de cuong dia danh va con nguoi trong ca dao thai binh copy

Vì vậy, chúng tôi chọnkhảo cứu những địa danh và hình ảnh con người trong ca dao Thái Bình là đốitượng nghiên cứu cho đề tài này.. - Phương pháp nghiên cứu liên ngành: Phương pháp này dù

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Dân tộc Việt Nam có một kho tàng ca dao vô cùng phong phú, đadạng Nó là nơi thể hiện rõ nhất điệu tâm hồn dân tộc, phô diễn trực tiếp thế giớitâm hồn của con người Ca dao biểu đạt những tình cảm, cảm xúc đa dạng củanhân dân, gần gũi với suy nghĩ, tâm hồn của nhân dân, gần với lời ăn tiếng nóihàng ngày của người lao động Bởi vậy, ca dao có một sức lôi cuốn hết sứcmạnh mẽ đối với con người Việt Nam, trở thành dòng sữa ngọt nuôi dưỡng tâmhồn Việt Nam qua bao thế hệ Từ cái thuở vẫn còn nằm nôi, chúng ta đã đượcnghe những làn điệu dân ca ngọt ngào đằm thắm qua lời ru Cũng từ đó, ca daođược xem là thể loại ổn định, phản ánh rõ nét đặc điểm địa lý, lịch sử, văn hóa,ngôn ngữ và bản sắc con người mỗi vùng miền

Thái Bình là tỉnh đồng bằng duyên hải thuộc châu thổ Bắc Bộ Tuy ởmột dịa hình không gần với những dô thị lớn của cả nước tuy vậy Thái Bình lại

có sự giao luu tiếp xúc văn hóa khá rộng Vì vậy, nguời Thái Bình rất yêu vănhóa văn nghệ dân gian Họ biết tiếp nhận những nét văn hóa tinh túy của từngvùng miền hòa trộn với nét văn hóa quê hương tạo nên một nền văn hóa mangbản sắc riêng Ca dao Thái Bình có sức sống mãnh liệt Nó còn được phát triểnmạnh và là một sinh hoạt tiềm tàng trong cuộc sống của người bình dân Nó nằmngay trên cửa miệng người bình dân, họ đọc ra như một phản xạ tự nhiên phùhợp với hoàn cảnh đang xảy ra không chê được

Trong ca dao Thái Bình, có những địa danh và hình ảnh con người phảnánh rõ nét đời sống con người Thái Bình Những hình ảnh ấy đậm màu sắc vănhóa như chính vùng đất này của đât nước Chất trữ tình của lớp người bình dân

đã thấm đẫm trong cái nhìn về cuộc sống, vạn vật Qua cái nhìn của người dânThái Bình, ta thấy vẻ đẹp của một vùng đất giàu truyền thống và hình ảnh con

người Nam Bộ chăm chỉ, kiên cường, hiếu học Tinh thần yêu quê hương giúp

họ gắn bó với mảnh đất này Họ đã bám đất bằng tất cả sức mạnh của đôi bàntay, của ý chí vươn tới

Ðã có công trình nghiên cứu có giá trị về văn học dân gian ở TháiBình tuy nhiên chưa có nghiên cứu về ca dao Thái Bình, đặc biệt chưa di sâunghiên cứu ca dao Thái Bình với địa danh và con người Vì vậy, chúng tôi chọnkhảo cứu những địa danh và hình ảnh con người trong ca dao Thái Bình là đốitượng nghiên cứu cho đề tài này Đề tài “Địa danh và con người trong ca daoThái Bình” là sự khái quát có lý giải về đặc điểm địa danh, con người của ca daoThái Bình trên cả phương diện nội dung và nghệ thuật dựa trên tài liệu đã có vàbản thân người viết sưu tầm Từ đó, chúng tôi mong đóng góp một tiếng nói để

ca dao Thái Bình có chỗ đứng trong kho tàng ca dao Việt Nam nói riêng và tronglòng người dân Việt Nam nói chung

3 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài luận văn, chúng tôi sử dụng một sốphương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp phân tích, so sánh:

Với luận văn này, phương pháp phân tích tổng hợp được xem là mộttrong những phương pháp chính yếu để chúng tôi có thể khái quát và đưa ranhững nhận định trên cả hai phương diện là nội dung và hình thức biểu hiện

Từ đó, độc giả dễ dàng hiểu sâu hơn về ca dao Thái Bình

- Phương pháp nghiên cứu liên ngành:

Phương pháp này dùng để lý giải cho những hình ảnh ca dao Thái Bình.Kiến thức của nhiều ngành khác nhau như: lịch sử, địa lí,dân tộc học, văn hóahọc… rất hữu ích trong việc nghiên cứu

4 Đối tượng nghiên cứu

Chúng tôi chọn nghiên cứu những địa danh và hình ảnh con người trong

ca dao Thái Bình Cụ thể:

- Tổng hợp các vấn đề lí thuyết liên quan đến đề tài

- Khảo sát, thống kê và phân loại ngữ liệu

- Phân tích đặc điểm địa danh và con người trong ca dao Thái Bình

5 Phạm vi nghiên cứu

Trong luận văn này, chúng tôi chỉ khảo sát ca dao Thái Bình về địa danhhình ảnh con người Theo định hướng đã đề ra như trên, đối tượng mà ngườiviết khảo sát là những bài ca dao trữ tình của dân tộc Việt ở đất Thái Bình,không khảo sát ca dao lao động và nghi lễ Việc gọi câu hát dân gian, bài hátdân gian, bài ca, lời thơ dân gian, đơn vị tác phẩm trong luận văn này đều làmột, chỉ bài ca dao

6 Đóng góp luận văn

Đề tài là sự khái quát có lý giải về đặc điểm địa danh và hình ảnh conngười trong ca dao Thái Bình dựa trên tài liệu đã có và bản thân người viếtsưu tầm Công việc khảo sát thực tế mà chúng tôi thực hiện tiến hành khôngchỉ là bước minh họa ,chứng minh đơn thuần cho những vấn đề lý thuyết đãđặt ra lâu nay mà qua đây còn có thể nhìn nhận sâu rộng hơn, xác định đúngđắn vai trò hết sức quan trọng của địa danh và hình ảnh con người trong cadao Thái Bình Từ đó, chúng tôi mong đóng góp một tiếng nói để ca dao TháiBình có chỗ đứng trong kho tàng ca dao Việt Nam nói riêng và trong lòngngười dân Việt Nam nói chung Đồng thời, hiện nay, chương trình Ngữ văntrung học phổ thông yêu cầu giảng dạy phần văn học địa phương, trong đó cótỉnh Thái Bình Do vậy, nghiên cứu về ca dao Thái Bình nói chung và địadanh, hình ảnh con người trong ca dao Nam Bộ nói riêng là điều cần thiết và

bổ ích Nó sẽ là tư liệu bổ sung cho việc giảng dạy kiến thức địa phương ởcác trường THPT và THCS Thái Bình

Chương II: ĐỊA DANH TRONG CA DAO THÁI BÌNH

Chương III: CON NGƯỜI TRONG CA DAO THÁI BÌNH

NỘI DUNG

CHƯƠNG INHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU1.1 Khái quát về ca dao Thái Bình

Ca dao Thái Bình là sản phẩm được sáng tạo bởi quần chúng nhân dân TháiBình Đó là tấm gương bức xạ hiện thực khách quan của nhân dân Thái Bình.Hình ảnh về thiên nhiên, cuộc sống, về truyền thống dân tộc, quan hệ xã hội ởvùng đất này đã được phạm trù hóa theo những cách khác nhau, bằng nhữnghình thức ngôn ngữ khác nhau trong ca dao

Trong kho tàng ca dao Thái Bình, nhiều nhất là ca dao về tình yêu đôi lứa.Các đôi nam thanh nữ tú cất lên lời tỏ tình, thề nguyền và cả giận hờn qua lời cadao một cách tế nhị, duyên dáng Tiếp đó, là ca dao về tình cảm gia đình, quêhương đất nước Tình cảm con người đối với cha mẹ đều được công nhận trênthế giới, nhưng ở Việt Nam có đặc điểm riêng là làm lúa nước, phải bám đất,bám làng nên tình làng nghĩa nước, tình cha, nghĩa mẹ luôn đi với nhau rất trọnvẹn Từ tình cha mẹ rồi mới đến tình làng nghĩa nước, tình yêu tổ quốc, ba cái đóquyện chặt với nhau

Nghiên cứu về ca dao Thái Bình không chỉ cho thấy những nét đẹp vănhóa của người Thái Bình mà còn làm nổi bật lên tinh thần lạc quan, yêu đời, yêungười thiết tha Qua lời ca, câu hát, ca dao Thái Bình đúc kết những tâm tư tìnhcảm cùng kinh nghiệm sống, những quan niệm về nhân cách, nhân đức ở mỗicon người Càng đi sâu vào tìm hiểu ca dao dân ca, chúng ta sẽ thấy được nhữngnét tài hoa, óc sáng tạo đầy tinh thần thẩm mỹ Chất trí tuệ, giàu tư tưởng tình

cảm trong ca dao Thái Bình là những nguồn nhựa sống bổ sung cho văn hóa dângian vùng đất này nói riêng và cả nước nói chung thêm phong phú và đậm đàbản sắc Tuy ca dao xuất phát trong giới bình dân nhưng nhiều câu rất nên thơ và

ý nghĩa đậm đà, dễ xúc cảm, đó là những câu hát được truyền tải bằng âm thanhgiọng điệu ngôn ngữ với nội dung nghệ thuật phong phú, đa dạng, đậm đà bảnsắc dân tộc Ca dao Thái Bình đã thực sự là sản phẩm văn hoá tinh thần và cầnthiết đối với con người vùng đất này Với nội dung truyền tải rất đa dạng vàphong phú đời sống xã hội cho nên ở mỗi chủ đề, mỗi một lĩnh vực chúng ta cóthể thấy vô vàn những câu nói, lối nói rất mộc mạc, dễ hiểu Ca dao bắt nguồn từtinh thần ham sống, ham đấu tranh, vui vẻ, dồi dào tình cảm, mạnh mẽ sức lựcnhư một nguồn nhựa sống để nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ, chắp cánh cho thế hệtương lai Như vậy có thể nói ca dao Thái Bình là kho tàng văn hóa, tri thức dângian, phản ánh những phong tục, tạp quán, tâm tư nguyện vọng của con ngườiThái Bình, tạo thành một hệ thống hình ảnh thiên nhiên, con người và lao độngcùng hoà quyện vào nhau, tạo dựng nên cách nghĩ, cách cảm về cuộc sống, thiênnhiên và con người rất Việt Nam

1.2 Con người Thái Bình và những địa danh

1.2.1 Con người Thái Bình

Về cơ bản cư dân Thái Bình là sự tổng hòa quá trình chuyển cư về hợp cưcủa các luồng cư dân do kết quả của quá trình khai hoang, các cuộc chiến tranhcát cứ,…để rồi Thái Bình sớm trở thành một miền quê đất chật người đông Dovậy văn hoá truyền thống Thái Bình là sự hỗn dung sắc thái văn hoá của nhiềuvùng miền của đất nước Việt Nam và đã được Thái Bình hoá trong điều kiện môisinh của một vùng đồng bằng sông nước thuần nông Điều đặc biệt nữa là nếunhư cộng đồng dân tộc Việt Nam có đến 54 dân tộc anh em thì ở Thái Bình hầu

như trong mọi thời kì lịch sử người Kinh chiếm tỉ lệ tuyệt đối (từ trước năm

1945 đến nay số người Hoa, người Tày, người Thái…sống trên đất Thái Bình chỉthống kê được tới con số hàng chục, hoặc hàng trăm) Điều này là một trongnhững cơ sở để tìm hiểu vốn văn hoá truyền thống của người Việt Nam thuộcđồng bằng sông Hồng, chủ thể của nền văn minh sông Hồng còn lưu truyền đậmnét ở Thái Bình Cho đến nay Thái Bình còn gìn giữ được một kho tàng di sảnvăn hóa đồ sộ với những công trình kiến trúc cổ, những lễ hội truyền thống theotâm thức “sáng rối, tối chèo” cùng nhiều loại hình diễn xướng dân gian mangđậm sắc thái văn hóa cổ truyền của người Việt Đó là những di sản văn hóa phảnánh tố chất hào hoa, tinh tế của người Thái Bình Kho tàng ca dao, tục ngữ củaThái Bình còn lưu giữ hằng hà, sa số những câu châm ngôn

Thái Bình cũng từ hoàn cảnh đất chật, người đông nên tính siêng năng, tầntảo, cần cù, tiết kiệm đã trở thành tính cách khá tiêu biểu của người dân TháiBình Cũng có thể thấy là người Thái Bình ra ngoài tỉnh dễ thích ứng, thích nghivới môi trường mới và dễ thành đạt ở nhiều lĩnh vực nhờ tố chất siêng năng, tiếtkiệm, cởi mở, dám nghĩ, dám làm Người Thái Bình cũng sống rất đơn giản, họthích ăn thẳng nói thật Con người nơi đây rất trọng nghĩa tình, sống rất đoàn kếtkhiến ai cũng khâm phục

Do địa thế là một vùng đất ba mặt giáp sông, một mặt giáp biển nên các thế

hệ cư dân Thái Bình thường phải đối mặt trước tiên với mọi đạo quân xâm lược

từ nước ngoài tràn vào tiến đánh nước ta Hoàn cảnh này đã hun đúc nên tinhthần thượng võ, quật khởi để rồi ở thời đại nào Thái Bình cũng xuất hiện với tần

số cao những thủ lĩnh tụ nghĩa chống ngoại xâm và những thủ lĩnh “nổi loạn”khởi nghĩa chống áp bức cường quyền Xưa và nay, tỉnh Thái Bình từng được cảnước biết đến là một miền quê giàu truyền thống yêu nước và cách mạng

Thái Bình cũng là có truyền thống hiếu học Trải gần 1.000 năm Nho học,

cả nước có gần 3.000 trí thức đại khoa thì Thái Bình có tới hơn 120 vị, trong đó

có những vị lẫy lừng võ công, văn nghiệp mà tiêu biểu là nhà bác học Lê QuýĐôn Do chung đúc khí thiêng sông biển nên những bậc anh hùng hào kiệt ở đấtnày thời nào cũng có

1.2.2 Địa danh Thái Bình

Thái Bình có nhiều địa danh lịch sử lẫn văn hóa, lao động sản xuất, thắngcảnh, như cồn Đen cùng hệ thống các di tích lịch sử, văn hóa phong phú nhưchùa Keo, đền Trần, đền Đồng Bằng…

Đền Trần Thái Bình (làng Tam Đường, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà) hàngnăm là dịp để du khách vãn cảnh, thăm, tưởng nhớ và tìm hiểu rõ hơn về cônglao, sự phát triển rực rỡ của vương triều Trần Đền thờ các vua Trần trên đất pháttích Thái Bình - còn gọi là Thái Đường Lăng với một tổng thể kiến trúc rộng lớn

là nơi thờ tự các vua Trần, thờ Đức Thánh Trần, các hoàng hậu, hoàng thân quốcthích nhà Trần Tiếp đó là chùa Keo thuộc huyện Vũ Thư, Thái Bình, có tuổi đờigần 400 năm, vẫn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc cổ kính đặc trưng của cácngôi chùa Việt Chùa Keo Thái Bình được đánh giá là công trình có qui mô rộnglớn bậc nhất trong các chùa cổ ở Việt Nam Bên cạnh đó là nhiều giá trị kiến trúcnghệ thuật độc đáo

Thái Bình còn nhiều làng nghề Về làng Đống, xã Đông Các, huyện ĐôngHưng, du khách sẽ được tận mắt chứng kiến người nông dân quê lúc điều khiểncon rối một cách khéo léo và đầy biểu cảm Các nghệ nhân làng Đống không chỉbiết múa mà còn tạc được cả tượng, cả con rối Mỗi con rối là một tác phẩm điêukhắc dân gian Sang xã Phong Châu, huyện Đông Hưng, du khách được thưởngthức những làn điệu chèo được thể hiện bằng giọng hát mộc mạc, chân chất của

các nghệ nhân làng Khuốc Tiếp đó, phải nhắc tới làng Hới nghề làm chiếu, đây

là nơi hội tụ những tuyệt kỹ tinh xảo nhất của một chiếc chiếu Từ sự cầu kỳ vềnguyên liệu đến việc lựa cói rồi lên khung dệt Chiếu Hới chính là sản phẩmtruyền thống của làng này Và là sản phẩm thủ công mỹ nghệ nổi tiếng nhấtvùng Không chỉ của Hưng Hà mà vươn ra cả nước Làng nghề chạm bạc ÐồngXâm có tên cũ là Ðường Thâm nằm ở bên hữu ngạn sông Ðồng Giang Nhữngghi chép trong sách sử cho biết làng này hình thành vào cuối thời Trần – Hồ,cách đây hơn 600 năm Đồng Xâm ngày nay thuộc xã Hồng Thái, huyện KiếnXương, tỉnh Thái Bình

Về thắng cảnh, có biển Cổn Vành ở Thái Bình Đây là một địa điểm kếthợp hòa quyện giữa nắng gió và cát, mang một ý nghĩa hoang sơ nằm trong khu

dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng và đã được UNESCO công nhận là hệsinh thái rừng ngập mặn phong phú và thuần khiết Biển Đồng Châu cũng làthắng cảnhi mang rất nhiều nét đẹp hoang sơ, với những rừng thông, phi laoxanh ngắt rất tuyệt vời

CHƯƠNG IIĐỊA DANH TRONG CA DAO THÁI BÌNH2.1 Kết quả thu thập địa danh trong ca dao Thái Bình

Chúng tôi đã khảo sát được 70 bài ca dao qua đó lập bảng thống kê về sốlượng địa danh trong ca dao Thái Bình

2.2 Địa danh gắn với môi trường tự nhiên

Trong ca dao Thái Bình có nhắc tới hình ảnh những con sông như sôngThái Bình, sông Cả Sông nước trong ca dao thường yên bình, gắn với làng quê.Bên cạnh đó là địa danh của những cánh đồng thẳng cánh cò bay từng huyện xã

Địa danh thiên nhiên còn gắn với các sản vật địa phương như lúa Có thể nói đấtThái Bình tập trung nhiều món ăn ngon, nhiều sản vật lạ từ lâu đã đi vào khotàng văn học dân gian và luôn luôn là đề tài hấp dẫn, thu hút khách phương xa.2.3 Địa danh gắn với lịch sử

Qua địa danh lịch sử, ca dao Thái Bình phản ánh những sự kiện lớn laocủa vùng đất Thái Bình, của dân tộc Nó lại được vang lên qua một giọng điệutâm tình, da diết, đằm thắm, nồng nàn càng làm người đọc nhớ mãi Địa danhđược sử dụng rất đa dạng, phong phú và hợp lý tuỳ thuộc vào đề tài, thời gian,hoàn cảnh sáng tác, ngữ cảnh Có thể nói, cách gọi tên các địa danh đã tạo nênnét đẹp riêng trong ca dao, đã thể hiện tình yêu sông núi và niềm tự hào dân tộc 2.4 Địa danh gắn với truyền thống văn hóa

Các địa danh văn hóa tập trung vẽ lên hình ảnh quê hương giàu đẹp, mangvăn hóa đặc trưng riêng của từng huyện xã cùng không khí lao động hăng saytrên cả đất nước Nó chứa đựng cả một đời sống sinh hoạt văn hóa truyền thốngvừa mang những nét đặc trưng văn hóa tiêu biểu của cư dân đồng bằng sôngHồng Nét đẹp như được hun đúc từ truyền thống, cội nguồn Trong truyền thốngnét điển hình của văn hoá làng Thái Bình là một vùng văn hoá dân gian phongphú, đa dạng lễ hội truyền thống nhiều về số lượng, đa dạng Nơi đây còn cónhiều di tích lịch sử đã được xếp hạng di tích văn hóa cấp tỉnh và cấp quốc gia.Các bài ca dao miêu tả chi tiết mà thường khái quát vẻ đẹp ấy bằng những câuthơ giàu tượng trưng, ước lệ Tuy vậy, hình ảnh quê hương được viết bằng xúccảm dào dạt nên vẫn để lại ấn tượng mạnh mẽ Từ đó, các địa danh văn hóa ítnhiều mang sắc thái ước lệ, tượng trưng song vẫn tràn đầy cảm xúc

2.5 Địa danh gắn với cảm xúc nhân vật trữ tình