, dan t()c trong cac quan h~ d6i

n()i va d6i ngo~i Trong quan h~ d6i n()i,

quy dinh cua nha nu6c c6 gia tri b~t

bu()c phai ton trQng ho~c thvc hi~n d6i

PGS TS Nguy$n Thj HJi

- Cac t6 chuc xa h()i khac thuang t~p hqp va quan ly dan cu theo mvc dich, chinh ki~n,

ly tu6ng, nghS nghi~p, d9 tu6i ho~c gi&i tinh

- Cac t6 chuc xa h()i khac chi duqc thanh

l~p, t6n t~i va ho~t

d()ng m()t each hqp phap khi duqc nha

cong nh~n, dtlng thai

chi c6 thS nhan danh chinh t6 chuc d6 khi tham gia vao cac quan

h~ d6i n()i, d6i ngo~i va

chi duqc tham gia vao

phvc V\l va bao v~ lqi ich chung cua toan

xa h()i cling nhu lqi ich cua lgc luqng

lanh th6 nhftt dinh thi chiu S\T quan ly cua m()t nha nu6c nhftt dinh va do v~y, hQ thvc hi~n quySn va ngllla V\l d6i vai nha nu6c 6 nai rna ho cu tru Nha nu6c thuc hi~n vi~c quan ly dan cu trong ph~m vi lanh th6 qu6c gia cua minh cling theo dia ban CU' trU cua hQ hay theo cac dan vi hanh chinh - lanh th6 N6 phan chia lanh th6 thanh cac dan vi hanh chinh va quan

ly dan CU' theo cac dan vi do

- Nha nuac n&m giu va thl!C thi chit

' r

quyen quae gia

Chu quySn qu6c gia la khai ni~m chi quySn quy~t dinh t6i cao cua qu6c gia trong quan h~ d6i n9i va quysn d9c l~p

tv quy~t trong quan h~ d6i ngo~i Nha nu6c la d~i di~n chinh thuc cho toan qu6c gia, dan t()c trong cac quan h~ d6i n()i va d6i ngo~i Trong quan h~ d6i n()i, quy dinh cua nha nu6c c6 gia tri b~t bu()c phai ton trQng ho~c thvc hi~n d6i

PGS TS Nguy$n Thj HJi

- Cac t6 chuc xa h()i khac thuang t~p hqp va quan ly dan cu theo mvc dich, chinh ki~n,

ly tu6ng, nghS nghi~p, d9 tu6i ho~c gi&i tinh

- Cac t6 chuc xa h()i khac chi duqc thanh

l~p, t6n t~i va ho~t

d()ng m()t each hqp phap khi duqc nha

cong nh~n, dtlng thai

chi c6 thS nhan danh chinh t6 chuc d6 khi tham gia vao cac quan

h~ d6i n()i, d6i ngo~i va

chi duqc tham gia vao

Huung dftn on va thi mon Ly luQ,n chung v~ nha nuuc va phap luQ,t

v6i cac t6 chuc va ca nhan c6 lien quan; quan h~ d6i ngo~i nao

nha nu&c co ths cho phep cac t6 chuc xa rna nha nu&c cho phep

h<)i lchac duqc thanh l~p va ho~t d<)ng

ho~c nha nu6c cong nh~n S\I t6n t~i va

ho~t d<)ng hqp phap cua cac t6 chuc xa

h<)i lchac Trong quan h~ d6i ngo~i, nha

nu&c co toan quysn xac dinh va thvc

hi~n cac duang 16i, chinh sach d6i ngo~i

cuaminh

- Nha nubc ban hanh phap lutJ,t va dung - Cac t6 chuc xa h<)i

phap lu(it lam c6ng c~ quan ly khac chi c6 quySn ban

Phap lu~t la h~ th6ng cac quy t~c xu S\I d~ng diSu 1~, chi thi,

chung c6 gia tri b~t bu<)c phai ton trQng nghi quySt c6 gia tri b~t

ho~c thvc hi~n d6i v6i cac t6 chuc va ca bu<)c phai ton trQng va

nhan c6 lien quan trong ph~m vi lanh th6 thvc hi~n v6i cac h<)i

qu6c gia Nha nu&c bao dam cho phap vien trong t6 chuc;

phap: tuyen truySn, ph6 bisn, giao dvc, cac quy dinh do duqc

thuySt phvc, t6 chuc thvc hi~n, d<)ng thvc hi~n b~ng sv tv

vien, khen thu6ng, ap dvng cac bi~n giac cua cac h<)i vien

phap cu5ng chS nha nu&c Nha nu&c sir va b~ng cac hinh thuc

dvng phap lu~t dS quan ly xa h9i, disu kY lu~t cua t6 chuc

chinh cac quan h~ xa h<)i theo mvc dich

cua nha nu6c va phap lu~t la m<)t trong

nhfrng cong C\1 quan ly CO hi~u qua nh~t

cua nha nu6c

- Nha nubc quy iltnh va thvc hi?n vi?c - Cac t6 chuc xa h<)i

ThuS la khoan tiSn hay hi~n v~t rna s& ngu6n kinh phi do

cac h<)i vien dong g6p

20

Huung dftn on va thi mon Ly luQ,n chung v~ nha nuuc va phap luQ,t

v6i cac t6 chuc va ca nhan c6 lien quan; quan h~ d6i ngo~i nao nha nu&c co ths cho phep cac t6 chuc xa rna nha nu&c cho phep h<)i lchac duqc thanh l~p va ho~t d<)ng

ho~c nha nu6c cong nh~n S\I t6n t~i va ho~t d<)ng hqp phap cua cac t6 chuc xa h<)i lchac Trong quan h~ d6i ngo~i, nha nu&c co toan quysn xac dinh va thvc hi~n cac duang 16i, chinh sach d6i ngo~i cuaminh

- Nha nubc ban hanh phap lutJ,t va dung - Cac t6 chuc xa h<)i

phap lu(it lam c6ng c~ quan ly khac chi c6 quySn ban

Phap lu~t la h~ th6ng cac quy t~c xu S\I d~ng diSu 1~, chi thi, chung c6 gia tri b~t bu<)c phai ton trQng nghi quySt c6 gia tri b~t

ho~c thvc hi~n d6i v6i cac t6 chuc va ca bu<)c phai ton trQng va

nhan c6 lien quan trong ph~m vi lanh th6 thvc hi~n v6i cac h<)i

qu6c gia Nha nu&c bao dam cho phap vien trong t6 chuc;

phap: tuyen truySn, ph6 bisn, giao dvc, cac quy dinh do duqc thuySt phvc, t6 chuc thvc hi~n, d<)ng thvc hi~n b~ng sv tv vien, khen thu6ng, ap dvng cac bi~n giac cua cac h<)i vien

phap cu5ng chS nha nu&c Nha nu&c sir va b~ng cac hinh thuc dvng phap lu~t dS quan ly xa h9i, disu kY lu~t cua t6 chuc chinh cac quan h~ xa h<)i theo mvc dich

cua nha nu6c va phap lu~t la m<)t trong nhfrng cong C\1 quan ly CO hi~u qua nh~t cua nha nu6c

- Nha nubc quy iltnh va thvc hi?n vi?c - Cac t6 chuc xa h<)i

ThuS la khoan tiSn hay hi~n v~t rna s& ngu6n kinh phi do

cac h<)i vien dong g6p

20

PGS TS Nguyin Thj Hai

nguai dan bu<)c phai n<)p cho nha nu6c ho~c ill ngu6n tai trq

theo quy dinh cua phap lu~t Nha nu6c la cua nha nu6c, cac t6

m<)t b<) may duqc tach ra khoi lao d<)ng chuc qu6c tS

san xuat tiVc tiSp dS chuyen thvc hi~n

chuc nang quan ly xa h<)i nen n6 phai

duqc nuoi du5ng tlr ngu6n cua cai do

dan cu dong gop, khong co thus b9 may

nha nuac khong ths t6n t~i duqc va thu6

luon la qu6c sach cua mQi nha nu6c

Thu6 con la ngu6n cua cai quan trQng

ph\lc V\l cho vi~c phat triSn cac m~t cua

dai s6ng N goai thu6, nha nu6c con c6

quy~n phat hanh ti~n, cong trai, vi ths,

nha nu6c c6 lvc luqng v~t chat to 16n,

khong chi co ths trang trai cho cac ho~t

d<)ng cua n6, nhfrng ho~t d<)ng ca ban

cua xa h<)i, rna con co ths h6 trq m9t

ph~n kinh phi ho~t d<)ng cho m<)t s6 t6

chuc khac

-Lenin v~ ngufin g6c nha nu&c nhu sau:

Theo quan diSm cua chu nghla Mac - Lenin thi nha nu6c nay sinh

tlr xa h<)i va la san phfim c6 di~u ki~n cua xa h<)i loai nguai Nha nu6c

khong ra dai ngay tlr khi xa h<)i loai nguai m6i xuat hi~n rna chi ra dai

khi xa h<)i da phat triSn d6n giai do~n nhat dinh D6 la giai do~n c6 S\I

phan chia con nguai thanh giai cap, thanh ke giau, nguai ngheo, thanh

nguai tv do, chu nova no 1~, thanh ke giau c6 di b6c l<)t va ke ngheo

kh6 bi b6c l<)t, tUc la thanh nhfrng lvc luqng xa h<)i c6 kha nang kinh

ts va dia vi xa h9i khac bi~t nhau, mau thu&n va dau tranh vai nhau;

d6ng thai CO S\I tich 1\1 cua cai va t~p trung quy~n 1\IC vao tay m{)t s6 it

21

PGS TS Nguyin Thj Hai

nguai dan bu<)c phai n<)p cho nha nu6c ho~c ill ngu6n tai trq theo quy dinh cua phap lu~t Nha nu6c la cua nha nu6c, cac t6 m<)t b<) may duqc tach ra khoi lao d<)ng chuc qu6c tS

san xuat tiVc tiSp dS chuyen thvc hi~n

chuc nang quan ly xa h<)i nen n6 phai duqc nuoi du5ng tlr ngu6n cua cai do dan cu dong gop, khong co thus b9 may nha nuac khong ths t6n t~i duqc va thu6 luon la qu6c sach cua mQi nha nu6c

Thu6 con la ngu6n cua cai quan trQng ph\lc V\l cho vi~c phat triSn cac m~t cua dai s6ng N goai thu6, nha nu6c con c6 quy~n phat hanh ti~n, cong trai, vi ths, nha nu6c c6 lvc luqng v~t chat to 16n, khong chi co ths trang trai cho cac ho~t d<)ng cua n6, nhfrng ho~t d<)ng ca ban cua xa h<)i, rna con co ths h6 trq m9t

ph~n kinh phi ho~t d<)ng cho m<)t s6 t6

chuc khac

-Lenin v~ ngufin g6c nha nu&c nhu sau:

Theo quan diSm cua chu nghla Mac - Lenin thi nha nu6c nay sinh

tlr xa h<)i va la san phfim c6 di~u ki~n cua xa h<)i loai nguai Nha nu6c khong ra dai ngay tlr khi xa h<)i loai nguai m6i xuat hi~n rna chi ra dai khi xa h<)i da phat triSn d6n giai do~n nhat dinh D6 la giai do~n c6 S\I

phan chia con nguai thanh giai cap, thanh ke giau, nguai ngheo, thanh nguai tv do, chu nova no 1~, thanh ke giau c6 di b6c l<)t va ke ngheo kh6 bi b6c l<)t, tUc la thanh nhfrng lvc luqng xa h<)i c6 kha nang kinh

ts va dia vi xa h9i khac bi~t nhau, mau thu&n va dau tranh vai nhau;

d6ng thai CO S\I tich 1\1 cua cai va t~p trung quy~n 1\IC vao tay m{)t s6 it

21

Hu&ng dan on va thi mon Ly luljn chung v~ nha nuuc va phap luljt

nguai, illQt lgc luQUg xa h()i nao d6 Trong ljch su xa h()i loai nguai da

c6 thai lc)r chua c6 nha nu&c, d6la thai kY c()ng san nguyen thuy, song

tftt ca nhfrng nguyen nhan va diSu ki~n d~n dSn S\f ra dai cua nha nu&c

l:~ti nay sinh trong thai ky nay Qua trinh hinh thanh nha nu&c di~n ra

nhu sau:

- Trong xa h()i c()ng san nguyen thuy, con nguai s6ng v&i nhau

thanh 1img bfty nguai nguyen thuy r6i tiSn dSn cac don vi nhu thi t()c,

bao t()c, b() l~c va lien illinh cac b() l~c Thi t()c la illQt nh6ill nguai

cung huyst t9c vs phia nu va khong co quysn lfty nhau, h9 co illQt ba

illy t6 chung Thi t()c duqc t6 chtrc theo huySt th6ng va h1c dftu la thi

t9c ill~u quysn, rue la quan h~ huyst t9c va thua kS duqc tinh theo illy,

vS sau la thi t()c pht,l quySn Khi dan s6 tang len thi ill6i thi t()c dftu tien

d6l~i chia nho ra thanh cac thi t()c con va thi t()c illy tr& thanh bao t()c;

cling theo each thtrc do bao t9c phat trisn thanh b9 l~c va don vi t6

chtrc cao nhftt cua xa h()i la lien illinh cac b9 l~c Nhu v~y, cac don vi

t6 chtrc trong xa h()i c()ng san nguyen thuy bao g6ill thi t()c, bao t()c,

b9 l~c va lien illinh cac b9 l~c, chung duqc hinh thanh va duqc duy tri

b&i cac quan h~ huyst t9c

- Ca s& kinh tS cua xa h()i duqc d~c trung b~ng chS d9 s& hfru

chung vs tu li~u san xuftt va san phftill lao d()ng, "Ccd gi cung nhau

lam ra va dung chung, thi ccd tlo la tai san chung" 1 MQi thanh vien

cua thi t9c dsu ttJ do, co dia vi xa h9i nhu nhau, khong co ke giau

nguai ngheo, ke th6ng tri va nguai bi th6ng tri Binh d~ng la nguyen

t~c xu sv cao nhftt trong lao d()ng cling nhu trong phan ph6i san phftill

N Sn kinh tS cua n6 la nSn kinh tS ttJ nhien, ttJ cftp va ttJ me, san b~n va

hai luqm "Sv phan cong lao tlr)ng hoan toan con co tinh chdt tv

nhien, no chi au()'C thvc hi?n giua nam va nu thai Dan ong thi tlanh

gi(lc, tli san bdn va tlanh ca, tim nguyen li?u dung lam thuc an va kiim

nhimg cong clj cdn thiit cho vi?c tlo Dan ba cham soc vi?c nha, chi

1

Nxb Sv th~t, Ha N<)i, 1972, tr 263

22

Hu&ng dan on va thi mon Ly luljn chung v~ nha nuuc va phap luljt

nguai, illQt lgc luQUg xa h()i nao d6 Trong ljch su xa h()i loai nguai da c6 thai lc)r chua c6 nha nu&c, d6la thai kY c()ng san nguyen thuy, song tftt ca nhfrng nguyen nhan va diSu ki~n d~n dSn S\f ra dai cua nha nu&c l:~ti nay sinh trong thai ky nay Qua trinh hinh thanh nha nu&c di~n ra nhu sau:

- Trong xa h()i c()ng san nguyen thuy, con nguai s6ng v&i nhau thanh 1img bfty nguai nguyen thuy r6i tiSn dSn cac don vi nhu thi t()c, bao t()c, b() l~c va lien illinh cac b() l~c Thi t()c la illQt nh6ill nguai cung huyst t9c vs phia nu va khong co quysn lfty nhau, h9 co illQt ba illy t6 chung Thi t()c duqc t6 chtrc theo huySt th6ng va h1c dftu la thi t9c ill~u quysn, rue la quan h~ huyst t9c va thua kS duqc tinh theo illy,

vS sau la thi t()c pht,l quySn Khi dan s6 tang len thi ill6i thi t()c dftu tien

d6l~i chia nho ra thanh cac thi t()c con va thi t()c illy tr& thanh bao t()c; cling theo each thtrc do bao t9c phat trisn thanh b9 l~c va don vi t6

chtrc cao nhftt cua xa h()i la lien illinh cac b9 l~c Nhu v~y, cac don vi t6 chtrc trong xa h()i c()ng san nguyen thuy bao g6ill thi t()c, bao t()c, b9 l~c va lien illinh cac b9 l~c, chung duqc hinh thanh va duqc duy tri b&i cac quan h~ huyst t9c

- Ca s& kinh tS cua xa h()i duqc d~c trung b~ng chS d9 s& hfru chung vs tu li~u san xuftt va san phftill lao d()ng, "Ccd gi cung nhau lam ra va dung chung, thi ccd tlo la tai san chung" 1 MQi thanh vien cua thi t9c dsu ttJ do, co dia vi xa h9i nhu nhau, khong co ke giau nguai ngheo, ke th6ng tri va nguai bi th6ng tri Binh d~ng la nguyen t~c xu sv cao nhftt trong lao d()ng cling nhu trong phan ph6i san phftill

N Sn kinh tS cua n6 la nSn kinh tS ttJ nhien, ttJ cftp va ttJ me, san b~n va

hai luqm "Sv phan cong lao tlr)ng hoan toan con co tinh chdt tv nhien, no chi au()'C thvc hi?n giua nam va nu thai Dan ong thi tlanh gi(lc, tli san bdn va tlanh ca, tim nguyen li?u dung lam thuc an va kiim nhimg cong clj cdn thiit cho vi?c tlo Dan ba cham soc vi?c nha, chi

1

Nxb Sv th~t, Ha N<)i, 1972, tr 263

22

biin thuc an va chudn bt cid m¢-c: h9 lam hip,

aJu lam chit trong lfnh VlfC hoq,t a{Jng rieng cua

la chit sa hfru nhfing cong ClJ do minh chi tq,o

gia ainh la nJn kinh ti c{Jng san chung cho nhidu

Tuy each t6 chuc xa h()i con don gian nhu

nhu cfiu quan ly, diSu hanh cac ho~t d9ng chung

v~y, quySn h,rc va m9t h~ th6ng thvc hi~n

du con r~t don gian Ca quan quySn lvc cao

d6ng thi t()c, bao g6m t~t ca cac thanh vien

t()c, nam cling nhu nfr H()i d6ng nay ban b~c

t~p ths vs t~t ca cac v~n ds quan tr9ng cua thi

san xu~t, quySt dinh v~n dS chiSn tranh ho~c hoa

n()p IS v~t xin xa t()i, vi~c bao thu cho nhfmg

giSt h~i Trong H()i d6ng m9i nguai dSu c6

quySt nhu nhau nen cac quySt dinh cua H()i

cua cac thanh vien va c6 tinh ch~t b~t bu()c

hi~n d6i v&i m9i nguai H9 thvc hi~n chung

cling c6 nhiing bi~n phap cu5ng chS nh~t

nhiing nguai vi ph~m cac quySt dinh d6

H()i d6ng bftu ra tU trn6ng va thu ITnh

d6ng chi d~o cac ho~t d()ng chung va chi huy

t9c Nhiing nguai nay co quysn lvc r~t 16n _._._ _ F-

khong phai dva vao m9t b9 may cu5ng chs

CQng d6ng, tren ca SO uy tin ca nhan, S\I tin _ _ ._ _.,.,

thanh vien trong thi t()c Tu trn6ng va thu ITnh

lao d()ng va hu6ng thv nhu nhfmg nguai khac, -'-"·-'' ll.'JJlJLJ-,

lqi, hQ chiu S\I kiSm tra cua H()i d6ng thi t()c

miSn Cach thuc t6 chuc va thvc hi~n quySn

lien minh cac b9 l~c cling tuong tv nhu a thi

la chit sa hfru nhfing cong ClJ do minh chi tq,o

gia ainh la nJn kinh ti c{Jng san chung cho nhidu

Tuy each t6 chuc xa h()i con don gian nhu nhu cfiu quan ly, diSu hanh cac ho~t d9ng chung

v~y, quySn h,rc va m9t h~ th6ng thvc hi~n

du con r~t don gian Ca quan quySn lvc cao d6ng thi t()c, bao g6m t~t ca cac thanh vien

t()c, nam cling nhu nfr H()i d6ng nay ban b~c t~p ths vs t~t ca cac v~n ds quan tr9ng cua thi

san xu~t, quySt dinh v~n dS chiSn tranh ho~c hoa n()p IS v~t xin xa t()i, vi~c bao thu cho nhfmg giSt h~i Trong H()i d6ng m9i nguai dSu c6 quySt nhu nhau nen cac quySt dinh cua H()i cua cac thanh vien va c6 tinh ch~t b~t bu()c

hi~n d6i v&i m9i nguai H9 thvc hi~n chung

cling c6 nhiing bi~n phap cu5ng chS nh~t nhiing nguai vi ph~m cac quySt dinh d6

H()i d6ng bftu ra tU trn6ng va thu ITnh

d6ng chi d~o cac ho~t d()ng chung va chi huy

t9c Nhiing nguai nay co quysn lvc r~t 16n _._._ _ F-

khong phai dva vao m9t b9 may cu5ng chs CQng d6ng, tren ca SO uy tin ca nhan, S\I tin _ _ ._ _.,.,

thanh vien trong thi t()c Tu trn6ng va thu ITnh

lao d()ng va hu6ng thv nhu nhfmg nguai khac, -'-"·-'' ll.'JJlJLJ-,

lqi, hQ chiu S\I kiSm tra cua H()i d6ng thi t()c miSn Cach thuc t6 chuc va thvc hi~n quySn lien minh cac b9 l~c cling tuong tv nhu a thi

2

Xem: "Ngubn g6c cua gia ainh, c~{a chi a(J tu ln7:u va CLta nha nu6·c", Ph AHQ-!Inf:rL

tr 262

HU'O'ng ddn on va thi mon Ly lu(in chung v~ nha nU'Uc va phap lu(it

t~p trung quySn hrc cao hon vi tham gia vao H9i d6ng cua cac t6 chuc

nay chi g6m tU tru6ng va thu rmh quan S\1' CUa cac thi tQC

Trong xa h9i nguyen thuy, lvc luqng san xu~t tuy phat triSn r~t

ch~m ch~p song khong ngirng Nha v~y, xa h9i da trai qua ba lftn phan

cong lao d9ng xa h9i 16n Lftn thu nh~t: Chan nuoi tra thanh m9t

nganh san xu~t; lftn thu hai: Thu cong nghi~p tach khoi nong nghi~p

va lftn thu ba: Thuong nhan xu~t hi~n

- Cac lftn phan cong lao d9ng d6 da dftn dSn nhiSu h~ qua lam

thay d6i xa h9i D6 la:

+ NSn kinh tS da chuySn tU nSn kinh tS tv nhien, tv c~p va 1l;r me,

san b~n va hai luQlll sang nSn kinh tS san xu~t va trao d6i Cac nganh

nghS san xu~t khac nhau lfin luqt xu~t hi~n va phat triSn: chan nuoi,

tr6ng trQt, thu cong nghi~p, thuong nghi~p NSn san xu~t hang hoa da

ra dai va phat triSn

thi t9c va ngay cang duqc cung c6, hie dfiu la tu hfru vs gia sue va sau

la tu hfru vs ru9ng d~t va cac tai san khac

sv phan h6a sau:

Thu nhdt, nhfrng nguai trong cling thi t9c, b9 l~c duqc phan hoa

thanh nhfrng nh6m nguai lam cac nganh nghS khac nhau, c6 nhu cftu

va lqi ich khac nhau

Thu hai, cong C\l san xu~t duqc cai tiSn, tU d6 da dSn d6 d6ng sau

d6 la d6 s~t Nang su~t, hi~u qua lao d9ng, nhu cftu va gia tri sue lao

d9ng ngay cang tang, m binh trong chiSn tranh gifra cac thi t9c, b9 l~c

duqc gifr l~i dS lam no 1~ nen no 1~ da xu~t hi~n va ngay cang dong

hon Xa h9i c6 sv phan hoa thanh nguai tv do va no 1~

Thu ba, sv xu~t hi~n cua sa hfru tu nhan da dftn dSn sv phan hoa

xa h9i thanh ke giau va nguai ngheo Cling v6i sv xu~t hi~n cua

24

HU'O'ng ddn on va thi mon Ly lu(in chung v~ nha nU'Uc va phap lu(it

t~p trung quySn hrc cao hon vi tham gia vao H9i d6ng cua cac t6 chuc

nay chi g6m tU tru6ng va thu rmh quan S\1' CUa cac thi tQC

Trong xa h9i nguyen thuy, lvc luqng san xu~t tuy phat triSn r~t ch~m ch~p song khong ngirng Nha v~y, xa h9i da trai qua ba lftn phan

cong lao d9ng xa h9i 16n Lftn thu nh~t: Chan nuoi tra thanh m9t

nganh san xu~t; lftn thu hai: Thu cong nghi~p tach khoi nong nghi~p

va lftn thu ba: Thuong nhan xu~t hi~n

- Cac lftn phan cong lao d9ng d6 da dftn dSn nhiSu h~ qua lam thay d6i xa h9i D6 la:

+ NSn kinh tS da chuySn tU nSn kinh tS tv nhien, tv c~p va 1l;r me, san b~n va hai luQlll sang nSn kinh tS san xu~t va trao d6i Cac nganh nghS san xu~t khac nhau lfin luqt xu~t hi~n va phat triSn: chan nuoi, tr6ng trQt, thu cong nghi~p, thuong nghi~p NSn san xu~t hang hoa da

ra dai va phat triSn

thi t9c va ngay cang duqc cung c6, hie dfiu la tu hfru vs gia sue va sau

la tu hfru vs ru9ng d~t va cac tai san khac

+ Sv phan hoa xa h9i xu~t hi~n va ngay cang sau s~c D6 la nhfrng

sv phan h6a sau:

Thu nhdt, nhfrng nguai trong cling thi t9c, b9 l~c duqc phan hoa thanh nhfrng nh6m nguai lam cac nganh nghS khac nhau, c6 nhu cftu

va lqi ich khac nhau

Thu hai, cong C\l san xu~t duqc cai tiSn, tU d6 da dSn d6 d6ng sau d6 la d6 s~t Nang su~t, hi~u qua lao d9ng, nhu cftu va gia tri sue lao

d9ng ngay cang tang, m binh trong chiSn tranh gifra cac thi t9c, b9 l~c

duqc gifr l~i dS lam no 1~ nen no 1~ da xu~t hi~n va ngay cang dong hon Xa h9i c6 sv phan hoa thanh nguai tv do va no 1~

Thu ba, sv xu~t hi~n cua sa hfru tu nhan da dftn dSn sv phan hoa

xa h9i thanh ke giau va nguai ngheo Cling v6i sv xu~t hi~n cua

24

PGS TS Nguyin Thj HBi

thuong nhan, CUa S\f sa hfru 1\f do va hoan toan VS ru(>ng d~t thi df>ng

tiSn, n~n cftm c6 ru(>ng d~t, n~n cho vay n~ng lai xu~t hi~n lam cho S\f

phan hoa giau ngheo, phan hoa thanh nguai 1\f do va no 1~ cang them

sau s~c; cua c~H trong xa h(>i c6 S\f tich tl,l va t~p trung vao tay m(>t s6

it nguai, dan ngheo va no 1~ tang len r~t dong

Gia dinh rieng re b~t dftu tra thanh don vi kinh tS cua xa h(>i Sv

lien minh va hqp nh~t cua nhiing b(> l~c cling than t(>c da dfin dSn S\f

hqp nh~t nhiing lanh th6 rieng cua cac b(> l~c thanh lanh th6 chung cua

b(> t(>c Thu ITnh quan sv cua b(> t(>c tra thanh m(>t vien chuc cftn thiSt,

thuang tf\(c, d~i h(>i nhan dan duqc thanh l~p

ChiSn tranh xay ra lien mien lam tang them quySn lvc cua thu

ITnh quan S\f va t~p quan Iva ch<;>n nhiing nguai kS thua cac thu ITnh

quan S\f trong cling m(>t gia dinh hinh thanh, lam cho quySn lvc cua

thu llnh quan S\f dan dftn tra thanh m(>t quySn lvc thS t~p, d6 la CO' sa

cua vuong quy€n thS t~p va quy t9c ths t~p

Tinh tr~ng nhiing nguai trong cling thi t(>c, b(> l~c th6ng nh~t v&i

nhau vS quySn lqi va chung s6ng tren cling m(>t lanh th6 rna chi c6

minh h9 cu trU khong con nfra Tren vling lanh th6 d6 da c6 nguai cua

cac thi t(>c, b(> l~c khac nhau cling chung s6ng; h9 duqc phan chia

thanh nguai 1\f do va no 1~, thanh nhiing nguai giau c6 di b6c l(>t va

nhiing nguai ngheo kh6 bi b6c l(>t, nhiing nguai c6 nhu cftu, lqi ich

xung d(>t v&i nhau Nhiing nguai giau c6, chu no da lqi dt;tng dia vi

kinh ts cua minh kh6ng chs b9 may quan ly cua xa h9i chu ySu vi lqi

ich cua h<;> va tra thanh lvc luqng th6ng tri, nhiing nguai ngheo va no

1~ tra thanh lvc luqng bi tri, mau thufin va d~u tranh giua hai lvc luqng

d6 xufit hi~n va ngay cang gay g~t hon

Tru&c thvc tr~ng tren, chS d(> thi t(>c to ra b~t lvc, khong du kha

nang diSu hanh va quan ly xa h(>i Nhu cftu khach quan cua S\f quan ly

xa hQi CO S\f phan hoa, mau thufin va d~u tranh giai C~p d6 doi hoi phai

c6 m(>t t6 chuc m&i, c6 sue m~nh quan ly va cu5ng chS l&n hon thi

25

PGS TS Nguyin Thj HBi

thuong nhan, CUa S\f sa hfru 1\f do va hoan toan VS ru(>ng d~t thi df>ng

tiSn, n~n cftm c6 ru(>ng d~t, n~n cho vay n~ng lai xu~t hi~n lam cho S\f

phan hoa giau ngheo, phan hoa thanh nguai 1\f do va no 1~ cang them sau s~c; cua c~H trong xa h(>i c6 S\f tich tl,l va t~p trung vao tay m(>t s6

it nguai, dan ngheo va no 1~ tang len r~t dong

Gia dinh rieng re b~t dftu tra thanh don vi kinh tS cua xa h(>i Sv lien minh va hqp nh~t cua nhiing b(> l~c cling than t(>c da dfin dSn S\f

hqp nh~t nhiing lanh th6 rieng cua cac b(> l~c thanh lanh th6 chung cua b(> t(>c Thu ITnh quan sv cua b(> t(>c tra thanh m(>t vien chuc cftn thiSt, thuang tf\(c, d~i h(>i nhan dan duqc thanh l~p

ChiSn tranh xay ra lien mien lam tang them quySn lvc cua thu ITnh quan S\f va t~p quan Iva ch<;>n nhiing nguai kS thua cac thu ITnh quan S\f trong cling m(>t gia dinh hinh thanh, lam cho quySn lvc cua thu llnh quan S\f dan dftn tra thanh m(>t quySn lvc thS t~p, d6 la CO' sa

cua vuong quy€n thS t~p va quy t9c ths t~p

Tinh tr~ng nhiing nguai trong cling thi t(>c, b(> l~c th6ng nh~t v&i nhau vS quySn lqi va chung s6ng tren cling m(>t lanh th6 rna chi c6 minh h9 cu trU khong con nfra Tren vling lanh th6 d6 da c6 nguai cua cac thi t(>c, b(> l~c khac nhau cling chung s6ng; h9 duqc phan chia

thanh nguai 1\f do va no 1~, thanh nhiing nguai giau c6 di b6c l(>t va nhiing nguai ngheo kh6 bi b6c l(>t, nhiing nguai c6 nhu cftu, lqi ich xung d(>t v&i nhau Nhiing nguai giau c6, chu no da lqi dt;tng dia vi kinh ts cua minh kh6ng chs b9 may quan ly cua xa h9i chu ySu vi lqi ich cua h<;> va tra thanh lvc luqng th6ng tri, nhiing nguai ngheo va no 1~ tra thanh lvc luqng bi tri, mau thufin va d~u tranh giua hai lvc luqng d6 xufit hi~n va ngay cang gay g~t hon

Tru&c thvc tr~ng tren, chS d(> thi t(>c to ra b~t lvc, khong du kha nang diSu hanh va quan ly xa h(>i Nhu cftu khach quan cua S\f quan ly

xa hQi CO S\f phan hoa, mau thufin va d~u tranh giai C~p d6 doi hoi phai c6 m(>t t6 chuc m&i, c6 sue m~nh quan ly va cu5ng chS l&n hon thi

25

HuO'ng ddn on va thi mon Ly lu(in chung v~ nha nuuc va phap lu(it

t9c, b9 l~c thi mai du kha nang diSu hanh va quan ly xa h9i, lam diu

xung d()t giai cftp trong xa h()i ho~c gifr cho xung d()t d6 a trong vong

m()t tr~t 4r nhftt dinh dS xa h()i c6 thS t6n t~i va phat triSn duqc T6

chuc d6 chinh la nha nu6c va nha nu6c da xuftt hi~n

Tom l(li: Theo quan diSm cua chit ngh1a Mac - Lenin thi nha nu6c

ra dai do hai nguyen nhan chinh la kinh tS va xa h()i Nguyen nhan

kinh ti la S\f phat triSn cua lvc luQllg san xuftt d&n dSn S\f phan cong

lao d()ng xa h()i va S\f xuftt hi~n cua nSn kinh tS san xuftt va trao d6i,

cua sa hfru tu nhan Nguyen nhan xa h9i la S\f phan hoa con nguai

trong xa h()i thanh ke giau, nguai ngheo, thanh nguai 4r do va no 1~,

thanh cac giai cftp, t~ng lap, lvc luQllg xa h9i co kha nang kinh ts va

dia vi xa h()i khac bi~t nhau, mau thufin va dftu tranh v6i nhau D6ng

thai c6 S\f tich 41 cua cai va t~p trung quySn lvc vao tay m()t nh6m

nguai, m()t lvc luQllg xa h()i nhftt dinh

D6i v6i cau hoi: Phan tich khai ni~m ki~u nha nU'6'c thi each tra

lai nhu sau:

1 Djnh nghia

Kidu nha nuac !a t6ng thd nhfmg il(ic aidm, il(ic thit cua m9t nh6m

nha nuac, qua il6 phan bi?t v&i nh6m nha nuac khac

Theo each hiSu nay, vi~c phan chia kiSu nha nu6c thvc chftt la sv

phan nh6m (phan lo~i) nha nu6c Nhfrng nha nu6c thu()c cung m()t

kiSu la nhfrng nha nuac co cung nhfrng d~c diSm, d~c trung nhfit dinh,

qua d6 phan bi~t v6i kiSu (nh6m) nha nu6c khac

2 Cac each phiin kiiu nha nuO'c

C6 thS phan kiSu nha nu6c theo nhiSu each khac nhau dva vao

cac tieu chi khac nhau c\1-thS:

- Dl!a vao SJ! phan chia cac thm kY Itch sir cua cac nha su hQC, c6

ths phan chia nha nuac thanh cac kiSu tuang wg vai cac thai kY lich

su nhu: nha nu6c c6 d~i, nha nu6c trung d~i, nha nu6c c~n d~i va nha

26

HuO'ng ddn on va thi mon Ly lu(in chung v~ nha nuuc va phap lu(it

t9c, b9 l~c thi mai du kha nang diSu hanh va quan ly xa h9i, lam diu xung d()t giai cftp trong xa h()i ho~c gifr cho xung d()t d6 a trong vong m()t tr~t 4r nhftt dinh dS xa h()i c6 thS t6n t~i va phat triSn duqc T6 chuc d6 chinh la nha nu6c va nha nu6c da xuftt hi~n

Tom l(li: Theo quan diSm cua chit ngh1a Mac - Lenin thi nha nu6c

ra dai do hai nguyen nhan chinh la kinh tS va xa h()i Nguyen nhan kinh ti la S\f phat triSn cua lvc luQllg san xuftt d&n dSn S\f phan cong lao d()ng xa h()i va S\f xuftt hi~n cua nSn kinh tS san xuftt va trao d6i, cua sa hfru tu nhan Nguyen nhan xa h9i la S\f phan hoa con nguai trong xa h()i thanh ke giau, nguai ngheo, thanh nguai 4r do va no 1~,

thanh cac giai cftp, t~ng lap, lvc luQllg xa h9i co kha nang kinh ts va dia vi xa h()i khac bi~t nhau, mau thufin va dftu tranh v6i nhau D6ng thai c6 S\f tich 41 cua cai va t~p trung quySn lvc vao tay m()t nh6m

nguai, m()t lvc luQllg xa h()i nhftt dinh

D6i v6i cau hoi: Phan tich khai ni~m ki~u nha nU'6'c thi each tra lai nhu sau:

1 Djnh nghia Kidu nha nuac !a t6ng thd nhfmg il(ic aidm, il(ic thit cua m9t nh6m nha nuac, qua il6 phan bi?t v&i nh6m nha nuac khac

Theo each hiSu nay, vi~c phan chia kiSu nha nu6c thvc chftt la sv phan nh6m (phan lo~i) nha nu6c Nhfrng nha nu6c thu()c cung m()t kiSu la nhfrng nha nuac co cung nhfrng d~c diSm, d~c trung nhfit dinh, qua d6 phan bi~t v6i kiSu (nh6m) nha nu6c khac

2 Cac each phiin kiiu nha nuO'c

C6 thS phan kiSu nha nu6c theo nhiSu each khac nhau dva vao cac tieu chi khac nhau c\1-thS:

- Dl!a vao SJ! phan chia cac thm kY Itch sir cua cac nha su hQC, c6 ths phan chia nha nuac thanh cac kiSu tuang wg vai cac thai kY lich

su nhu: nha nu6c c6 d~i, nha nu6c trung d~i, nha nu6c c~n d~i va nha

26

PGS TS Nguyln Thj HJi

nu6c hi~n d~i Rieng dBi v6i cac nha nu6c hi~n d~i, nSu dva vao cac

chi s6 phat triSn cua qu6c gia do N gan hang ThS gi6i dua ra thi c6 thS

chia thanh nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p cao, nha nu6c a cac nu6c

c6 thu nh~p trung binh cao, nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p trung

binh th~p va nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p th~p Cac rnuc thu nh~p

nay thay d6i tUng narn my theo S\f tang truang cua kinh tS thS gi6i

Nha nu6c a nhfrng nu6c c6 thu nh~p cao la cac nha nu6c phat triSn,

con l~i la cac nha nuac dang phat trisn

- Dl!a vao cac nJn van minh, c6 thS phan chia thanh cac kiSu nha

van rninh cong nghi~p, th~rn chi ngay nay con n6i dSn nha nu6c trong

nsn van rninh h~u cong nghi~p (van rninh tri thuc)

- Dva vao each thuc t6 chuc va thvc hi?n quyJn ll!C nha nuac, c6

thS phan chia thanh cac kiSu nha nu6c: nha nu6c chuyen chS va nha

nu6c dan chu

Nha nu6c chuyen chS la nha nu6c rna quySn lvc nha nu6c khong

bi h~n chs, khong bi kiSrn soat b&i b~t cu ths chs, thiSt chs nao, quan

h~ gifra nha nu6c v6i nguai dan la quan h~ rn~nh l~nh, pht;~.c rung rn{)t

chiSu m{)t each tuy~t dBi, nha nu6c sir dl;tng bi~n phap b~o lvc dS thvc

hi~n quySn lvc nha nu6c

Nha nu6c dan chu la nha nu6c rna quySn h;c t6i cao trong xa h{)i

thu9c vs nhan dan, nhan dan t6 chuc nen nha nuac va kiSrn soat ho~t

d{)ng cua nha nu6c

- Dl!a vao y~u tb ata ly, nhiSu nha sir hQc, lu~t hQc, chinh tri hQc

da phan chia nha nu6c thanh cac kiSu: nha nu6c phuong Dong, nha

nu6c phuong Tay Quan ni~rn nay hie dfiu la cua nguai Hy L~p va

Rorna c6 d~i, vS sau duqc dung ph6 biSn tren thS gi6i Ngay nay, sv

don thufin dva tren ySu t6 dia ly rna con dva vao nhiSu tieu chi khac

(nhan chung, ngfr h~, van h6a, kinh tS, chinh tri )

27

PGS TS Nguyln Thj HJi

nu6c hi~n d~i Rieng dBi v6i cac nha nu6c hi~n d~i, nSu dva vao cac

chi s6 phat triSn cua qu6c gia do N gan hang ThS gi6i dua ra thi c6 thS chia thanh nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p cao, nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p trung binh cao, nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p trung binh th~p va nha nu6c a cac nu6c c6 thu nh~p th~p Cac rnuc thu nh~p

nay thay d6i tUng narn my theo S\f tang truang cua kinh tS thS gi6i Nha nu6c a nhfrng nu6c c6 thu nh~p cao la cac nha nu6c phat triSn,

con l~i la cac nha nuac dang phat trisn

- Dl!a vao cac nJn van minh, c6 thS phan chia thanh cac kiSu nha

van rninh cong nghi~p, th~rn chi ngay nay con n6i dSn nha nu6c trong nsn van rninh h~u cong nghi~p (van rninh tri thuc)

- Dva vao each thuc t6 chuc va thvc hi?n quyJn ll!C nha nuac, c6

thS phan chia thanh cac kiSu nha nu6c: nha nu6c chuyen chS va nha nu6c dan chu

Nha nu6c chuyen chS la nha nu6c rna quySn lvc nha nu6c khong

bi h~n chs, khong bi kiSrn soat b&i b~t cu ths chs, thiSt chs nao, quan

h~ gifra nha nu6c v6i nguai dan la quan h~ rn~nh l~nh, pht;~.c rung rn{)t chiSu m{)t each tuy~t dBi, nha nu6c sir dl;tng bi~n phap b~o lvc dS thvc

hi~n quySn lvc nha nu6c

Nha nu6c dan chu la nha nu6c rna quySn h;c t6i cao trong xa h{)i thu9c vs nhan dan, nhan dan t6 chuc nen nha nuac va kiSrn soat ho~t d{)ng cua nha nu6c

- Dl!a vao y~u tb ata ly, nhiSu nha sir hQc, lu~t hQc, chinh tri hQc

da phan chia nha nu6c thanh cac kiSu: nha nu6c phuong Dong, nha nu6c phuong Tay Quan ni~rn nay hie dfiu la cua nguai Hy L~p va Rorna c6 d~i, vS sau duqc dung ph6 biSn tren thS gi6i Ngay nay, sv

don thufin dva tren ySu t6 dia ly rna con dva vao nhiSu tieu chi khac (nhan chung, ngfr h~, van h6a, kinh tS, chinh tri )

27

Hll'Ung dan on va thi mon Ly luijn chung v~ nha nU'Uc va phap luijt

- Dl!a vao quan ni?m vJ hinh thai kinh t~-xfi h9i cua Mac, c6 thS

chia nha nu&c thanh cac kiSu tuong tffig v&i cac hinh thai kinh t6 - xa

h{)i c6 giai cftp

Mac phan chia lich Slr phat triSn cua xa h{)i loai nguai thanh nam

giai do~n tuong tffig v&i nam hinh thai kinh t6 - xa h9i la c9ng san

nguyen thuy, chiSm hiiu no 1~, phong kiSn, tu ban chu nghia va xa h9i

chu nghia M6i hinh thai kinh tS - xa h{)i d6 c6 m{)t kiSu quan h~ san

xuftt rieng bi~t, d~c trung cho xa h{)i d6, dBng thai c6 m{)t ca sa h~

t~ng va m{)t kiSn true thuqng t~ng tuong tffig Trong thuqng t~ng kiSn

true cua xa h{)i c6 giai cftp luon t6n t~i nha nu&c Do v~y, tuong tffig

v&i m{)t hinh thai kinh tS - xa h{)i c6 giai cftp la m{)t kiSu nha nu&c, d6

la cac kiSu nha nu&c chu no, phong kiSn, tu san va xa h9i chu nghia

M6i kiSu nha nu&c tren la m{)t lo~i hay m{)t nh6m nha nu&c ra dai, t6n

t~i va phat triSn trong m9t hinh thai kinh t6 - xa h9i nhftt dinh

Nhu v~y, can cu dS xac dinh kiSu nha nu&c chinh la hinh thai

kinh tS - xa h{)i rna nha nu&c da ra dai, t6n t~i va phat triSn D~c diSm

cua m6i kiSu nha nu&c la do kiSu quan h~ san xufit d~c thu trong xa

h{)i tuong tffig quy dinh

Chu nghia Mac - Lenin cho r~ng, sv thay thS kiSu nha nu&c nay

b~ng kiSu nha nu&c khac tiSn b9 hon la m{)t quy lu~t tftt ySu, phu hqp

v&i quy lu~t thay thS cac hinh thai kinh tS - xa h{)i Cv thS, kiSu nha

nu&c phong kiSn ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu&c chu no, kiSu

nha nu&c tu san ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu&c phong kiSn va

kiSu nha nu&c xa h{)i chu nghia ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu&c

tu san KiSu nha nu&c sau luon tiSn b9 hon kiSu nha nu&c tru&c vi n6

duqc xay dvng tren ca sa quan h~ san xuftt phu hqp hon v&i trinh d9

cua Ivc luqng san xufit da phat triSn cao hon, ca sa xa h9i cua nha

nu&c r{)ng rai hon; xung d{)t giai cftp trong xa h{)i d6 thuang da gay

g~t hon Tuy nhien, d6i v&i m6i nu&c cv thS, do diSu ki~n lich su

khach quan, c6 thS b6 qua m{)t ho~c m{)t s6 kiSu nha nu&c nhftt dinh

Vi dv: a Vi~t Nam khong c6 kiSu nha nu&c chu no va kiSu nha nu&c

tu ban chu nghia

28

Hll'Ung dan on va thi mon Ly luijn chung v~ nha nU'Uc va phap luijt

- Dl!a vao quan ni?m vJ hinh thai kinh t~-xfi h9i cua Mac, c6 thS

chia nha nu&c thanh cac kiSu tuong tffig v&i cac hinh thai kinh t6 - xa h{)i c6 giai cftp

Mac phan chia lich Slr phat triSn cua xa h{)i loai nguai thanh nam giai do~n tuong tffig v&i nam hinh thai kinh t6 - xa h9i la c9ng san nguyen thuy, chiSm hiiu no 1~, phong kiSn, tu ban chu nghia va xa h9i chu nghia M6i hinh thai kinh tS - xa h{)i d6 c6 m{)t kiSu quan h~ san xuftt rieng bi~t, d~c trung cho xa h{)i d6, dBng thai c6 m{)t ca sa h~ t~ng va m{)t kiSn true thuqng t~ng tuong tffig Trong thuqng t~ng kiSn true cua xa h{)i c6 giai cftp luon t6n t~i nha nu&c Do v~y, tuong tffig v&i m{)t hinh thai kinh tS - xa h{)i c6 giai cftp la m{)t kiSu nha nu&c, d6

la cac kiSu nha nu&c chu no, phong kiSn, tu san va xa h9i chu nghia

M6i kiSu nha nu&c tren la m{)t lo~i hay m{)t nh6m nha nu&c ra dai, t6n t~i va phat triSn trong m9t hinh thai kinh t6 - xa h9i nhftt dinh

Nhu v~y, can cu dS xac dinh kiSu nha nu&c chinh la hinh thai kinh tS - xa h{)i rna nha nu&c da ra dai, t6n t~i va phat triSn D~c diSm cua m6i kiSu nha nu&c la do kiSu quan h~ san xufit d~c thu trong xa h{)i tuong tffig quy dinh

Chu nghia Mac - Lenin cho r~ng, sv thay thS kiSu nha nu&c nay b~ng kiSu nha nu&c khac tiSn b9 hon la m{)t quy lu~t tftt ySu, phu hqp v&i quy lu~t thay thS cac hinh thai kinh tS - xa h{)i Cv thS, kiSu nha nu&c phong kiSn ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu&c chu no, kiSu nha nu&c tu san ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu&c phong kiSn va

kiSu nha nu&c xa h{)i chu nghia ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu&c

tu san KiSu nha nu&c sau luon tiSn b9 hon kiSu nha nu&c tru&c vi n6

duqc xay dvng tren ca sa quan h~ san xuftt phu hqp hon v&i trinh d9 cua Ivc luqng san xufit da phat triSn cao hon, ca sa xa h9i cua nha nu&c r{)ng rai hon; xung d{)t giai cftp trong xa h{)i d6 thuang da gay g~t hon Tuy nhien, d6i v&i m6i nu&c cv thS, do diSu ki~n lich su khach quan, c6 thS b6 qua m{)t ho~c m{)t s6 kiSu nha nu&c nhftt dinh

Vi dv: a Vi~t Nam khong c6 kiSu nha nu&c chu no va kiSu nha nu&c

tu ban chu nghia

28

PGS TS Nguyin Thj HJi

Nguyen nhau sau xa cua S\I thay thS kiSu nha nu6c la mau thuftn

giua quan h~ san xuftt va lvc luqng san xuftt trong m<)t phuong thuc

san xuftt xa h9i Khi mau thu&n nay duqc giai quyst thi phuong thuc

san xuftt m6i duqc thiSt l~p, cling v6i n6 c6 m<)t kiSu kiSn true thuqng

t~ng m6i va tuong U'ng la m9t kiSu nha nu6c m6i

Lich su cho thfty, c6 nhiSu con duoog dua dSn sv thay thS cac kiSu

nha nu6c, c6 th@ thong qua each m~ng xa h9i du6i hinh thuc khai ngh1a

vi1 trang, cling c6 thS thong qua cac CUQC cai each xa h9i m<)t each toan

di~n, trong d6 kiSu quan h~ san xuftt cii d~n d~n bi thay thS bai kiSu

quan h~ san xuftt m6i tiSn b9 hon D6 chinh la quy lu~t vS sv phli hqp

gifra quan h~ san xuftt v6i lvc luqng san xuftt giu vai tro quySt dinh

Thvc tS, S\I phat triSn cua nha nu6c rftt da d~ng va phuc t~p, do

v~y, sv phan chia ki@u nha nu6c theo tieu chi nay chi c6 y nghla tuong

d6i bai vi: sv hinh thanh va phat triSn cua m6i hinh thai kinh ts - xa

h9i la ca m9t qua trinh, ru hinh thai kinh ts - xa h9i nay sang hinh thai

kinh ts - xa h9i khac dsu phai trai qua m9t thai kY gQi la thai kY qua

dQ Trong thai kY d6 se c6 nhfrng nha nu6c khong thu<)c kiSu nao

trong b6n kiSu nha nu6c da neu D6 la nhfrng nha nu6c hinh thanh a

thai kY rna cac giai cftp dang dftu tranh vai nhau da d~t tai m9t ths can

b~ng Ivc luqng ho~c cac lvc luqng xa h9i khac nhau co ths t~m thai

hoa hoan v6i nhau vi m9t ID\lC dich chung nao d6, khiSn cho chinh

quySn nha nu6c t~m thai c6 sv d<)c l~p nhftt dinh d6i v6i cac giai cftp,

cac lvc luqng xa h<)i, tva h6 nhu m<)t ben trung gian dUng gifra cac giai

cftp, lvc luqng d6 Vi d1;1: ChS d9 quan chu chuyen chS a thS kY XVII

va XVIII, chS d9 Bo-na-pac cua DS chS thu nhftt va thu hai a Phap,

chS d9 Bi-xmac a Due,

Thvc tS cho thfty, gifra cac kiSu nha nu6c khong thS c6 ranh gi6i

tach b~ch, dill khoat vS m~t thai gian t~i m9t thai di@m nhftt dinh

N gay trong cling m<)t ki@u, nha nu6c a thai ky d~u cua m6i hinh thai

kinh ts - xa h9i co ths co nhiSu di@m khac bi~t so vai nha nuac a thai

kY sau d6

PGS TS Nguyin Thj HJi

Nguyen nhau sau xa cua S\I thay thS kiSu nha nu6c la mau thuftn giua quan h~ san xuftt va lvc luqng san xuftt trong m<)t phuong thuc san xuftt xa h9i Khi mau thu&n nay duqc giai quyst thi phuong thuc san xuftt m6i duqc thiSt l~p, cling v6i n6 c6 m<)t kiSu kiSn true thuqng t~ng m6i va tuong U'ng la m9t kiSu nha nu6c m6i

Lich su cho thfty, c6 nhiSu con duoog dua dSn sv thay thS cac kiSu nha nu6c, c6 th@ thong qua each m~ng xa h9i du6i hinh thuc khai ngh1a vi1 trang, cling c6 thS thong qua cac CUQC cai each xa h9i m<)t each toan

di~n, trong d6 kiSu quan h~ san xuftt cii d~n d~n bi thay thS bai kiSu

quan h~ san xuftt m6i tiSn b9 hon D6 chinh la quy lu~t vS sv phli hqp gifra quan h~ san xuftt v6i lvc luqng san xuftt giu vai tro quySt dinh Thvc tS, S\I phat triSn cua nha nu6c rftt da d~ng va phuc t~p, do v~y, sv phan chia ki@u nha nu6c theo tieu chi nay chi c6 y nghla tuong d6i bai vi: sv hinh thanh va phat triSn cua m6i hinh thai kinh ts - xa h9i la ca m9t qua trinh, ru hinh thai kinh ts - xa h9i nay sang hinh thai kinh ts - xa h9i khac dsu phai trai qua m9t thai kY gQi la thai kY qua

dQ Trong thai kY d6 se c6 nhfrng nha nu6c khong thu<)c kiSu nao trong b6n kiSu nha nu6c da neu D6 la nhfrng nha nu6c hinh thanh a

thai kY rna cac giai cftp dang dftu tranh vai nhau da d~t tai m9t ths can b~ng Ivc luqng ho~c cac lvc luqng xa h9i khac nhau co ths t~m thai hoa hoan v6i nhau vi m9t ID\lC dich chung nao d6, khiSn cho chinh quySn nha nu6c t~m thai c6 sv d<)c l~p nhftt dinh d6i v6i cac giai cftp, cac lvc luqng xa h<)i, tva h6 nhu m<)t ben trung gian dUng gifra cac giai cftp, lvc luqng d6 Vi d1;1: ChS d9 quan chu chuyen chS a thS kY XVII

va XVIII, chS d9 Bo-na-pac cua DS chS thu nhftt va thu hai a Phap, chS d9 Bi-xmac a Due,

Thvc tS cho thfty, gifra cac kiSu nha nu6c khong thS c6 ranh gi6i tach b~ch, dill khoat vS m~t thai gian t~i m9t thai di@m nhftt dinh

N gay trong cling m<)t ki@u, nha nu6c a thai ky d~u cua m6i hinh thai kinh ts - xa h9i co ths co nhiSu di@m khac bi~t so vai nha nuac a thai

kY sau d6

Hu6'ng dan on va thi mon Ly lu~n chung v~ nha nuuc va phap lu~t

Nhu v~y, vi~c phan chia ki~u nha nu6c theo quan di~m cua chu

nghla Mac - Lenin khong chi giup chung ta nhin nh~n qua trinh v~n

d()ng, phat tri~n cua nha nu6c rna qua d6 con c6 th~ nh~n thuc duqc

disu ki~n t6n ti;ti va phat tri~n cua nha nuac trong nhfrng giai doi;tn lich

sir nhftt dinh Tren CO' sa d6, c6 th~ nh~n thuc va giai thich dung d~n

ban chftt, chuc nang, b9 may cling nhu hinh thuc nha nu6c trong m6i

giai doi;tn phat tri~n cua n6 0

Dva vao n()i dung kiSn thuc vS ki~u nha nu6c con c6 th~ tra lai

S\f thay th~ ki~u nha nurrc Cach tra lai cau hoi nay nhu sau:

1 Djnh nghia

Ki~u nha nu6c la t6ng th~ nhfrng d~c di@m, d~c thu cua m()t nh6m

nha nu6c, qua d6 phan bi~t v6i nh6m nha nu6c khac

2 Quan iliim cua chit nghia Mac -Lenin

Theo quan di~m cua chu ngh1a Mac - Lenin thi c6 th~ phan chia

ki~u nha nu6c dva vao SlJ phan chia cac hinh thai kinh tS - xa h()i Mac

phan chia lich sir phat triSn cua xa h()i loai nguai thanh 5 giai doi;tn

tuang wg vai 5 hinh thai kinh ts - xa h9i la c9ng san nguyen thuy,

chism hiiu no 1~, phong kiSn, tu ban chu ngh1a va xa h9i chu ngma

M6i hinh thai kinh tS - xa h9i d6 c6 m()t kiSu quan h~ san xuftt rieng

bi~t, d~c trung cho xa hQi do, d6ng thai CO illQt CO' Sa hi;t t~ng va illQt

kiSn true thuqng t~ng tuang U'ng Trong thuqng t~ng kiSn true cua xa

h9i c6 giai cftp luon t6n ti;ti nha nu6c Do v~y, tuang U'ng v6i m()t hinh

thai kinh ts- xa h9i co giai cftp la m9t kiSu nha nuac, do la cac kiSu

nha nuac chu no, phong kiSn, tu san va xa h9i chu ngma

M6i kiSu nha nu6c tren la m()t loi;ti hay m()t nh6m nha nu6c ra

dai, t6n ti;ti va phat triSn trong m9t hinh thai kinh ts - xa h9i nhfit dinh

Nhu v~y' can cu dS xac dinh kiSu nha nu6c chinh la hinh thai kinh tS

-xa h()i rna nha nu6c da ra dai, t6n ti;li va phat triSn D~c diSm cua m6i

kiSu nha nuac la do kiSu quan h~ san xufit d~c thu trong xa h9i tuang

U'ng quy djnh

30

Hu6'ng dan on va thi mon Ly lu~n chung v~ nha nuuc va phap lu~t

Nhu v~y, vi~c phan chia ki~u nha nu6c theo quan di~m cua chu nghla Mac - Lenin khong chi giup chung ta nhin nh~n qua trinh v~n

d()ng, phat tri~n cua nha nu6c rna qua d6 con c6 th~ nh~n thuc duqc disu ki~n t6n ti;ti va phat tri~n cua nha nuac trong nhfrng giai doi;tn lich

sir nhftt dinh Tren CO' sa d6, c6 th~ nh~n thuc va giai thich dung d~n

ban chftt, chuc nang, b9 may cling nhu hinh thuc nha nu6c trong m6i giai doi;tn phat tri~n cua n6 0

Dva vao n()i dung kiSn thuc vS ki~u nha nu6c con c6 th~ tra lai

S\f thay th~ ki~u nha nurrc Cach tra lai cau hoi nay nhu sau:

1 Djnh nghia

Ki~u nha nu6c la t6ng th~ nhfrng d~c di@m, d~c thu cua m()t nh6m nha nu6c, qua d6 phan bi~t v6i nh6m nha nu6c khac

2 Quan iliim cua chit nghia Mac -Lenin

Theo quan di~m cua chu ngh1a Mac - Lenin thi c6 th~ phan chia

ki~u nha nu6c dva vao SlJ phan chia cac hinh thai kinh tS - xa h()i Mac

phan chia lich sir phat triSn cua xa h()i loai nguai thanh 5 giai doi;tn tuang wg vai 5 hinh thai kinh ts - xa h9i la c9ng san nguyen thuy, chism hiiu no 1~, phong kiSn, tu ban chu ngh1a va xa h9i chu ngma

M6i hinh thai kinh tS - xa h9i d6 c6 m()t kiSu quan h~ san xuftt rieng bi~t, d~c trung cho xa hQi do, d6ng thai CO illQt CO' Sa hi;t t~ng va illQt kiSn true thuqng t~ng tuang U'ng Trong thuqng t~ng kiSn true cua xa h9i c6 giai cftp luon t6n ti;ti nha nu6c Do v~y, tuang U'ng v6i m()t hinh thai kinh ts- xa h9i co giai cftp la m9t kiSu nha nuac, do la cac kiSu nha nuac chu no, phong kiSn, tu san va xa h9i chu ngma

M6i kiSu nha nu6c tren la m()t loi;ti hay m()t nh6m nha nu6c ra dai, t6n ti;ti va phat triSn trong m9t hinh thai kinh ts - xa h9i nhfit dinh Nhu v~y' can cu dS xac dinh kiSu nha nu6c chinh la hinh thai kinh tS -

xa h()i rna nha nu6c da ra dai, t6n ti;li va phat triSn D~c diSm cua m6i kiSu nha nuac la do kiSu quan h~ san xufit d~c thu trong xa h9i tuang

U'ng quy djnh

30

PGS TS Nguyin Thj HJi

Chu ngh'Ia Mac - Lenin cho r~ng, sv thay thS kiSu nha nu6c nay

b~ng kiSu nha nu6c khac tiSn b<) han la m<)t quy lu~t t~t ySu, phu hqp

v6i quy lu~t thay thS cac hinh thai kinh tS - xa h<)i Cv thS, kiSu nha

nu6c phong kiSn ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu6c chu no, kiSu

nha nu6c tu san ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu6c phong kiSn va

kiSu nha nu6c xa h<)i chu nghla ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu6c

tu san KiSu nha nu6c sau luon tiSn b<) han kiSu nha nu6c tru6c vi n6

dUQ'C xay dvng tren CO' sa quan h~ san XU~t phu hqp han v6i trinh dQ

cua lvc luqng san xu~t da phat triSn cao han, CO' sa xa h(>i cua nha

nu6c r(>ng rai han; xung d(>t giai c~p trong xa h<)i d6 thuang da gay

gAt han Tuy nhien, d6i v6i m6i nu6c cv thS, do diSu ki~n ljch sir

khach quan, c6 thS bo qua m<)t ho~c m<)t s6 kiSu nha nu6c nh~t djnh

(vi dv: nha nu6c a Vi~t Nam khong c6 kiSu nha nu6c chu nova kiSu

nha nu6c tu ban chu nghla)

Nguyen nhan sau xa cua SlJ thay thS kiSu nha nu6c la mau thu~n

giua quan h~ san xu~t va lvc luqng san xu~t trong m<)t phuang thuc

san xu~t xa h(>i Khi mau thu~n nay duqc giai quyst thi phuang thuc

san xu~t m6i duqc thiSt l~p, cling v6i n6 c6 m<)t kiSu kiSn true thuqng

tftng m6i va tuang l1ng la m<)t kiSu nha nu6c m6i

Ljch sir cho th~y, c6 nhiSu con duang dua dSn sv thay thS cac

nghla vii trang, cung c6 thS thong qua cac CUQC cai each xa h<)i m<)t

each toan di~n va tri~t ds, trong do kisu quan h~ san xu~t cu dftn dftn

bi thay thS bai kiSu quan h~ san xu~t m6i tiSn b<) han D6 chinh la quy

lu~t vS sv phu hqp giua quan h~ san xu~t v6i lvc luqng san xu~t giu

vai tro quySt djnh

Thvc tS, sv phat triSn cua nha nu6c r~t da d~ng va phuc t~p, do

v~y, sv phan chi a kiSu nha nu6c theo tieu chi nay chi c6 y ngh'Ia tuang

d6i bai vi: SlJ hinh thanh va phat triSn cua m6i hinh thai kinh tS - xa

h9i la ca m(>t qua trinh, m hinh thai kinh ts - xa h9i nay sang hinh thai

kinh ts - xa h9i khac dSu phai tnli qua m9t thai kY g9i la thai ky qua

PGS TS Nguyin Thj HJi

Chu ngh'Ia Mac - Lenin cho r~ng, sv thay thS kiSu nha nu6c nay b~ng kiSu nha nu6c khac tiSn b<) han la m<)t quy lu~t t~t ySu, phu hqp v6i quy lu~t thay thS cac hinh thai kinh tS - xa h<)i Cv thS, kiSu nha nu6c phong kiSn ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu6c chu no, kiSu nha nu6c tu san ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu6c phong kiSn va kiSu nha nu6c xa h<)i chu nghla ra dai dS thay thS cho kiSu nha nu6c

tu san KiSu nha nu6c sau luon tiSn b<) han kiSu nha nu6c tru6c vi n6 dUQ'C xay dvng tren CO' sa quan h~ san XU~t phu hqp han v6i trinh dQ cua lvc luqng san xu~t da phat triSn cao han, CO' sa xa h(>i cua nha nu6c r(>ng rai han; xung d(>t giai c~p trong xa h<)i d6 thuang da gay gAt han Tuy nhien, d6i v6i m6i nu6c cv thS, do diSu ki~n ljch sir

khach quan, c6 thS bo qua m<)t ho~c m<)t s6 kiSu nha nu6c nh~t djnh (vi dv: nha nu6c a Vi~t Nam khong c6 kiSu nha nu6c chu nova kiSu nha nu6c tu ban chu nghla)

Nguyen nhan sau xa cua SlJ thay thS kiSu nha nu6c la mau thu~n giua quan h~ san xu~t va lvc luqng san xu~t trong m<)t phuang thuc san xu~t xa h(>i Khi mau thu~n nay duqc giai quyst thi phuang thuc

san xu~t m6i duqc thiSt l~p, cling v6i n6 c6 m<)t kiSu kiSn true thuqng tftng m6i va tuang l1ng la m<)t kiSu nha nu6c m6i

Ljch sir cho th~y, c6 nhiSu con duang dua dSn sv thay thS cac

nghla vii trang, cung c6 thS thong qua cac CUQC cai each xa h<)i m<)t each toan di~n va tri~t ds, trong do kisu quan h~ san xu~t cu dftn dftn

bi thay thS bai kiSu quan h~ san xu~t m6i tiSn b<) han D6 chinh la quy lu~t vS sv phu hqp giua quan h~ san xu~t v6i lvc luqng san xu~t giu

vai tro quySt djnh

Thvc tS, sv phat triSn cua nha nu6c r~t da d~ng va phuc t~p, do v~y, sv phan chi a kiSu nha nu6c theo tieu chi nay chi c6 y ngh'Ia tuang d6i bai vi: SlJ hinh thanh va phat triSn cua m6i hinh thai kinh tS - xa h9i la ca m(>t qua trinh, m hinh thai kinh ts - xa h9i nay sang hinh thai kinh ts - xa h9i khac dSu phai tnli qua m9t thai kY g9i la thai ky qua

HuO'ng ddn on va thi mon Ly luQ.n chung vJ nha nu6'c va phiip luQt

d() Trong thai kY d6 se c6 nhung nha nu6c khong thu()c vao kiSu nao

thai kY rna cac giai c~p dang d~u tranh vai nhau da d~t tai m9t ths can

b~ng h.rc lu<)11g ho~c cac h;rc lu<)11g xa h9i khac nhau co ths t~m thai

hoa hoan v6i nhau vi m()t mvc dich chung nao d6 khiSn cho chinh

quySn nha nu6c t~m thai c6 sv d()c l~p nh~t dinh d6i v6i cac giai c~p,

cac lvc lu<)11g xa h()i, tva h6 nhu m()t ben trung gian dlffig giua cac

giai c~p, lvc luqng d6 Vi dv: ChS d() quan chit chuyen chS a thS kY XVII

va XVIII, chS d() Bo-na-pac cita DS chS thtr nh~t va thtr hai a Phap,

chS d() Bi-xmac a Dtrc,

Nhu v~y, giua cac kiSu nha nu6c khong thS c6 ranh gi6i tach b~ch,

dtrt khoat vS m~t thai gian t~i m()t thai diSm nh~t dinh N gay trong

cung m9t kiSu, nha nuac a thai kY d~u cita m6i hinh thai kinh ts - xa

h()i c6 thS c6 nhiSu diSm khac bi~t so vai nha nu6c a thai kY sau d6

Nhung n()i dung ca ban c~n n~m duqc trong v~n dS nay la:

- Tfnh xii hqi cua nha nrr6'c;

- Tfnh giai cip cua nha nrr6'c;

- Cac d~c di~m th~ hi~n ban chit cua Nha nmrc Vi~t Nam hi~n nay;

- Khai ni~m va cac phrrong thll'c th\fC hi~n chll'c nang cua

nha nrr6'c;

- Mqt sfi chll'c nang cO' ban cua Nha nrr6'c Vi~t N am hi~n nay nhrr

chll'c nang kinh t~, chuc nang xii hqi, chll'c nang bao v~ dit nrr6'c

Lien quan dSn v~n dS nay, cau hoi d~u tien c6 thS g~p la: Phan

tfch tfnh giai cip cua nha nrr6'c Cach tra lai cau hoi nay nhu sau:

1 Neu ilinh nghia nha nuuc

2 Khdng ilinh

Theo quan diSm cita chit nghla Mac - Lenin thi tinh giai c~p la

thu()c tinh CO' ban va khong thS thiSu cita t~t ca cac nha nu6c

32

HuO'ng ddn on va thi mon Ly luQ.n chung vJ nha nu6'c va phiip luQt

d() Trong thai kY d6 se c6 nhung nha nu6c khong thu()c vao kiSu nao

thai kY rna cac giai c~p dang d~u tranh vai nhau da d~t tai m9t ths can b~ng h.rc lu<)11g ho~c cac h;rc lu<)11g xa h9i khac nhau co ths t~m thai

hoa hoan v6i nhau vi m()t mvc dich chung nao d6 khiSn cho chinh quySn nha nu6c t~m thai c6 sv d()c l~p nh~t dinh d6i v6i cac giai c~p,

cac lvc lu<)11g xa h()i, tva h6 nhu m()t ben trung gian dlffig giua cac giai c~p, lvc luqng d6 Vi dv: ChS d() quan chit chuyen chS a thS kY XVII

va XVIII, chS d() Bo-na-pac cita DS chS thtr nh~t va thtr hai a Phap, chS d() Bi-xmac a Dtrc,

Nhu v~y, giua cac kiSu nha nu6c khong thS c6 ranh gi6i tach b~ch, dtrt khoat vS m~t thai gian t~i m()t thai diSm nh~t dinh N gay trong cung m9t kiSu, nha nuac a thai kY d~u cita m6i hinh thai kinh ts - xa h()i c6 thS c6 nhiSu diSm khac bi~t so vai nha nu6c a thai kY sau d6

Nhung n()i dung ca ban c~n n~m duqc trong v~n dS nay la:

- Tfnh xii hqi cua nha nrr6'c;

- Tfnh giai cip cua nha nrr6'c;

- Cac d~c di~m th~ hi~n ban chit cua Nha nmrc Vi~t Nam hi~n nay;

- Khai ni~m va cac phrrong thll'c th\fC hi~n chll'c nang cua nha nrr6'c;

- Mqt sfi chll'c nang cO' ban cua Nha nrr6'c Vi~t N am hi~n nay nhrr chll'c nang kinh t~, chuc nang xii hqi, chll'c nang bao v~ dit nrr6'c Lien quan dSn v~n dS nay, cau hoi d~u tien c6 thS g~p la: Phan tfch tfnh giai cip cua nha nrr6'c Cach tra lai cau hoi nay nhu sau:

1 Neu ilinh nghia nha nuuc

2 Khdng ilinh

Theo quan diSm cita chit nghla Mac - Lenin thi tinh giai c~p la thu()c tinh CO' ban va khong thS thiSu cita t~t ca cac nha nu6c

32

TS Nguyln Hai

,

3 Ly do nha nu:uc co giai cap

- Nha nu6c xuftt hi~n do nhu c&u bao v~ lqi ich, quySn va dia vi

cua giai cfi.p th6ng tri ho~c lgc Iuqng c&m quysn

- Nha nu6c la san phfim cua xa h()i CO giai cftp, rue la xa h()i CO S\f

phan chia giai cftp, mau thu~n va dftu tranh giai cftp

- Nha nu6c la hinh thtrc t6 chtrc cua xa h()i c6 giai cftp, bai vi: sau

khi trong xa h()i da xuftt hi~n giai cftp, mau thu~n va dftu tranh giai cftp

thi khong th€ t6 chtrc theo hinh thtrc thi t9c, b9 I~c duqc nua rna phai

t6 chtrc thanh nha nuac, vai sue m~nh va b9 may cu5ng chs cua no thi

m6i du kha nang lam diu xung d()t giai cftp trong xa h()i ho~c gifr cho

xung d()t d6 a trong vong m()t "tr~t tv" nhftt dinh, c6 nhu v~y, xa h()i

mai t6n t~i va phat tri€n duqc

4 Biiu hirn giai cap cua ,

Tinh giai cftp cua nha nu6c thS hi~n a ch6: nha nubc la b9 may

chuyen chfnh giai cdp, fUC fa cong Clf iJJ thy:c hi?n, cung c6 VCt baa v?

lr;i ich, quyJn va ilja vj th6ng trj cua ly:c lu(!ng ho(lc giai cdp cdm

quyJn trong xii h9i tren cd ba tinh vy:c: kinh ti, chinh trt va tu tuang

Sv th6ng tri xa h()i thS hi~n chu ySu a ba ITnh V\l'C: kinh tS, chinh

tri va tu tu&ng, trong do ITnh V\l'C tiSn dS va gifr vai tro quySt dinh la

kinh tS Thong thuemg, giai cftp ho~c Ivc luqng nim quySn sa hfru

phfin 16n tu li~u san xuftt ho~c tai san cua xa h()i se tra thanh Ivc luqng

th6ng tri vS kinh tS hay chu thS cua quySn Ivc kinh t6, c6 thS bit Ivc

luqng khac phai phv thu()c n6 vS m~t kinh t6 ho~c b6c l()t cac Ivc

luqng khac Do v~y, sv th6ng tri vS kinh t6 t~o ra tiSn dS, ca sa cho sv

th6ng tri giai cftp

Tuy nhien, quySn hrc kinh t6 kh6ng du kha nang duy tri S\f th6ng

tri, vi Ivc luqng hay giai cftp hi th6ng tri lu6n tim each ch6ng l~i dS

thoat ra khoi sv phv thu()c Vi thS, dS bao v~ lqi ich kinh tS cua minh,

Ivc luqng th6ng tri phai dung b9 may nha nu6c dS trftn ap S\f phan

33

,

3 Ly do nha nu:uc co giai cap

- Nha nu6c xuftt hi~n do nhu c&u bao v~ lqi ich, quySn va dia vi

cua giai cfi.p th6ng tri ho~c lgc Iuqng c&m quysn

- Nha nu6c la san phfim cua xa h()i CO giai cftp, rue la xa h()i CO S\f

phan chia giai cftp, mau thu~n va dftu tranh giai cftp

- Nha nu6c la hinh thtrc t6 chtrc cua xa h()i c6 giai cftp, bai vi: sau khi trong xa h()i da xuftt hi~n giai cftp, mau thu~n va dftu tranh giai cftp thi khong th€ t6 chtrc theo hinh thtrc thi t9c, b9 I~c duqc nua rna phai t6 chtrc thanh nha nuac, vai sue m~nh va b9 may cu5ng chs cua no thi m6i du kha nang lam diu xung d()t giai cftp trong xa h()i ho~c gifr cho xung d()t d6 a trong vong m()t "tr~t tv" nhftt dinh, c6 nhu v~y, xa h()i

mai t6n t~i va phat tri€n duqc

4 Biiu hirn giai cap cua ,

Tinh giai cftp cua nha nu6c thS hi~n a ch6: nha nubc la b9 may chuyen chfnh giai cdp, fUC fa cong Clf iJJ thy:c hi?n, cung c6 VCt baa v? lr;i ich, quyJn va ilja vj th6ng trj cua ly:c lu(!ng ho(lc giai cdp cdm quyJn trong xii h9i tren cd ba tinh vy:c: kinh ti, chinh trt va tu tuang

Sv th6ng tri xa h()i thS hi~n chu ySu a ba ITnh V\l'C: kinh tS, chinh tri va tu tu&ng, trong do ITnh V\l'C tiSn dS va gifr vai tro quySt dinh la kinh tS Thong thuemg, giai cftp ho~c Ivc luqng nim quySn sa hfru

phfin 16n tu li~u san xuftt ho~c tai san cua xa h()i se tra thanh Ivc luqng th6ng tri vS kinh tS hay chu thS cua quySn Ivc kinh t6, c6 thS bit Ivc luqng khac phai phv thu()c n6 vS m~t kinh t6 ho~c b6c l()t cac Ivc luqng khac Do v~y, sv th6ng tri vS kinh t6 t~o ra tiSn dS, ca sa cho sv

th6ng tri giai cftp

Tuy nhien, quySn hrc kinh t6 kh6ng du kha nang duy tri S\f th6ng tri, vi Ivc luqng hay giai cftp hi th6ng tri lu6n tim each ch6ng l~i dS

thoat ra khoi sv phv thu()c Vi thS, dS bao v~ lqi ich kinh tS cua minh,

Ivc luqng th6ng tri phai dung b9 may nha nu6c dS trftn ap S\f phan

33

HU'Ung dan on va thi mon Ly luq_n chung vJ nha nU'Uc va phap luq_t

khang, S\f ch6ng d6i CUa cac giai cftp, l\fC luqng khac va nha nu6c tra

thanh bQ may CUOng ch@ d~c bi~t, thanh cong C\l d@ bao V~ lqi ich kinh

ts cua Ivc luqng cAm quysn

Nha nu&c bao v~ lqi ich kinh tS cua lvc luqng cftm quySn b~ng

each dung b9 may b~o lvc nhu quan d9i, canh sat, toa an dS trfin ap

S\f phan khang, ch6ng d6i cua cac lvc luqng khac D6ng thai, nha

nu&c ths hi~n -y chi cua minh rna tru&c tien la -y chi cua lvc luqng cAm

quysn thong qua phap lu~t, thong qua cac quy dinh co gia tri b~t bu9c

phai ton trQng va th\fC hi~n trong Xa hQi, b~t Ca Xa hQi phai ph\lC tUng

y chi cua n6 Vi thS, nha nu&c chinh la cong C\l n~m trong tay lvc

luqng cftm quySn dS bao v~ lqi ich kinh tS va thvc hi~n S\f th6ng tri vS

chinh tri trong xa h<)i

Sv th6ng tri cua lvc luqng cftm quySn, S\f t6n t~i cua nha nu&c chi

lau dai, ch~c ch~n khi CO S\f ph\lC tUng tv giac CUa cac l\fC luqng khac

Vi thS, nha nu&c t6 chuc, quan ly va sir d\lng cac phuong ti~n thong

tin d~i chung, cac ca sa van h6a, giao d\lc; dung cac phuong ti~n va ca

sa do tac d9ng dSn dai s6ng tinh thin cua toan xa h9i, nh~m lam cho

h~ tu tuang cua giai cftp th6ng tri gifr dia vi th6ng tri trong xa h()i va

nh~m t~O ra S\f ph\lC tUng tv giac CUa cac giai cftp, l\fC luqng khac d6i

v&i quySn th6ng tri cua lvc luqng cftm quySn, S\f quan ly cua nha

nu&c Do v~y, nha nu&c tra thanh cong C\l xac l~p va bao v~ h~ tu

tuang th6ng tri trong xa h<)i

Tom lr;d, nha nu&c la cong C\l, la b9 may d~c bi~t n~m trong tay

lvc luqng cftm quySn d@ bao v~ lqi ich kinh tS, dS thvc hi~n sv th6ng

tri vS chinh tri va thvc hi~n S\f tac d<)ng vS tu tuang cua lvc luqng nay

d6i v&i toan xa h<)i

BiSu hi~n chung la nhu v~y, song nSu xem xet nhfrng biSu hi~n C\l

thS thi tinh giai cftp cua nha nu&c c6 S\f thay d6i rftt 16n qua cac kiSu

nha nu&c C\l thS:

- d cac nha nu&c chu no, phong kiSn, do diSu ki~n kinh ts, xa h9i

34

HU'Ung dan on va thi mon Ly luq_n chung vJ nha nU'Uc va phap luq_t

khang, S\f ch6ng d6i CUa cac giai cftp, l\fC luqng khac va nha nu6c tra

thanh bQ may CUOng ch@ d~c bi~t, thanh cong C\l d@ bao V~ lqi ich kinh

ts cua Ivc luqng cAm quysn

Nha nu&c bao v~ lqi ich kinh tS cua lvc luqng cftm quySn b~ng each dung b9 may b~o lvc nhu quan d9i, canh sat, toa an dS trfin ap S\f phan khang, ch6ng d6i cua cac lvc luqng khac D6ng thai, nha nu&c ths hi~n -y chi cua minh rna tru&c tien la -y chi cua lvc luqng cAm quysn thong qua phap lu~t, thong qua cac quy dinh co gia tri b~t bu9c phai ton trQng va th\fC hi~n trong Xa hQi, b~t Ca Xa hQi phai ph\lC tUng

y chi cua n6 Vi thS, nha nu&c chinh la cong C\l n~m trong tay lvc luqng cftm quySn dS bao v~ lqi ich kinh tS va thvc hi~n S\f th6ng tri vS chinh tri trong xa h<)i

Sv th6ng tri cua lvc luqng cftm quySn, S\f t6n t~i cua nha nu&c chi

lau dai, ch~c ch~n khi CO S\f ph\lC tUng tv giac CUa cac l\fC luqng khac

Vi thS, nha nu&c t6 chuc, quan ly va sir d\lng cac phuong ti~n thong tin d~i chung, cac ca sa van h6a, giao d\lc; dung cac phuong ti~n va ca

sa do tac d9ng dSn dai s6ng tinh thin cua toan xa h9i, nh~m lam cho

h~ tu tuang cua giai cftp th6ng tri gifr dia vi th6ng tri trong xa h()i va nh~m t~O ra S\f ph\lC tUng tv giac CUa cac giai cftp, l\fC luqng khac d6i v&i quySn th6ng tri cua lvc luqng cftm quySn, S\f quan ly cua nha nu&c Do v~y, nha nu&c tra thanh cong C\l xac l~p va bao v~ h~ tu tuang th6ng tri trong xa h<)i

Tom lr;d, nha nu&c la cong C\l, la b9 may d~c bi~t n~m trong tay lvc luqng cftm quySn d@ bao v~ lqi ich kinh tS, dS thvc hi~n sv th6ng

tri vS chinh tri va thvc hi~n S\f tac d<)ng vS tu tuang cua lvc luqng nay d6i v&i toan xa h<)i

BiSu hi~n chung la nhu v~y, song nSu xem xet nhfrng biSu hi~n C\l thS thi tinh giai cftp cua nha nu&c c6 S\f thay d6i rftt 16n qua cac kiSu nha nu&c C\l thS:

- d cac nha nu&c chu no, phong kiSn, do diSu ki~n kinh ts, xa h9i

34

TS Nguyln Thj Hai

va trinh d9 phat triSn cua xa h9i hie do nen cac nha nuac nay chu ysu

bao v~ lqi ich cua giai cfip chu no, dia chu, quy t9c phong kiSn, tang

lfr, dan ap no 1~, nang dan va nhfrng nguai lao d<)ng khac nen tinh giai

cfip cua cac nha nuac nay ths hi~n eve kY cong khai va ro r~t

- d nha nu6c tu san, biSu hi~n tinh giai cftp cua nha nu6c c6 S\f

thay d6i qua cac giai do~n phat triSn cua nha nu6c tu san Trong thai

ky cua chu nghla ds qu6c, khi cac nha nu&c tu san chu ysu bao v~ lqi

ich cua cac t~p doan tu ban d9c quysn lung do~n nha nuac thi tinh giai

cfip cua nha nu&c nay cung thS hi~n ro r~t d giai do~n cua chu nghla

tu ban hi~n d~i, do sv thay d6i trong diSu ki~n kinh ts, sv phat triSn cua

xa h<)i, cua khoa h9c kY thu~t va cua nSn dan chu, tinh giai cftp cua nha

nu6c c6 xu huang thS hi~n it sau s~c, r5 r~t hon giai do~n tru6c Trong

cac chinh sach cua nha nuac, ben c~nh vi~c tinh dSn lqi ich cua cac t~p

doan tu ban d9c quysn, cua giai cfip tu san, nha nuac tu san con tinh

dsn lqi ich cua cac giai cfip, tfing l&p khac, cua ca c9ng dbng

chu nghla xa h9i hi~n nay, tinh giai cfip cua nha nuac ths hi~n rna

nh~t, h~n chS hon nhiSu so v&i tinh xa h<)i Nha nu6c bao v~ lqi ich

cua giai cftp cong nhan va nhiing nguai lao d<)ng khac du6i sv lanh

d~o cua dang c<)ng san, nha nu6c la cong C\1 dS thvc hi~n va bao v~ sv

lanh d~o cua dang c<)ng san, la cong C\1 chu ySu dS xay dvng thanh

cong chu ngh1a xa h<)i

Cach tra lai cau hoi: Phan tich tinh xa h{)i cua nha nU'6'c nhu sau:

1 Neu djnh nghia nuuc

2 Khitng

Cling v&i tinh giai cftp thi tinh xa h9i ciing la thu<)c tinh ca ban,

khach quan va khong ths thiSu cua tfit ca cac nha nu&c

- d nha nu6c tu san, biSu hi~n tinh giai cftp cua nha nu6c c6 S\f

thay d6i qua cac giai do~n phat triSn cua nha nu6c tu san Trong thai

ky cua chu nghla ds qu6c, khi cac nha nu&c tu san chu ysu bao v~ lqi ich cua cac t~p doan tu ban d9c quysn lung do~n nha nuac thi tinh giai cfip cua nha nu&c nay cung thS hi~n ro r~t d giai do~n cua chu nghla

tu ban hi~n d~i, do sv thay d6i trong diSu ki~n kinh ts, sv phat triSn cua

xa h<)i, cua khoa h9c kY thu~t va cua nSn dan chu, tinh giai cftp cua nha

nu6c c6 xu huang thS hi~n it sau s~c, r5 r~t hon giai do~n tru6c Trong cac chinh sach cua nha nuac, ben c~nh vi~c tinh dSn lqi ich cua cac t~p doan tu ban d9c quysn, cua giai cfip tu san, nha nuac tu san con tinh dsn lqi ich cua cac giai cfip, tfing l&p khac, cua ca c9ng dbng

chu nghla xa h9i hi~n nay, tinh giai cfip cua nha nuac ths hi~n rna nh~t, h~n chS hon nhiSu so v&i tinh xa h<)i Nha nu6c bao v~ lqi ich cua giai cftp cong nhan va nhiing nguai lao d<)ng khac du6i sv lanh

d~o cua dang c<)ng san, nha nu6c la cong C\1 dS thvc hi~n va bao v~ sv

lanh d~o cua dang c<)ng san, la cong C\1 chu ySu dS xay dvng thanh cong chu ngh1a xa h<)i

Cach tra lai cau hoi: Phan tich tinh xa h{)i cua nha nU'6'c nhu sau:

1 Neu djnh nghia nuuc

Hut/ng ddn on va thi mon Lf luq_n chung v~ nha nuuc va phap luq_t

nh~m thiSt I~p va giu gin tr~t tv xa h9i, bao v~ Iqi ich chung cua toan

xa h<)i

- Nha nuac Ia san phfim co diSu ki~n cua xa h9i Ioai nguai, Ia m9t

tb chuc trong xa h9i, no chi ra dai, t6n t~i va phat triSn trong long xa

h<)i loai nguai a nhfrng giai do~n lich sir nh~t dinh va c6 Slr m~nh diSu

hanh, quan ly xa h<)i

- Nha nu6c la ffiQt hinh thuc t6 chuc cua xa hQi nh~m bao dam S\1'

t6n t~i va phat trisn cua xa h9i

4 Bi~u hi~n tinh xii hi)i cua nha nuO'c

Tinh xa h<)i cua nha nu6c thS hi~n a ch6: nha nuac Ia b9 may ai

trS chuc va quan /y xa h<}i, nhJm thiit l(ip, gifr gin tr(it [f! va Sf! rSn ajnh

cua xa h<}i, baa Vf /(Yi fch chung cua ca c<}ng aJng, vi Sf! phat triin

cua xa h<}i

- B~t Clr xa h<)i nao mu6n t6n t~i va phat triSn duqc cling phai c6

tr~t tv va S\1' 6n dinh tuong dBi, me la phai duqc t6 chuc va quan ly

ch~t che Xa h<)i nao cling c6 hang lo~t cac v~n dS mang tinh ch~t

chung nhu: san xu~t, thien tai, dich hQa, tr~t tv, an toan xa h<)i DS

giai quySt cac v~n dS chung d6 cftn c6 m<)t t6 chuc thay m~t xa h<)i,

nhan danh xa h9i ds t6 chuc, t~p hqp, quan Iy toan xa h9i, t6 chuc do

phai thiSt l~p quySn Ivc chung (quySn Ivc cong) cua toan xa h<)i T6

chuc d6 chinh la nha nu6c

- Tru6c khi c6 nha nu6c, cac cong vi~c chung cua xa h<)i do thi

t<)c, b<) l~c giai quySt Khi nha nu6c xu~t hi~n thi trach nhi~m d6 thu<)c

vS nha nu6c Nha nu6c phai thay m~t xa h<)i, dUng ra t6 chuc dan cu,

giai quySt cac v~n dS chung vi S\1' 6n dinh, s6ng con cua ca xa h<)i chu

khong phai cua rieng giai c~p, Ivc luqng xa h<)i hay ca nhan nao

- Nha nu6c la d~i di~n chinh thuc cua toan xa h<)i nen a muc d<)

nay hay muc d9 khac phai c6 trach nhi~m xac l~p, thvc hi~n va bao v~

cac lqi ich CO' ban, lau dai cua quBc gia, dan tQC va cong dan cua minh;

36

Hut/ng ddn on va thi mon Lf luq_n chung v~ nha nuuc va phap luq_t

nh~m thiSt I~p va giu gin tr~t tv xa h9i, bao v~ Iqi ich chung cua toan

xa h<)i

- Nha nuac Ia san phfim co diSu ki~n cua xa h9i Ioai nguai, Ia m9t

tb chuc trong xa h9i, no chi ra dai, t6n t~i va phat triSn trong long xa h<)i loai nguai a nhfrng giai do~n lich sir nh~t dinh va c6 Slr m~nh diSu

hanh, quan ly xa h<)i

- Nha nu6c la ffiQt hinh thuc t6 chuc cua xa hQi nh~m bao dam S\1' t6n t~i va phat trisn cua xa h9i

4 Bi~u hi~n tinh xii hi)i cua nha nuO'c

Tinh xa h<)i cua nha nu6c thS hi~n a ch6: nha nuac Ia b9 may ai trS chuc va quan /y xa h<}i, nhJm thiit l(ip, gifr gin tr(it [f! va Sf! rSn ajnh cua xa h<}i, baa Vf /(Yi fch chung cua ca c<}ng aJng, vi Sf! phat triin cua xa h<}i

- B~t Clr xa h<)i nao mu6n t6n t~i va phat triSn duqc cling phai c6 tr~t tv va S\1' 6n dinh tuong dBi, me la phai duqc t6 chuc va quan ly ch~t che Xa h<)i nao cling c6 hang lo~t cac v~n dS mang tinh ch~t chung nhu: san xu~t, thien tai, dich hQa, tr~t tv, an toan xa h<)i DS giai quySt cac v~n dS chung d6 cftn c6 m<)t t6 chuc thay m~t xa h<)i, nhan danh xa h9i ds t6 chuc, t~p hqp, quan Iy toan xa h9i, t6 chuc do phai thiSt l~p quySn Ivc chung (quySn Ivc cong) cua toan xa h<)i T6 chuc d6 chinh la nha nu6c

- Tru6c khi c6 nha nu6c, cac cong vi~c chung cua xa h<)i do thi t<)c, b<) l~c giai quySt Khi nha nu6c xu~t hi~n thi trach nhi~m d6 thu<)c

vS nha nu6c Nha nu6c phai thay m~t xa h<)i, dUng ra t6 chuc dan cu, giai quySt cac v~n dS chung vi S\1' 6n dinh, s6ng con cua ca xa h<)i chu khong phai cua rieng giai c~p, Ivc luqng xa h<)i hay ca nhan nao

- Nha nu6c la d~i di~n chinh thuc cua toan xa h<)i nen a muc d<) nay hay muc d9 khac phai c6 trach nhi~m xac l~p, thvc hi~n va bao v~

cac lqi ich CO' ban, lau dai cua quBc gia, dan tQC va cong dan cua minh;

36

PGS TS Nguy$n Thj HJi

phai t~p hqp Va huy d(}ng IDQi tftng lap trong xa h(}i vao vi~c th1;IC hi~n

cac nhi~m V\l chung d~ bao v~ chu quysn, phat tri~n kinh ts, van hoa,

xa h9i; duy tri tr~t tv xa h9i va giai quyst cac vfin ds phat sinh trong

nu6c va qu6c tS, t~o diSu ki~n cho cac ITnh vvc ho~t d()ng cua xa h()i

duqc tiSn hanh binh thuemg, co hi~u qua, thuc dfiy sv phat tri~n cua xa

h()i Nha nu6c nhan danh va d~i di~n cho ca xa h()i d~ quan ly xa h()i,

giai quyst cac cong vi~c chung cua ca c9ng d6ng xa h9i

- Nha nuac co nhisu ho~t d9ng vi lqi ich cua cac giai cfip, Ivc

luqng khac nhau trong xa h()i, cua ca c()ng d6ng nhu: xay dvng va

phat tri~n giao di;lC, y tS, xay dvng CO' sa h~ tftng, cac cong trinh phuc

lqi xa h(}i ( du(mg Sa, cftu c6ng, truemg hQC, b~nh vi~n ); tf> chuc,

disu hanh va quan ly cac dich V\l cong

- Nha nu6c la b9 may cu5ng chS d~ bao v~ cong ly, cong b~ng xa

h()i, bao v~ tr~t tv chung trong cac linh vvc cua dai s6ng xa h()i nhu:

bao v~ tr~t tv an ninh, an toan xa h()i, bao dam tr~t tv an toan giao

thong va thong tin lien l~c, bao v~ moi truemg s6ng

- Nha nu6c thay m~t xa h()i thvc thi chu quySn qu6c gia, phong,

ch6ng ngo~i xam, bao v~ T6 qu6c Khong nhfrng thS, nha nu6c con

la cong C\1 d~ gifr gin va phat tri~n nhfrng tai San van hoa tinh thftn

chung cua xa h()i, nhfrng gia tri d~o due, truySn th6ng va phong 1\lc,

t~p quan phu hqp v6i y chi cua nha nu6c

: M~c du tinh xa h()i la thu()c tinh chung cua tftt ca cac nha nu6c,

song cac nha nUOC khac nhau se khac nhau a illlrC dQ bi~u hi~n C\1 th~

cua thu9c tinh do, tuy thu9c vao cac disu ki~n kinh ts - xa h9i, hoan

canh lich SU C\1 th~

+ d cac nha nu6c chu no va phong kiSn, do CO' sa kinh tS - xa h()i

va trinh d9 phat tri~n cua xa h()i luc d6 nen tinh xa h()i cua cac nha

nu6c d6 th~ hi~n kha rna nh~t va h~n chS Nha nu6c chu no da thvc

hi~n m()t s6 ho~t d()ng vi lqi ich chung cua xa h()i nhu xay dvng va

bao v~ cac cong trinh thuy nong, xay dvng duemg sa, cftu c6ng, thuc

dfty m()t s6 nganh nghS san xufit phat tri~n

duqc tiSn hanh binh thuemg, co hi~u qua, thuc dfiy sv phat tri~n cua xa

h()i Nha nu6c nhan danh va d~i di~n cho ca xa h()i d~ quan ly xa h()i, giai quyst cac cong vi~c chung cua ca c9ng d6ng xa h9i

- Nha nuac co nhisu ho~t d9ng vi lqi ich cua cac giai cfip, Ivc luqng khac nhau trong xa h()i, cua ca c()ng d6ng nhu: xay dvng va phat tri~n giao di;lC, y tS, xay dvng CO' sa h~ tftng, cac cong trinh phuc lqi xa h(}i ( du(mg Sa, cftu c6ng, truemg hQC, b~nh vi~n ); tf> chuc, disu hanh va quan ly cac dich V\l cong

- Nha nu6c la b9 may cu5ng chS d~ bao v~ cong ly, cong b~ng xa h()i, bao v~ tr~t tv chung trong cac linh vvc cua dai s6ng xa h()i nhu: bao v~ tr~t tv an ninh, an toan xa h()i, bao dam tr~t tv an toan giao thong va thong tin lien l~c, bao v~ moi truemg s6ng

- Nha nu6c thay m~t xa h()i thvc thi chu quySn qu6c gia, phong, ch6ng ngo~i xam, bao v~ T6 qu6c Khong nhfrng thS, nha nu6c con

la cong C\1 d~ gifr gin va phat tri~n nhfrng tai San van hoa tinh thftn chung cua xa h()i, nhfrng gia tri d~o due, truySn th6ng va phong 1\lc,

t~p quan phu hqp v6i y chi cua nha nu6c

: M~c du tinh xa h()i la thu()c tinh chung cua tftt ca cac nha nu6c, song cac nha nUOC khac nhau se khac nhau a illlrC dQ bi~u hi~n C\1 th~ cua thu9c tinh do, tuy thu9c vao cac disu ki~n kinh ts - xa h9i, hoan canh lich SU C\1 th~

+ d cac nha nu6c chu no va phong kiSn, do CO' sa kinh tS - xa h()i

va trinh d9 phat tri~n cua xa h()i luc d6 nen tinh xa h()i cua cac nha nu6c d6 th~ hi~n kha rna nh~t va h~n chS Nha nu6c chu no da thvc hi~n m()t s6 ho~t d()ng vi lqi ich chung cua xa h()i nhu xay dvng va bao v~ cac cong trinh thuy nong, xay dvng duemg sa, cftu c6ng, thuc dfty m()t s6 nganh nghS san xufit phat tri~n

37

Hu6'ng dan on va thi mon Ly lu~n chung vJ nha nuuc va phap lu~t

+ Ho~t d()ng tham gia giai quySt cac vftn dS chung cua xa h9i cua

con mer nh~t va h~n chS MQi quySn lgc dSu thu()c vS cac vua, chua

phong kiSn, do d6 nSn chinh tri t6t hay xftu trong nhiSu truang hqp

ph\l thu()c vao nhan each, phftm h~nh cua vua, chua va tfing 16p quan

l~i trong nu6c Vi~c dua dftt nu6c dSn hung thinh hay suy vong, nhan

dan ftm no hay d6i kh6, lftm than trong nhiSu truang hqp ph\l thu()c rftt

nhiSu vao vai tro, sv sang su6t, nhan ill hay sv ngu mu()i, b~o nguqc

cua vua, chua trong dftt nu6c

h9i, cua nsn dan chu nen tinh xa h9i cua nha nuac tu san ths hi~n ro

r~t va r9ng rai han nhiSu so vai cac nha nuac chu no va phong kiSn,

d~c bi~t la a giai do~n hi~n t~i Nha nu6c tu san da thvc hi~n kha

nhiSu chinh sach nh~m thuc dfty S\f phat triSn chung cua xa h()i, cua

nSn van minh nhan lo~i, nhung tftt nhien la khong phuang h~i nhiSu

dsn lqi ich cua giai cfip tu san, cua lvc luqng cfim quysn

+ d cac nha nu6c qua d9 len chu nghla xa h9i hi~n nay, tinh xa

h9i da ths hi~n kha r9ng rai va ro r~t, phfin lan cac ho~t d9ng cua nha

nu6c la vi lqi ich chung cua xa h()i, cua ca c()ng d6ng

+ Nha nu6c xa h9i chu nghia sau nay se la kiSu nha nu6c thS hi~n

tinh xa h9i r()ng rai, ro r~t va sau s~c nhftt Bai le, CO' sa kinh tS cua

kisu nha nuac nay la quan h~ san xufit xa h9i chu ngma duqc d~c

trung b~ng chs d9 cong huu vs cac tu li~u san xufit chu ysu cua xa h9i

va quan h~ hfru nghi, binh d~ng va hqp tac gifra nhfrng nguai lao

d()ng Ca sa xa h9i cua nha nu6c nay la nhfrng nguai lao d()ng rna chu

ysu la cong nhan, nong dan va tri thuc, nhfrng nguai co lqi ich va dia

vi xa h9i tuang d6i th6ng nhftt Vi thS, nha nu6c se dftn dftn tra thanh

nha nUOC thl;IC S\f CUa nhan dan, do nhan dan, Vl nhan dan, la cong Cl)

dS phvc V\l nhan dan, ph\lC V\l xa h9i va la cong Cl) chu ySu dS xay

d\Ifig thanh cong chu ngh1a Xa h()i - xa hQi du kha nang mang l~i CUQC

s6ng ftm no, tv do, h~nh phuc cho mQi nguai dan

38

Hu6'ng dan on va thi mon Ly lu~n chung vJ nha nuuc va phap lu~t

+ Ho~t d()ng tham gia giai quySt cac vftn dS chung cua xa h9i cua

con mer nh~t va h~n chS MQi quySn lgc dSu thu()c vS cac vua, chua phong kiSn, do d6 nSn chinh tri t6t hay xftu trong nhiSu truang hqp ph\l thu()c vao nhan each, phftm h~nh cua vua, chua va tfing 16p quan l~i trong nu6c Vi~c dua dftt nu6c dSn hung thinh hay suy vong, nhan dan ftm no hay d6i kh6, lftm than trong nhiSu truang hqp ph\l thu()c rftt nhiSu vao vai tro, sv sang su6t, nhan ill hay sv ngu mu()i, b~o nguqc

cua vua, chua trong dftt nu6c

h9i, cua nsn dan chu nen tinh xa h9i cua nha nuac tu san ths hi~n ro r~t va r9ng rai han nhiSu so vai cac nha nuac chu no va phong kiSn,

d~c bi~t la a giai do~n hi~n t~i Nha nu6c tu san da thvc hi~n kha nhiSu chinh sach nh~m thuc dfty S\f phat triSn chung cua xa h()i, cua nSn van minh nhan lo~i, nhung tftt nhien la khong phuang h~i nhiSu dsn lqi ich cua giai cfip tu san, cua lvc luqng cfim quysn

+ d cac nha nu6c qua d9 len chu nghla xa h9i hi~n nay, tinh xa h9i da ths hi~n kha r9ng rai va ro r~t, phfin lan cac ho~t d9ng cua nha nu6c la vi lqi ich chung cua xa h()i, cua ca c()ng d6ng

+ Nha nu6c xa h9i chu nghia sau nay se la kiSu nha nu6c thS hi~n tinh xa h9i r()ng rai, ro r~t va sau s~c nhftt Bai le, CO' sa kinh tS cua kisu nha nuac nay la quan h~ san xufit xa h9i chu ngma duqc d~c trung b~ng chs d9 cong huu vs cac tu li~u san xufit chu ysu cua xa h9i

va quan h~ hfru nghi, binh d~ng va hqp tac gifra nhfrng nguai lao d()ng Ca sa xa h9i cua nha nu6c nay la nhfrng nguai lao d()ng rna chu ysu la cong nhan, nong dan va tri thuc, nhfrng nguai co lqi ich va dia

vi xa h9i tuang d6i th6ng nhftt Vi thS, nha nu6c se dftn dftn tra thanh nha nUOC thl;IC S\f CUa nhan dan, do nhan dan, Vl nhan dan, la cong Cl)

dS phvc V\l nhan dan, ph\lC V\l xa h9i va la cong Cl) chu ySu dS xay d\Ifig thanh cong chu ngh1a Xa h()i - xa hQi du kha nang mang l~i CUQC s6ng ftm no, tv do, h~nh phuc cho mQi nguai dan

38

PGS TS Nguyln Hai

Cling v6i S\I phat triSn cua khoa hQC, kY thu~t, dan chu va van

minh rna tinh xa h9i cua nha nu&c co xu huang ths hi~n ngay cang ro

r~t, r<)ng rai va sau s~c hon; S\I gi6i h~n quySn Ivc nha nu6c duqc xac

dinh ngay cang ch~t che hon; tinh minh b~ch, cong khai va ca chs

kiSm soat quySn Ivc nha nu6c ngay cang duqc thvc hi~n c6 hi~u qua

hon; qua trinh xa h9i hoa m<)t s6 ho~t d<)ng cua nha nu6c diSn ra ngay

cang m~nh me hon

tra lai nhu sau:

Nha nu6c C<)ng hoa xa h9i chu ngh1a Vi~t Nam hi~n nay la nha

nu6c thu<)c kiSu xa h<)i chu nghla nhung m6i a thai ky qua d9 Theo

quy dinh t~i DiSu 2 HiSn phap nam 2013 thi:

((1 Nha nubc C9ng hoa xii h(Ji chit nghza Vi?t Nam la nha nubc

phap quyJn xii h9i chit nghza cita Nhan dan, do Nhan dan, vi Nhan dan

2 Nubc C9ng hoa xii h9i chit nghza Vi?t Nam do Nhdn dan lam

chit; tdt ca quyJn hrc nha nubc thu9c vJ Nhan dan rna nJn tang la

lien minh giua giai cdp cong nhan vbi giai cdp nang dan va tl9i ngu

tri thuc "

Quy dinh tren cho thfiy, Nha nu6c ta hi~n nay c6 tinh xa h<)i kha

r9ng rai va ro r~t, disu do duqc ths hi~n a d~c diSm sau:

1 Nha nU'UC ta dang UU'(J'C xay dlf1lg

'

nuuc quyen hvi llN.:>-"A'N.H.U cua

IIILII.IILOIIIIbC trufl,!ffl.«,a>!ffl,lffl,

do

va ro rft

vi

a Nha nubc ta tlii va dang ilu(!C xdy d~rng thea huang thifC Sif tra

thanh nha nubc cit a nhan dan, do nhdn dan, vi nhdn dan; rue la nha

nu6c dap trng duqc cac tieu chi sau:

- Nha nu6c phai la cua toan thS nhan dan rna khong phai la cua

rieng giai cfip, tftng 16p nao Tfit ca quySn lvc nha nu6c thu<)c vS nhan

39

PGS TS Nguyln Hai

Cling v6i S\I phat triSn cua khoa hQC, kY thu~t, dan chu va van minh rna tinh xa h9i cua nha nu&c co xu huang ths hi~n ngay cang ro r~t, r<)ng rai va sau s~c hon; S\I gi6i h~n quySn Ivc nha nu6c duqc xac dinh ngay cang ch~t che hon; tinh minh b~ch, cong khai va ca chs

kiSm soat quySn Ivc nha nu6c ngay cang duqc thvc hi~n c6 hi~u qua

hon; qua trinh xa h9i hoa m<)t s6 ho~t d<)ng cua nha nu6c diSn ra ngay cang m~nh me hon

tra lai nhu sau:

Nha nu6c C<)ng hoa xa h9i chu ngh1a Vi~t Nam hi~n nay la nha nu6c thu<)c kiSu xa h<)i chu nghla nhung m6i a thai ky qua d9 Theo quy dinh t~i DiSu 2 HiSn phap nam 2013 thi:

((1 Nha nubc C9ng hoa xii h(Ji chit nghza Vi?t Nam la nha nubc phap quyJn xii h9i chit nghza cita Nhan dan, do Nhan dan, vi Nhan dan

2 Nubc C9ng hoa xii h9i chit nghza Vi?t Nam do Nhdn dan lam chit; tdt ca quyJn hrc nha nubc thu9c vJ Nhan dan rna nJn tang la lien minh giua giai cdp cong nhan vbi giai cdp nang dan va tl9i ngu tri thuc "

Quy dinh tren cho thfiy, Nha nu6c ta hi~n nay c6 tinh xa h<)i kha r9ng rai va ro r~t, disu do duqc ths hi~n a d~c diSm sau:

1 Nha nU'UC ta dang UU'(J'C xay dlf1lg

'

nuuc quyen hvi llN.:>-"A'N.H.U cua

- Nha nu6c phai la cua toan thS nhan dan rna khong phai la cua rieng giai cfip, tftng 16p nao Tfit ca quySn lvc nha nu6c thu<)c vS nhan

39

HuO'ng dan on va thi mon Ly luq_n chung v~ nha nuuc va phap luq_t

dan nen quySn lvc cua nha nu6c cling nhu cua m6i CO' quan nha nu6c

dSu nh~n duqc tir nhan dan, do nhan dan uy quySn cho, nha nu6c chi

la cong C\L dS d~i di~n va thvc hi~n quySn lvc cua toan thS nhan dan

Nhan dan thvc hi~n quySn lvc nha nu&c b~ng dan chu tn;rc tiSp, b~ng

dan chu d~i di~n thong qua Qu6c h()i, H()i d6ng nhan dan va thong qua

cac CO' quan khac cua Nha nu6c

- Nhan dan c6 thS tn;rc tiSp lam vi~c trong cac ca quan nha nu6c

khi duqc bfiu, b6 nhi~m ho~c tuysn dl;Lng, qua do, tn;rc tiSp n~m giu va

thvc hi~n quySn lvc nha nu6c

- Nhan dan c6 quySn quySt dinh t6i cao va cu6i cling m9i vftn dS

- Nha nu6c la do nhan dan t6 chuc thong qua vi~c tn;rc tiSp ho~c

gian tiSp bftu ra cac ca quan nha nu6c Cac d~i biSu do nhan dan bftu

ra chi la nhfrng nguai duqc sv uy quysn cua nhan dan nen chi la "cong

b()c"' la "dfty t6" cua dan Nha nu6c phai chiu trach nhi~m tru6c nhan

dan va nhan dan co quysn bai miSn cac d~i biSu khong con xtrng dang

vai sv uy quysn, sv tin nhi~m cua nhan dan

- Nha nu6c do nhan dan ung h(), dong thuS dS "nuoi", giam sat

ho~t d()ng CUa cac nhan vien Vel CO' quan nha nu6c

- Nhan dan phe binh, xay dvng, giup da dS cho Nha nu6c ngay

cang trong s~ch, vfrng m~nh han

- Nha nu6c vi nhan dan la nha nu6c phl;LC V\L cho lqi ich va dap

ung t6t nhftt nhfrng nguy~n VQng chinh dang cua nhan dan "Vi con

nguai, cho con nguai va bao v~ con nguai" la m\Lc tieu cao nhftt cua

m9i chinh sach, quy dinh phap lu~t va ho~t d()ng cua nha nu6c Nha

nuac phai liem chinh, phai kiSn t~o sv phat trisn va bao dam sv phat

trisn bsn vfrng cua dfit nuac

- Can b(), cong chuc, vien chuc cua Nha nu6c wa la dfty t6, wa

la nguai lanh d~o, huang dftn nhan dan ho~t d()ng nen phai luon ton

40

HuO'ng dan on va thi mon Ly luq_n chung v~ nha nuuc va phap luq_t

dan nen quySn lvc cua nha nu6c cling nhu cua m6i CO' quan nha nu6c dSu nh~n duqc tir nhan dan, do nhan dan uy quySn cho, nha nu6c chi

la cong C\L dS d~i di~n va thvc hi~n quySn lvc cua toan thS nhan dan

Nhan dan thvc hi~n quySn lvc nha nu&c b~ng dan chu tn;rc tiSp, b~ng dan chu d~i di~n thong qua Qu6c h()i, H()i d6ng nhan dan va thong qua cac CO' quan khac cua Nha nu6c

- Nhan dan c6 thS tn;rc tiSp lam vi~c trong cac ca quan nha nu6c khi duqc bfiu, b6 nhi~m ho~c tuysn dl;Lng, qua do, tn;rc tiSp n~m giu va

thvc hi~n quySn lvc nha nu6c

- Nhan dan c6 quySn quySt dinh t6i cao va cu6i cling m9i vftn dS

- Nha nu6c la do nhan dan t6 chuc thong qua vi~c tn;rc tiSp ho~c gian tiSp bftu ra cac ca quan nha nu6c Cac d~i biSu do nhan dan bftu

ra chi la nhfrng nguai duqc sv uy quysn cua nhan dan nen chi la "cong b()c"' la "dfty t6" cua dan Nha nu6c phai chiu trach nhi~m tru6c nhan

dan va nhan dan co quysn bai miSn cac d~i biSu khong con xtrng dang vai sv uy quysn, sv tin nhi~m cua nhan dan

- Nha nu6c do nhan dan ung h(), dong thuS dS "nuoi", giam sat

ho~t d()ng CUa cac nhan vien Vel CO' quan nha nu6c

- Nhan dan phe binh, xay dvng, giup da dS cho Nha nu6c ngay cang trong s~ch, vfrng m~nh han

- Nha nu6c vi nhan dan la nha nu6c phl;LC V\L cho lqi ich va dap ung t6t nhftt nhfrng nguy~n VQng chinh dang cua nhan dan "Vi con

nguai, cho con nguai va bao v~ con nguai" la m\Lc tieu cao nhftt cua m9i chinh sach, quy dinh phap lu~t va ho~t d()ng cua nha nu6c Nha nuac phai liem chinh, phai kiSn t~o sv phat trisn va bao dam sv phat trisn bsn vfrng cua dfit nuac

- Can b(), cong chuc, vien chuc cua Nha nu6c wa la dfty t6, wa

la nguai lanh d~o, huang dftn nhan dan ho~t d()ng nen phai luon ton

40