Quản lý hoạt động dạy học âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS của quận đống đa, thành phố hà nội

Với những phân tích ở trên, tác giả chọn vấn đề “ Quản lý hoạt động dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS của quận Đống Đa, thành phố Hà Nội” l

tư duy và phương cách làm việc, thì những phương pháp dạy học truyền thống đã không còn phù hợp nữa Nên muốn đổi mới được nền giáo dục, thì một trong những việc cần làm là đổi mới phương pháp dạy học Điều này cũng đã được xác định r trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 khóa XI, tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Bên cạnh đó, việc triển khai chương trình SGK mới đòi hỏi giáo viên thực hiện các hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực, thì việc quản

lý, định hướng các hoạt động dạy học ở trường phổ thông đòi hỏi có sự nhất quán, đồng bộ thống nhất Nhất là khâu chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện các hoạt động cần thông suốt từ cấp trên xuống cấp dưới, từ cơ quan quản lý là các sở, phòng, ban đến người thực hiện là các giáo viên thực hiện công tác giảng dạy

Hoạt động dạy học Âm nhạc ở các trường phổ thông còn diễn ra hình thức, thiếu hiệu quả do thời lượng ít, các hoạt động dạy học còn bó hẹp trong không gian nhỏ, học sinh ít được tham gia các hoạt động thực tiễn, … Giáo viên thiếu nhiệt tình, tâm huyết, dạy cho có, … nên học sinh càng thêm xa lánh bộ môn này

Việc dạy học Âm nhạc trong trường THCS đạt hiệu quả cao, đáp ứng nhu cầu xã hội, góp phần hoàn thiện nhân cách HS Với mục tiêu phấn đấu phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của giáo dục nói chung, dạy học Âm nhạc nói riêng trong tình hình mới của đất nước Điều đó giúp học sinh phát triển tư duy, sáng tạo, có thái độ tích cực học tập, chú trọng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của học sinh

Thực thế trường THCS hiện nay, HĐDH m nhạc cho tr em nói chung và lứa tuổi học sinh THCS nói riêng đã được giáo viên quan tâm Tuy nhiên công tác DH và trình độ của giáo viên còn nhiều hạn chế dẫn tới hoạt động dạy học

m nhạc cho học sinh trung học cơ sở còn nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao Chính vì vậy, việc quản lý hoạt động dạy học m nhạc đóng một vai trò vô cùng

Với những phân tích ở trên, tác giả chọn vấn đề “ Quản lý hoạt động dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS của quận Đống Đa, thành phố Hà Nội” làm đề tài để tiến hành nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động dạy học môn m nhạc và quản lý dạy học môn m nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS của uận Đống Đa uận văn đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn m nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS của uận Đống Đa, thành phố Hà Nội, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và chất lượng giáo dục ở các trường THCS trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn Âm nhạc trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

uản lý hoạt động dạy, học môn Âm nhạc ở trường THCS quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội theo định hướng phát triển năng lực

4 Giả thuyết khoa học

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực, đặc biệt là đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018trong đó có chương trình môn Âm nhạc, thì cần có những giải pháp về quản lý dạy học môn học này Đối với các trường THCS của của quận Đống đa, thành phố Hà Nội, nếu xác định được các nguyên nhân còn hạn chế trong thực trạng dạy học và quản lý dạy học dạy học Âm nhạc và xác định được các biện pháp quản lý dạy học theo hướng tổ chức các hoạt động thực hành môn học và cho học sinh trải nghiệm môn học qua các hoạt động văn nghệ trong nhà trường và ngoài nhà trường để phát triển năng lực người học thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học môn Âm nhạc, góp phần thực hiện có hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài tập trung giải quyết các nhiệm vụ cơ bản sau đây:

5.1 Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS

5.2 Khảo sát đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS của quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

5.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS của quận Đống Đa, thành phố

Hà Nội

6 Phạm vi nghiên cứu:

- Biện pháp được xác định cho các cấp quản lý trong trường THCS

- Số liệu khảo sát từ các trường THCS trong phạm vi quận Đống Đa thành phố Hà Nội từ năm 2020đến tháng 9/ 2021

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3 Phương pháp sử dụng toán thống kê

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, thư mục tài liệu tham khảo, thì nội dung nghiên cứu của đề tài được trình bày cụ thể ở các chương sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

MÔN ÂM NHẠC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những công trình nghiên cứu về quản lý dạy học ở trường phổ thông 1.1.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý dạy học Âm nhạc

1.2.Những khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Năng lực, dạy học, dạy học theo định hướngphát triển năng lực

* Dạy học

Dạy học là một quá trình truyền thụ, tổ chức nhận thức kiến thức, kinh nghiệm xã hội và nghề nghiệp cho người học nhằm hình thành và phát triển nhân cách nói chung và nhân cách nghề nghiệp nói riêng Dạy học bao hàm trong nó sự học và sự dạy gắn bó với nhau, trong đó sự dạy không chỉ là sự giảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học

* Dạy học phát triển năng lực

Dạy học định hướng năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp Khác với dạy học định hướng nội dung, chương trình, quá trình dạy học ĐHN nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thể của quá trình nhận thức

1.2.2 Quản lý và quản lý hoạt động dạy học

* Quản lý

Quản lý là hoạt động đuợc tiến hành trong một tổ chức; với các tác động có tính huớng đích của chủ thể quản lý, nhằm phối hợp nỗ lực của các cá nhân để thực hiện mục tiêu của tổ chức

* Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy - học thực chất là những tác động của chủ thể quản

lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với

sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.2.3 Khái niệm môn Âm nhạc

Dạy học m nhạc là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học nhằm giúp cho người học lĩnh hội những kiến thức Âm nhạc, kĩ năng hoạt động nhận thức và thực tiễn, phát triển các năng lực hoạt động sáng tạo trong lĩnh vực m nhạc, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan và các phẩm chất nhân cách của người học theo mục đích giáo dục m nhạc nói riêng

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh theo định hướng phát triển năng lực

uản lý hoạt động dạy học môn m nhạc cho học sinh theo định hướng phát triển năng lực là việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học và quá trình tác động của người cán bộ quản lý tới các nội dung hoạt động dạy học như: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, điều kiện, kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Anh mới để việc dạy học không chỉ là quá trình truyền thụ tri thức mà là quá trình tác động để phát triển năng lực người học góp phần nâng cao năng lực thẩm mỹ cho học sinh

1.3.Lý luận về hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực ở trường THCS

1.3.1 Vị trí, chức năng của trường THCS

ị tr : Vị trí trường trung học cơ sở được xác lập trong điều 2 của điều lệ

trường trung học: Trường trung học cơ sở là cơ sở GD của bậc trung học, bậc học nối tiếp bậc tiểu học trong hệ thống GD quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông Trường trung học cơ sở có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng

Ch c năng: Trường trung học là cơ sở GD phổ thông của hệ thống giáo

dục quốc dân Trường THCS là cơ quan chuyên môn, giúp BND huyện thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục ở địa phương theo quy định của chính phủ Đồng thời trường THCS chịu sự quản lý của phòng giáo dục huyện về chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định của luật giáo dục và điều lệ trường phổ thông của

Bộ giáo dục và đào tạo

1.3.2 Đặc điểm môn âm nhạc ở trường THCS

m nhạc là loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh để diễn tả cảm xúc, thái

độ, nhận thức và tư tưởng của con người m nhạc là một phần thiết yếu của các nền văn hoá, gắn bó và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội m nhạc làm phong phú những giá trị tinh thần của nhân loại, là phương tiện giúp con người khám phá thế giới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống

1.3.3 Đặc trưng của dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Dạy học phát triển năng lực là quá trình thiết kế, tổ chức và phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học, tập trung vào kết quả đầu ra của quá trình này Trong đó nhấn mạnh người học cần đạt được các mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một giai đoạn (hay một quá trình) dạy học

+ Người học trở thành những con người tự tin năng động và có năng lực

1.3.4 Dạy học âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS

* Mục tiêu và ý nghĩa của dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS

* Nội dung của dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS

* Các hình thức dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS

- Tích hợp nội dung phân môn học hát với âm nhạc thường thức

- Tích hợp nội dung phân môn nhạc lý với tập đọc nhạc và học hát:

- Tích hợp dạy âm nhạc với trò chơi

- Tích hợp nội dung âm nhạc với các kiến thức của môn học chiếm ưu thế:

- Tổ chức lồng gh p vào các HĐ ngoại khóa, hoạt động GD ngoài giờ lên lớp của nhà trường

- Thông qua các chương trình, các dự án hợp tác uốc tế

1.4.Quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS

1.4.1 Vai trò của các chủ thể trong quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho HS trường THCS

* Vai trò của Hiệu trưởng

* Vai trò của Tổ trưởng chuyên môn

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học bộ môn âm nhạc ở các trường THCS

1.4.2.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực

1.4.2.2 Tổ ch c triển khai hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 1.4.2.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực ở trường THCS

1.4.2.4 Kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực ở trường THCS

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực học sinh

1.5.1 Đặc điểm của lứa tuổi học sinh THCS

Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần khỏi thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởng thành) tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển : thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức… của thời kỳ này

1.5.2 Cơ sở vật ch t và phương tiện dạy học đáp ứng cho hoạt động dạy học

m n Âm nhạc

CSVC và DH luôn có một vị trí quan trọng và vai trò không thể thiếu trong hoạt động dạy học môn m nhạc, nó ảnh hưởng rất lớn đến quản lý hoạt động dạy học môn m nhạc theo hướng phát triển năng lực Việc khai thác, sử dụng CSVC, DH m nhạc có tác dụng rất quan trọng trong việc rèn năng lực

âm nhạc cho HS

1.5.3 M i trường giáo dục và dạy học

Nhà quản lý phải xây dựng được mối quan hệ tốt giữa ba môi trường sẽ giúp cho công tác quản lý hoạt động dạy học môn m nhạc theo hướng phát triển năng lực có hiệu quả tốt hơn; đảm bảo kết quả dạy và học m nhạc đạt được theo mục tiêu mong muốn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường THCS

1.5.4 Năng lực uản lý của l nh đạo nhà trường

Cán bộ quản lý tác động trực tiếp đến việc dạy học môn m nhạc thông qua việc đề ra những biện pháp quản lý hoạt động dạy học hiệu quả, đưa ra những quyết định quản lý kịp thời, chính xác để GV và HS điều chỉnh hoạt động dạy và học sao cho đạt kết quả mong muốn

1.5.5 Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của iáo viên ộ m n

GV dạy m nhạc phải là người có trình độ chuyên môn đạt chuẩn đào tạo,

có nghiệp vụ sư phạm vững vàng, có phẩm chất và phong cách đúng mực, đội ngũ giáo viên m nhạc thường đóng vai trò tiên phong trong việc nghiên cứu

về vấn đề đổi mới và phát huy sáng kiến dạy học

Kết luận chương 1

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, tác giả đã phân tích và hệ thống hóa các khái niệm như dạy học, quản lý dạy học, m nhạc, giáo dục m nhạc, quản lý dạy học m nhạc theo hướng phát triển năng lực

Các nội dung trình bày là cơ sở quan trọng, định hướng để tiến hành khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn m nhạc cho học sinh các trường THCS của uận Đống Đa, Thành phố Hà Nội theo hướng phát triển năng lực hiện nay ở chương tiếp theo

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG THCS CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA

THÀNH PHÓ HÀ NỘI 2.1 Tổ chức khảo sát

2.1.1 Mục tiêu, nội dung khảo sát

2.1.2 Đối tượng khảo sát

2.2.1 Qui m trường lớp, học sinh trong quận

2.2.2 Đội ngũ giáo viên

Hiện nay hầu hết các trường THCS trong quận đều có giáo viên dạy chuyên trách môn âm nhạc, họ đều được đào tạo bài bản tại các trường nghệ thuật, các trường có khoa đào tạo Nghệ thuật trong cả nước Do vậy, về năng lực chuyên môn âm nhạc của giáo viên đều có thể đảm nhiệm được chương trình giảng dạy và làm công tác phong trào ở các trường THCS

2.2.3 Cơ sở vật ch t thiết bị dạy học

Về cơ sở vật chất thiết bị dạy học, hầu như các trường đều được trang bị đầy đủ, tuy nhiên do điều kiện nên một số trường chưa có phòng học bộ môn riêng biệt, mà vẫn học tại lớp học của HS thường ngày, tuy nhiên các lớp học này đều được trang bị đầy đủ thiết bị phục vụ học tập

2.3 Thực trạng về hoạt động dạy và học âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS của Quận Đống Đa thành phố Hà Nội

2.3.1 Thực trạng nhận thức về hoạt động dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực

Nhận th c của C L và đội ng giáo vi n về hoạt động dạy học Âm nhạc định hướng phát triển năng lực:

iểu đ 2.1 Nhận thức của C QL và đội ng giáo viên về t m

quan trọng của HĐDH Âm nhạc các trường THCS quận Đống Đa

Kết quả khảo sát cho thấy hầu hết các ý kiến đều cho rằng HĐDH môn m nhạc có mức độ quan trọng và rất quan trọng với t lệ chiếm 93 Điều đó cho thấy, công tác thông tin, tuyên truyền về HĐDH môn m nhạc đã được phổ biến đến toàn bộ CB, GV trong các Nhà trường

Nhận th c của học sinh về hoạt động dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực:

Kết quả khảo sát cho thấy tất cả các ý kiến đều cho rằng HĐDH môn m nhạc có mức độ quan trọng và rất quan trọng với t lệ chiếm 94% Điều đó cho thấy nhận thức của học sinh đối với môn m nhạc là rất cao Bởi vì học m nhạc làm cho đời sống tinh thần của các em thêm phong phú

Với kết quả khảo sát trên, phần lớn học sinh có ý kiến về tầm quan trọng của hoạt động dạy học m nhạc, tuy nhiên vẫn còn 6 học sinh chưa đánh giá đúng về tầm quan trọng của hoạt động này

2.3.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học Âm nhạc cho HS THCS

Bảng số liệu 2.1 trên cho thấy mục tiêu dạy học m nhạc của GV các trường THCS quận Đống Đa hiện nay được CB và GV đánh giá đạt mức trung bình khá từ 2,19 đến 2.84

2.3.3 Thực trạng thực hiện nội dung dạy học âm nhạc ở các trường THCS trong Quận Đống Đa theo định hướng phát triển năng lực

ảng 2.2: Thực trạng thực hiện nội dung dạy học âm nhạc ở các trường THCS trong Quận Đống Đa theo định hướng phát triển năng lực

TT Nội dung dạy học

2.3.4 Thực trạng triển khai các hình thức tổ chức dạy học âm nhạc ở các trường THCS trong Quận Đống Đa theo định hướng phát triển năng lực

Theo bảng 2.3, hình thức tổ chức HĐDH m nhạc theo hướng phát triển năng lực được sử dụng nhiều nhất là Tổ chức lồng gh p vào các hoạt động ngoại khóa, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà trường có điểm trung bình đạt 2 Thời gian qua, các nhà trường đã xây dựng các chương trình ngoại khóa âm nhạc theo một số chủ đề của năm học để góp phần đạt được mục tiêu chung của môn học âm nhạc

2.3 Thực trạng về phương pháp dạy học Âm nhạc cho học sinh THCS

Bảng số liệu 2.4 cho thấy với DH cơ bản trong lựa chọn và sử dụng trong dạy học môn m nhạc theo định hướng phát triển năng lực Đa số ý kiến đánh giá mức độ trung bình, khá với số ĐTB từ 1.98 đến 2.61

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS của Quận Đống Đa thành phố Hà Nội

2.4.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch dạy học Âm nhạc cho học sinh các trường THCS của Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

ảng 2.5: Thực trạng xây dựng kế hoạch dạy học Âm nhạc cho học sinh

các trường THCS của Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

TT ây dựng mục tiêu dạy học

Giáo viên đánh giá năng lực

của HS trước khi xây dựng

kế hoạch, soạn giáo án

30 25.0 33 27.6 21 17.2 36 55.2 2.52 1

ua kết quả khảo sát ở bảng 2 cho thấy với nội dung chủ yếu mà chúng tôi nêu ra trong phiếu điều tra Đa số ý kiến đánh giá mức độ từ 1.98 đến 2.52

2 .2 Thực trạng tổ chức thực hiện dạy học Âm nhạc cho học sinh trường THCS

ảng 2.6: Ý kiến đánh giá về tổ chức thực hiện dạy học Âm nhạc

cho học sinh các trường THCS

TT Nội dung dạy học

Tổ chức đào tạo, bồi

dư ng chuyên môn,

hân loại HS để phân

công GV giảng dạy

Hướng dẫn giáo viên

thiết kế giáo án trên ba