Các quốc gia đều đang ra sức tìm tòi con đường để bảo vệ lợi ích của quốc gia - dân tộc mình, giữ gìn nền độc lập, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, nhưng lại không tách rời với t
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI Khoa HTTTKT & TMĐT
- -BÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ TÀI :
Vận dụng quan điểm chủ nghĩa Marx-Lenin về vấn đề dân tộc để nhận thức vấn đề dân tộc ở Afghanistan
Nhóm thực hiện: 05 Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thu Hà
Lớp học phần: 21106HCMI0121
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
I Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc
1 Khái niệm và xu hướng phát triển
1.1 Khái niệm:
1.2 Xu hướng phát triển
2 Những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề dân tộc
2.1 Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng
2.2 Các dân tộc được quyền tự quyết
2.3 Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc
II Vấn đề dân tộc ở Afghanistan hiện nay
1 Sơ lược về tình hình dân tộc (lịch sử vấn đề)
2 Thực trạng vấn đề dân tộc
3 Những vấn đề đang đặt ra trong việc giải quyết vấn đề dân tộc
3.1 Thứ nhất, Vấn đề khủng hoảng nhân đạo trầm trọng tại Afghanistan
3.2 Thứ hai, các vấn đề về kinh tế-chính trị
4 Một số gợi ý nhằm giải quyết vấn đề dân tộc ở Afghanistan hiện nay
KẾT LUẬN
Trang 3BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN
STT Họ và tên Mã SV Vai trò Nhiệm vụ Đánh giá Ghi chú
37 Nguyễn TháiSơn 20D190160 Thànhviên Tổng hợp, chỉnh sửa, hoàn thành
Word
Hoàn thành tốt
38 Hà QuangThắng 20D190166 trưởngNhóm Làm PowerPoint Hoànthành
tốt
39 Nguyễn PhươngThảo 20D190164 Thànhviên Làm nội dung Hoànthành
tốt
40 Nguyễn Thị Thư 20D190108 Thànhviên Vẽ sơ đồ Hoànthành
tốt
41 Chu Thị Thương 20D190168 Thànhviên Thuyết trình Hoànthành
tốt
42 Nguyễn NhưThùy 20D190167 Thànhviên Làm nội dung Hoànthành
tốt
43 Nguyễn ThịHương Trà 20D190049 Thànhviên Làm nội dung Hoànthành
tốt
44 Lê Thị ThùyTrang 20D190169 Thànhviên Làm nội dung Hoànthành
tốt
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay, yếu tố dân tộc trở thành vấn đề cốt lõi trong quan hệ quốc tế, nhất là khi toàn cầu hóa trở thành xu thế tất yếu trong thế giới hiện đại Các quốc gia đều đang ra sức tìm tòi con đường để bảo vệ lợi ích của quốc gia - dân tộc mình, giữ gìn nền độc lập, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, nhưng lại không tách rời với thế giới, dù quốc gia đó là đơn tộc hay đa tộc người Ở nhiều nước trên thế giới, vấn đề dân tộc đang nổi cộm, có nhiều cuộc chiến tranh vừa và nhỏ đều bắt đầu từ vấn đề dân tộc, chưa thành công trong việc hoạch định và thực thi chiến lược, chính sách đối với các dân tộc thiểu số Chính vì vậy, vấn đề dân tộc luôn là mối quan tâm đặc biệt của giới lãnh đạo, cầm quyền của các quốc gia và sự tìm tòi, khảo cứu của giới nghiên cứu Vấn đề dân tộc có tính đặc thù quan trọng, liên quan đến quốc gia - quốc tế, có tính thời sự cấp bách và rất nhạy cảm
Trên các đài, báo hiện nay đề cập rất nhiều đến vấn đề dân tộc ở Afghanistan Sự trở lại của Taliban ảnh hưởng đến trật tự quốc tế Từ năm 1997 đến nay, các nhà phân tích chính trị luôn đặt câu hỏi về bản chất thực sự của phong trào Taliban, về các quyết định chính trị của nó, về mối quan hệ của Taliban với các mạng lưới tôn giáo ở Pakistan
và các trào lưu khủng bố quốc tế Hệ tư tưởng của Taliban chính xác là chủ nghĩa dân tộc Pashtun với một tham vọng về quy mô và về lãnh thổ khá hạn chế, nhưng lại có một sức chống trả bền bỉ và một khả năng hồi sinh rất ghê gớm, giống như tất cả những trào lưu mang sắc thái dân tộc chủ nghĩa Có thể thấy trước rằng tương lai chính trị của Afghanistan dường như không mấy tươi sáng Cuộc xung đột ở Afghanistan tiềm ẩn nhiều nguy cơ sâu rộng toàn cầu, nên việc giải quyết không phụ thuộc vào bất kỳ một quốc gia đơn lẻ nào, dù là Iran, Nga, Qatar hay Mỹ Tất cả đều phải nỗ lực để góp phần mang lại hòa bình và ổn định cho Afghanistan, đảm bảo một môi trường an ninh có lợi cho sự phát triển của khu vực và thế giới
Để hiểu rõ hơn về vẫn đề này, nhóm đã chọn nghiên cứu đề tài: Vận dụng quan điểm chủ nghĩa Marx-Lenin về vấn đề dân tộc để nhận thức vấn đề dân tộc ở Afghanistan
Trang 5I Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc
1 Khái niệm và xu hướng phát triển
1.1 Khái niệm:
Dân tộc được hiểu theo hai nghĩa:
Nghĩa rộng: Dân tộc (nation) là khái niệm dùng để chỉ một cộng đồng người ổn
định làm thành nhân dân một nước, có lãnh thổ riêng, nền kinh tế thống nhất, có ngôn ngữ chung và có ý thức về sự thống nhất của mình, gắn bó với nhau bởi quyền lợi chính trị, kinh tế, truyền thống văn hóa và truyền thống đấu tranh trong suốt quá trình lịch sử lâu dài dựng nước và giữ nước
Nghĩa hẹp: Dân tộc (ethnic) là khái niệm dùng để chỉ một cộng đồng tộc người
được hình thành trong lịch sử, có mối liên hệ chặt chẽ và bền vững, có chung ý thức tự giác tộc người, ngôn ngữ và văn hóa
1.2 Xu hướng phát triển:
+ Xu hướng thứ nhất: Các cộng đồng dân cư muốn tách ra để thành lập các quốc
gia dân tộc độc lập Thực tế này đã diễn ra ở những quốc gia, khu vực nơi có nhiều cộng đồng dân cư với nguồn gốc tộc người khác nhau trong chủ nghĩa tư bản
+ Xu hướng thứ hai: Xích lại gần nhau giữa các dân tộc (Liên hiệp giữa các dân
tộc) Do sự phát triển của lực lượng sản xuất, của khoa học công nghệ, của giao lưu kinh
tế và văn hoá trong xã hội tư bản làm xuất hiện nhu cầu xoá bỏ hàng rào ngăn cách giữa các dân tộc, tạo nên mối liên hệ quốc gia, quốc tế giữa các dân tộc làm cho các dân tộc xích lại gần nhau
2 Những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề dân tộc
Trang 62.1 Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng
+ Đây là quyền thiêng liêng của các dân tộc, không phân biệt lớn hay nhỏ, trình độ cao hay thấp
+Các dân tộc đều có nghĩa vụ và quyền lợi ngang nhau trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
+ Không có dân tộc nào có quyền đi áp bức, bóc lột dân tộc khác Quyền bình đẳng dân tộc phải được thể hiện trên cơ sở pháp lý và trên thực tế
+ Để thực hiện quyền bình đẳng phải thủ tiêu tình trạng áp bức giai cấp, áp bức dân tộc, đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa dân tộc cực đoan
2.2 Các dân tộc được quyền tự quyết
+ Thực chất là quyền làm chủ của một dân tộc, tự mình quyết định vận mệnh của dân tộc mình; quyền tự lựa chọn chế độ chính trị và con đường phát triển của dân tộc mình
+ Bao gồm quyền tự do phân lập thành cộng đồng quốc gia dân tộc độc lập và quyền tự nguyện liên hiệp với các dân tộc khác trên cơ sở bình đẳng
+ Thực hiện quyền dân tộc tự quyết phải xuất phát từ thực tiễn – cụ thể và phải đứng vững trên lập trường của giai cấp công nhân, đảm bảo cho sự thống nhất giữa lợi ích dân tộc và lợi ích của giai cấp công nhân
+ Đấu tranh chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực phản động, thù địch lợi dụng để can thiệp vào công việc nội bộ của các nước hoặc kích động ly khai dân tộc
2.3 Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc:
Trang 7+ Phản ánh sự thống nhất giữa giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp; phản ánh
sự gắn bó chặt chẽ giữa tinh thần của chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế chân chính
+ Là cơ sở vững chắc để đoàn kết các tầng lớp nhân nhân lao động thuộc các dân tộc trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc vì độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội
+ Vừa là nội dung chủ yếu, vừa là giải pháp quan trọng để liên kết các nội dung của Cương lĩnh dân tộc thành một chỉnh thể
II Vấn đề dân tộc ở Afghanistan hiện nay
1 Sơ lược về tình hình dân tộc (lịch sử vấn đề)
Tổng quan về Afghanistan
Môi trường địa lý
Tiểu vương quốc Afghanistan nằm giữa Trung Á và Nam Á Đây là quốc gia có vị trí địa lý “nửa kín nửa hở” vì nằm sâu trong nội địa không giáp biển, nhưng Afghanistan không hoàn toàn khép kín vì biên giới giáp nhiều nước xung quanh và nằm trên ngã tư đường Đông-Tây Afghanistan được xem là điểm nút trọng yếu của “Vành đai kinh tế, Con đường tơ lụa” Hơn thế nữa, Afghanistan còn giàu tài nguyên khoáng sản, nhưng về
cơ bản là chưa phát triển và được mệnh danh là “kẻ nghèo nằm trên mỏ vàng”
Văn hóa dân tộc và tôn giáo
Dân số: Vì Afghanistan chưa bao giờ tiến hành một cuộc tổng điều tra toàn quốc
về dân số nên cho đến nay, có nhiều ý kiến về dân số và có sự khác biệt lớn Theo số liệu mới nhất từ Liên Hợp Quốc, dân số hiện tại của Afghanistan là 40.151.114 người tính đến ngày 03/11/2021
Dân tộc: Afghanistan là một quốc gia đa sắc tộc, các dân tộc chính bao gồm Pashtun và Tajik, ngoài ra còn có Hazara, Uzbek, Turkmen và hơn 20 dân tộc thiểu số Nhưng hiến pháp Afghanistan chỉ công nhận 14 nhóm sắc tộc Điều 4 của Chương 1 Hiến pháp Afghanistan quy định rõ "Người Afghanistan gồm các dân tộc sau: Pashtun, Tajik,
Trang 8Hazara, Uzbek, Turkmen, Baluchi, Pasha, Nuristan, Aymak, Arab, Kyrgyz, Chikirbash, Guju, Bulahui,… "
Ngôn ngữ: Các ngôn ngữ chính của Afghanistan bao gồm Pashto và Dari, cũng như hơn 30 ngôn ngữ khác như tiếng Uzbek, Baluchi và Thổ Nhĩ Kỳ Theo CIA Factbook, khoảng 50% dân số Afghanistan có thể nói tiếng Dari và khoảng 35% có thể nói được Pashto
Tôn
giáo: Hơn 99% người dân Afghanistan là người Hồi giáo, trong đó khoảng
74-89% thuộc hệ phái Sunni và 9-25% thuộc Shi'a (những con số ước tính có thể khác biệt)
Có khoảng 30.000 tới 150.000 người Ấn giáo và người đạo Sikh sống tại nhiều thành phố nhưng chủ yếu tại Jalalabad, Kabul, và Kandahar
Sơ lược về tình hình dân tộc
Cuộc chiến ở Afghanistan 20 năm qua và vụ khủng bố 11/9 có mối liên hệ chặt chẽ với nhau
Ngày 11 tháng 9 năm 2001, tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở Manhattan, New York, bị một chiếc máy bay đâm vào, gây chấn động thế giới Bin Laden
và các cơ sở tổ chức Hồi giáo cực đoan của hắn (Qaeda, Al-Qaeda) xuất hiện trước thế giới với tư cách là thủ phạm Căn cứ của Bin Laden là ở Afghanistan, và chính Taliban là nơi ẩn náu cho hắn Vậy Taliban là ai?
Năm 1989, quân đội Liên Xô rút lui, cuộc nội chiến ở Afghanistan nổ ra, và nhóm chiến binh Hồi giáo Taliban bắt đầu hoạt động mạnh ở khu vực Tây Nam và biên giới Pakistan Khẩu hiệu của Taliban khi đó là chống tham nhũng và duy trì an ninh đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các giáo lý Hồi giáo
Bắt đầu từ năm 1996, Taliban từng bước kiểm soát hầu hết các khu vực của đất nước và thực hiện luật Hồi giáo trên khắp đất nước, quy định đàn ông phải mọc tóc và phụ nữ phải mặc áo dài trùm đầu, đồng thời phim và âm nhạc bị cấm
Trang 9Al-Qaeda (Qaida) và người sáng lập bin Laden thường xuyên đến và đi từ Afghanistan Sau vụ tấn công 11/9, Taliban từ chối giao nộp bin Laden và Mỹ quyết định can thiệp quân sự để lật đổ chế độ Taliban, thiết lập hệ thống dân chủ ở Afghanistan và loại bỏ lực lượng khủng bố
Sau khi Taliban bị lật đổ và giải tán, họ đã tập trung tại các khu vực biên giới của Pakistan để chuẩn bị cho một cuộc phục hưng
Năm 2004, NATO hợp lực với Hoa Kỳ và chính phủ Afghanistan mới thành lập để giành quyền kiểm soát từ tay Taliban, nhưng Taliban vẫn không ngừng phản kháng vũ trang, và các cuộc tấn công bạo lực chết người vẫn tiếp tục Mặc dù Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã tuyên bố "mở rộng" ở Afghanistan vào năm 2009, quân đội Hoa Kỳ đóng tại Afghanistan đã tăng mạnh và lực lượng Taliban bị ảnh hưởng nặng nề, nhưng chúng không bị tiêu diệt
Năm 2014 được gọi là năm đẫm máu nhất ở Afghanistan trong 20 năm qua Vào cuối năm đó, NATO đã tuyên bố chấm dứt các hoạt động chiến đấu ở Afghanistan và bàn giao trách nhiệm và quyền lực bảo vệ quốc phòng và an ninh cho quân đội Afghanistan Taliban coi đây là cơ hội để lấy lại sức mạnh và đã liên tiếp giành lại nhiều nơi Chính phủ Mỹ và Taliban đã đàm phán nhiều lần và cuối cùng đã ký một thỏa thuận tại thủ đô Doha (Qatar)
2 Thực trạng vấn đề dân tộc
Hoa Kỳ đã biến mất, và Taliban đã trở lại.
Vào tháng 2/2020, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một thỏa
thuận với Taliban, theo đó tất cả các lực lượng Mỹ sẽ rời khỏi Afghanistan trước ngày 1/5/2021 Đổi lại, Taliban cam kết cắt đứt quan hệ với các nhóm khủng bố như Al-Qaeda
và tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, giảm bạo lực và đàm phán với chính phủ Afghanistan do Mỹ hậu thuẫn
Trang 10Kể từ khi Hoa Kỳ công bố lịch trình rút quân, tình hình ở Afghanistan đã có chiều hướng xấu đi Thời điểm trận chiến được “chiếu tướng” trên phạm vi toàn cầu diễn
ra vào ngày 15/8 Vào ngày này, Taliban đã tiến vào Kabul, thủ đô của Afghanistan, đại diện của Taliban và chính phủ Afghanistan thảo luận về "chuyển giao quyền lực một cách hòa bình", và Tổng thống Ghani của Afghanistan "rời bỏ" sang các nước khác Người phát ngôn của Taliban nói với giới truyền thông rằng chiến tranh đã kết thúc ở Afghanistan, và hình thức quản trị và chế độ sẽ sớm trở nên rõ ràng
Ngày 19/8/2021, Taliban tuyên bố thành lập Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan, 4 ngày sau khi chiếm được thủ đô Kabul
Ông Mujahid cũng tuyên bố, sự thành lập Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan diễn ra 102 năm sau khi Anh từ bỏ quyền kiểm soát đất nước Ngày 19/8 được tổ chức như một ngày lễ quốc gia ở Afghanistan, kỷ niệm nền độc lập của nước này sau khi thoát khỏi ách thuộc địa của Anh
Người phát ngôn Zabihullah Mujahid nhấn mạnh, nhiệm vụ quan trọng hiện nay của Taliban là ổn định tình hình và thành lập một chính phủ
Ông Mujahid đã đưa ra nhiều cam kết cho đất nước Afghanistan trong tương lai nằm dưới sự lãnh đạo của Taliban Đặc biệt, đại diện của Taliban cam kết sẽ tôn trọng các quyền của phụ nữ phù hợp với luật Hồi giáo
Ông Mujahid tuyên bố Taliban sẽ nỗ lực thành lập một chính phủ toàn diện tại Afghanistan và sử dụng tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động tái thiết đất nước Ông nói rằng Afghanistan muốn có mối quan hệ tốt với tất cả các bên để phát triển kinh tế và có được sự thịnh vượng
Sự trở lại của Taliban ảnh hưởng đến trật tự quốc tế
Vào lúc Taliban đang dần ổn định trong vai trò là nhà cầm quyền mới tại Afghanistan, các quốc gia khác đang chạy đua trong việc thích nghi với sự thay đổi quyền
Trang 11Quốc gia láng giềng của Afghanistan là Pakistan chịu ảnh hưởng lớn từ việc thay đổi quyền lực tại Kabul Nước này thiệt hại rất nhiều từ tình trạng bất ổn tại Afghanistan với số lượng lớn người tị nạn đến từ Afghanistan Nhưng Pakistan vẫn nhận được một số lợi ích nhờ sự trở lại của Taliban Với những người tại Pakistan nhìn thế giới thông qua lăng kính cạnh tranh với Ấn Độ thì việc Taliban lên nắm quyền đồng nghĩa với việc ảnh hưởng của Ấn Độ tại Afghanistan sẽ bị giảm bớt Thêm vào đó, Pakistan muốn tạo ra một
"cầu nối kinh tế đường bộ" với các quốc gia Cộng hòa Trung Á thông qua Afghanistan, nhằm kết nối nước này với nền kinh tế khu vực rộng lớn hơn
Quyết định ra đi vội vàng được coi là một đòn giáng nặng nề vào uy tín của Hoa
Kỳ, ảnh hưởng đến uy tín của Hoa Kỳ với tư cách là đối tác và tư cách đạo đức của Hoa
Kỳ trong các vấn đề quốc tế Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos công bố hôm 30/8, chưa đến 40% người Mỹ tham gia khảo sát tán thành việc Tổng thống Joe Biden xử
lý việc rút quân khỏi Afghanistan, trong khi có tới 51% không ủng hộ cách xử lý của người đứng đầu Nhà Trắng trong việc rút quân khỏi Afghanistan
Với việc rút quân của Hoa Kỳ đã mang lại cho Trung Quốc cơ hội mở rộng ảnh hưởng ở Afghanistan và khu vực Tuy nhiên, Trung Quốc cũng có những lo lắng của riêng mình Trung Quốc có đường biên giới với Afghanistan, Trung Quốc đang bị cáo buộc khủng bố người dân tộc thiểu số theo đạo Hồi và lo sợ rằng những kẻ khủng bố Hồi giáo chống Bắc Kinh có thể sử dụng Afghanistan làm căn cứ
3 Những vấn đề đang đặt ra trong việc giải quyết vấn đề dân tộc
3.1.Thứ nhất, Vấn đề khủng hoảng nhân đạo trầm trọng tại Afghanistan
Ngày 6/10, Giám đốc Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) tại Afghanistan cho biết tình hình khủng hoảng nhân đạo ở Afghanistan ngày càng trở nên tồi tệ, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế hãy hỗ trợ hơn nữa quốc gia đang bị chiến tranh tàn phá này Trước khi Taliban lên nắm quyền, Afghanistan đã ở trong tình trạng khủng hoảng nhân đạo với 18 triệu người cần được giúp đỡ, nhưng giờ đây mọi thứ thậm chí còn tệ hơn, người dân khắp nơi thiếu lương thực và suy dinh dưỡng
