1 CHUYEN DE 1 SAI SO THUC HANH THI NGHIEM VAT LI 10

ện n lần đo với kết quả đo được là : x ằm giữa ổng hay hiệu bằng tổng sai số tuyệt đối của các số hạng.. ặc ương đối của phép đong b ng t ng sai s tằm giữa ổng hay hiệu bằng tổng sai số

BÀI T P SAI S TH C HÀNH THÍ NGHI M ẬP SAI SỐ THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM Ố THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM ỰC HÀNH THÍ NGHIỆM ỆM

1 S ch s có nghĩa ố chữ số có nghĩa ữ số có nghĩa ố chữ số có nghĩa

S ch s có nghĩa là "ố chữ số có nghĩa là " ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là " s các ch s " ố các chữ số" ữ số" ố các chữ số" bao g m ồm các ch s khác 0ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là " , các ch s 0 n m gi aữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là " ằm giữa ữ số có nghĩa là " hai ch s khác khôngữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là " ho c ặc n m bên ph i c a d u th p phân và m t ch s khác 0.ằm giữa ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ấu thập phân và một chữ số khác 0 ập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là "

Ví d : ụ:

+ S 171 có 3 ch s khác 0 ố các chữ số" ữ số" ố các chữ số"  Có 3 ch s có nghĩa.ữ số" ố các chữ số"

+ S 2004 có 2 ch s khác 0 và 2 ch s 0 n m gi a hai s khác 0 ố các chữ số" ữ số" ố các chữ số" ữ số" ố các chữ số" ằm giữa hai số khác 0 ữ số" ố các chữ số"  Có 4 ch s cóữ số" ố các chữ số" nghĩa.

+ S 1,2000 có 2 ch s khác 0 và 3 ch s 0 n m bên ph i d u th p phân và m t ch s ố các chữ số" ữ số" ố các chữ số" ữ số" ố các chữ số" ằm giữa hai số khác 0 ải dấu thập phân và một chữ số ấu thập phân và một chữ số ập phân và một chữ số ột chữ số ữ số" ố các chữ số" khác 0

 Có 5 ch s có nghĩa ữ số" ố các chữ số"

+ S 17100 có 3 ch s khác 0 ố chữ số có nghĩa là " ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là "  Có 3 ch s có nghĩa.ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là "

+ S 1,23.10ố chữ số có nghĩa là " -3 = 0,00123 có 3 ch s khác 0 ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là "  Có 3 ch s có nghĩa.ữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là "

2 Cách tính sai s c a phép đo ố chữ số có nghĩa ủa phép đo

a) Sai s c a phép đo tr c ti p: ố của phép đo trực tiếp: ủa phép đo trực tiếp: ực tiếp: ếp:

G i đ i lượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xng c n đo là x; th c hi n n l n đo v i k t qu đo đần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ện n lần đo với kết quả đo được là : x ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ới kết quả đo được là : x ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xc là : x1, x2, x3, xn

B ước 1: c 1: Tính giá tr trung bình: ị trung bình:

1 2  

x

n

B ước 1: c 2: Tính sai s tuy t đ i trong m i l n đo riêng l : ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ỗi lần đo riêng lẻ: ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ẻ:   x i x x v i x i ới kết quả đo được là : x i là giá tr đoị trung bình:

l n th i.ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ứ i

B ước 1: c 3: Tính sai s tuy t đ i trung bình: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là "

     

x

n

B ước 1: c 4: Tính sai s tuy t đ i c a phép đo: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0    x x x dc

L u ý: ưu ý: Sai s d ng c th ố các chữ số" ường có giá trị bằng một nửa độ chia nhỏ nhất hoặc được cung ng có giá tr b ng m t n a đ chia nh nh t ho c đ ị bằng một nửa độ chia nhỏ nhất hoặc được cung ằm giữa hai số khác 0 ột chữ số ửa độ chia nhỏ nhất hoặc được cung ột chữ số ỏ nhất hoặc được cung ấu thập phân và một chữ số ặc được cung ược cung c cung

c p b i nhà s n xu t ấu thập phân và một chữ số ởi nhà sản xuất ải dấu thập phân và một chữ số ấu thập phân và một chữ số

B ước 1: c 5: Tính sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đoố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 :  .100%



x x

B ước 1: c 6: Ghi k t qu c a phép đo: ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 x x xho c ặc x x x

b) Sai s c a phép đo gián ti p: ố của phép đo trực tiếp: ủa phép đo trực tiếp: ếp:

+ Sai s tuy t đ i c a m t t ng hay hi u b ng t ng sai s tuy t đ i c a các s h ng.ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ổng hay hiệu bằng tổng sai số tuyệt đối của các số hạng ện n lần đo với kết quả đo được là : x ằm giữa ổng hay hiệu bằng tổng sai số tuyệt đối của các số hạng ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là "

N u ết quả đo được là : x F x y z thì         F x y z

+ Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a m t tích ho c thố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ặc ương đối của phép đong b ng t ng sai s tằm giữa ổng hay hiệu bằng tổng sai số tuyệt đối của các số hạng ố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a các th aố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ừa

s ố chữ số có nghĩa là "

N u ết quả đo được là : x 

n m

k

y

z thì F m x n y k z .  .  .

Luy n t p 4 trang 12 V t Lí 10 (CD): ện tập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): Đo chi u dày c a m t cu n sách, đều dày của một cuốn sách, được kết quả: 2,3 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là " ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xc k t qu : 2,3ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 cm; 2,4 cm; 2,5 cm; 2,4 cm

a) Tính giá tr trung bình chi u dày cu n sách (ĐS: ị trung bình: ều dày của một cuốn sách, được kết quả: 2,3 ố chữ số có nghĩa là " d 2, 40cm)

b) Sai s tuy t đ i trung bình c a phép đo này là bao nhiêu? (ĐS: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0  d 0,05cm)

V n d ng trang 13 V t Lí 10 (CD): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): ụng trang 13 Vật Lí 10 (CD): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): B ng sau ghi th i gian m t v t r i gi a hai đi m cải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ột chữ số khác 0 ập phân và một chữ số khác 0 ơng đối của phép đo ữ số có nghĩa là " ểm cố ố chữ số có nghĩa là "

đ nhị trung bình:

Th i gian r i (s)ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ơng đối của phép đo

L n 1ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x L n 2ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x L n 3ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x L n 4ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x L n 5ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

a) Tính giá tr trung bình c a th i gian r i (ĐS: ị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ơng đối của phép đo t 0, 2024s)

b) Tìm sai s tuy t đ i trung bình (ĐS: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là "  t 0,1400.103s)

Ho t đ ng trang 19 V t Lí 10 (KNTT): ạt động trang 19 Vật Lí 10 (KNTT): ộng trang 19 Vật Lí 10 (KNTT): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): Dùng m t thột chữ số khác 0 ưới kết quả đo được là : xc có ĐCNN là 1 mm và m t đ ngột chữ số khác 0 ồm

h đo th i gian có ĐCNN 0,01 s đ đo 5 l n th i gian chuy n đ ng c a chi c xe đ ch iồm ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ểm cố ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ểm cố ột chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ết quả đo được là : x ồm ơng đối của phép đo

ch y b ng pin t đi m A (vằm giữa ừa ểm cố A = 0) đ n đi m B (Hình 3.1) Ghi các giá tr vào B ng 3.1 và trết quả đo được là : x ểm cố ị trung bình: ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0

l i các câu h i.ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ỏi

S li u tham kh o: B ng 3.1ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0

Trung bình s 0,6514m s 0,00168m t 3,514s  t 0,0168s

a) Nguyên nhân gây ra s sai khác gi a các l n đo là do:ực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ữ số có nghĩa là " ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

- Sai s h th ng do d ng c đo.ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ụng cụ đo ụng cụ đo

- Đi u ki n làm thí nghi m ch a đều dày của một cuốn sách, được kết quả: 2,3 ện n lần đo với kết quả đo được là : x ện n lần đo với kết quả đo được là : x ư ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xc chu n.ẩn

- Thao tác khi đo ch a chính xác.ư

b) Tính sai s tuy t đ i c a phép đo s, t và đi n vào B ng 3.1.ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ều dày của một cuốn sách, được kết quả: 2,3 ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0.

* Phép đo s

- Giá tr trung bình c a quãng đị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ười gian một vật rơi giữa hai điểm cống: s 0,6514m

- Sai s ng u nhiên tuy t đ i c a t ng l n đo:ố chữ số có nghĩa là " ẫu nhiên tuyệt đối của từng lần đo: ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ừa ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

- Sai s ng u nhiên tuy t đ i trung bình c a 5 l n đo: ố chữ số có nghĩa là " ẫu nhiên tuyệt đối của từng lần đo: ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x s 0,00168m

- Sai s tuy t đ i c a phép đo quãng đố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ười gian một vật rơi giữa hai điểm cống là:

0,00168 0,0005 0,00218m

dc

* Phép đo t

- Giá tr trung bình c a th i gian chuy n đ ng: ị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ểm cố ột chữ số khác 0 t 3,514s

- Sai s ng u nhiên tuy t đ i c a t ng l n đo:ố chữ số có nghĩa là " ẫu nhiên tuyệt đối của từng lần đo: ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ừa ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

- Sai s ng u nhiên tuy t đ i trung bình c a 5 l n đo: ố chữ số có nghĩa là " ẫu nhiên tuyệt đối của từng lần đo: ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x  t 0,0168s

- Sai s tuy t đ i c a phép đo th i gian là:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố

0,0168 0,005 0,0218

dc

c) Vi t k t qu đoết quả đo được là : x ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0

- Phép đo s: s s  s 0,6514 0,0022( ) m

- Phép đo t: t   t t 3,514 0,022(s)

d) Tính sai s t đ i:ố chữ số có nghĩa là " ỉ đối: ố chữ số có nghĩa là "

0,0218

3,514

t t

t

0,00218

6,514

s s

s

 v st 0,335% 0,620% 0,955%  

0,6514

0,1854(m/ s) 3,514

s

v

t

.100%

v v

v

  v 0,1771( / )m s

V n d ng trang 22 V t Lí 10 (CTST): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): ụng trang 13 Vật Lí 10 (CD): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): B ng s li u th hi n k t qu đo kh i lải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ểm cố ện n lần đo với kết quả đo được là : x ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là " ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xng c aủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

m t túi trái cây b ng cân đ ng h Em hãy xác đ nh sai s tuy t đ i ng v i t ng l n đo,ột chữ số khác 0 ằm giữa ồm ồm ị trung bình: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ứ i ới kết quả đo được là : x ừa ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x sai s tuy t đ i và sai s tố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo Bi t sai s d ng c là 0,1 kg.ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ụng cụ đo ụng cụ đo

L n đo ần đo m (kg) m(kg)

Giá tr trung bình c a phép đo: ị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 m4,3kg

Sai s tuy t đ i trung bình c a n l n đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x m0,1kg

Sai s tuy t đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 m  m m dc 0,1 0,1 0,2  kg

Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 .100% 4,65%

m m m

K t qu phép đo:ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 m m m4,3 0, 2( ) kg

Bài 2 trang 23 V t Lí 10 (CTST): ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD): B ng s li u th hi n k t qu đo đải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ểm cố ện n lần đo với kết quả đo được là : x ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ười gian một vật rơi giữa hai điểm cống kính c a m tủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 viên bi thép b ng thằm giữa ưới kết quả đo được là : xc k p có sai s d ng c là 0,02 mm Tính sai s tuy t đ i, sai sẹp có sai số dụng cụ là 0,02 mm Tính sai số tuyệt đối, sai số ố chữ số có nghĩa là " ụng cụ đo ụng cụ đo ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ố chữ số có nghĩa là "

tương đối của phép đong đ i và bi u di n k t qu phép đo có kèm theo sai s ố chữ số có nghĩa là " ểm cố ễn kết quả phép đo có kèm theo sai số ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là "

L n đo ần đo d (mm) d(mm)

Giá tr trung bình c a phép đo: ị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 d 6,33mm

Sai s tuy t đ i trung bình c a phép đo: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0  d 0,01mm

Sai s tuy t đ i c a phép đo: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 d = 0,01 + 0,02 = 0,03 mm

Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo: ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 .100% 0, 474%

d d d

K t qu phép đo: d = 6,33 ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ± 0,33 (mm)

Bài 1: Trong giờ thực hành, một học sinh đo chu kì dao động của con lắc đơn bằng đồng hồ bấm giây Kết quả 5 lần đo được cho ở bảng sau:

Cho biết thang chia nhỏ nhất của đồng hồ là 0,02s

a) Tính giá trị trung bình của chu kì dao động ?

b) Tính sai số tuyệt đối và sai số tương đối của phép đo ?

c) Biểu diễn kết quả đo kèm sai số ?

H ước 1: ng d n gi i ẫn giải ải

a) Giá tr trung bình c a chu kì dao đ ng:ị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0

2, 04

b) Sai s tuy t đ i c a m i l n đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ỗi lần đo riêng lẻ: ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

1 1

2,04 2,01 0,03 2,04 2,11 0,07

s s s s s

- Sai s tuy t đ i trung bình c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

0,03

- Sai s tuy t đ i c a phép đo: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

0,03 0,02 0, 05 s

dc

      

- Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

0, 05 100% 100% 2, 45%

2, 04

T

T

c) K t qu đo ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 chu kì: T T T 2, 04 0,05 s

   

Bài 2: Hai ng ười cùng đo chiều dài của cánh cửa sổ, kết quả thu được như sau: i cùng đo chi u dài c a cánh c a s , k t qu thu đ ều dài của cánh cửa sổ, kết quả thu được như sau: ủa phép đo ửa sổ, kết quả thu được như sau: ổ, kết quả thu được như sau: ết quả thu được như sau: ải ược như sau: c nh sau: ư

- Ng ười cùng đo chiều dài của cánh cửa sổ, kết quả thu được như sau: i th nh t: ứ nhất: ất: d 120 1 cm

- Ng ười cùng đo chiều dài của cánh cửa sổ, kết quả thu được như sau: i th hai: ứ nhất: d 120 2 cm

Trong hai ng ười cùng đo chiều dài của cánh cửa sổ, kết quả thu được như sau: i, ai là ng ười cùng đo chiều dài của cánh cửa sổ, kết quả thu được như sau: i đo chính xác h n ? Vì sao ? ơn ? Vì sao ?

H ước 1: ng d n gi i ẫn giải ải

- Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo c a ngố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ười gian một vật rơi giữa hai điểm cối th nh t:ứ i ấu thập phân và một chữ số khác 0

1 1

1

1

120

d d

- Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo c a ngố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ười gian một vật rơi giữa hai điểm cối th hai:ứ i

2 2

2

2

120

d d

- Do 12 nên người gian một vật rơi giữa hai điểm cối th nh t đo chính xác h n ngứ i ấu thập phân và một chữ số khác 0 ơng đối của phép đo ười gian một vật rơi giữa hai điểm cối th haiứ i

Bài 3: Dùng một đồng hồ đo thời gian có độ chia nhỏ nhất 0,001 s để đo thời gian rơi tự do của một vật Kết quả đo cho trong bảng sau:

L n đo ần đo t (s) t(s)

-Hãy tính thời gian rơi trung bình, sai số tuyệt đối và sai số tương đối của phép đo Biểu diễn kết quả đo này

H ước 1: ng d n gi i ẫn giải ải

- Th i gian r i trung bình: ời gian một vật rơi giữa hai điểm cố ơng đối của phép đo  

0, 404 7

- Sai s tuy t đ i ng v i m i l n đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ứ i ới kết quả đo được là : x ỗi lần đo riêng lẻ: ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

 

 

 

 

 

 

 

- Sai s tuy t đ i trung bình:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là "

0,004 7

t      

- Sai s tuy t đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

 

0, 005

dc

    

- Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

0,005 100% 100% 1, 23%

0, 404

t

t

- K t qu c a phép đo: ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

4, 404 0,005

Bài 4: Một học sinh dùng thước có ĐCNN là 1 mm và một đồng hồ đo thời gian có ĐCNN 0,01

s để đo 5 lần thời gian chuyển động của một chiếc xe đồ chơi chạy bằng pin từ điểm A v  A 0

đến điểm B Kết quả đo được cho ở bảng sau

-a) Nên nguyên nhân gây ra sự sai khác giữa các lần đo ?

b) Tính sai số tuyệt đối và sai số tương đối của phép đo s, t

c) Biểu diễn kết quả đo s và t

d) Tính sai sối tỉ đối v sai số tuyệt đối v Biểu diễn kết quả tính v

H ước 1: ng d n gi i ẫn giải ải

a) Nguyên nhân gây ra sai khác gi a các l n đo: ữ số có nghĩa là " ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

Do c u t o c a d ng c thí nghi m, thao tác khi đo ch a chu n xác.ấu thập phân và một chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ụng cụ đo ụng cụ đo ện n lần đo với kết quả đo được là : x ư ẩn

b) Giá tr trung bình c a phép đo s và t:ị trung bình: ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

 

5

 

5

- Sai s tuy t đ i m i l n đoố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ỗi lần đo riêng lẻ: ần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

 

 

 

 

 

 

 

2, 48 2,51 0,03

2, 48 2, 4

0,552 0,551 0, 001

 

 

 

s



- Sai s tuy t đ i trung bình:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là "

 

 

0, 005 5

0,03 5

        

        

- Sai sô d ng c đo: ụng cụ đo ụng cụ đo

0,0005

dc

s

  , t dc0, 005 s

- Sai s tuy t đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

 

 

0,005 0, 0005 0, 0055 0,03 0, 005 0,035

dc dc

- Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

0,0055

0,552 0,035

2, 48

s

t

s s

t t











- K t qu phép đo: ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0

 

 

0,5520 0, 0055

2, 480 0,035

c) Ta có công th c tính v n t c: ứ i ập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là "

0, 2225 m/s

s

v

t

- Sai s t đ i ố chữ số có nghĩa là " ỉ đối: ố chữ số có nghĩa là "

2, 41%

- Sai s tuy t đ i c a phép đo:ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

v

v

- K t qu tính: ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 v 0, 2225 0,0053m/s

Câu hỏi 7 trang 12 Vật Lí 10 (CD): Tìm những chữ số có nghĩa trong các số: 215; 0,56; 0,002; 3,8.104

Lời giải:

Số 215 có 3 chữ số có nghĩa đó là chữ số 2, 1, 5

Số 0,56 có 2 chữ số có nghĩa đó là chữ số 5, 6

Số 0,002 có 1 chữ số có nghĩa đó là chữ số 2

VD: Số 159 có 3 chữ số có nghĩa (các chữ số khác 0)

Số 105 có 3 chữ số có nghĩa (các chữ số 0 giữa hai chữ số khác 0)

Số 1,80 có 3 chữ số có nghĩa (chữ số 0 bên phải dấu thập phân và một chữ số khác 0)

SBT V t lí 10 (CTST) ập 4 trang 12 Vật Lí 10 (CD):

Câu 3.7 (VD): M t bánh xe có bán ột chữ số khác 0 kính là R = 10,0 ± 0,5 cm Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a chu ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 vi bánh xe là

Sai s tố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a bán kính ổng hay hiệu bằng tổng sai số tuyệt đối của các số hạng ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0

R 0,5

R 10,0



Chu vi hình tròn p = 2 π R

Suy ra: δp = δR = 5%

Bài 3.4 (H): Hình 3.1 th hi n nhi t k đo nhi t đ ểm cố ện n lần đo với kết quả đo được là : x ện n lần đo với kết quả đo được là : x ết quả đo được là : x ện n lần đo với kết quả đo được là : x ột chữ số khác 0 t1 (°C) và t2 (°C) c a m t dung dủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ị trung bình: ch

trưới kết quả đo được là : xc và sau khi đun Hãy xác đ nh và ghi k t qu đ tăng nhi t đ ị trung bình: ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ện n lần đo với kết quả đo được là : x ột chữ số khác 0 t c a dung d ch này.ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ị trung bình:

Hình 3.1 Nhi t k : a) tr ệt kế: a) trước; b) sau khi đun dung dịch ếp: ưu ý:ớc; b) sau khi đun dung dịch c; b) sau khi đun dung d ch ịch

T hình vẽ, ta đừa c đượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x tc 1 = 24,0 ± 0,5°C và t 2 = 68,0 ± 0,5°C.

Suy ra t  t 2  t 1 = 68,0 - 24,0 = 44,0°C

Sai s tuy t đ i: ố chữ số có nghĩa là " ện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " Δt = Δt2 + Δt1 = 0,5 + 0,5 = 1,0°C.

V y đ tăng nhi t đ c a dung đ ch là ập phân và một chữ số khác 0 ột chữ số khác 0 ện n lần đo với kết quả đo được là : x ột chữ số khác 0 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 t t t= 44,0 ± 1,0°C

Bài 3.5 (H): Hãy xác đ nh s CSCN c a các s sau đây: 123,45; 1,990; 3,110ị trung bình: ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là " 10-9; 1907,21; 0,002099; 12768000

123,45 - 5 CSCN; 1,990 - 4 CSCN; 3,110.10-9 - 4 CSCN;

1907,21 - 6 CSCN; 0,002099 – 4 CSCN; 12768000 - 5 CSCN

Bài 3.7 (H): M t v t có kh i lột chữ số khác 0 ập phân và một chữ số khác 0 ố chữ số có nghĩa là " ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xng m và th tích ểm cố V, có kh i lố chữ số có nghĩa là " ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xng riêng ρ đượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xc xác đ nhị trung bình: bằm giữang công th c ứ i

m V

 

Biết quả đo được là : xt sai số chữ số có nghĩa là " tương đối của phép đong đố chữ số có nghĩa là "i c a ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 m và V l n lần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ượng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : xt là 12% và 5% Hãy xác

đ nh sai s tị trung bình: ố chữ số có nghĩa là " ương đối của phép đong đ i c a ố chữ số có nghĩa là " ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 ρ.

Vì

m

V

 

Bài 3.10 (VD): Hãy xác đ nh s đo chi u dài c a cây bút ị trung bình: ố chữ số có nghĩa là " ều dày của một cuốn sách, được kết quả: 2,3 ủa dấu thập phân và một chữ số khác 0 chì trong các trười gian một vật rơi giữa hai điểm cống h p dợng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ưới kết quả đo được là : xi đây:

Trười gian một vật rơi giữa hai điểm cống h p 1:ợng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

Trười gian một vật rơi giữa hai điểm cống h p 2:ợng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x

- Trười gian một vật rơi giữa hai điểm cống h p 1: Sai s dợng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ụng cụ đo.ng cụng cụ đo b ng n a đ chia nh nh tằm giữa ửa độ chia nhỏ nhất ột chữ số khác 0 ỏi ấu thập phân và một chữ số khác 0

dc

0,5

2

cm

K t qu đo: ết quả đo được là : x ải của dấu thập phân và một chữ số khác 0 x x x= 6,0 ± 0,3 cm

- Trười gian một vật rơi giữa hai điểm cống h p 2: Sai s d ng c b ng n a đ chia nh nh tợng cần đo là x; thực hiện n lần đo với kết quả đo được là : x ố chữ số có nghĩa là " ụng cụ đo ụng cụ đo ằm giữa ửa độ chia nhỏ nhất ột chữ số khác 0 ỏi ấu thập phân và một chữ số khác 0