Phân tích định lượng: Dự báo Sản lượng xuất khẩu gạo Việt Nam theo Phương pháp hồi quy

Tuy nhiên, chuyển sang kinh tế thị trường, trong điều kiện tình hình kinh tế, chính trị thế giới và khu vực có nhiều biến đổi, cuộc chạy đua và cạnh tranh kinh tế toàn cầu diễn ra hết sứ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA ĐÀO TẠO ĐẶC BIỆT



BÀI TIỂU LUẬN PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG

ĐỀ TÀI:

Ngành: Quản trị Kinh doanh

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 12/2016

Mục lục

I Lời mở đầu 3

II Tổng quan đề tài 3

1 Mục tiêu 3

2 Phương pháp 3

III Phân tích thị trường 3

1 Tình hình sản xuất lúa gạo Việt Nam 3

2 Tình hình lúa gạo thế giới 4

3 Xuất khẩu lúa gạo thị trường Việt Nam 5

IV Mô hình dự báo 6

1 Giới thiệu 6

2 Xây dựng mô hình 8

3 Kiểm định mô hình 12

V Dự báo 14

VI Tổng kết 14

Tài liệu tham khảo 16

I Lời mở đầu

Sự nghiệp đổi mới kinh tế Việt Nam đã và đang đạt được những thắng lợi rất khả quan, trước hết phải kể đến thắng lợi của mặt trận nông nghiệp Trong nông nghiệp, thắng lợi lớn nhất là bước ngoặt phát triển về sản xuất và xuất khẩu lúa gạo

Từ một nước nông nghiệp thiếu đói kéo dài, Việt Nam không chỉ tự túc được lương thực

ổn định, mà còn vươn lên đẩy mạnh xuất khẩu và trở thành nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai thế giới Đó là một kỳ tích mà cả thế giới biết đến Thành tựu đó chứng minh chính sách đổi mới nông nghiệp, định hướng chiến lược sản xuất và xuất khẩu gạo là vô cùng đúng đắn Đối với nước ta xuất khẩu gạo có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, ngoại tệ thu được

từ xuất khẩu là nguồn vốn cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, tăng thu nhập đặc biệt đối với người nông dân

Tuy nhiên, chuyển sang kinh tế thị trường, trong điều kiện tình hình kinh tế, chính trị thế giới và khu vực có nhiều biến đổi, cuộc chạy đua và cạnh tranh kinh tế toàn cầu diễn ra hết sức gay gắt, thì vấn đề sản xuất và xuất khẩu một sản phẩm nào đó, đòi hỏi phải có một chiến lược phát triển khôn ngoan, có sự tính toán kỹ càng, cẩn trọng trong một tổng thể chiến lựơc phát triển chung mới dành được thắng lợi và đạt được hiệu quả tối ưu

Để giải quyết vấn đề trên và tính cấp thiết của đề tài nhóm sẽ đự báo sản lượng gạo năm

2016 Nhằm phân tích thị trường trong nước và quốc tế đề ra một số giải pháp để thị trường gạo Việt Nam có những bước đi đúng và vững mạnh trên thị trường quốc tế

II Tổng quan đề tài

1 Mục tiêu

Nhằm dự báo sản lượng gạo quí I năm 2017 để thị trường gạo Việt có những điều chỉnh thích hợp trong việc xuất khẩu gạo trong những năm tới

2 Phương pháp

Dùng số liệu thứ cấp xuất khẩu gạo theo tháng từ năm 2011 đến năm 2016 do Tổng cục Thống kê công bố

Dùng phương pháp hồi quy OLS để chạy mô hình dự báo sản lượng

Sử dụng phương pháp hồi quy trong Microsoft Excel đê kiểm tra mô hình

III Phân tích thị trường

1 Tình hình sản xuất lúa gạo Việt Nam

Việt Nam là một nước nhiệt đới gió mùa có chiều dài bờ biển lên tới 3000km, địa hình phức tạp nhiều sông núi, do đó hình thành nhiều vùng canh tác lúa khác nhau Căn cứ vào điệu kiện tự nhiên, tập quán canh tác, sự hình thành mùa vụ và phương pháp gieo trồng, nghề trồng lúa nước được hình thành và chia ra là 3 vùng chính: đồng bằng sông Hồng, đồng bằng ven biển miền Trung và đồng bằng Nam Bộ

Diện tích và sản lượng lúa gạo của Việt Nam ( Nguổn: Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ)

Theo bảng thống kê diện tích và sản lượng lúa của cả nước, nhận thấy rằng bắt đầu từ năm

2000 đến năm 2007 diện tích trồng lúa giảm từ 7.666 nghìn ha xuống 7.207 nghìn ha và từ

năm 2007 trở đi diện tích trồng lúa có xu hướng tăng trở lại và đạt 7.899 nghìn ha vào năm

2013 Diện tích của vụ lúa mùa có xu hướng giảm dần, còn diện tích của vụ đông xuân thì

tăng dần theo từng năm Diện tích vụ hè thu giữ ở mức ổn định và bắt đầu có xu hướng tăng

từ năm 2010

Từ năm 2005 trở lại đây sản lượng lúa gạo có xu thế tăng dần Ngoài việc tăng diện tích

trồng lúa thì việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp bằng việc tạo ra những giống

lúa mới có năng suất cao, chống chọi được với nhiều loại sâu bệnh cũng góp phần nâng cao

sản lượng lúa gạo của cả nước

2 Tình hình lúa gạo thế giới

Cùng với Việt Nam, trên thị trường gạo thế giới còn có nhiều nước tham gia xuất khẩu

như: Thái Lan, Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan,… đó là những đối thủ cạnh tranh lớn của

nước ta Những thay đổi sản lượng gạo bất ngờ từ những nước này sẽ tác động rất lớn đến giá

gạo thế giới cũng như tình hình xuất khẩu các hàng hóa khác Có thế thấy, gần đây trên thị

trường châu Á, giá gạo đang chịu sức ép do Thái Lan đang nỗ lực tìm cách giải phóng lượng

dự trữ khổng lồ Ngoài ra, những chính sách của mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ làm thay đổi

không ngừng tình hình xuất – nhập khẩu Cuối tháng 6/2016, Cơ quan Lương thực quốc gia

Philippin công bố có đủ gạo trong những tháng giáp hạt (tháng 7 – 9) Những tiêu chuẩn mới

được đặt ra cho chất lượng, phẩm cấp của các loại gạo cũng ảnh hưởng không nhỏ cho thị

trường thế giới, tạo rào cản ngăn chặn thương mai đáng kể Qua đó cho thấy, chất lượng từng loại gạo, uy tín nhãn hiệu gạo, nguồn gốc, giống loại,… vô cùng quan trọng

3 Xuất khẩu lúa gạo thị trường Việt Nam

Trong nhiều năm trở lại đây, Việt Nam đã và đang là một trong những nước dẫn đầu trong thị trường xuất khẩu trên toàn thế giới Tuy xuất khẩu chủ yếu chỉ sang các khu vực Châu Phi

và Châu Á, nhưng tiềm năng phát triển xuất khẩu lúa gạo được đánh giá rất cao Những thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam có thể nói đến như Ghana, Malaysia, Philipin, HongKong,… và đặc biệt hơn hết là Trung Quốc Trong 11 tháng năm 2016, Trung Quốc đã nhập khẩu khoảng 1505.858 nghìn tấn gạo của nước ta với giá trị hơn 678.686 triệu USD, chiếm 33.18% tổng kim ngạch Tuy nhiên, điều đáng quan ngại là so với cùng kì năm trước, sản lượng và kim ngạch giảm lần lượt là 27.69% và 19.69%

2174.243

362.817

1155.077

673.919

514.868

1505.858

230.617 0

500 1000 1500 2000 2500

CHND Trung Hoa

In-đô-nê-xia

Ma-lai-xi-a

2015 2016

Do tình hình lúa gạo thế giới trong năm 2016 gặp nhiều biến động, ảnh hưởng lớn tới thị trường xuất khẩu của Việt Nam, lượng gạo xuất khẩu giảm hơn 26% so với năm trước Từ việc Thái Lan ồ ạt xả gạo dự trữ của các năm trước, đã khiến giá cả lúa gạo trên thế giới xáo trộn, giá gạo nước ta buộc phải giảm nhẹ sau một thời gian ngắn duy trì ổn định Ngoài Thái Lan, các đối thủ cạnh tranh khác cũng đang ngày càng gây sức ép lên thị trường Việt Nam

Cụ thể là Ấn Độ, Pakistan (dự đoán trong năm 2017 sẽ xuất lần lượt 5.5 triệu tấn và 4.25 triệu tấn) đang chiếm hầu hết thị phần Châu Phi, với giá cả thấp Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, Campuchia cũng không ngừng nâng cao chất lượng gạo, tạo dựng thương hiệu

và đẩy mạnh việc xuất khẩu gạo, giúp cho xuất khẩu gạo Campuchia đang dần vượt lên so với Việt Nam

Thị trường xuất khẩu còn bị hạn chế nhiều ở các nước như Philipin, Malaysia, Trung Quốc, EU,… Với chính sách tự cung ứng lương thực, Philipin đã hạn chế nhập khẩu gạo từ Việt Nam (từ 1155.077 nghìn tấn giảm còn khoảng hơn 400 nghìn tấn) Tại thị trường Trung Quốc và EU, với lý do về chất lượng gạo và giá cả, nên đã giảm đáng kể lượng nhập khấu Riêng thị trường Trung Quốc vừa kí Nghị định với Việt Nam về xuất khẩu gạo và cám gạo, đây được xem là thành công trong việc tháo gỡ rào cản kỹ thuật, tạo sự thuận tiện đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang Trung Quốc thời gian tới

Một vấn đề cũng không kém phần quan trọng hiện nay là tình hình bất ổn khu vực, ảnh hưởng của các cuộc xung đột gây cản trợ không nhỏ cho việc giao thương cũng như xuất khẩu lúa gạo Chính những rào cản ấy khiến cho các doanh nghiệp Việt Nam khó tiếp cận với các thị trường nước ngoài, gây nhiều khó khăn cho việc xuất khẩu gạo của Việt Nam

IV Mô hình dự báo

1 Giới thiệu

Kí

Sản

Kim

Số liệu theo tháng trong 7 năm (2010 – 2016)

Lúa gạo

Thời gian

Sản lượng (1000 tấn)

Kim ngạch (triệu USD)

08/2011 763.317 394.65

09/2014 495.478 242.75

(Nguồn: Tổng cục thống kê)

2 Xây dựng mô hình

Phương pháp Bình phương tối thiểu (OLS)

Xử lý số liệu:

lnY i

-

𝒍𝒏𝒀

̅̅̅̅̅

lnX i

-

𝒍𝒏𝑿

̅̅̅̅̅

(lnY i - 𝒍𝒏𝒀̅̅̅̅̅)*(lnX i

- 𝒍𝒏𝑿̅̅̅̅̅)

(lnX i -

𝒍𝒏𝑿

̅̅̅̅̅) 2

-0.33

0.41 0.19

-0.31

-0.05

-0.07

-0.27

-0.48

-0.73

-0.17

6.78 5.95 0.50 0.44 0.224 0.1977

-0.18

-0.41

-0.15

-0.38

-0.32

-0.37

-0.23

-0.07

6.11 5.41

-0.17

-0.55

-0.49

-1.11

-0.14

-0.12

-0.01

-0.08

-0.11

-0.16

-0.48

-0.49

-0.63

-0.21

-0.10

-0.45

-0.36

̅̅̅̅̅

=

6.27

𝒍𝒏𝑿

̅̅̅̅̅

= 5.50

Tổng = 8.061 Tổng =

8.0170

Ta có:

 Góc 𝜷̂ =𝟏 ∑(𝑙𝑛𝑌𝑖 − 𝑙𝑛𝑌̅̅̅̅̅)(𝑙𝑛𝑋𝑖 − 𝑙𝑛𝑋̅̅̅̅̅)

 Tung độ gốc 𝜷̂ = 𝑙𝑛𝑌𝟎 ̅̅̅̅̅ − 𝛽̂𝑙𝑛𝑋1̅̅̅̅̅ = 0.73

 Phương trình dự báo lnY i = 0.73 + 1.01lnX i + e i

Chú thích Yi: Sản lượng xuất khẩu lúa gạo tháng i

Xi: Kim ngạch xuất khẩu lúa gạo tháng i

ei: sai số

3 Kiểm định mô hình

SUMMARY OUTPUT

Regression Statistics

Multiple R

0.9615680

08

R Square

0.9246130

34 Adjusted R Square

0.9236823

3 Standard Error

0.0903243

12

ANOV

A

d

Significa nce F Regress

8.10509455

9

8.1050945

59

993.4562

87

3.11495E -47 Residua

l

8

1

0.66083698

7

0.0081584

81 Total

8

2

8.76593154

5

Coefficients Standard Error t Stat P-value Lower 95% Upper 95% Lower 95,0% Upper 95,0%

Giải thích:

 Hệ số xác định: R 2 = 0.92 (92% sự thay đổi sản lượng xuất khẩu gạo có thể giải thích bằng sự

thay đổi kim ngạch)

 Độ lệch chuẩn của sai số hồi quy: 0.09

 Cỡ mẫu: 83

 Tổng bình phương kì vọng: 8.11

 Tổng bình phương sai số: 0.66

 Tổng bình phương sai số tổng cộng: 8.11 + 0.66 = 8.76

 Hệ số hồi quy: 𝜷̂ = 0.73 ; 𝜷𝟎 ̂ = 1.01 𝟏

Kiểm định t:

Giả thuyết H0 𝛽̂ = 0 (Không có sự liên hệ giữa kim ngạch và sàn lượng lúa gạo) 1

H1 𝛽̂ ≠ 0 (Có sự liên hệ giữa kim ngạch và sản lượng xuất khẩu gạo) 1

Ta có:

t Stat

P-value

Intercept 4.196141

6.91E-05

lnX 31.51914

3.11E-47

Kết luận:

Bác bỏ H0 với mức ý nghĩa 95%, nên ta có bằng chứng xác thực cho mối quan hệ kim ngạch và sản lượng xuất khẩu gạo

0

1

2

3

4

5

6

7

8

lnX

lnYi = 0.73 + 1.01lnXi + ei

V Dự báo

Tình hình xuất khẩu lúa gạo Việt nam hiện nay đang có những chuyển biến khá bất thường bởi những ảnh hưởng từ thị trường gạo thế giới Cụ thể, theo như Charoen Laothammatas, chủ tịch hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, dự đoán nguồn cung gạo năm 2017 sẽ vượt cầu, dẫn đến cuộc chiền về giá trên thị trường xuất khẩu Theo nguồn tin mới nhất, Thái Lan vừa tuyên bố sẽ xả hết kho gạo khổng lồ của mình với khoảng gần 11.5 triệu tấn, khiến giá lúa gạo nước ta giảm nhẹ Bên cạnh đó, gạo của Campuchia cũng tăng trưởng mạnh và đang

có sự cạnh tranh tốt hơn, gây sức ép đến xuất khẩu lúa gạo Việt Nam

Thị trường xuất khẩu gặp nhiều thay đổi, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, đối tác lớn nhất của chúng ta – Trung Quốc – đột ngột giảm mạnh việt nhập khẩu từ thị trường Việt Nam với lý do chất lượng và giá thành Nhiều nhà nhập khẩu Châu Phi, lại hứng thú hơn tới những phân khúc gạo giá rẻ từ Thái Lan; riêng Ghana lại đang có xu hướng đẩy mạnh nhập khẩu từ Việt Nam Theo dự đoán của USDA, trong năm 2017, Việt Nam sẽ tiếp tục xuất khẩu lúa gạo đứng hàng thứ 2 thế giới với 7 triệu tấn, và phụ thuộc nhiều vào các thị trường cũ như Trung Quốc, Philipin, Malaysia,…

Tuy nhiên, với những thị trường mới như Ghana và một số đối tác tại Châu Phi, kết hợp với việc Philipin, Malaysia đang nhập khẩu trở lại sau thời gian tự túc lương thực Cụ thể là Việt Nam đã trúng thầu bán 150000 tấn gạo cho Philipin Từ đó ta có thể dự đoán kim ngạch xuất khẩu lúa gạo Việt Nam trong tháng đầu năm 2017 ở mức khoảng 221.8 triệu USD

Với phương trình dự báo: lnY i = 0.73 + 1.01lnX i + e i

Với kim ngạch đã dự báo thì ta đạt được hàm: 𝐥𝐧𝐘̂ = 0.73 + 1.01ln(221.8)+e i

 𝐥𝐧𝐘̂ = 6.18

Kết quả sản lượng ước lượng: e 6.18 = 482.992 (nghìn tấn)

VI Tổng kết

Trong môi trường hội nhập ngày nay, khi Việt Nam đang từng bước tạo vị thế trên trường quốc tế, việc đẩy mạnh xuất khẩu là điều vô cùng cần thiết Ta một lần nữa khẳng định, mặt hàng xuất khẩu gạo đóng vai trò quan trọng trong kim ngạch xuất khẩu của nước nhà Thời gian gần đây, tuy gặp nhiều khó khăn về cạnh tranh giá cả, thị phần, rào cản chất lượng,… Chính phủ cũng đã kịp thời hợp tác với các doanh nghiệp đề ra nhựng phương án chính sách hiơ lý để thúc đẩy xuất khẩu gạo Với kim ngạch kì vọng 221.8 triệu USD trong tháng đầu năm 2017, ta có thể ước lượng xuất khẩu gạo sẽ đạt 482.992 nghìn tấn

Đề xuất – kiến nghị

Để có thể nắm vững vị thế trên thị trường thế giới, Việt Nam cần để ra những chiến lược phát triển phù hợp với từng hoàn cảnh, thời điểm Ta phải tăng cường mối quan hệ với các thị trường tiêu thụ mạnh như Trung Quốc, Ghana, Philipin,… không chỉ vậy, Việt Nam còn phải tiếp tục mở rộng thị phần sang các nước và vùng lãnh thổ khác, giành lại các thị phần trong điểm ở Châu Phi đã bị Pakistan, Ấn Độ thâu tóm Ngoài ra, các thị trường tiềm năng như Mỹ, Châu Âu rất đáng để lưu tâm tới Để đạt được những điều đó, ngoài phát huy những thế mạnh, tận dụng những điều kiện thuận lợi về khí hậu, địa lý, ta cũng cần cải thiện chất lượng sản phẩm, chất lượng giống lúa; áp dụng những kĩ thuật canh tác phát triển vào trồng trọt Và quan trọng hơn, ta cần nhìn nhận lại thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường xuất khẩu Trong khi Campuchia đã xây dựng thương hiệu gạo vô cùng thành công, đang từng bước vượt mặt Việt Nam, thì chúng ta cũng nên học tập điều ấy và hoàn thiện hơn Đây là những

đề xuất – kiến nghị mà nhóm đề ra để có thế thúc đẩy xuất khẩu gạo Việt Nam phát triển hơn trên thị trường Thế giới

Tài liệu tham khảo

Sách "Thống kê Ứng dụng trong Kinh doanh" - Tg Trần Tuấn Anh

Sách "Phân tích Định lượng trong Kinh doanh" - Tg Trần Tuấn Anh

Sách "Kinh tế lượng" - Tg Tô Thị Kim Hồng

Số liệu Tổng cục Thống kê; Tổng cục Hải quan; Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ; UNComtrade