Đánh giá tình hình sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và tác hại đến sức khỏe người tiếp xúc ở Nha Trang và Diên Khánh ppt

SỞ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG TỈNH KHÁNH HÒA ĐỀ TÀI : ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ TÁC HẠI ĐẾN SỨC KHỎE NGƯỜI TIẾP XÚC Ở NHA TRANG VÀ DIÊN KHÁNH.. Chúng tô

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA

SỞ KHOÁ HỌC, CÔNG NGHỆ YÄ KIÔI TRƯỜNG

BAO CAO Dé TAI

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ TÁC HẠI ĐẾN

SỨC KHỎE NGƯỜI TIẾP XÚC Ở _NHA TRANG VÀ DIÊN KHÁNH

Chii nhiém dé tai: PTS Pang Thy Thanh Si

SỞ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG TỈNH KHÁNH HÒA

ĐỀ TÀI : ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG HÓA CHẤT BẢO VỆ

THỰC VẬT VÀ TÁC HẠI ĐẾN SỨC KHỎE NGƯỜI TIẾP

XÚC Ở NHA TRANG VÀ DIÊN KHÁNH

Chủ nhiệm đề tài : PTS Phòng Thị Thanh Tú

Cơ quan chủ tri : Vién Pasteur Nha Trang

Cơ quan quản lý : Sở khoa học công nghệ và môi trường tỉnh

Khánh Hòa

KHÁNH HÒA, 1994

ỦY BAN NHÂN DẦN TỈNH KHÁNH HÒA

SỞ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG

BAO CAO KET QuA THUC HIEN DE TÀI : ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG HÓA CHẤT BẢO VE THUC VAT VA TAC HAI DEN SUC KHOE NGƯỜI TIẾP XÚC Ở NHA

TRANG VÀ DIÊN KHÁNH

G.Đốc Sở khoa học công nghệ môi trường

Cơ quan quản lý đề tài

Viện Pasteur Nha Trang

Giám đốc

Chúng tôi xin bày tổ sự biết ơn sâu sắc tới Thạc sĩ Nguyễn Khoa

Diệu Hương - Giám đốc Sở khoa học công nghệ & môi trường tỉnh Khánh

Hòa đã tận tình giúp đỡ chúng tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài Chúng tôi cũng xin bày tổ sự biết ơn sâu sắc tới Giám đốc công ty vật tư

nông nghiệp, Chi cục trưởng Chỉ cục bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hòa, Chủ nhiệm cắc hợp tác xã nông nghiệp thuộc thành phố Nha Trang và

huyện Diên Khánh, các cửa hàng trưởng của các đại lý hóa chất bảo vệ

thực vật Nha Trang và Diên Khánh, Phòng cấp cứu trung tâm bệnh viện

Đa khoa tỉnh Khánh Hòa đã giúp đỡ chúng tôi trong thời gian thực hiện

dé tai

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của phòng

thí nghiệm VH1-Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Trung tâm kiểm định

thực vật quốc gia Hà Nội, phòng thí nghiệm độc học - Trường Đại học Bremen - Cộng hòa liên bang Đức Nhờ sự giúp của ba phòng thí nghiệm

lớn này mà sự đánh giá tình trạng ô nhiễm môi trường do hóa chất bảo

vệ thực vật gây ra ở Khánh Hòa được nhanh chóng và chính xác

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tâm của 443 hộ gia đình, 32 đại lý hóa chất bảo vệ thực vật (HCBVTV) thuộc Nha Trang

và Diên Khánh và các bạn đồng nghiệp của Viện Pasteur Nha Trang

cũng như Sở khoa học công nghệ & môi trường

Tác giả

MỤC LỤC

Trang

4.1 Giới thiệu một số nét về HCBVTV có hên quan đến

4.2 Giới thiệu một số HCBVTV bị cấm sử dụng đang được

5.1 Tình hình sử dụng HCBVTV ở Nha Trang & Diên Khánh

14

5.2 Điều tra sự hiểu biết về HCBVTV và tình trạng sức khỏe của

5.3 Đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường do HCBVTV

VI Đề xuất các biện pháp góp phần khắc phục tình trạng

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

bông, day, đỗ tương, cam, chè tăng từ 17,6 - 7,0 % Năm mươi năm qua, việc dùng

HGBVTV một cách thận trọng và có kiểm soát là điều cần thiết để phát triển nền nông nghiệp hiện đại và sử đụng trong việc khống chế các bệnh do côn trùng

truyền và vì vậy lợi ích của HCBVTV đã vượt xa so với giá thành của nó Tuy nhiên nếu HCBVTV được dùng không đúng cách hoặc không thận trọng sẽ đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe con người, đến nông nghiệp và hệ sinh thái nói chưng

Hang nam tỷ lệ nhiễm độc và tử vong do hóa chất trừ sâu khá lớn Nhiễu loại HCBVTV có khả năng tên lưu lâu đài ở môi trường, gây ô nhiễm đất, nước, không khí, tác hại lâu đài đến sức khỏe và lan truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Hiện nay sự quản lý HCBVTV ở nước ta chưa chặt chẽ Ở miễn Trung, dat dai cin cỗi, sâu bệnh luôn đe đọa mùa màng Đặc trưng của khí hậu miễn Trung là : nhiệt

độ cao lượng mưa lớn và gió bão nhiều Điều đó dễ đàng cho việc di động nhanh các tôn lượng HCBVTV vào đất, nước, không khí gây ô nhiễm môi trường trên

một điện rộng Mặc dù nhà nước đã có lệnh cấm dimgdiclodiphenyl tricloetan (DDT) hexacloxiclohexan (HCH), wofatox, monitor, DDVP, azodrin nhung cho dén nay nhân dan van quen đùng các loại trên Sự quản lý HGBVTV ở miễn Trung nói chung và ở Khánh Hòa nói riêng cũng chưa chặt chẽ, do đó việc nghiên cứu đánh giá tình hình sử dung HCBVTV va tac hại đến sức khỏe người tiếp xúc ở Nha

Trang và Diên Khánh là điều cần thiết và có ý nghĩa

Chúng tôi nghiên cứu để tài này nhằm mục đích :

- Đánh giá hiện trạng sử dụng HCBVTV ở Nha Trang và Diên Khánh

- Đánh giá tinh trạng ô nhiễm môi trường do hóa chất bảo vệ thực vật gây

ra

- Đánh giá tồn lượng hóa chất trừ sâu (HCTS) bị cấm sử dụng và hạn chế sử dụng ở Nha Trang và Diên Khánh

- Dé xuất một số biện pháp giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường

II Đối tượng nghiên cứu và địa điểm nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- 10 mau dat trồng rau, 10 mẫu đất trồng lúa, 10 mẫu đất tại các đại lý

- 42 mẫu không khí tại chỗ phun HCTS cho rau, cho lúa, các kho HCBVTV

của các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp, cdc dai ly HCBVTV

- 285 mẫu rau tại các chợ và ruộng rau của Nha Trang và Diên Khánh

- 80 mẫu máu của những người tiếp xúc với HCBVTV.

- 443 hộ gia đình nông dân tại Nha Trang và Diên Khánh

2.2 Địa điểm nghiên cứu

- Ruộng rau ở Phước Hải, Diên Khánh, Đồng Đế, HTX Vĩnh Phương, HTX

- 30 đại lý và kho HCBVTV ở Nha Trang và Diên Khánh

HI Phương pháp nghiên cứu

- Tiến hành điều tra mẫu theo phương pháp hệ thống, kết hợp với phương pháp ngẫu nhiên khi chọn vùng nghiên cứu và mẫu nghiên cứu

- Phân tích tồn lượng HCTS trong đất, nước, không khí, lương thực, rau quả

bằng sắc ký lớp mỏng (SKLM), sắc ky khi (GC/ECD, GC/FPD, GC/MSD)

IV Tổng quan

4.1 Giới thiệu một số nét về HCBVTV có liên quan đến đề tài

4.1.1 Khái niệm chung về HCBVTV

HCBVTV là tên gọi chung để chỉ các hóa chất dùng trong nông

nghiệp, lâm nghiệp, nhằm mục đích diệt trừ sâu bệnh, cổ dại, côn trùng và động

vật gâm nhấm để bảo vệ cây trồng, các kho lương thực hàng hóa

4.1.2 Sư đi chuyển của HCTS trong môi trường

Những thuốc trừ sâu hữu cơ không ion tan được trong mỡ, sáp, đầu còn

những thuốc trừ sâu hữu cơ ion tan được trong nước Cả hai loại thuốc trừ sâu này đều có thể tổn tại trong thời gian gắn bên ngoài vỏ của thực vật hoặc ngoài lớp da của động vật, hấp thụ trong đất nhờ tạo liên kết hidro, tạo phức chuyển điện tích

và khả năng vrao đổi ion nhờ lực Vanderwall và liên kết ky nước Sự di chuyển đó

phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố bao gồm cấu tạo và tinh bén vững của thuốc trừ sâu, cấu trúc và thành phân bên trong của lớp vỏ, đất nước Nhiều tác giả đã tổng kết và thảo luận rất nhiều kiểu đi chuyển qua lớp vỏ hoặc da để vào bên trong của hai loại chất phân cực và không phân cực Rất nhiều thuốc trừ sâu có thể di chuyển vào các đối tượng môi trường (đất, nước, không khí, rau quả) nhờ sự thủy

phân, sự bức xạ cũng như các yếu tố khác như là gió, mưa, bão Những thuốc trừ Sâu này sau khi thấm vào các tế bào ở dưới bể mặt lớp vỏ hoặc da thì nó thường chịu sự biến đổi tiếp theo do tác dụng của các enzym, do sự thủy phân hoặc do sự vận chuyển khác như sự vận chuyển từ tế bào này sang tế bào kia, từ mô này sang

mô kia Sự đi chuyển của thuốc trừ sâu trong đất có thể xảy ra dưới dạng tan

trong các dung địch hoặc hấp phụ trên các hạt đất và được dòng chảy đưa đi hoặc

dưới đạng bay hơi Ở day su khuyếch tán và dòng chảy đóng vai trò rất quan

trọng, Các phân tử thuốc trừ sâu tạo với nước thành dung dịch, nhữ tương hoặc

7

các huyển phù Trong trường hợp này nước được xem như là một chất mang

Thuốc trừ sâu theo dòng chẩy và chất mang đi qua các kẽ đất lan truyền đi khắp

nơi Tuy nhiên đòng chảy chất phụ thuộc vào hướng và tốc độ đòng nước cũng như

đặc tính hấp phụ của thuốc trừ sâu đối với từng loại đất Khoảng cách mà thuốc trừ sâu khuyếch tán đi cũng không phải là vô hạn, nhất là theo chiều sâu Các lớp đất được xem như là tấm lọc giữ chúng lại Theo các nhà nghiên cứu thì khả năng thấm sâu của thuốc trừ sầu thường không quá 30 - 40 em đối với đất canh tác Sự bay hơi cũng đóng một vai trò đáng kể trong sự đi chuyển của thuốc trừ sâu Một

số thuốc trừ sâu trong đó có DDT, HCH, wofatox, diazinon, honitor có thể di chuyển khắp nơi nhờ sự đi chuyển của tướng hơi và thực tế người ta thấy có sự bốc hơi bề mặt vào không khí Tốc độ bốc hơi của thuốc trừ sâu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trước hết là áp suất hơi bão hòa và nồng độ của nó, nhiệt độ, độ 4m của môi trường Sự biến đổi của thuốc trừ sâu cả bên ngoài lần bên trong đã gây độc hại cho động vật, thực vật và con người Những sản phẩm ban đầu và sản phẩm phân hủy của thuốc trừ sâu có trong môi trường được gọi là tồn lượng thuốc trừ sâu Các thuốc trừ sâu nhóm Clo hữu co bén vững hơn nhiều so với thuốc trừ sâu nhóm photpho hữu cơ Tổn lượng của DDT trong đất phổ biến nhất Sự phân

rã của DDT' trong đất rừng xảy ra chậm, thời gian bán hủy tới 35 năm Những nhà canh tác cho thấy tùy liều lượng sử dung mà thời gian phân hủy hết 95% của lượng DDT từ 4 - 30 năm, của HCH từ

3 - 10 năm, của photpho hữu cơ thời gian phân hủy ngắn hơn nhiều Con đường

hóa học mà qua đó thuốc trừ sâu đi vào môi trường là vấn đễ rất lý thú không chỉ

để hiểu biết về cách thức xâm nhập của chúng mà qua đó ta có thể đánh giá độ độc và các tồn lượng HCTS trong môi trường

4.1.3 Vấn để tồn lượng HCBVTV trên nông sản

- Việc phun HCBVTYV lên cây trồng đẫn đến sự tồn lưu của chúng vào thời

điểm thu hoạch nông sản Khả năng HCBVTV tôn tại một thời gian đài là cần

thiết để phòng trừ sâu bệnh có hiệu quả nhưng điểu đó lại ảnh hưởng đến sự an toàn cho người và môi sinh Vì vậy TCYTTG và Tổ chức nông nghiệp thực phẩm (FAO) đã dưa ra mức tổn lượng tối đa và thời gian cách ly an toàn đối với từng loại HCBVTV trên từng loại nông sản

- Mức tồn lượng tối đa (ML) là lượng chất độc cao nhất được phép tôn lưu trong nông sản mà không gây ảnh hưởng đến cơ thể người và vật nuôi khi sử dụng nông sản đó làm thức ăn; được tính bằng miligam chất độc trên 1 kilogam nông sản

- Thời gian cách ly : Khoảng thời gian từ khi phun thuốc cho đến khi HCTS

phân hủy giải độc đạt mức đư lượng tối đa cho phép (lúc này cho phép thu hoạch

nồng sản) Để bảo vệ sức khỏe cho người đùng nông sản, khi phun thuốc cho cây

trồng và khi thu hoạch nông sản phải giữ đúng thời gian cách ly

4.2 Giới thiệu một số HCBVTV bi cấm sử dụng đang được lưu

bành ở Nha Trang và Diên Khánh :

1 BHC 6H

BHC 6H thuộc nhóm Chlor hữu cơ ở dạng bột, màu trắng xám, mùi hơi

nồng, không tan trong nước, tan trong benzen, Chloroform, sáp, chất béo, dễ bay hơi và đễ bị phân hủy trong môi trường kiểm Thuốc có tác dụng tiếp xúc, vị độc, xông hơi và nội hấp Độc cho người, gia súc, ong mật, cá LDz:o của hoạt chất cấp

tính qua đường tiêu hóa của chuột : 88 - 91 mg/kg, qua da 300 mg/kg, thuộc nhóm

trồng các loại cây ăn củ trong đất đã xử lý HCH thì phải tiến hành sau thời gian

4 năm HCH đi vào cơ thể, tích lũy trong các tổ chức mỡ, máu, não của con người, gây nhiễm độc mãn tính

HCH dùng để phun cho lúa với liều 15 - 20 kg/ha

HCH dùng để xử lý đất : 30 kg/ha

Thời gian cách ly ít nhất 30 ngày

2 BHC 3 BR

y BHC dùng để xử lý đất, trừ côn trùng trong đất trước khi gieo trồng, liều

dùng 30kg/ha

3 Lindan

Lin dan ding dé xt ly dat, trừ các côn trùng trong đất, với liều 30kg/ha

Lindan con ding dé bảo quản hạt giống

Thiodan 35 ND là loại thuốc trừ sâu gốc Chlor hữu cơ, có tác dụng tiếp xúc

Và vị độc (có tác dụng xông hơi ở nhiệt độ cao) Thiodan được dùng để phòng trừ

poe

các côn trùng chích hút và miệng nhai của bộ cánh cứng, bộ cánh đều, bộ cánh tơ

Thiodan dùng để phưn cho các loại cây lương thực (lúa, bắp), cây ăn quả (xoài,

chanh), cây công nghiệp (cà phê, mía, bông vải, thuốc lá, đậu nành, thơm, chè), cây rau quả (cà chua, cà tím, hành, tỏi, các loại đậu), cây cảnh (hoa lan, hoa hồng) Thuốc độc với người và gia súc

Thiodan được phun cho cây rau quả, cây cảnh với liêu 15 - 20 anl/bình 8 lít; Cho cây lương thực, cây ăn trái, cây công nghiệp 15 - 25 ml/bình 8 lít

Thời gian cách ly 7 - 14 ngày cho bắp cải, cải bẹ, hành, tỏi, cây ăn quả

Tên thường dùng : Wofatox, Metaphos, Folidol M

Wofatox là chất trừ sâu, côn trùng nhóm phospho hữu cơ, thuốc ở dạng lỏng

màu nâu, mùi hắc, khó chịu, Ít tan trong nước, tan trong các dung môi hữu

cơ.Wofatox tương đối bên trong môi trường axit, thủy phân nhanh trong môi trường kiểm và trung tính, không ăn mòn kim loại, dã bị phân hủy ở nhiệt độ cao

Wofatox bị phân giải chuyển hóa thành Methyl paraoxon độc hơn nhiều đễ gây ô nhiễm nguồn nước ngắm

LD õ0 của hoạt chất cấp tính qua đường tiêu hóa của chuột là 14 mg/kg, thuộc nhóm độc Ia Wofatox có tác dụng độc tiếp xúc, vị độc, xông hơi, thấm sâu, rất độc đối vớ: người, động vật có vú, các loại không xương sống và các loại chim

Có khả năng gây ung thư, quái thai, tác hại tới sự phát triển của bào thai Tuy là

HCTS - phospho hitu co nhưng Wofatox có thể tôn tại lâu trong đất tới 5 năm ở mức độ cao và 16 năm ở mức độ thấp Với người Wofatox gây nhiễm độc cấp tính

hàng loạt, tác hại mãn tính tới sức khỏe

Wofatox được phun trên lúa với liễu : 1 - 1,5 lít/ha, phun cho cà phê, ca cao, đay, thuốc lá : 1,5 - 3,5 lí/ha; Phun cho rau đậu : 1 - 1,5 lít/ha

Ngoài ra trên thị trường còn có Wofatox 40 ND, 20 ND Thời gian cách ly cây ăn quả, rau ăn củ, hành 10 ngày; Rau ăn lá 14 ngày,

cây làm thuốc 28 ngày

7 Monitor - Methamidophos

Thành phần : Methamidophos 60%

Công ông thức : c C H; On

Tên thường dùng : Filitox, Methamidophos, Tamaron, Monitor

Monitor là thuốc trừ sâu - Phospho hữu cơ, là chất lổng mùi cay khó chịu,

dễ tan trong nước, rượu; Dễ bị thủy phân trong môi trường kiểm, có thể ăn mòn kim loại Thuốc có tác dụng độc tiếp xúc, vị độc, nội hấp LD 50 cấp tính qua đường tiêu hóa của chuột là 30 mg/kg, thuộc nhóm độc Ib Monitor rất độc với người và gia súc

Monitor được dùng phun cho rau đậu để diệt các loại sâu, rệp, rầy với liều 1

Tên khác : Azodrin, Nuvacron 50 SƠW

Azodrin là chất trừ sâu - phospho hữu cơ, ở dạng lỏng có màu nâu đen, mùi

hôi khó chịu, tan được trong nước, cồn, Aceton Azodrin dễ bị phân hủy bởi ánh

sáng, nhiệt độ cao, môi trường kiểm; Ăn mòn các kim loại; Có tác dụng độc tiếp

xúc, vị độc nội hấp, thấm sâu Rất độc đối với người và ong mật LDBðO qua đường tiêu hóa của chuột là 20 mg/kg

Azodrin ding dé phun trên lúa : 1,5 - 9 lít/ha, phun cho đậu nành 1, - 2

lí/ha, phun cho bông vải 9 - 3,5 lít/ha

Thời gian cách ly ít nhất 25 ngày

BAM 5H ở đạng hạt, màu trắng xám, mùi hôi nống, ít tan trong nước, tan trong một số dung môi hữu cơ, cồn, dé bi thay phan trong môi trường kiểm, bốc hơi mạnh nhất là khi trời nắng gắt BAM 5H là một hỗn hợp chất trừ sâu nhóm

phospho hữu cơ và Carbamat, có tác dụng độc tiếp xúc, vị độc, xông hơi Thuốc độc

đối với người, gia súc, cá, ong mật LD 50 cấp tính qua đường tiêu hóa của chuột

Bassa 340 - 410 mg/kg

BAM 5H được dùng phun cho lúa để trừ các loại rẩy, bọ xít, bọ tri, bo gai,

ruổi đục lá : lỗ - 20 kg/ha, phun cho bắp và mía trừ sâu đục thân, sâu đục ngọn, sâu đục trái : Rắc 3g thuốc trên ngọn, nách 3 lần trong một vụ BAM 5H còn dùng

để xử lý đất với lượng 20 - 30 kg/ha trườc khi gieo trồng để trừ các ấu trùng

10 BAM 50 ND

Methyl parathion 30%

Dung méi 50%

BAM 50 ND ở đạng lỏng màu vàng, mùi hôi, ít tan trong nước, tan được

trong các dung môi hữu cơ, đễ bị phân hủy trong môi trường kiểm, có thể ăn mòn

các kim loại BAM 50 ND là thuốc trừ sâu rầy, phát huy tác dụng ở nhiệt độ cao

' tốt hơn khi trời lạnh dưới 15°C

BAM ðO ND được dùng để phun cho lúa để trừ sâu rây, bọ xít các loại với

liễu 1,5 - 2 Hít/ha, phun cho đậu nành và đậu xanh để trừ đòi đục lá đục thân, sâu đục trái

Thời gian cách ly ít nhất 14 ngày

Tên thông dung : Dicrotophos Carbicron, Ektaphos

Bidrin 50 DD thuộc nhóm phospho hữu cơ ở dạng lỏng màu vàng mùi hôi, tan được trong nước, cồn và một số dung môi hữu cơ khác Thuốc có nhiều tính

chất giống như azodrin 50 DD nhưng tác dụng trên sâu chậm hơn, dễ bị thủy

phân trong môi trường kiểm, đễ ăn mòn các kim loại Thuốc có tác dụng tiếp xúc,

vị độc, nội hấp, xông hơi LD 50 cấp tính qua đường tiêu hóa của chuột là 17 - 22

Cách sử dụng giống như azodrin 50 DD, dùng phun cho lúa để trừ các loại

Sâu rây : 1,5 - 2 lithha, dùng phun cho các loại đậu, thuốc lá : 1,5 - 2 lithha, phun cho bông vải : 9 - 2,5 líVha

Thời gian cách ly 25 ngày

12 DDVP 50 ND

Tén khac : Dichlorvos, DD phos 50 EC

DDVP 50'ND thuộc nhóm lân hữu cơ, ở đạng lỏng màu vàng nhạt, mùi hôi nồng, ít tan trong nước, tan nhiều trong các dung môi hữu cơ Thuốc bốc hơi mạnh

dễ bị thủy phân trong môi trường kiểm, phân hủy chậm trong môi trường axít và

trung tính, ở nhiệt độ thường có thể ăn mòn kim loại DDVP 50 ND có tác dụng

độc tiếp xúc, vị độc, xông hơi; Giết chết côn trùng rất nhanh DDVP 50 ND rất độc cho người, gia súc, ong mật, ít độc đối với cá LD 50 cấp tính qua đường tiêu

hóa của chuột 56 - 80 mg/kg

ị Dùng phun cho lúa để trừ các loại rầy, sâu, bọ xít, ruôi đục lá với liều 1,5 - 3

° Jí/ha (1/600); Phun cho bắp, mía trừ các loại sâu ăn lá với liều 1,5 - 2 lithha

Ệ (1/500); Phun trên cây ăn quả với liễu 2 - 2,5 lít/ha (1/600); Phun cho rau đậu với liều 1,5 - 2,5 lithha (1/600 - 1/800) DDVP 50 ND còn dùng để xử lý kho tàng,

chưổng trại trừ ruồi, muỗi, ve, rận với liễu 1/100 : 20 - 30 lít nước thuốc/100 mẽ

[ DDVP 50 ND phun với liêu 1/1.500 - 1/2.000 để trừ ruổi muỗi, gián, kiến,

Puradan được dùng phun cho lúa để trừ các loại sâu, râầy, bọ xít, ruôi, tuyến

trùng với liều 15 - 20 kg/ha; Phun cho bắp, mía, cao lương : Rắc 7 - 10 hạt thuốc

lên ngọn 3 lần trong một vụ vào các ngày 30, 45, 60 sau khi trồng

Puradan dùng để xử lý đất để trừ sâu xám, đế, kiến, sùng : 30 kg/ha rải với đất trước khi cây xới lần cuối

13

thể ăn mòn kim loại, tương đối bển với ánh sáng Thuốc có tác dụng tiếp xúc, vị

độc, nội hấp, thấm sâu Phosphamidon rất độc đối với „người, gia súc, ong mật, ít độc đối với cá và các thiên địch LD 50 cấp tính qua đường tiêu hóa của chuột là

nóng Khi gặp môi trường axít, phosphure kẽm cũng bị phân hủy, tạo thành khí

PH3 LD 50 cap tinh qua đường tiêu hóa của chuột là 50 - 67 mg/kg

V Kết quả nghiên cứu :

ð.I Tình hình sử dung HCBVTYV tai Nha Trang và Diên Khánh

ð.1.1 Các đại ký và kho HCBVTV được kiểm tra

- Cửa hàng bán HCTS, phân bón của Ngô Thị Kinh, 73 Đông Nai

- Cửa hàng bán HCTS, phân bón của Đào Thị Tuyển, Vĩnh Thạnh

- Cửa hàng bán HCTS, phân bón eta HTX Vĩnh Trung

- Cửa hàng bán HCTS phân bón của Trương Văn Thấp, Vĩnh Trung

ˆ Đại lý HCTS, phân bón của Phương Thị Thừa, Diên Khánh

- Cửa hàng bán lẻ HCTS, phân bón số 1 HTX Vĩnh Thạnh

- Cửa hàng bán lẻ HCTS, phân bón số 2 HTX Vĩnh ‘Thanh

- Trạm cung ứng nông được VAC của Nguyễn Thị Thúy Hà

- Đại lý Thiên Nông của Trần Thị Đào

- Cửa hàng HCTS, phân bón của Đỗ Minh Đường, Diên Khánh

- Cửa hàng HCTS, phân bón của Nguyễn Văn Dũng, Vĩnh Trung

- Cửa hàng HCTS, phân bón của Mai Kim, C.ty vật tư nông nghiệp

- Đại lý HCTS, phân bón Hồng Ngân, Diên Khánh

- Cửa Hàng HCTS, phân bón của Phạm Thị Nhỏ, Vĩnh Hiệp

- Cửa hàng vật tư nông nghiệp xã Vĩnh Thái

- Đại lý HGTS, phân bón của HTX Diên Phú

- Đại lý HCTS, phân bón của Nguyễn Thanh Khư, Vĩnh Ngọc

- Cửa hàng HCTS, phân bón của Trần Thị Bành, Vĩnh phương

- Công ty TNHH của Tấn Đạt, Lê Hồng Phong

- Kho HCBVTV, phan bén cia HTX Vinh Trung

- Kho HGBVTV, phân bón cia HTX Vinh Thái

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Vĩnh Thạnh

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Diên An

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Vĩnh Hiệp

- Kho HCBVTV, phân bón cúa HTX Vĩnh Ngọc

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Vĩnh Phương

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Diên Toàn

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Diên Phú

- Kho HCBVTV, phân bón của HTX Phước Hải

- Kho HCBVTV, phân bón của C.ty vật tư nông nghiệp K.H,

Kết quả điều tra cho thấy :

* Các đại lý của tư nhân và của HTX đều dã được đăng ký Các chủ đại lý

(cửa hàng) được tập huấn về HCBVTV tại Chỉ cục bảo vệ thực vật

* Hầu hết các đại lý, các cửa hàng bán HCBVTV của tư nhân và HTX đều

„chưa chấp hành đây đủ các nội quy sử dụng an toàn HCBVTV, cụ thể là :

5 - Bán HCBVTV cùng với thực phẩm và các hàng tiêu dùng

khác : 4 cửa hàng

- Bán HCBVTV gần các quầy ăn uống, giải khát (bánh mì, chè, bánh xèo, cà phê) : 3 cửa hàng

- Đặt giường ngủ ngay tại tủ đựng HCBVTV : 1 cửa hàng

- Cất giữ HCTS trong nhà gần chỗ nấu ăn : 2 cửa hang

- HCBVTV đặt ngang tâm tay với trẻ em : 10 cửa hàng

- Tất cả các tủ đựng HCBVTV đều không có khóa

ð.1.2 Chúng loai HCBVTV được dùng ở Nha Trang và Diên Khánh

a Chủng loại : Hiện có 100/188 loại thuốc trừ sâu, 43/84 loại thuốc trừ

bệnh, 10/57 loại thuốc trừ cỏ, 5/5 loại thuốc điều hòa sinh trưởng, 3/7 loại thuốc tiệt chuột được sử đụng ở Nha Trang và Diên Khánh

byrethroic Thuốc trừ sâu hữu cơ được phân loại độc từ nhóm I đến nhóm IV

- Thuốc trừ bệnh thuộc loại photpho hữu cơ và carbamat Không có thuốc

- Thuốc trừ cổ có hai loại thuộc nhóm phenoxy

- Thuốc diệt chuột còn đùng nhiều phosphure kẽm

- Tất cá các loại thuốc bảo vệ thực vật thì thuốc trừ sâu có nhiều chất độc hơn cả (hầu hết ở trong danh mục bị cấm và hạn chế sử đụng)

b Các HCBVTV bị cấm và hạn chế sử dụng :

Mặc dù Bộ Nông nghiệp & Công nghiệp thực phẩm đã có lệnh cấm và hạn

chế sử dụng một số HCBVTV của nhóm photpho hữu cơ và Clo hữu cơ nhưng cho

đến nay các đại lý các cửa hàng của tư nhân, HTX, nhà nước cũng còn bán Những

- BHC’

- Lindan

- Thiodan (Endofulfan, Endosol, Cylkodan)

- Sevidol (Carbaryl + Lindan 5%)

- Wofatox (methyl parathion)

- Azodrin (monocrotophos, nuvacom, apedrin)

- Monitor (tamaron, filitox, methamidophos)

- Neo - asozin (dinasin)

5.1.3 S6 lugng HCBVTV duoc ding tai Nha Trang va Dién Khanh

- Lượng thuốc được dùng trên lúa : Có nơi đùng nhiều tới 1 - 1,5 kg ai/ha

trung bình 0,4 - 0,5 kg ai/ha

- Lượng thuốc được dùng trên rau rất nhiều, có nơi sử dựng 7-10 kg ai/ha Thuốc trừ sâu được phun hàng ngày trên đậu đỗ

- Lượng thuốc sử dụng trung bình cho cả lúa và rau là 0,4 - 0,5 kg ai/ha

(Diện tích gieo trồng của Khánh Hòa theo thống kê hàng năm : diện tích _tréng rau cdc loai 1.459 ha trong đó điện tích trồng rau của Nha Trang là 333 ha của Diên Khánh là 80 ha; điện tích trồng các loại đậu 1.810 ha trong đó điện tích trông đậu của Nha Trang là 31 ha, của Diên Khánh 137 ha; điện tích trồng lúa 96.528 ha trong đó diện tích trồng lúa của Nha Trang là 2.690 ha, của Diên

;Rhánh là 7.957 ha

ð.1.4 Lưu thông phân phối

- Tất cả các đại lý HCBVTV, các cửa hàng, công ty vật tư nông nghiệp

Khanh Hòa, các HTX nông nghiệp đêu có thể đi mua hàng từ T.P Hồ Chí Minh và

phân phối lại trong nhân đân Có tất cả 111 đại lý nông dược trong tỉnh Khánh

Hòa đã đăng ký bán HCBVTV và đã theo học lớp quản lý HCBVTV Trong đó chỉ

tó 30 cửa hàng, đại lý, kho thuốc đã được kiểm tra HCBVTV được cung cấp từ T.P

Hồ Chí Minh và từ các nguồn nhập lậu (nhất là đối với các HCBVTV của Trung

mmo

Quốc và Thái Lan) Do đó không thể kiểm soát được số lượng HCBVTV được lưu

hành trên toàn tỉnh cũng như ở Nha Trang và Diên Khánh

- Tất cả các đối tượng như người già, trẻ em đều có thể di mua HCBVTV cho gia đình Nhiều trẻ chỉ khoảng 10 - 11 tuổi cũng đi mua HCBVTV

- Phương tiện chuyên chớ : Người mua HCBVTV có thể cầm tay, bỏ vào túi

xách, bổ vào thúng phương tiện chuyên chở là xe dap, xe may xe xích lô, xe ba

gác, xe ô tô Sau khi nhập hoặc mua HCBVTV xe không được rửa sạch như nội quy

đã quy định Thực tế cho thấy ở tỉnh ta chưa có một cơ sở nào dùng xe riêng để chuyên chở HCBVTV như nội quy đã quy định -

5.1.5 Điều tra tình trang sử dụng HCBVTV tai các hộ gia đình ở

Nha Trang và Diên Khánh

Điều tra 443 hộ gia đình nông đân nhận thấy rằng : các gia đình còn để HCBVTV trong nhà, nhiều gia đình chưa được tuyên truyền, tập huấn về cách sử dung, bảo quản, tác hại của HCBVTV, kết quả như bảng 1

Bang 1: Cat giữ HCBVTV

Treo HCTS trên chái nhà (trước, sau) 112 25,3 x

Tại phòng ngủ (gần giường, dưới giường, đầu

Vườn cây, treo trên cây 36 8,12 xX

Kết quả điều tra cho thay : 95,3% số hộ để HCBVTV và hủy bao bì sau khi

"sử dụng HCBVTV không đúng yêu cầu vệ sinh an toàn 100% số hộ cất giữ

,HCBVTV tại những nơi không có khóa 100% số hộ còn sử dụng các hóa chất có

trong danh mục cấm sử dụng như là : BHC, lindan, thiodan, sevidol, wofatox, Monitor, azodrin, bidrin, dichlorovos, dicofol, furadan, phosphure kém, methyl

‘bromide trong dé monitor, azodrin, furadan, thiođan, sevidol được sử dụng nhiều

‘hon các loại khác

ð.1.6 Vấn đề hủy bỏ bao bì

80% số hộ được điều tra, 30 đại lý, cửa hàng, kho HCBVTV hủy bỏ bao bì

không đúng yêu cầu vệ sinh :

Bao giấy, hộp giấy, chai, thùng gỗ đựng HCBVTV được vứt bừa bãi tại các

cống rãnh, hố rác, ra đường, bờ ruộng, mương nước, bờ sông

- Thùng phuy, thùng kim loại chứa HCBVTV được chất đống, một số thùng

được súc rửa để sử dụng vào các việc khác

17

+

- Các thùng bằng nhựa cũng được súc rửa để sử dụng vào việc khác

- Tại các gia đình, bao bì đựng HCBVTV sau khi sử dụng xong được vứt tại các giếng nước, góc nhà, góc vườn, góc bếp

Kết quả điều tra cho thấy : Hầu hết nông dan chưa có ý thức hủy bỏ bao bì

- đúng quy định

5.2 Điều tra sư hiểu biết về HCBVTV và tình trang sức khỏe của

: người tiếp xúc

5.3.1 Điều tra sư hiểu biết của nông đân về HCBVTV

- Khi sử dụng HCBVTV, 47% số hộ có hiểu biết nhất định về vệ sinh an toàn, nội quy sử dụng HCBVTV

! - 44% s6 ngudi phun HCTS trude ngay thu hoach 2 tudn S6 còn lại trước

ngày thu hoạch dưới 1 tuần vẫn còn phun 20% số người phun HCTS trước ngày

thu hoạch 3 ngày

- 36% khi phun HCBVTV làm theo hướng dẫn

- Số người phun thuốc quá thời gian trong ngày, phun bất cứ lúc nào khi cần (kể cả nắng to, giữa trưa, gió lớn) chiếm 60% với nông dân trông lúa, chiếm 10%

với nông dân trồng nho, trồng cây ăn quả

- 90% số người được điều tra cho biết : khi HCTS đính ướt quần áo vẫn tiếp tục làm việc cho đến hết giờ mới về nhà thay quần áo và tắm giặt

- 100% số người được điều tra không sử dụng trang bị bảo hộ lao động trong

pkhi phun và pha chế HCBVTV Thậm chí nhiều người mặc quần đùi đi chân đất

tkhi phun thuốc, ở trần khi pha chế và mang xách thuốc tại các ruộng lúa

5.2.2 Các triệu chứng nhiễm độc HCBVTV sau giờ làm việc

a Điều tra 443 người trồng lúa, trông rau, trồng nho, trồng cây ăn quả thấy rằng các triệu chứng nhiễm độc HCBVTV chiếm tỷ lệ tương đối cao, bảng 2

Bảng 2 : Tình trạng sức khỏe của 443 người tiếp xúc với HCBVTV

1 say thuốc, ngộ độc thuốc (nhất là với wofatox, 2,4-D) 16,9

- Ngô Văn Bé (HTX Vĩnh Trung) và Nguyễn Xít (phun thuốc 18 năm, HTX Vĩnh Trung) say thuốc do phun 2,4 - D, bình phun bị rò rỉ thấm ướt lưng, bị phù

Điều tra 172 phụ nữ làm nghề nông có tiếp xúc với HCBVTV hoặc có chồng

tiếp xúc với HCBVTV nhiều năm có 3 người bị sảy thai, chiếm tỷ lệ 1,7% Đó là

ð.2.3 HCTS trong cơ thể người

a HCTS bám trên da người tiếp xúc

Bảng 3 : Hàm lượng wofatox trên đa người tiếp xúc sau giờ lao

động ng/100 cm? da

| Đối tượng _ | Số mẫu | Bàn tay | Cánh tay | Ngực |Lưng | Mặt trán

lÌ Người phun cho lúa 30 79,6 59,1 05 | 22 6,8

| Thủ kho HCTS 18 66,0 45,5 02 | 02 0,5 Bốc vác HCTS 18 80,0 50,6 0,66 | 25 3,0

Điều tra 66 người phun wofatox cho lúa, thủ kho bốc vác, đều có wofatox bám dính

trên da sau giờ lao động, hàm lượng wofatox trung bình 0,2 - 80 ng/100 cm? da Bảng 4 : Hàm lượng monitor trên đa người tiếp xúc sau giờ lao

động nng/100 cm” đa

Người phun cho lúa 30 53,5 42,0 05 | 2,8 5,5

: Thủ kho HCTS 18 15,2 12,0 0,05 0,5

0,1 [Bốc vác HCTS 18 15,5 3,0 0,05 | 0,3 0,1

Điều tra 76 người phun monitor cho lúa, cho rau, thủ kho, bốc vác đều có

monitor bam dinh trén da sau giờ lao động Hàm lượng monitor

0,1 - 53,5 ug/100 cm? đa

: Điều tra 10 phụ nữ nuôi con bú tại HTX trồng rau Phước Hải và tréng lula’

pha Trang thấy rằng : tất cả các mẫu sữa đều có DDT, mẫu có hàm lượng DDT

: hap nhất 5,2 mg/kg cao nhất là 8,4 mg/kg Tén lugng DDT trong sifa me trung ene : 6,687 + 0,817 mg/kg

Ỉ

—s~eegenr

c Kiểm tra hoạt tính enzim cholinesterase

(Đánh giá mức độ nhiễm độc HCTS nhóm phospho hữu cơ dựa vào các triệu

chứng nhiễm độc như phần 5.3.2 và mức độ giảm hoạt tinh enzim cholinesterase

Hoạt tính enzim cholinesterase trong máu người tiếp xúc giảm < 25% so với mức bình thường : nhiễm độc nhẹ, giảm < 50% : nhiễm độc trung bình, giảm < 70% :

nhiễm độc nặng)

Điều tra 30 người trồng lúa, 30 người trông rau, 20 người thủ kho HCBVTPV

thấy rằng : mức độ giảm hoat tinh enzim cholinesterase (trong mau toàn phần)

ð.2.4 Điều tra số lượng người bị ngộ độc HCBVTV

(theo số liệu của Bs Đỗ Thị Kim Loan, Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa)

a Trong 4 năm (1991 - 1994) có 755 cas ngộ độc đã được điều trị tại khoa cấp

trung tâm Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa Trong số đó có 212 cas được chẩn đoán ngộ độc HCTS nhóm phospho hữu cơ chiếm tỷ lệ 28%, có 66 cas tử vong do ngộ độc HCTS - phospho hữu cơ, chiếm 31,1% Trong đó có 102 cas ngộ độc là nam, tử vong

33 chiếm 32,4%; 110 cas ngộ độc là nữ, tử vong 33 chiếm 30,0%; 141 cas ở nông thôn chiếm 66,5% và 71 cas ở thành thị chiếm 31,5%

b Nguyên nhân ngộ độc

- Cố ý tự tử 20G cas chiếm 97,2%

- Vô ý ăn phải HCTS : 2 cas, tai nạn lao động : 2 cas, tâm thần : 2 cas

t Kết quả trên nói lên thực trạng sử dụng HCTS ở Khánh Hòa :

- Ở nông thôn số lượng người bị ngộ độc nhiều hơn ở thành thị, nguyên ngộ

Hóc là do vô ý ăn phải, đo tai nạn lao động : điều này chứng tổ ở nông thôn trình độ

“hiểu biết của nông dân về HCTS chưa đầy đủ, HCT8 được quần lý chưa chặt chế nên

?đễ dàng cho người dân có điểu kiện tiếp xúc với HCTS; do quản lý bao bì nhãn

Skhông đúng quy định nên nhân dân còn lầm lẫn HCTS với thực phẩm khác Dc :thiếu hiểu biết về tác hại của HCTS, do coi thường HCT8 nên nông dân thiếu than

‘trong trong lao động do đó đã để xảy ra tai nạn lao động khi tiếp xúc với HCT8

: - Có nhiều trường hợp người dân bái rau ăn sau khi mới phun thuốc 1 ngà) bên cả nhà bị ngộ độc phai đi cấp cứu ở bệnh viện như gia đình ông Hoàng Đìnl

m—

11 Khôi (có 3/10 người bị ngộ độc do ăn rau cải phun monitor, 2 người đau bung, |

người đi cấp cứu ở bệnh viện

- Trong 5 năm từ 1989 - 1994 chúng tôi đã kiểm tra 4 trường hợp ăn rau cải, đậu xanh, dưa chuột có hàm lượng HCTS cao, những người ăn các loại rau này

; bị dau bụng phải đi cấp cứu ở bệnh viện, bệnh xá hoặc y tế tư

5.3 Đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường đọ HCBVTV gây ra

ð.3.1 Tình trang chung

Năm 1991 Bậ Nông nghiệp & Công nghiệp thực phẩm (NN & CNTP) đã ra

lệnh cấm dùng DDT, hạn chế sử dụng monitor, wofatox, HCH, DDVP năm 1992 tất cả các loại HCTS nói trên đã bị cấm sử dụng Trên thực tš, nông dân vẫn còn

; dùng các loại HCTS đó DDT còn tổn lại do nông đân mua từ trước và mua theo

; con đường nhập lậu (tuy số lượng DDT hiện còn rất ít) HCH vẫn còn được lưu

¡hành đưới tên nhiều thương phẩm khác nhau (BHC 3BR, BHC 6H, lindan sevidol ) Wofatox còn dùng để phun cho lúa, phun cho rau đưới dạng BAM 50ND, BAM 5H, wofatox 50ND Néng đân thích dùng wofatox vì giá thành rẻ, diệt được

một số sâu hữu hiệu (theo điều tra tại các hộ trông lúa và trồng rau) Nông đân

dùng DTT, HCH, trong khâu bảo quản hạt giống (đậu đen, đậu xanh, hành, tỏi,

các loại giống rau như hạt ngò, hạt tía tô, hat rau dén ) Néng dan cing ding DTT, HCH để điệt một số ấu trùng trong đất Họ xử lý hạt giống với tỷ lệ 2 bơ sữa bò hạt giống và 1 thìa canh DDT hoặc HCH

Từ năm 1990 trở về trước wofatox được dùng để phun cho rau & nho Từ

1991 đến nay nông dân thích đùng monitor phun cho các loại rau và nho Họ cùng

dùng DDVP phun cho các loại rau và cây ăn quả như cam, chanh, táo

Chúng tôi tiến hành điều tra tổn lượng của các HCT8 bị cấm sử dụng trong

đất, nước, không khí, rau quả, lương thực

p.P-DDT | y-HCH | wofatox | monitor

Đ13 trồng lúa Vĩnh Hiệp 1 2,5 2,4

D14 trông lúa Vĩnh Thái 1 2,3 3,5

0,001 - 3,8 mg/kg ăn quả, tồn lượng HCTS từ

“Trong 10 mẫu đất trồng rau, tên lượng p,p-DDT : 0,012 - 0,5 mg/kg

monitor : 0,03 - 0,7 mg/kg Wrong 2 mẫu đất trông thuốc lá, tên lượng p,p-DDT : 2,3 - 3,4 mg/kg

Tén lượng HCTS trong nước Bảng 7 : Tên lượng HCTS trong nước (mg/lit)

Nơi lấy mẫu p.p’-DDT | y-HCH | monitor { wofatox

ƯỚC sông Cái, xã Vĩnh Trung 0,002 0,008

0,001 0,001 ước sông Cái, trạm bơm Bình Cang VTrg 0,001 0,002 0,001

0,003 0,001 0,02 0,005 0,002

Bước sông tại cầu, xã Diên Đồng, D.Khánh

22