sáng kiến kinh nghiệm ngữ văn 12, đề tài dạy tốt văn bản người lái đồ sống đà

sáng kiến kinh nghiệm ngữ văn 12, đề tài dạy tốt văn bản người lái đồ sống đà

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I Lí do chọn đề tài 1

1 Cơ sở lí luận 2

2 Cơ sở thực tiễn 2

3 Tính mới của đề tài 2

II Mục đích, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu 3

1 Mục đích nghiên cứu……… 3

2 Đối tượng 3

3 Phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

III Số liệu khảo sát trước khi thực hiện đề tài……….4

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

I Thực trạng dạy học văn bản Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân trong chương trình Ngữ Văn 12 3

1 Thuận lợi 3

2 Khó khăn 4

II Vận dụng kĩ thuật, phương pháp dạy học tích cực trong việc đọc hiểu văn bản Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân 5

1 Hiểu thế nào là dạy học tích cực; kĩ thuật,phương pháp dạy học tích cực 5

2 Vận dụng một số kĩ thuật, phương pháp dạy học tích cực vào việc đọc hiểu văn bản Người lái đò Sông Đà 5

2.1 Vận dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực để đọc hiểu văn bản Người lái đò Sông Đà 5

2.2 Phương pháp dạy học tích cực được sử dụng để đọc hiểu văn bản Người lái đò Sông Đà 8

III Giáo án thể nghiệm vận dụng các kĩ thuật, phương pháp dạy học tích cực vào tiết đọc hiểu Người lái đò Sông Đà 9

IV Kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm 13

1 Kết quả 13

2 Bài học kinh nghiệm 14

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 14

1 Kết luận 14

2 Khuyến nghị 15 Danh mục tài liệu tham khảo

Phụ lục

1/15

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HÀ NỘI

- 

 -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ÁP DỤNG KỸ THUẬT, PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG ĐỌC HIỂU TÁC PHẨM

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ (NGUYỄN TUÂN)

Lĩnh vực: Ngữ văn Cấp học: THPT Tác giả:

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Wiliam A.ward – nhà giáo dục người Mỹ đã có câu châm ngôn bất hủ vềvai trò và sứ mệnh của người thầy: “người thầy trung bình chỉ biết nói, ngườithầy giỏi chỉ biết giải thích, người thầy xuất chúng biết minh họa, người thầy vĩđại biết cách truyền cảm hứng” Là một giáo viên dạy văn bậc THPT tôi khôngdám mong trở thành người thầy vĩ đại nhưng luôn khát vọng qua những bàigiảng của mình có thể tiếp lửa để truyền cảm hứng cho học trò Tôi nghĩ đâycũng là mong ước chung của các đồng nghiệp đang trực tiếp giảng dạy Để thựchiện được tâm nguyện đó đòi hỏi người thầy phải phát huy tính tích cực, tự giác,chủ động, sáng tạo của học sinh tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứngthú học tập cho học sinh” (Điều 28.2 – luật Giáo dục)

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đã tích cực đổi mới chươngtrình, phương pháp dạy học Tuy nhiên do đòi hỏi của xã hội, việc dạy và họcđều chịu áp lực của lối học “thực dụng”- học để thi, dạy để học trò đi thi cóthành tích tốt nhất Bởi vậy, thực tế trong nhà trường hiện nay việc truyền thụkiến thức cho học sinh theo kiểu truyền thống, thụ động để học sinh áp dụng làmbài thi được ưu tiên hơn việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcsinh Đó cũng là nguyên nhân dẫn đến học lệch học tủ, học sinh quá tải, mệtmỏi, chán học thậm chí rơi vào trầm cảm hoặc các tệ nạn xã hội…

“Tôi thích người thầy, bên cạnh bài tập về nhà còn đem lại cho bạn gì đó

về suy nghĩ” câu nói của Lity Tomlin là chìa khóa gợi mở những bế tắc nói trên.Đổi mới phương pháp dạy và học tích cực, áp dụng những kỹ thuật dạy học tíchcực gây hứng thú cho học trò là nhiệm vụ cấp bách của toàn nghành giáo dục vàcũng là phương châm dạy học của giáo viên trong thời đại nay Tuy nhiên cácphương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực cần được thể nghiệm sáng tạo trong mỗigiờ học hơn là việc dừng lại ở lý thuyết trên các cuốn sách phương pháp haynhững buổi bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên

Do đặc thù bộ môn ngữ văn ở bậc THPT kiến thức rộng, lại là một mônhọc khá trừu tượng cho nên nếu giáo viên không có phương pháp giảng dạy linhhoạt tiết học sẽ trở nên tẻ nhạt, thầy giảng đọc, trò nghe ghi chép Năm học2019- 2020 tôi tham dự hội thi giáo viên dạy giỏi môn Ngữ Văn cụm Thanh

Oai- Chương Mỹ do SGD Hà Nội tổ chức với bài dạy Người lái đò Sông Đà

(Nguyễn Tuân), bài giảng được học trò rất hứng thú và ban giám khảo và đồngnghiệp đánh giá cao Qua nhiều lần được tập huấn về đổi mới phương pháp dạyhọc tại trường Bồi dưỡng cán bộ Hà Nội và nhận được sự khuyến khích của tổchuyên môn cho nên tôi mạnh dạn thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này nhằm

góp một tiếng nói kinh nghiệm nhỏ bé trao đổi cùng đồng nghiệp và khơi dậytình yêu văn học với các em học sinh.

1 Cơ sở lí luận

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủđộng, sáng tạo của học sinh Hoạt động ấy cần phù hợp với đặc điểm của từnglớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theonhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tìnhcảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Trong những năm gần đây văn hóa đọc đã bị thay thế bởi văn hóa nghenhìn, các tác phẩm văn học giàu giá trị nhân văn không còn được cá em học sinhđón nhận mà thay vào đó là mạng xã hội facebook, các trò chơi điện tử… mônNgữ văn trong nhà trường cũng không còn là môn học được đông đảo các emhọc sinh yêu thích Vì vậy môn Ngữ văn cần được thay đổi cách dạy, cách họclàm sao để thu hút học sinh nhằm bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách cho các emđúng như vai trò và vị trí đặc thù của bộ môn trong nhà trường

Vận dụng kĩ thuât, phương pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trungtâm như: kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật khăn trải bàn, sơ đồ tư duy, kĩ thuật mảnhghép Các phương pháp dạy học tích cực như: phương pháp trực quan, đọc

sáng tạo, dạy học tích hợp liên môn… trong việc đọc hiểu văn bản Người lái đò Sông Đà để bài học thêm phong phú, hấp dẫn Điều này sẽ khơi gợi tình yêu văn

em học sinh thiếu đam mê trong việc học Ngữ văn Giờ dạy- học văn sẽ tẻ nhạt

Đã vậy học sinh còn thờ ơ với môn Ngữ văn vì đa số các bài đều dạy chay, ítminh hoạ Nếu giáo viên không sáng tạo và tích cực linh hoạt trong phươngpháp giảng dạy thì sẽ rất khó để học sinh cảm nhận được một áng văn chươngtài hoa và giàu chất trí tuệ của Nguyễn Tuân

3 Tính mới của đề tài

Giáo viên áp dụng kỹ thuật, phương pháp dạy và học tích cực qua phần

đọc hiểu đoạn trích Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân để học sinh có cách

tiếp cận mới mẻ, linh hoạt chủ động Đây cũng là con đường hiệu quả, tăng

hứng thú học tập của học sinh khi khám phá một văn bản văn học Từ đó giúpcác em nhận rõ và yêu quý hơn vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước và của conngười lao động Việt Nam, khơi dậy những khát vọng chinh phục thiên nhiên…Giúp các em nhận ra vẻ đẹp trong tâm hồn và trong văn chương của NguyễnTuân Đó cũng là cơ hội mở rộng cho tâm hồn các em về cuộc sống muôn màu

Đối với giáo viên: vận dụng kĩ thuật, phương pháp dạy và học tích cực

qua văn bản tùy bút Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân nhằm làm cho tiết

học đạt hiệu quả cao Đây cũng là con đường quan trọng để tiếp cận khai tháccác tác phẩm tùy bút khác

II Mục đích, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

1 Mục đích nghiên cứu

Vận dụng các kĩ thuật, phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy bài

Người lái đò Sông Đà nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ

văn là lối đi cho việc tiếp cận giảng dạy các tác phẩm văn học Qua đó bồidưỡng năng lực nhận thức và tình yêu văn học của học sinh

2 Đối tượng nghiên cứu

- Quá trình dạy học văn bản Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

- Học sinh lớp 12 ban Cơ bản THPT

3 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu lí luận về kĩ thuật, phương pháp dạy học tich cực Cách tổ

chức hoạt động dạy học tác phẩm qua đọc hiểu đoạn trích Người lái đò Sông Đà

trong chương trình Ngữ văn Khảo sát học sinh lớp 12a1,12a12 trường Trunghọc phổ thông Thanh Oai B tháng 2 năm học 2019 – 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

1 Phương pháp so sánh, phân tích tổng hợp

2 Phương pháp nghiên cứu lí luận: sưu tầm, đọc tài liệu, nghiên cứu cáctài liệu về thi pháp tác phẩm, các sáng tác của Nguyễn Tuân, các bài viết phê

bình về tác phẩm Người lái đò Sông Đà

3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm: được tiến hành nhằm khẳng địnhtính khả thi và hiệu quả của đề tài

III Số liệu khảo sát trước khi thực hiện đề tài

1 Khảo sát thực trạng giảng dạy tác phẩm văn học nói chung và bài

Người lái đò Sông Đà nói riêng của giáo viên (Trường THPT Thanh

Oai B)

Bảng 1: Thực trạng giảng dạy các tác phẩm văn học nói chung và các bài Người

lái đò Sông Đà nói riêng

3/9gv=33.3%

4 Đánh giá của giáo viên về kĩ

năng đọc hiểu và nghị luận

văn bản của học sinh sau khi

dạy xong bài bài Người lái đò

2 Khảo sát thực trạng hoạt động học văn bản văn học nói chung và học các

bài Người lái đò Sông Đà nói riêng của học sinh (học sinh 12A1&12A12)

Bảng 2: Thực trạng tâm lí và việc vận dụng kiến thức giảng văn của học sinh

Chánghét20/85hs=23

2 Mong muốn của em

trong một giờ học môn

Ngữ văn

Gv giảng kĩ rồi đọc chochép chi tiết

Tổ chức học thôngqua các hoạt động

3.Phân tích kết quả khảo sát:

Nhìn vào kết khảo sát chúng tôi thấy:

-Giáo viên:

+Còn rất vất vả trong giờ dạy văn

+ Còn nặng về phương pháp truyền thống, chưa cập nhật đổi mới theo hướngphát triển năng lực học sinh dẫn đến mệt mỏi cho cả giáo viên và học sinh.

+Năng lực đọc hiểu và tạo lập văn bản còn hạn chế

Từ những thực tế trên, chúng tôi rất mong muốn nâng cao năng lực đọc

hiểu và tạo lập văn bản cho học sinh thông qua tổ chức dạy học các bài Người

lái đò Sông Đà theo định hướng phát triển năng lực.

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Thực trạng dạy học văn bản Người lái đò Sông Đà của Nguyễn

Tuân trong chương trình Ngữ Văn 12.

1 Thuận lợi

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tuân thật xứng đáng vớitầm cỡ nhà văn lớn (sách giáo khoa hiện hành xếp ông là một trong chín tác giảtiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại) Trong suốt cuộc đời cầm bút với hơnnăm mươi năm lao động nghệ thuật không biết mệt mỏi của mình, Nguyễn Tuân

đã có những đóng góp đáng kể vào sự nghiệp văn xuôi quốc ngữ Việt Nam hiệnđại Nói đến Nguyễn Tuân là nói đến một giá trị hiển nhiên, gợi nhắc một vùngtrời riêng, xôn xao thanh âm ngôn ngữ dân tộc Sáng tác của ông tồn tại vừa nhưgiá trị thẩm mỹ độc lập, vừa gợi ý, kích thích tìm tòi, sáng tạo nên các giá trịmới Với phong cách nghệ thuật độc đáo, trình độ sử dụng tiếng việt điêu luyện,văn Nguyễn Tuân đã thu hút được sự chú ý của người đọc và được rất nhiều nhànghiên cứu quan tâm

Trong chương trình học ở bậc THPT, các em đã được học tác phẩm Chữ người tử tù (sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11) Các em đã nắm được phần nào về

con người cũng như sáng tác và phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn

Tuân trước Cách mạng Nên khi dạy tác phẩm Người lái đò Sông Đà cũng là

điều thuận lợi cho việc tiếp cận cũng như tư duy nghệ thuật của học sinh Vìvậy, áp dụng kĩ thuật, phương pháp dạy học tích cưc trong việc khám phá tácphẩm sẽ gây hứng thú, chủ động và sáng tạo đối với các em học sinh

2 Khó khăn

Người lái đò Sông Đà (trích tùy bút Sông Đà), viết từ 1958 đến 1960 là

cái mốc quan trọng, là đỉnh cao mới trong sáng tác của Nguyễn Tuân từ sau cách

mạng thâng Tâm Tâc phẩm đê thực sự thănh công khi phât hiện vă miíu tả chất văng trong vẻ đẹp hùng vĩ vă thơ mộng của thiín nhiín Tđy Bắc cùng chất văng mười quý giâ trong tđm hồn, tính câch những người lao động bình dị miền Tđy

Bắc Đđy lă một âng văn đẹp thể hiện những nĩt đặc sắc nhất trong phong câchnghệ thuật của Nguyễn Tuđn Tâc phẩm như một dòng thâc lớn đm thanh ngônngữ, cảm xúc, tư tưởng được khơi đúng nguồn mạch chính, hệt con Sông Đă

“hung bạo vă trữ tình” chảy băng băng qua vùng Tđy Bắc hùng vĩ vă ngạo nghễvới thời gian Âng văn giúp chúng ta nhận ra diện mạo của một Nguyễn Tuđncăn bản đê đổi thay để trở nín mới mẻ hơn so với chính con người nghệ sĩ mẵng đê thể hiện trong những trang tùy bút viết trước Câch mạng thâng Tâm năm1945

Tâc phẩm thuộc thể loại tùy bút hiện đại - thể loại khâ xa lạ với câc em.Dạy tâc phẩm năy cần nắm chắc đặc trưng thể loại, không giống như dạy mộttâc phẩm tự sự Đặc biệt với Nguyễn Tuđn, thể tùy bút còn lă lối “độc tấu” riíng

để ông phô diễn sự uyín bâc, tăi hoa vă “lăm xiếc” khi huy động vốn ngôn từ

nghệ thuật Giâ trị của Người lâi đò Sông Đă không chỉ ở chỗ tâc phẩm viết câi

gì mă quan trọng hơn ở chỗ bậc “thầy phù thủy” ngôn từ Nguyễn Tuđn đê viết

về những nội dung đó theo câch thế năo Việc dạy học tâc phẩm cần phải tổchức sao cho học sinh không chỉ nhìn thấy hình ảnh đẹp đẽ của sông Đă văngười lâi đò sông Đă mă còn nhận ra vẻ đẹp trong tđm hồn vă trong văn chươngtâc giả, mă lượng thời gian ít ỏi Đđy cũng lă thử thâch đối với giâo viín vă họcsinh

Những năm gần đđy tình trạng học sinh học lệch học tủ, học để thi ngăy

căng gia tăng Câc em thường có xu hướng chọn câc môn học thời thượng như

Toân, Lí, Hóa, Ngoại ngữ để thi văo câc trường đại học tosp đầu, cho nín mônNgữ văn bị thờ ơ Trước những thực trạng giảng dạy còn nhiều khó khăn nói

trín đòi hỏi người giâo viín phải tổ chức giờ dạy cho sinh động nhằm cuốn hút

phât huy tính tích cực chủ động sâng tạo của học sinh Đđy cũng lă đâp ân cho

những bế tắc trong tiết đọc hiểu Người lâi đò sông Đă đê phđn tích ở trín.

II Vận dụng kĩ thuật, phương phâp dạy học tích cực trong việc đọc

hiểu văn bản Người lâi đò sông Đă của Nguyễn Tuđn

1 Hiểu thế năo lă dạy học tích cực; kĩ thuật, phương phâp dạy học tích cực

*Dạy vă học tích cực: lă câch giâo dục nhằm phât huy tính tích cực, chủ

động, sâng tạo của học sinh Đó không bao hăm một phương phâp cụ thể mă lămột khâi niệm rộng, bao gồm nhiều phương phâp, hình thức, kỹ thuật cụ thểkhâc nhau nhằm phât triển người học khả năng sâng tạo, năng lực giải quyết vấn

đề Biểu hiện của việc học sinh tích cực học tập là: chú ý tới các bài giảng, cóhứng thú với việc học, tích cực tư duy, hợp tác làm việc nhóm, sáng tạo, hoànthành tốt nhiệm vụ học tập, vận dụng tri thức vào thực tiễn.

*Hiểu thế nào là kĩ thuật dạy học tích cực: Kĩ thuật dạy học là những

biện pháp, cách thức hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạyhọc

*Hiểu thế nào là phương pháp dạy học tích cực: là những hình thức và

cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học

xác định nhằm đạt mục tiêu dạy học Các phương pháp dạy học tích cực sẽ tổ chức được hoạt động cho học sinh Rèn cho các em khả năng tự học, tăng cường làm việc hợp tác ,kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.Tuy

nhiên sự phân biệt giữa kĩ thuật dạy học và phương pháp dạy học nhiều khikhông thực sự rõ ràng Để phát huy sự chủ động, sáng tạo và hứng thú của học

sinh trong tác phẩm Người lái đò sông Đà tôi sử dụng một số kĩ thuật và phương

pháp dạy học tích cực sau

2 Vận dụng một số kĩ thuật, phương pháp dạy học tích cực vào việc

đọc hiểu văn bản Người lái đò Sông Đà

2.1 Vận dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực để đọc hiểu văn bản

Người lái đò Sông Đà

2.1.1 Kĩ thuật đặt câu hỏi

* Mục đích: hệ thống câu hỏi của giáo viên có vai trò quyết định đến chất lượng lĩnh hội của học sinh Các câu hỏi được chuẩn bị sẽ giúp giáo viên phát triển nội dung bài học một cách khoa học, có hệ thống, đồng thời khuyến khích học sinh thảo luận xoay quanh những ý tưởng quan trọng, kích thích tính tích

cực, tìm tòi và nâng cao năng lực biểu đạt, thuyết trình của học sinh

* Yêu cầu: tùy vào tình huống dạy học và trình độ nhận thức của học sinh

mà giáo viên có thể đặt câu hỏi đóng (kiểu câu hỏi học sinh chỉ có một câu trảlời duy nhất là đúng hay sai hoặc chỉ có thể trả lời là “có” hoặc “không”); câuhỏi mở là các câu hỏi giúp học sinh có cái nhìn tổng quan hoặc đưa ra những

băn khoăn, câu hỏi mở thường bắt đầu bằng các từ: khi nào, cái gì, ở đâu, đến

đâu, để làm gì….các câu hỏi nâng cao kích thích suy luận của học sinh thường

bắt đầu bằng chữ vì sao

* Cách thức: trong bài Người lái đò Sông Đà tôi sử dụng câu hỏi mở chủ

yếu trong phần khai thác thông tin của văn bản như: Nêu những nét chính về tácgiả, phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân? Hoàn cảnh sáng tác? Tìm nhữngchi tiết nghệ thuật đặc sắc miêu tả con sông Đà hung bạo? vẻ đẹp trữ tình củaSông Đà được tác giả miêu tả như thế nào? Sông Đà bày thạch trận như thế nào

để chiến đấu với ông đò? ghi lại những chi tiết thể hiện cuộc chiến đấu của ông

đò qua 3 trùng vi thạch trận? Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật đã được tác giả sửdụng để miêu tả dòng sông Đà và người lái đò Sông Đà?

Ngoài ra tôi sử dụng một số câu hỏi suy luận, nâng cao như “Hiệu quả

của các biện pháp nghệ thuật? Thông điệp nghệ thuật được nhà văn gửi gắm quahình tượng con Sông Đà và người lái đò Sông Đà? Đặc biệt là câu hỏi thảoluận: Cuộc vượt thác tô đậm những nét đẹp gì ở hình tượng ông lái đò? So sánh

nhân vật Huấn Cao trong truyện ngắn Chữ người tử tù và nhân vật ông lái đò?

Cắt nghĩa vì sao trong mắt của Nguyễn Tuân, thiên nhiên Tây Bắc quý nhưvàng, nhưng con người Tây Bắc mới thật xứng đáng là vàng mười của đất nướcta? ; Hệ thống câu hỏi nêu trên một phần bám sát các câu hỏi của sách giáokhoa, mặt khác do quá trình soạn bài, khám phá văn bản tôi hình thành ý tưởngđặt các mức độ câu hỏi nhằm làm cho bài giảng trở nên khoa học, có hệ thốnglogic

2.1.2 Kĩ thuật mảnh ghép kết hợp nhóm chuyên gia

Là hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa

sau:

- Vòng 1 nhóm “chuyên gia”: giáo viên chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm từ

6-8 em, mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ Mỗi cá nhân làm việc độc lập trongvài phút, suy nghĩ về câu hỏi rồi ghi lại ý kiến của mình Khi thảo luận nhómphải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều trả lời được tất cả các câu hỏitrong nhiệm vụ được giao và trở thành “chuyên gia” của lĩnh vực đã tìm hiểu và

có khả năng trình bày lại câu trả lời ở vòng 2

- Vòng 2 nhóm các mảnh ghép: hình thành nhóm 3-6 người (1-2 người từ nhóm

1, 1-2 người từ nhóm 2, 1-2 người từ nhóm 3…), câu trả lời và thông tin củavòng 1 được các thành viên trong nhóm chia sẻ đầy đủ với nhau Khi mọi thànhviên trong nhóm mới đều hiểu được tất cả nội dung ở vòng 1 thì nhiệm vụ mớiđược giao cho các nhóm để giải quyết Các nhóm mới trình bày và chia sẻ kếtquả

Khi dạy bài “Người lái đò Sông Đà”, tôi đã tiến hành như sau: Vòng 1 nhóm “chuyên gia” chia lớp thành 4 nhóm, nhiệm vụ của nhóm 1+3 thảo luận

các câu hỏi: - Ông lái đò đã đối mặt với sông Đà ở thạch trận 1 và 2 như thếnào? Từ đó thấy được vẻ đẹp, phẩm chất gì của ông đò?- Nhận xét về nghệ thuật

miêu tả ông lái đò của Nguyễn Tuân ? Nhóm 2+4 thảo luận các câu hỏi:- Ông

lái đò đã đối mặt với sông Đà ở thạch trận 2 và 3 như thế nào? Từ đó thấy được

vẻ đẹp, phẩm chất gì của ông đò? - Nhận xét về nghệ thuật miêu tả ông lái đò của Ng Tuân ? Vòng 2 “mảnh ghép”: nhóm 1 ghép với nhóm 2, nhóm 3 ghép

với nhóm 4: 4 học sinh ngồi đối diện sẽ trao đổi cho nhau về các nội dung đượcthảo luận ở nhóm cũ Sau đó giao nhiệm vụ mới cho các nhóm: nhóm 1: ông lái

đò đã đối mặt với Sông Đà ở thạch trận 1 như thế nào? Nhóm 2: Ông lái đò đãđối mặt với Sông Đà ở thạch trận 2 như thế nào? Nhóm 3: ông lái đò đã đối mặtvới Sông Đã ở thạch trận 3 như thế nào? Nhóm 4: nhận xét về nghệ thuật miêu

tả ông lái đò? Đại diện các nhóm lên trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổsung

Khi chia nhóm làm việc theo kĩ thuật mảnh ghép kết hợp nhóm chuyêngia, học sinh có nhiều phát hiện sâu sắc, bên cạnh đó các em có sự phản biện vớibạn để bảo vệ ý kiến của mình rồi đi đến ý kiến chung và trình bày rất sinhđộng, hấp dẫn Các giám khảo dự giờ cũng như các thầy cô trong tổ bộ môn đềuđánh giá cao hoạt động này và nhận xét đây là một điểm sáng tạo của giờ học,tạo nên sự chủ động, linh hoạt, hấp dẫn

2.1.3 Kĩ thuật sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy là một hình thức ghi chép sử dụng màu sắc và hình ảnh để

mở rộng và đào sâu các ý tưởng Nhờ sự kết nối các nhánh ,các ý tưởng đượcliên kết với nhau khiến sơ đồ tư duy có thể bao quát được các ý tưởng trên một

phạm vi sâu rộng Khi kết thúc bài dạy Người lái đò Sông Đà thay vì cho học

sinh ôn tập theo cách truyền thống tôi đặt câu hỏi: Hãy sử dụng sơ đồ tư duy đểkhái quát những kiến thức đã học của bài Với kĩ thuật này các em ngay lập tức

đã hệ thống hóa lại kiến thức về tác giả, tác phẩm, nội dung, nghệ thuật của vănbản từ đó nắm bắt bao quát nội dung vừa học Đây là một kĩ thuật dạy học được

phát huy rất có hiệu quả khi tôi giảng dạy bài Người lái đò Sông Đà.

2.2 Phương pháp dạy học tích cực được sử dụng để đọc hiểu văn bản

Người lái đò Sông Đà

2.2.1 Phương pháp trực quan

Trực quan là một trong những nguyên tắc dạy học cơ bản Con người tiếpnhận thông tin bằng nhiều kênh: thị giác, thính giác, xúc giác Ðáng tiếc là trongnhà trường chúng ta hiện nay, nguyên tắc này không được coi trọng, HS thườngchỉ được nghe giảng chứ ít có cơ hội được nhìn, được sờ vào hình ảnh, mẫu vật,được làm thí nghiệm Bảng thống kê sau sẽ cho ta thấy tầm quan trọng của trựcquan trong dạy học:

Con Sông Đà hùng vĩ, trữ tình là nguồn cảm hứng của nhiều nhạc sĩ,nhiếp ảnh gia, nhà làm phim Tôi sử dụng phương pháp này khi dạy phần tìm

hiểu chung về tác phẩm, thay vì giới thiệu bằng lời tôi đã cho học sinh nghe bàihát, xem một số hình ảnh về sông Đà từ các góc nhìn, một số cảnh quay vượtthác sông Đà để bước đầu khơi gợi cho học sinh thấy đặc điểm đa dạng của consông Đà cũng như công việc vất vả, nguy hiểm của ông đò Chắc chắn phươngpháp trực quan sinh động này sẽ gây hứng thú cho học sinh thậm chí sau khi họcxong tác phẩm các em sẽ tìm đọc toàn bộ tác phẩm và tìm kiếm xem nhữngthước phim về công cuộc chinh phục, cải tạo Sông Đà để phục vụ cho conngười.

2.2.2 Phương pháp dạy học tích hợp liên môn

Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quanvào quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lốisống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo;bảo vệ môi trường, an toàn giao thông Do yêu cầu của mục tiêu dạy học pháttriển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiếnthức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn bao gồm cả tự nhiên và xã hội, đòihỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học

Khi dạy học một tác phẩm văn học cần phải có sự tích hợp giữa các phânmôn, kết hợp liên môn, liên ngành để tác phẩm được nhìn đa chiều, đa diện Khidạy một tác phẩm văn học cần có sự tích hợp liên môn, liên ngành bởi văn hoc

là một loại hình nghệ thuật tổng hợp, đặc biệt là kiến thức xã hội gần gũi nhưlịch sử, địa lý, đạo đức, triết học

Người lái đò Sông Đà là một áng văn đẹp được làm nên từ tình yêu đất

nước say đắm, thiết tha của một con người muốn dùng văn chương để ca ngợi vẻđẹp vừa kì vĩ, hào hùng, vừa trữ tình, thơ mộng của thiên nhiên, và nhất là củacon người lao động bình dị ở miền Tây Bắc Sông Đà được ví như dòng sôngánh sáng, nguồn “vàng trắng” quý giá của quốc gia Từ năm 1979 đến 2016,trong hành trình chinh phục của con người, ba nhà máy thủy điện lớn đã đượcxây dựng trên sông Đà (Hòa Bình, Sơn la, Lai Châu) Dòng Sông Đã là nơi cónguồn thủy điện lớn nhất cả nước cung cấp gần 25 tỷ kwh điện mỗi năm, cáccông trình thủy điện trên Sông Đà còn có vai trò quan trọng trong điều tiết lưulượng nước cho hạ lưu sông Hồng, cắt lũ vào mùa mưa và điều tiết xả nước vàomùa khô hạn, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Tây Bắc… Vì vậy khi dạy tácphẩm Người lái đò Sông Đà, tôi tích hợp kiến thức lịch sử, địa lý, văn hóa làmsinh động thêm cho tác phẩm Phần thông tin cũng cấp thêm của giáo viên liênmôn với địa lý sẽ tạo ra ấn tượng cho học sinh từ đó khơi gợi cho các em tìnhyêu và ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia và suy nghĩ về sức mạnh của conngười trong quá trình chinh phục thiên nhiên…