(TÓM tắt LUẬN văn THẠC sĩ) tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự trong hệ thống cơ quan thi hành án bộ quốc phòng việt nam

Tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng qua việc triển khai Luật Thi hành án dân sự, các văn bản hướng dẫn thi hành và các văn bản chỉ đạo,

Mã số: 8 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2022

Công trình được hoàn thành tại Học viện Hành chính Quốc gia

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN QUANG THÁI

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật là các yếu tố cấu thành cơ bản để duy trì sự tồn tại của đời sống pháp luật; đồng thời thể hiện sống động sự phân công quyền lực nhà nước theo các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp của nhà nước pháp quyền Các yếu tố này cùng tồn tại, tác động lẫn nhau, bổ sung cho nhau và ảnh hưởng lẫn nhau

Tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng qua việc triển khai Luật Thi hành

án dân sự, các văn bản hướng dẫn thi hành và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Quốc hội, Chính phủ, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả đáng kể Tuy nhiên, thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng hiện nay vẫn còn bộc lộ những tồn tại, hạn chế Hơn nữa, trên thực tế công tác thi hành án cũng chưa được các cấp, các ngành quan tâm xứng tầm với nhiệm vụ đặt ra, dẫn đến việc tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Quân đội cũng gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến việc làm giảm đáng kể hiệu quả hoạt động của các cơ quan thi hành án dân sự, cần có các giải pháp để giải quyết tổng thể

Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự trong Hệ thống cơ quan thi hành

án Bộ Quốc phòng Việt Nam” để làm đề tài Luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu về lĩnh vực thi hành án dân sự của nhiều tác giả, như:

Luận văn thạc sĩ luật học “Đổi mới tổ chức và hoạt động Thi

hành án dân sự ở Việt Nam (2003, Hà Nội)” của tác giả Nguyễn

Quang Thái; Luận văn thạc sĩ luật học về “Đổi mới thủ tục Thi hành

án dân sự ở Việt Nam (2004 , Hà Nội)” của tác giả Lê Anh Tuấn;

Luận văn thạc sĩ luật học “Cơ sở lý luận và thực tiễn khắc phục án

tồn đọng trong thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay (2005)” của

tác giả Nguyễn Đức Nghĩa; Luận văn thạc sĩ Luật học "Quản lý nhà

nước trong lĩnh vực thi hành án dân sự (2007)" của tác giả Hoàng

Kim Chiến; Luận án tiến sĩ Luật học “Hoàn thiện pháp luật về xử lý

vi phạm pháp luật trong thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay

(2014)” của tác giả Nguyễn Tuấn An; Luận án tiến sĩ Luật học

“Quản lý nhà nước đối với hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay (2017)” của tác giả Trương Công Lý

Các luận văn, các công trình nghiên cứu, các bài viết, nêu trên đã đánh giá được thực trạng và một số hạn chế, bất cập trong lĩnh vực THADS, đồng thời đã đưa ra nhiều giải pháp để khắc phục những hạn chế, bất cập đó Tuy nhiên, trong số các công trình nêu trên, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu ở bậc sau đại học với chủ đề tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân

sự trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng Do vậy, phạm vi, nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu của đề tài là không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào trước đây

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục đích: Đề tài có mục đích nghiên cứu một cách có hệ

thống và toàn diện cơ sở lý luận tổ chức thực hiện pháp luật về THADS; đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo đảm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng

Nhiệm vụ:

- Phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản của tổ chức

thực hiện pháp luật về THADS; phân tích nội dung của tổ chức thực hiện pháp luật về THADS

- Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về THADS và

các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện pháp luật THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng giai đoạn 2016 - 2020

- Đưa ra các quan điểm và giải pháp kịp thời có tính lâu dài nhằm đảm bảo hiệu lực, hiệu quả việc tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức thực hiện pháp luật về THADS

trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu những

vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức thực hiện pháp luật THADS và thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Hệ thống cơ quan Thi hành án Bộ Quốc phòng (bao gồm: Cục Thi hành án Bộ Quốc

phòng và phòng Thi hành án cấp quân khu) Thời gian nghiên cứu từ

năm 2016 đến năm 2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu một cách khách quan dựa trên phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của triết học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, tổng kết rút kinh nghiệm…để tiếp cận, nghiên cứu những vấn đề thuộc nội dung của đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Luận văn nghiên cứu toàn diện những vấn đề lý luận cơ bản tổ chức thực hiện pháp luật về THADS Luận văn phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về THADS và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật THADS trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng Các giải pháp của Luận văn góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về THADS trong Quân đội

7 Kết cấu của Luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án

dân sự

Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành

án dân sự trong Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện

pháp luật về thi hành án dân sự trong Hệ thống cơ quan thi hành án

Bộ Quốc phòng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ

THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

1.1.1 Khái niệm tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành

án dân sự

Khái niệm thi hành án dân sự

Thi hành án dân sự là hoạt động tư pháp do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền tiến hành theo trình tự, thủ tục luật định để đưa bản án, quyết định của Tòa án hoặc các quyết định khác của cơ quan

có thẩm quyền theo quy định của pháp luật được thực hiện trên thực

tế, là giai đoạn cuối cùng của quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong các quan hệ dân sự

Khái niệm pháp luật về thi hành án dân sự

Pháp luật về THADS là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội giữa cơ quan thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc thi hành án dân sự, phát sinh trong giai đoạn thi hành án dân sự nhằm bảo đảm việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực, hiệu quả, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và nhà nước

Khái niệm tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

Tổ chức thực hiện pháp luật về THADS là hoạt động sắp xếp, định hướng một cách có tổ chức, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch

và thường xuyên, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện làm cho pháp luật về thi hành án dân sự được triển khai trong thực tiễn

1.1.2 Đặc điểm tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

Thứ nhất, tổ chức thực hiện pháp luật về THADS là hoạt động

sắp xếp, có định hướng, được thực hiện bởi các chủ thể nhất định

Thứ hai, tổ chức thực hiện pháp luật về THADS là hoạt động

được đảm bảo bằng các biện pháp của Nhà nước quy định

Thứ ba, hoạt động trọng tâm của tổ chức thực hiện pháp luật

về THADS là quá trình hướng dẫn, chuẩn bị các nguồn lực bao gồm con người, tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất

Thứ tư, tổ chức thực hiện pháp luật về THADS là nhiệm vụ,

quyền hạn, thẩm quyền của hệ thống cơ quan thi hành án dân sự

Thứ năm, tổ chức thực hiện pháp luật vềTHADS không chỉ

nhằm mục đích giữ vững kỷ cương, phép nước, giữ vững giá trị của pháp luật mà còn nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức, nhà nước là đối tượng trực tiếp được thi hành án

1.1.3 Vai trò của tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

Một là, tổ chức thực hiện pháp luật là hoạt động để hiện thực

hóa pháp luật về THADS trong thực tiễn, đảm bảo có hiệu lực và hiệu quả

Hai là, tổ chức thực hiện pháp luật về THADS là hoạt động

hàng đầu của cơ quan thi hành án dân sự

Ba là, phát hiện những lỗ hổng, những quy định pháp luật

không phù hợp, không đi vào cuộc sống, góp phần hoàn thiện pháp luật về THADS, nâng cao chất lượng hoạt động THADS

Bốn là, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước Năm là, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật Sáu là, góp phần giáo dục ý thức pháp luật cho công dân

1.2 Nội dung tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

1.2.1 Xây dựng, ban hành văn bản hướng dẫn, chỉ đạo

Nhiều văn bản mang tính chiến lược sẽ được ban hành để chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm hoạt động THADS như Đề án, chương trình, kế hoạch, các văn bản chỉ đạo về việc tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về THADS Công tác chỉ đạo, điều hành phải được tăng cường đối với các vụ việc có tính chất phức tạp, kéo dài, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội

1.2.2 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về thi hành

án dân sự

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đi trước một bước trong các hoạt động THADS Hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là cách thức tổ chức, tiến hành một hoạt động cụ thể để đạt được mục đích phù hợp với yêu cầu của pháp luật; có nhiều hình thức tuyên

truyền như: Tuyên truyền miệng, hòa giải, phát tờ gấp, trợ giúp pháp

lý, câu lạc bộ pháp luật ; tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng như báo chí, phát thanh, truyền hình

1.2.3 Tổ chức bộ máy, chuẩn bị nhân lực, vật lực phục vụ thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

Hệ thống tổ chức thi hành án dân sự được tổ chức ở 3 cấp (cấp bộ, cấp tỉnh và cấp huyện) Tuy nhiên, trong Quân đội, hệ thống tổ chức thi hành án dân sự chỉ được tổ chức ở 2 cấp (cấp bộ

và cấp quân khu)

Cơ cấu tổ chức bộ máy của các cơ quan Thi hành án dân sự sẽ thay đổi theo hướng tăng thêm trách nhiệm; để đảm bảo đủ sức gánh vác nhiệm vụ được giao, cần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan Thi hành án dân sự, đặc biệt là đội ngũ Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án và cán bộ làm công tác thi hành án

Các trụ sở làm việc sẽ được trang thiết bị đầy đủ, điều kiện làm việc tốt để triển khai thực hiện nhiệm vụ

1.2.4 Nội dung tổ chức thực hiện pháp luật về THADS

Tổ chức thực hiện pháp luật THADS trong thực tế là giai đoạn luôn luôn đòi hỏi phải có sự tham gia của các cơ quan nhà nước hoặc nhà chức trách có thẩm quyền

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý

vi phạm trong công tác thi hành án dân sự

Việc quy định cấp trên quản lý, kiểm tra công tác thi hành án đáp ứng yêu cầu của mô hình quản lý tập trung thống nhất theo hệ

thống ngành dọc; đồng thời việc quy định mỗi cấp có các loại hình thanh tra, kiểm tra khác nhau thể hiện vị trí, vai trò của mỗi loại hình thanh tra, kiểm tra ở mỗi cấp cơ quan THADS là khác nhau

1.2.6 Sơ kết, tổng kết, đánh giá việc thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

Sơ kết, tổng kết là nhìn nhận đánh giá chung và rút ra những kết luận về những việc đã làm được, chưa làm được, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm

1.3 Các yếu tố bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự

1.3.1 Yếu tố chính trị

Tính ổn định, vững chắc của hệ thống chính trị cho phép lãnh đạo, định hướng có hiệu quả công tác tổ chức thực hiện pháp luật về THADS

1.3.2 Yếu tố pháp lý

Đây là yếu tố quan trọng, trực tiếp tác động đến hiệu quả công tác tổ chức thực hiện pháp luật về THADS

1.3.3 Yếu tố kinh tế - cơ sở vật chất - kỹ thuật

Bao gồm các điều kiện về kinh phí, cơ sở vật chất (hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông, không gian,…)

1.3.4 Yếu tố trình độ văn hóa - xã hội; truyền thống, phong tục, tập quán

Bao gồm trình độ ý thức pháp luật chung của công dân trong

xã hội, xu hướng dư luận trong xã hội nói chung ở mỗi thời kỳ và các

đặc thù về văn hóa - xã hội của đất nước, trình độ phát triển giữa các vùng miền, địa phương, cơ cấu thành phần dân tộc, tôn giáo,…

1.3.5 Yếu tố năng lực của cán bộ, công chức

Năng lực thực thi công vụ không chỉ bao gồm các yếu tố như trình độ, kiến thức, kỹ năng, thái độ và hành vi ứng xử mà còn bao hàm

cả khả năng kết hợp hài hòa các yếu tố đó trong những điều kiện hoàn cảnh cụ thể nhằm đạt được hiệu quả cao nhất

Tiểu kết Chương 1

Trong chương này, luận văn đã cơ bản giải quyết được các vấn

đề cơ sở lý luận liên quan đến pháp luật về THADS như: Khái niệm, đặc điểm, vai trò tổ chức thực hiện pháp luật về THADS; phân tích nội dung tổ chức thực hiện pháp luật về THADS; Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện pháp luật về THADS Từ đó, có thể khẳng định rằng, tổ chức thực hiện pháp luật về THADS đóng vai trò to lớn trong việc thực hiện mục tiêu của cải cách hành chính - tư pháp

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRONG HỆ THỐNG CƠ QUAN THI

HÀNH ÁN BỘ QUỐC PHÒNG 2.1 Khái quát về Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng

2.1.1 Đặc điểm Hệ thống cơ quan thi hành án Bộ Quốc phòng

Cơ quan thi hành án dân sự trong Quân đội có chức năng quản lý, chỉ đạo, tổ chức việc thi hành các bản án, quyết định dân sự; có mối liên

hệ với nhau để hoạt động thống nhất

2.1.2 Giới thiệu tổng quan về Hệ thống cơ quan thi hành án

Bộ Quốc phòng

Cục Thi hành án Bộ Quốc phòng

Cục Thi hành án Bộ Quốc phòng là cơ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng, cơ quan quản lý thi hành án dân sự trong Quân đội, được thành lập theo Quyết định số 93/2005/QĐ-BQP, ngày 07 tháng

7 năm 2005 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (trên cơ sở Phòng Quản

lý thi hành án Bộ Quốc phòng, thành lập ngày 15/6/1993), thực hiện chức năng tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ quốc phòng phối hợp với Bộ trưởng Bộ Tư pháp quản lý nhà nước về công tác thi hành án và thực hiện quản lý chuyên ngành về thi hành án dân sự trong Quân đội theo quy định của pháp luật

Cơ quan thi hành án cấp quân khu

Cơ quan thi hành án cấp quân khu chịu sự quản lí, chỉ đạo cùa

Bộ quốc phòng và của Tư lệnh quân khu theo quy định của pháp luật Cơ quan thi hành án cấp quân khu được thành lập ở mỗi quân