Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 4 22 Dấu bằng xảy ra khi a=b=c Cách 3: Theo bât đẳng thức Bunhia-Copxki ta có... Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 9 bc ca ab
Trang 1Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 1
b b b
c Bất đẳng thức Trê bư sep
Cho hai bộ số sắp thứ tự giống nhau a1a2 a n và b1b2 b n ta có
Trang 2Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 2
II NỘI DUNG ĐỀ TÀI
Chúng ta xuất phát từ bài toán gốc như sau
Bài toán 1 ( Bất đẳng thức Nestbit):
Cho a,b,c >0 chứng minh ta luôn có
32
Trang 3Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 3
bcca abCách 3
Không mất tổng quát ta cho a b c 0 1 1 1 0
Trang 4Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 4
22
Dấu bằng xảy ra khi a=b=c
Cách 3: Theo bât đẳng thức Bunhia-Copxki ta có
Trang 5Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 5
a b c abc dấu bằng khi a=b=c=1
Từ đó ta suy ra bài toán sau
Trang 6Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 6
( Đây là đề thi vào ĐH Ngoại ngữ -1998)
Bài toán 6 ( Để ra kì này tháng 5-2010 Toán học tuổi trẻ)
Cho a,b,c là các số dương thỏa mãn a.b.c=1
bc ca ab
Ta có bài toán
Bài toán 7( Đề thi học kì 2 toán 10 THPT Đô lương 2 -2010)
Cho a,b,c là các số dương thỏa mãn a.b.c=1
ta luôn có
32
Trang 7Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 7
32
Trang 8Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 8
Cho a,b,c là các số dương
Chẳng hạn ta thêm điều kiện ta có bài toán
Bài toán 9 Cho a,b,c là các số dương thỏa mãn a2 b2 c2 1
ta luôn có
12
12
3 như vậy một điều có thể nghĩ đến là phải sử dụng bình phương của vế trái như thế nào đó
Lời giải
Trang 9Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 9
bc ca ab dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi a=b=c=
13
Ở bài toán này nếu đặt nó độc lập không theo hệ thống trên thì đây là một bài toán thật sự không đơn giản
Các thầy cô và các em còn có thể phát triển thêm các bài toán riêng và tổng quát như sau
Cho các số dương a,b,c thỏa mãn a.b.c=1 ta có
32
Trang 10Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 10
Cho n (n 3) số dương a a1; ; 2 an thỏa mãn 2 2 2
a a a với S=a a1 2 an ta có
1
n n
2cos cos cos
B C C A A B
Trang 11Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 11
Các bài toán trên ta đã đặc biệt hóa cho trường hợp là a.b.c=1
bây giờ ta xét trường hợp khi a+b+c=1 ta có các bất đẳng thức
Bài toán 13 Cho các số dương a,b,c thỏa mãn a+b+c=1
ta luôn có
12
bc ca ab
16
Tuy vậy trong các kì thi người ta có thể ẩn bài toán đó dưới giả thiết là tam giác có chu vi bằng 1
Ví dụ 1.Cho ABC có các cạnh BC=a; CA=b; AB=c với chu vi bằng 1 hãy chứng
minh rằng
12
bc ca ab
Tiếp tục vận dụng định lí sin
a= 2R sinA; b= 2R sinB ; c=2R.sin C ( R là bán kính đường tròn ngoại tiếp)
thay vào bài toán này ta có các bất đẳng thức tương đối lạ
B C C A A C R
2
Trang 12Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 12
Cách chứng minh sử dụng bđt Trê bư sep là được
Một số bài toán tương tự
ta đưa về các bất đẳng thức vừa chứng minh
Tổng quát hóa bài toán 1
Đến đây ta lại chuyển suy nghĩ sang hướng khác
Trang 13Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 13
b cc a a b thì giá trị nhỏ nhất là bao nhiêu ?
Trang 14Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 14
Dấu bằng xảy ra khi a=b=c
Lưu ý với học sinh rằng bất đẳng thức kiểu như trên khi vận dụng cô si phải lưu ý dấu bằng xảy ra để chọn hệ số cho đúng chẳng hạn trong bài toán này ta muốn có dấu bằng xảy ra a=b=c thì
mbnc mcna manb có giá trị nhỏ nhất là bao nhiêu?
Dự đoán khi a=b=c thì biểu thức nhận giá trị 3
mn nên phải chăng ta có
m n
Thay vào vế trái ta có
Trang 15Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 15
mbnc mcna manb mn dấu = xảy ra khi và chỉ khi a=b=c
Hoàn toàn tương tự ta có bất đẳng thức
Trang 16Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 16
bc cd d a ab sẽ đạt giá trị nhỏ nhất là bao nhiêu?
Ta đặc biệt hóa khi a=b=c=d là dự đoán được kết quả như sau
và dấu = xảy ra khi a=b=c=d (điều phải chứng minh.)
Tiếp tục thay các biểu thức với hệ số khác ta xuất hiện bất đẳng thức theo dự đoán
là
Bài toán 20 :
Cho a,b,c,d >0 , chứng minh ta luôn có
Trang 17Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 17
Lời giải bài toán này ta có thể áp dụng cách phân tích theo bất đẳng thức
Bunhia-Copski như trên việc trình bày tương đối dài xin được dành cho bạn đọc tiếp tục
chứng minh và phát triển thêm
Trang 18Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 18
Phần 3 KẾT LUẬN
Như vậy điều cốt lõi trong đề tài trên là thông qua bài toán bât đẳng thức đẹp và quen thuộc tôi đã phát triển thành hệ thống suy luận tương đối logic Điều này tạo nên tính mới mẻ trong cái nhìn về những ý tiềm tàng trong các bài toán đó Bài toán 1 ứng dụng khá rộng rãi vơi việc nhìn bài toán dưới góc độ khác bằng cách biến đổi các điều kiện của các biến số mở ra một lớp các bài toán về bất đẳng thức khá hay và đẹp cũng được ứng dụng trong rất nhiều kì thi chọn học sinh giỏi và các
Trang 19Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 19
kì bồi dưỡng học sinh khá giỏi , mỗi bài toán liên quan ngay cả những bài toán mở rộng trong tam giác và có thể cho đa giác, cũng có thể tổng quát hóa để có thêm nhiều bất đẳng thức đẹp tôi nghĩ sẽ còn khai thác rộng hơn ứng dụng cho các bài toán khác.Trong quá trình dạy học thói quen tổng quát hóa , đặc biệt hóa để đào sâu nghiên cứu các góc cạnh trong toán học kiểu như trên là một điều rât cần thiết cho phát triển tư duy và kích thích tính tích cực khám phá của các em học
sinh.Việc sử dụng hệ thống bài toán trên đã cho ta cách giải các bài tập liên quan một cách khá đơn giản nếu tiếp tục sáng tạo và khai thác sâu hơn chắc chắn ta sẽ tìm được nhiều vấn đề thú vị mà bản thân tôi chưa làm được trong phạm vi đề tài này
Với hi vọng viết ra cho bạn bè đồng nghiệp tham khảo, đánh giá và nội dung nào
đó có thể ứng dụng giới thiệu thêm cho học sinh trong quá trình bồi dưỡng Vì thời gian ngắn cũng như bản thân còn nhiều hạn chế chắc chắn còn nhiều khiếm khuyết ,kính mong được quí thầy cô nghiên cứu , đóng góp ý kiến để đề tài được hoàn thiện hơn
SỞ GD&ĐT NGHỆ AN
Trang 20
Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 20
Trang 21Www.Vuihoc24h.vn – Kênh học tập Online Page 21