Labor safety 9 KỸ THUẬT AN TOÀN THIẾT BỊ NÂNG HẠ

LỜI MỞ ĐẦUNgày nay, cùng với sự phát triển của nền công nghiệp hóa và hiện đại hóa, thiết bị cơ giới đặc biệt là các thiết bị nâng hạ được đưa vào khai thác và sử dụng nhằm giảm nhẹ sức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TP.HCM

KHOA MÔI TRƯỜNG

BỘ MÔN QUÁ TRÌNH THIẾT BỊ VÀ ĐIỀU KHIỂN

BÀI BÁO CÁO

ĐỀ TÀI

KỸ THUẬT AN TOÀN THIẾT BỊ NÂNG HẠ

GVHD : TH.S LÊ BẢO VIỆT

SV : 1 PHẠM TRUNG THẾ

MSSV:0250020089

2 TẠ VĂN BÌNH MINH

MSSV: 0250020235

LỚP: 02 ĐHQTTB

TP HỒ CHÍ MINH, 3/2017

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TP.HCM

KHOA MÔI TRƯỜNG

BỘ MÔN QUÁ TRÌNH THIẾT BỊ VÀ ĐIỀU KHIỂN

BÀI BÁO CÁO

ĐỀ TÀI

KỸ THUẬT AN TOÀN THIẾT BỊ NÂNG HẠ

GVHD : TH.S LÊ BẢO VIỆT

SV : 1 PHẠM TRUNG THẾ

MSSV:0250020089

2 TẠ VĂN BÌNH MINH

MSSV: 0250020235

LỚP: 02 ĐHQTTB

TP HỒ CHÍ MINH, 3/2017

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, chúng em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến quý Thầy/Cô trong khoa Môi trường-Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho em trong suốt quá trình học tập tại trường Và đặc biệt trong học kỳ này Khoa cũng đã giúp chúng em được tiếp cận với môn rất hữu ích đối với sinh viên ngành Quá trình

thiết bị và điều khiển, đó là môn ”An toàn lao động và vệ sinh môi trường công nghiệp”, qua đó giúp chúng em có được kiến thức căn bản để có thể thực hiện được

bài báo cáo này

Chúng em xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến Th.S Lê Bảo Việt, Cô đã tận tâm hướng dẫn chu đáo để em có thể hoàn thành tốt bài báo cáo này Mặc dù cố gắn để hoàn chỉnh đề tài một cách hoàn hảo nhất Song, do kiến thức về chuyên môn còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những sai sót Chúng em rất mong được sự đóng góp ý kiến của Cô, bạn bè để bài báo cáo này có thể được hoàn chỉnh hơn

Chúng em chân thành cảm ơn!

Sinh viên

PHẠM TRUNG THẾ / TẠ VĂN BÌNH MINH

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền công nghiệp hóa và hiện đại hóa, thiết bị cơ giới đặc biệt là các thiết bị nâng hạ được đưa vào khai thác và sử dụng nhằm giảm nhẹ sức lao động cho con người và tăng năng suất sản xuất Bên cạnh đó, song song với quá trình sử dụng các thiết bị hiện đại này thì cũng phát sinh một số tai nạn khó tránh khỏi Các tai nạn nó gay ra thường gây ảnh hưởng đến hiệu suất công việc, tài sản của cơ quan sản xuất và đặc biệt là ảnh hưởng rất lớn đến tâm sinh lý của người lao động

Bài báo cáo này nhằm giới thiệu về các thiết bị nâng hạ, các nguyên nhân gây ra tai nạn cũng như là đề xuất hướng giải quyết để đảm bảo chất lượng sản xuất và giữ vững tâm sinh lý cho người lao động khi làm việc Đảm bảo cho môi trường làm việc được an toàn

và hiệu quả

MỤC LỤC

Chương 1 GIỚI THIỆU THIẾT BỊ NÂNG HẠ

Ngày nay, một thiết bị không thể thiểu của ngành công nghiệp có thể nói đến thiết bị nâng hạ Vậy khái niệm thiết bị nâng hạ, công dụng và cấu tạo nó ra sao? Cùng tìm hiểu

về thiết bị nâng hạ, công cụ hỗ trợ đắc lực cho ngành công nghiệp

Khái niệm thiết bị nâng hạ là công cụ giúp hỗ trợ trong việc nâng, hạ hàng hóa, vật nặng Loại thiết bị này được sử dụng để thay đổi vị trí của đối tượng nhờ thiết bị mang trực tiếp Phụ thuộc vào từng thao tác, từ đơn giản đến phức tạp để người ta sử dụng loại thiết

bị nâng phù hợp

Hiện nay, thiết bị nâng hạ đang dần trở thành công cụ đắc lực của ngành công nghiệp Việc sử dụng thiết bị nâng hạ giúp tiết kiệm tiền bạc và nâng cao hiệu quả kinh tế

1.2. Đặc điểm thiết bị nâng hạ

Thiết bị nâng hạ hoạt động theo cơ cấu nâng ngắn hạn, lặp đi lặp lại Thiết bị này chuyển động và thực hiện thao tác nâng hạ vật theo phương thẳng đứng Trong quá trình làm

việc, thiết bị có thời gian dừng Bên cạnh việc hoạt động theo phương thẳng đứng thì thiết bị còn chuyển động quanh trục ngang, chuyển động quanh trục máy

Đặc biệt, khi hoạt động, các bộ phận và chi tiết máy phối hợp với nhau rất đồng đều Điều đó giúp thiết bị có thể vận chuyển vật đến bất kì vị trí nào trong không gian làm việc một cách dễ dàng

1.3. Phân loại thiết bị nâng hạ

Để phân loại thiết bị nâng hạ, có khá nhiều tiêu chí Tuy nhiên, trong ngành công nghiệp, người ta phân loại theo cấu tạo và nguyên tắc làm việc của thiết bị

Đối với thiết bị có một chuyển động nâng hạ được gọi là máy và thiết bị nâng đơn giản gồm có: kích, tời, pa lăng, bàn nâng, sàn thao tác…

Loại có hai chuyển động trở lên được gọi là cần trục.

• Cầu trục

• Cổng trục

• Cần trục tháp

• Cần trục quay di động (Cần trục ô tô, bánh lốp, bánh xích)

• Cần trục cột buồm và cần trục cột quay

• Cần trục chân dế và cần trục nổi

• Cần trục cáp

Ngoài hai loại kể trên, còn có một số loại máy nâng chuyên dùng khác được xếp vào nhóm riêng như thang máy, giếng tải (dùng trong khai thác mỏ), thiết bị xếp dỡ

Bên cạnh đó, thiết bị nâng hạ còn được phân loại theo phương thức sử dụng Có hai loại: thiết bị nâng hạ hoạt động bằng tay và thiết bị nâng hạ hoạt động bằng điện

Thiết bị nâng hạ hoạt động bằng tay gồm:

• Pa lăng xích kéo tay

• Pa lăng lắc tay

• Kích nâng (con đội)

• Xe nâng tay

• Bàn nâng

Thiết bị nâng hạ hoạt động bằng điện gồm:

• Các loại pa lăng điện

• Các loại cầu trục

• Các loại cổng trục

• Xe nâng điện

• Thang nâng hàng, thang nâng người

• Thang máy

Chương 2 CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY RA TAI NẠN VỀ THIẾT BỊ NÂNG

2.1 Nguyên nhân kỹ thuật

2.1.1 Máy sử dụng không hoàn chỉnh

Thiếu các thiết bị an toàn hoặc có nhưng đã bị hư hỏng, hoạt động thiếu chính xác, mất tác dụng loại trừ yếu tố nguy hiểm khi một bộ phận nào đó làm việc quá giới hạn cho phép

Thiếu các thiết bị chỉ báo phòng ngừa hoặc sự hoạt động của chúng không chính xác, dẫn tới người vận hành không biết được mức độ làm việc theo đó mà điều khiển sao cho vừa đảm bảo công suất máy vừa đảm bảo an toàn

Thiếu các thiết bị, cơ cấu tín hiệu để báo hiệu cho những người xung quanh biết trong trường hợp cần thiết

2.1.2 Máy đã bị hư hỏng

Các bộ phận, chi tiết cấu tạo đã bị biến dạng lớn cong vênh, méo móp, rạn nứt hoặc đứt gãy do đó gây ra sự cố

Hộp số bị hỏng hóc làm cho vận tốc chuyển động không chính xác gây khó khăn khi điều khiển hoặc gây sự cố tai nạn

Hệ thống phanh bị dơ mòn, mômen phanh tạo ra nhỏ không đủ tác dụng hãm

2.1.3 Máy mất ổn định

• Những nguyên nhân gây ra mất ổn định thường là:

Máy đặt lên nền móng không vững chắc, trên nền đất dốc vượt quá góc nghiêng cho phép

Nâng chuyển tải quá trọng tải làm tăng mômen gây lật

Vi phạm các vận tốc chuyển động khi di chuyển máy, khi nâng hạ tải, khi quay cần gây ra mômen quán tính, mômen ly tâm lớn, dễ làm lật máy, đặc biệt khi phanh hãm hay chuyển hướng chuyển động đột ngột

Tác dụng ngoại lực lớn: bị xô đẩy do các phương tiện vận chuyển hoặc máy khác

va chạm phải; làm việc khi có gió lớn (trên cấp 6) đặc biệt đối với cần trục tháp

2.1.4 Thiếu các thiết bị cơ cấu che chắn, rào ngăn vùng nguy hiểm

Vùng nguy hiểm trên các thiết bị nâng chủ yếu là vùng ở gần các cơ cấu truyền động: vùng nằm giữa dây cáp, xích cuốn vào tang tời hay puli ròng rọc; giữa xích và bánh xe răng; giữa dây đai truyền (dây curoa) và trục quay; giữa hai bánh xe răng Ở các cơ cấu này có thể kẹp, cuốn vào áo quần, các bộ phận cơ thể (tóc, tay, chân) gây tai nạn

Vùng nguy hiểm xung quanh thiết bị nâng Khi máy hoạt động, các bộ phận quay (bệ quay, tay cần) có thể va đập vào người hoặc tải nâng chuyển rơi vào người phía dưới

ở trong tầm hoạt động

2.1.5 Sự cố, tai nạn điện

Đối với các thiết bị nâng dùng điện, dòng điện có thể bị rò ra các bộ phận kết cấu kim loại gây tai nạn Nguyên nhân do chất cách điện của thiết bị điện phục vụ cho thiết bị nâng đã bị hư hỏng, đồng thời thiết bị nâng không được thực hiện nối đất, nối không bảo vệ

Thiết bị nâng đè lên dây điện đặt dưới đất hoặc va chạm vào dây điện trên không, trong lúc hoạt động di chuyển ở phía dưới trong phạm vi nguy hiểm

2.1.6 Thiếu ánh sáng

Chiếu sáng không đủ trong các nhà xưởng hoặc làm việc ban đêm, lúc sương mù do

đó không nhìn rõ các bộ phận trên máy và khu vực xung quanh dẫn đến tai nạn

2.2 Nguyên nhân tổ chức quản lý

2.2.1 Tổ chức

Tuyển dụng, sử dụng công nhân không đáp ứng yêu cầu về sức khoẻ (tai điếc, mắt kém, thể lực yếu), về trình độ chuyên môn và phẩm chất, đạo đức dẫn đến những sai lầm khi vận hành do sức khoẻ, do vi phạm quy trình quy phạm kỹ thuật và an toàn, vi phạm nội quy kỷ luật lao động Đặc biệt có những diễn biến về tâm lý như hoang mang sợ hãi, vui buồn đột suất dẫn tới thiếu tập trung tư tưởng trong vận hành máy

Thiếu sót trong công tác kiểm tra giám sát để phát hiện và có biện pháp khắc phục các hiện tượng thiếu an toàn

Không thực hiện tốt chế độ huấn luyện cho công nhân về an toàn lao động theo quy định

Không trang bị đầy đủ các phương tiện bảo vệ các nhân

2.2.2 Quản lý

Thiếu hồ sơ lý lịch máy nên không nắm được tính năng và tình trạng kỹ thuật dẫn đến những sai lầm khi sử dụng

Không thực hiện đăng ký và xin cấp phép sử dụng với cơ quan chức năng nhà nước theo quy định

Không thực hiện tốt công việc duy tu bảo dưỡng, sữa chữa định kỳ theo kế hoạch Thiếu phần bàn giao trách nhiệm rõ ràng trong việc quản lý sử dụng máy

Ở trong buồng lái các yếu tố độc hại thường vượt quá tiêu chuẩn: nóng, ồn, rung, bụi

Điều kiện vệ sinh môi trường không tốt có ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ công nhân, lâu ngày có thể dẫn tới bệnh nghề nghiệp

Chương 3

KỸ THUẬT AN TOÀN THIẾT BỊ NÂNG 3.1 Hướng dẫn sử dụng thiết bị nâng hạ an toàn

Trước khi đưa vào vận hành và sử dụng, thiết bị nâng hạ đều phải được đăng kí và kiểm định Quá trình này vô cùng nghiêm ngặt và gắt gao để đảm bảo an toàn thiết bị nâng hạ

Các thiết bị nâng hạ sau khi trải qua quá trình kiểm định mới được phép đưa vào sử dụng Đặc biệt, các thiết bị này còn phải được đăng kí và còn thời hạn kiểm định Những thiết bị nào chưa được đăng kí sử dụng và khám nghiệm tuyệt đối không được phép sử dụng

Những người vận hành thiết bị nâng hạ phải là những người đã được qua đào tạo và được cấp giấy chứng nhận Thợ nghề khác có thể thực hiện các hành động như buộc móc tải, đánh tín hiệu nhưng phải được qua đào tạo

Những công nhân vận hành thiết bị nâng hạ đều phải nắm vững các đặc tính kí thuật, tính năng tác dụng của các bộ phận cơ cấu thiết bị Kèm với đó, công nhân còn phải nắm vững các yêu cầu về an toàn trong quá trình sử dụng thiết bị

Khi vận hành thiết bị, chỉ được phép sử dụng thiết bị nâng theo đúng tính năng, tác dụng và đặc tính kĩ thuật của thiết bị do nhà máy chế tạo quy định Không cho phép nâng tải có khối lượng vượt trọng tải của thiết bị nâng

Những thiết bị nâng có cơ cấu nâng được đóng mở bằng ly hợp ma sát hoặc ly hợp vấu để nâng hạ và di chuyển người, kim loại lỏng, vật liệu nổ, chất độc, bình đựng khí nén hoặc chất lỏng nén thì không được phép sử dụng

Thiết bị nâng qua nhà xưởng được phép chuyển tải khi có biện pháp đảm bảo an toàn riêng biệt, đảm bảo tuyệt đối an toàn, loại trừ các khả năng gây sự cố và tai nạn lao động

Đối với trường hợp sử dụng hay hay nhiều thiết bị cùng nâng tải cần phải có giải pháp an toan doi voi thiet bi nang ha

Trong quá trình vận hành thiết bị cần đọc kĩ nội dung không cho phép đối với thiết

bị nâng

Đảm bảo lối đi tự do cho người điều khiển thiết bị Khi cầu trục và cần trục di động làm việc, cần phải rào chắn các lối lên và ra đường ray Khi cầu trục và cần trục khi đang hoạt động cần cấm người ở trên hành lang của thiết bị Sau khi đã thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn mới cho phép tiến hành công tác vệ sinh như tra dầu mỡ, sửa chữa…

Khi nâng, hạ, chuyển tải ở gần các công trình có thiết bị chướng ngại vật, cần phải đảm bảo an toàn cho các công trình, thiết bị…và những người ở gần đấy Khi tốc độ gió ngoài trời lớn hơn tốc độ gió cho phép cần ngừng hoạt động của thiết bị Đặc biệt, khi có bão phải có biện pháp gia cố thêm đối với các loại máy trục Đối với những thiết bị làm việc ngoài trời không được treo pano, áp phích, khẩu hiệu hoặc che chắn làm tăng diện tích cản gió của thiết bị nâng

3.2 Biện pháp an toàn khi sử dụng các thiết bị nâng hạ

Khi vận hành các thiết bị máy xây dựng, đặc biệt là các thiết bị nâng hạ, chúng ta

nên chú trọng đến các yếu tố liên quan đến sự an toàn đối với người điều khiển cũng như với những chi tiết, cơ cấu quan trọng Bởi thiết bị nâng hạ không giống như các thiết bị khác, nếu xảy ra sơ suất trong quá trình vận hành, bởi hoạt động từ trên cao nên sự nguy hiểm nó sẽ lớn hơn gấp nhiều lần so với các loại máy móc khác

Chúng ta cần chú ý đến các bộ phận sau đây khi vận hành máy nâng hạ để đảm bảo

an toàn

3.2.1 Xích

Xích là một bộ phận cần được chú ý đầu tiên bởi nó có tác dụng tải, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình nâng và tải Xích phải được thử nghiệm có khả năng chịu lực phù hợp với lực được tác dụng lên xích trước khi đưa vào sử dụng

Tuyệt đối không dùng lại các loai xích mà mắt xích đã bị mòn quá 10% kích cỡ ban đầu

3.2.2 Cáp

Điều quan trọng đối với cáp là phải có chiều dài vừa đủ với khoảng cách cần nâng

và hạ Đối với các loại cáp dùng để buộc thì đảm bảo là các góc giữa các nhánh cáp không lớn hơn 90 độ

Cáp phải phù hợp với thiết bị nâng hạ, cấu tạo phù hợp và đúng với tính năng Không nên sử dụng các loại cáp không tương thích dễ dẫn đến sự cố

Khi nào phải loại bỏ cáp đã cũ Phải thường xuyên kiểm tra độ mài mòn và ma xát của cáp Nếu có hiện tượng mài mòn hay đứt gẫy quá mức cho phép nên thay mới hoàn toàn để đảm bảo an toàn

3.2.3 Ròng rọc và tang

Ròng rọc được dùng để thay đổi hướng chuyển đông của xích hay cáp để nâng cao

lực nâng của các thiết bị nâng hạ.

Tang được dùng để cuộn cáp hay cuộn xích khi nâng nguyên vật liệu và thả cáp ra khi hạ nguyên liệu

Yêu cầu của tang và ròng rọc trong quá trình làm việc:

Đảm bảo rằng đường kính của tang và ròng rọc phải phù hợp với yêu cầu xây dựng Cấu tạo tương thích với yêu cầu và chế độ làm việc

Ròng rọc hay tang sau quá trình sử dụng lâu dài cần kiểm tra và thay mới

Tang khi phát hiện rạn nứt phải được loại bỏ

3.2.4 Phanh

Phanh có tác dụng làm chậm lại hoặc dừng một số chuyển động trong quá trình làm việc Đây là một trong những thiết bị giúp nâng cao tính an toàn trong khi hoạt động Má phanh là một bộ phận quan trọng nhất của phanh Phải tính toán và chọn phanh và má phanh

Khi có những dấu hiệu không chắc chắn thì cần thay thế ngay

3.3 Khi thiết bị nâng hoạt động

Cấm:

• Người đứng giữa tải và chướng ngại vật Cấm đứng dưới độ vươn tay cần của cần trục, kể cả trong bán kính tay cần rơi xuống khi bị đứt dây chằng và không gian phía trước, sau mâm xe của thiết bị nâng

• Cẩu quá tải trọng cho phép của thiết bị nâng

• Nâng hạ tải lên thùng xe ô tô khi có người đứng trên thùng xe

• Cẩu tải ở trạng thái dây cáp xiên, cấm kéo lê tải trên mặt đất

• Cẩu tải bị vùi dưới đất, bị vật khác đè lên hoặc bị liên kết với nền móng và vật khác

Phải đảm bảo khoảng cách nhỏ nhất từ thiết bị nâng hoặc tải đến đường dây điện như sau :

Bảng khoảng cách an toàn từ thiết bị nâng đến đường dây điên

Chương 4 KẾT LUẬN

Thiết bị nâng được gọi là thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động vì chúng tiềm ẩn nguy cơ gây sự cố như: Đổ, sập, đứt cáp, rơi…làm hư hỏng thiết bị, nhà xưởng, công trình và có thể gây thương tật hoặc chết người

Những tai nạn như trên sẽ được giảm thiểu nếu người sử dụng tuân thủ hướng dẫn

sử dụng của nhà chế tạo cũng như các quy định, quy trình… Ngoài ra, thiết bị phải được kiểm tra, kiểm định đúng quy trình và thời hạn Cụ thể:

- Kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng

- Kiểm định định kỳ sau khi đã hết thời hạn kiểm định lần trước

1.5m Đối với đường dây có điện