(TÓM tắt LUẬN văn THẠC sĩ) thực hiện pháp luật đối với người có công trên địa bàn thành phố cao bằng, tỉnh cao bằng

Để ghi công, đền ơn đáp nghĩa những đóng góp vô giá này, nhà nước ta đã thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng là truyền thống, là đạo lý tốt đẹp của dân tộc ta, giáo d

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐINH THỊ QUỲNH

TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CAO BẰNG, TỈNH CAO BẰNG

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật Hành chính

Mã số: 8 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2022

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS Vũ Thị Mỹ

Hằng………

(Ghi rõ họ tên, chức danh khoa học, học vị) Phản biện 1:………

………

Phản biện 2:………

………

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng họp … , Nhà - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia Số:… - Đường……… - Quận……… - TP………

Thời gian: vào hồi …… giờ …… tháng …… năm 202

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Đất nước ta đã trải qua các cuộc chiến tranh chống quân xâm lược, bảo vệ tổ quốc và giải phóng dân tộc Sự hy sinh xương máu của các thế hệ cha anh đã đổi lại nền độc lập, tự cho cho dân tộc là không gì có thể bù đắp được Để ghi công, đền ơn đáp nghĩa những đóng góp vô giá này, nhà nước

ta đã thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng là truyền thống, là đạo lý tốt đẹp của dân tộc ta, giáo dục được cho thế hệ trẻ để học cảm nhận được sự hy sinh mất mát to lớn của cha ông trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, để họ có được ý thức trong việc xây dựng đất nước ngày càng phát triển hơn, tươi đẹp hơn để xứng đáng với những gì mà ông cha ta đã đổ mồ hôi xương máu trên chiến trường dành lại độc lập cho

tổ quốc, tự do cho dân tộc

Trong những năm qua, chính sách ưu đãi người có công được triển khai thực hiện trên khắp các vùng miền của tổ quốc Việc thực hiệp pháp luật ưu đãi xã hội có sự điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm, tình hình ở mỗi địa phương

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt đã đạt được thì việc thực hiện pháp luật đối với người có công trên địa bàn Thành phố Cao Bằng còn gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc từ các nguyên nhân khác nhau Điều này đã gây cản trở, khó khăn cho các các bộ thực hiện chính sách và những người

có công thụ hưởng chính sách Chẳng hạn như: việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về người có công chưa thống nhất, còn nhiều vấn đề chồng chéo, thụ tục rườm rà; nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực về tài chính và người còn nhiều hạn chế Công tác tuyên truyền chưa đáp ứng được các yêu cầu thực tế khi mà người có công vẫn chưa tiếp cận được những ưu đãi mà họ đáng được hưởng Hơn nữa, thành phố Cao Bằng là một địa danh mang tính chất lịch sử, cách mạng Chính vì vậy, nghiên cứu

về chính sách, pháp luật đối với người có công với cách mạng nói chung cùng với thực tế thực hiện chính sách người có công trên địa bàn thành phố Cao Bằng nhằm làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn thực thi chính sách ưu đãi người có công với cách mạng tại thành phố Cao Bằng; chỉ ra những thành

2

tựu đã đạt được, các hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế; từ đó đưa ra các giải pháp nhằm góp phần làm rõ các vấn đề lý luận về chính sách, hệ thống hóa các chính sách đối với người có công và tìm ra những giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chính sách người có công với cách mạng ở địa phương

Xuất phát từ thực tế đó, học viên đã lựa chọn đề tài “Thực hiện pháp luật đối với người có công trên địa bàn thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng” làm luận văn nghiên cứu chuyên ngành Luật Hiếp pháp và Luật

Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Trước hết, các công trình về chính sách ưu đãi đối với người có công

được xây dựng được xây dựng một cách hệ thống, bài bản ở tầm vĩ mô như:

- Các cuốn sách, cẩm nang về chính sách ưu đãi người có công và công tác đền ơn đáp nghĩa của Nhà nước Việt Nam Các cuốn sách này đã

hệ thống hóa các văn bản pháp luật, giúp đọc giả có cái nhìn rõ ràng hơn về chính sách ưu đãi người có công tại Việt Nam, gồm có:

Cuốn sách “Chính sách ưu đãi người có công và công tác đền ơn đáp nghĩa của Nhà nước Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Mạnh, nhà xuất bản Lao động năm 2017

Cuốn sách “Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng và quy trình giải quyết hồ sơ xác nhận người có công” của Nhà xuất bản Lao động năm 2017

Cẩm nang “Chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng” của tác giả Vũ Tươi, nhà xuất bản Lao động, năm 2020

- Các bài nghiên cứu, các bài viết trên các tạp chí khoa học, báo chí luật học:

Bài nghiên cứu “Một số vấn đề về pháp luật ưu đãi xã hội”, của ThS Nguyễn Hiền Phương, Tạp chí Luật học số 4/2004

Bài nghiên cứu “Quan điểm về ưu đãi xã hội đối với người có công ở nước ta”, của Ths Nguyễn Thị Chính, Tạp chí Lao đông và Xã hội số 310/2007

Bài nghiên cứu “Một số vấn đề cơ bản về chính sách xã hội ở Việt

Nam hiện nay”, của GS TS Mai Ngọc Cường (2013)

- Các luận văn của các học viên trên cả nước

Luận văn “Những giải pháp chủ yếu đổi mới trong công tác thực hiện chính sách đối với thương binh, gia đình liệt sĩ tỉnh Bình Phước của ThS Huỳnh Quang (2006) Luận văn này đã làm rõ cơ sở lý luận đối với việc đưa ra chính sách và tổ chức thực thi chính sách với người có công, đề xuất giải pháp hoàn thiện và thực thi chính sách, gắn phát triển kinh tế - xã hội với nhu cầu của đối tượng và đưa ra giải pháp tổ chức thực hiện

Luận văn “Nâng cao năng lực hành chính Nhà nước trong thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng ở nước ta hiện nay”, của ThS Phạm Hải Hưng (2007)

Luận văn “Hoàn thiện pháp luật ưu đãi xã hội ở Việt Nam”, của Ths Nguyễn Thị Tuyết Mai (2009)

Tiếp theo, các bài nghiên cứu về việc thực hiện chính sách pháp luật

về người có công cũng được đưa ra ở từng địa phương, khu vực cụ thể, chẳng hạn như:

Lê Thị Thanh Trúc (2017) với đề tài “Thực thi chính sách đối với

người có công trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng”, Luận

văn thạc sỹ quản lý công, Học viện Hành chính Quốc gia Thừa Thiên Huế Cũng tại thành phố Đà Nẵng, Luận văn “Ưu đãi xã hội theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng” của tác giả Nguyễn Cao Học

(2018), Luận văn thạc sỹ Luật học, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn

lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Tại Cao Bằng, việc nghiên cứu thực hiện chính sách người có công

cũng đã bước đầu được thực hiện Các bài viết này tập trung ở các trang báo với các bài viết chuyên biệt về một hoạt động nào đó trong chương trình chăm sóc người có công Chẳng hạn như các bài viết được đăng trên

4

Trang thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân thành phố Cao Bằng như: Thành phố: đón nhận, truy điệu và an táng hài cốt các liệt sỹ; Lãnh đạo thành phố: Dâng hương, dâng hoa Khu lưu niệm đồng chí Hoàng Đình Giong… Trang điện tử Tạp chí Lý luận của Ủy ban Dân tộc với Bài viết

“Cao Bằng với công tác chăm sóc thương binh – liệt sỹ và người có công với nước…

Có thể nói, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu, bài viết về chính sách ưu đãi người có công Mỗi công trình đều có cách tiếp cận và phạm vi nghiên cứu khác nhau Tuy nhiên, hướng tiếp cận thực hiện pháp luật ưu đãi người có công tại từng địa phương còn khá mỏng và chưa hệ thống Luận văn sẽ đưa ra cái nhìn thực tế hơn về việc áp dụng chính sách

pháp luật tại địa phương Do đó, dựa trên cơ sở nghiên cứu, kế thừa những

giá trị của các tác giả nói trên, học viên tìm hiểu, đánh giá thực tiễn thực thi các quy định của pháp luật và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thực hiện pháp luật ưu đãi đối với người có công trên địa bàn thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Luận văn nghiên cứu một số vấn đề về lý luận và thực tiễn, thông qua nghiên cứu thực tiễn tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng về thực hiện pháp luật đối với người có công Từ đó đề xuất một số quan điềm, giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật đối với người có công tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Nghiên cứu cơ sở lý luận, pháp luật về thực hiện pháp luật đối người

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu chính như sau:

- Phương pháp phân tích tài liệu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thống kê, so sánh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa lý luận: Đề tài tổng hợp, nghiên cứu cơ sở lý luận về pháp luật đối với người có công với cách mạng Bao gồm: đối tượng ưu đãi, chế

độ trợ cấp ưu đãi, những ưu đãi xã hội khác đối với người có công và thân nhân Chỉ ra các yếu tố tác động đến pháp luật đối với người có công Nêu lên vai trò, ý nghĩa và sự cần thiết của việc thực hiện pháp luật đối với người có công

Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật đối với người có công trên địa bàn thành phố Cao Bằng và nêu ra những giải pháp nâng cao công tác thực hiện pháp luật, ưu đãi xã hội với người có công theo hướng đảm bảo, phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội, chính trị nước ta hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục Nội dung luận văn được trình bày thành 3 chương như sau:

- Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật đối với người có công

- Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật đối với người có công trên địa bàn thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

- Chương 3: Quan điểm, giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật đối

với người có công trên địa bàn thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

6

Chương 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Khái niệm thực hiện pháp luật

Khi xây dựng pháp luật, Nhà nước ta mong muốn sử dụng chúng để điều chỉnh các quan hệ xã hội, phục vụ lợi ích của nhân dân lao động Mục đích đó chỉ đạt được khi các chủ thể thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật trong đời sống thực tế

Thực hiện pháp luật là hành vi thể hiện bằng cách hành động hoặc không hành động của một chủ thể được tiến hành phù hợp với những yêu cầu và quy định của pháp luật, không trái với những quy định pháp luật và không trái với những khuôn khổ pháp luật quy định

1.1.2 Khái niệm người có công

Người có công, trong tiếng Anh, là Meritorious person Có các khái niệm khác nhau chỉ người có công Người có công là những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác, đã tự nguyện cống hiến sức lực, tài năng trí tuệ, thậm chí cả cuộc đời của mình cho sự nghiệp của dân tộc Hay, người có công là những con người có thành tích đóng góp hoặc có những cống hiến xuất sắc phục vụ cho lợi ích dân tộc, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận theo quy định của pháp luật Ở một cách hiểu khác, người có công là người bình thường, làm việc đại nghĩa, có công lao to lớn đối với đất nước, tự coi đó là nghĩa vụ đối với cộng đồng, không bao giờ kể công và không đòi hỏi cộng đồng phải báo nghĩa [21, tr.8]

1.1.3 Thực hiện pháp luật đối với người có công

Thực hiện pháp luật đối với người có công là tổng thể những bộ quy tắc ứng xử đối với người có công và thân nhân của họ Theo đó, người có công được hưởng các chế độ, chính sách dựa theo công lao, mức độ cống hiến của họ đối với đất nước Pháp luật ưu đãi xã hội có các tính chất như: tính dân tộc, tính xã hội, tính nhân đạo Đó là những quy định chung của nhà nước về việc ghi nhận công lao đóng góp, sự hy sinh cao cả của người

1.2 Chủ thể thực hiện pháp luật đối với người có công

Pháp luật đối người có công là công cụ quan trọng trong việc quản lý

xã hội trong lĩnh vực này và chủ thể thực hiện pháp luật này chính là Đảng

và các cơ quan Nhà nước chuyên trách có thẩm quyền

Pháp luật đối với người có công là một chính sách đặc biệt giành cho những đối tượng đặc biệt Vì thế, Nhà nước với vai trò và chức năng của minh, sử dụng các biện pháp khác nhau để xây dựng và triển khai đưa các chính sách ưu đãi đối với người có công vào cuộc sống Không những vậy, Đảng và Nhà nước còn vận động, kêu gọi và khuyến khích mọi người dân, các tổ chức tham gia các phong trào thiết thực nhằm mục đích thực hiện tốt nhất chính sách ưu đãi đối với người có công Là sự thể chế hóa các chính sách ưu đãi của Đảng, Nhà nước đối với người có công, các quyền ưu đãi của người có công và những đảm bảo về mặt pháp lý cho việc thực hiện các quyền đó Pháp luật đối với người có công quy định những nguyên tắc, cách thức, phương pháp thực hiện các chế độ ưu đãi; điều chỉnh tất cả các hoạt động ưu đãi nhằm mục đích đảm bảo thực hiện một cách tốt nhất, hữu hiệu nhất các chế độ, ưu đãi đối với đối tượng đặc biệt này

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật đối với người có công

1.3.1 Đối tượng người có công

Đối tượng người có công được hưởng ưu đãi xã hội không chỉ bó hẹp trong phạm vi những người có công với cách mạng mà còn được hiểu theo

8

nghĩa rộng, đó là những người đã cống hiến sức lực, năng lực, trí tuệ và mạng sống của minh cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước mà không có bất kỳ sự đòi hỏi, yêu cầu bù đắp nào Họ là những người có thành tích xuất sắc bảo vệ cho sự bình an của xã hội, làm rạng danh đất nước, cống hiến, hy sinh vì lợi ích của đất nước, của dân tộc, được sự công nhận của pháp luật mà không có sự phân biệt tôn giao, dân tộc, tín ngưỡng, tuổi tác, giới tinh, nghề nghiệp…, như Nhà giao nhân dân, Nghệ sĩ nhân dân, Thầy thuốc ưu tú, Nhà kinh tế, Nhà khoa học có đóng góp xuất sắc… Tuy nhiên, với đặc điểm lịch sử của dân tộc Việt Nam, lịch sử của những cuộc đấu tranh giành và giữ nước nên những người có công là một bộ phận lớn những người đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ tổ quốc, đó là những Bà mẹ Việt Nam anh hùng, những thương binh, liệt sĩ, người có công giúp đỡ cách mạng… Họ là những người có công với cách mạng, với đất nước, được Nhà nước và nhân dân ghi nhận, biết ơn sâu sắc Do vậy, việc thực hiện pháp luật đối với người có công được xét ở một góc độ nào

đó chính là những pháp luật đối với người có công với cách mạng (gọi tắt

là người có công) và thân nhân của người có công

1.3.2 Các chế độ ưu đãi

Các chế độ ưu đãi của pháp luật đối với người có công vừa là nghĩa

vụ, vừa thể hiện đạo lý, truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc,

là chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước ta Nghị quyết Đại hội IX của Đảng cũng khẳng định: “Chăm lo tốt hơn đối với các gia đình chính sách

và người có công với cách mạng, bảo đảm tất cả các gia đình chính sách đều có cuộc sống bằng hoặc khá hơn mức sống trung bình so với người dân địa phương trên cơ sở kết hợp 3 nguồn lực: Nhà nước, cộng đồng và cá nhân các đối tượng chính sách tự vươn lên” [28, tr.301]

Tùy vào mức độ cống hiến; vào hoàn cảnh gia đình của những người

có công mà sẽ được Nhà nước, địa phương xét về khoản tiền trợ cấp hàng tháng, phụ cấp hàng tháng, trợ cấp một lần Mức trợ cấp, phụ cấp hàng tháng đối với người có công và thân nhân được đảm bảo đánh giá đúng và

đủ những công lao của họ; tương ứng với mức tiêu dùng của toàn xã hội và đảm bảo đời sống vật chất tinh thần cho người có công Ngoài ra, Đảng và

9

Nhà nước có những chế độ ưu đãi khác dành cho người có công như bảo hiểm y tế; điều dưỡng phụ hồi sức khỏe; cấp phương tiện trợ giúp, dụng cụ chỉnh hình, phương tiện, thiết bị phục hồi chức năng cần thiết theo chỉ định của cơ sở chỉnh hình, phục hồi chức năng thuộc nhanh lao động – thương binh và xã hội hoặc của bệnh viện tuyến tỉnh trở lên; ưu tiên trong tuyển sinh, tạo việc làm; Hỗ trợ con cái của người có công để theo học đến trình

độ đại học tại các cơ sở giao dục thuộc hệ thống giao dục quốc dân; hỗ trợ cải thiện nhà ở căn cứ vào công lao, hoan cảnh cuat từng người hoặc khi có khó khăn về nhà ở; việc miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất ở, chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở, công nhận quyền sử dụng đất ở, khi được mua nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước; ưu tiên giao hoặc thuê đất, mặt nước, mặt nước biển; ưu tiên giao khoán bảo vệ và phát triển rừng; vay vốn ưu đãi để sản xuất, kinh doanh; miễn hoặc giảm thuế theo quy định của pháp luật

1.3.3 Các thủ tục hành chính thực hiện pháp luật đối với người

có công

- Các thủ tục hành chính thực hiện pháp luật đối với người có công gồm 29 thủ tục do Sở Lao động – Thương bình và xã hội; các ban ngành có thẩm quyền phụ trách công tác này

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật đối với người

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội

2.1.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Tỉnh Cao Bằng

Thành phố Cao Bằng thuộc tỉnh Cao Bằng Đây là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc – Bắc Bộ tại Việt Nam Tỉnh này tiếp giáp như sau: Phía bắc và đông bắc giáp các khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), phía tây giáp tỉnh Hà Giang, phía Tây Nam giáp tỉnh Tuyên Quang, phía nam giáp tỉnh Bắc Kạn và Lạng Sơn

Tỉnh Cao Bằng là một Tỉnh có đặc điểm gồm cao nguyên đá vôi xen lẫn núi đất Diện tích đất tự nhiên vào khoảng 6.690,72 km2, có độ cao trung bình trên 200 m, đặc biệt, vùng sát biên có độ cao từ 600 đến 1300 m

so với mặt nước biển Toàn tỉnh có đến 90% là rừng núi, hình thành nên ba vùng riêng biệt, gồm có: (1) miền đông có nhiều núi đá, (2) miền tây có nhiều núi đất xen núi đá, và (3) miền tây nam phần lớn là núi đất có nhiều rừng rậm

Thành phố Cao Bằng

Thành phố Cao Bằng là trung tâm hành chính của tỉnh Cao Bằng, có

vị trí địa lý gần như nằm giữa trung tâm địa lý của Tỉnh Thành phố Cao Bằng tiếp giáp với: phía nam giáp huyện Thạch An, các phía còn lại giáp huyện Hòa An Thành phố Cao Bằng cách thủ đô Hà Nội 280 km, cách cửa khẩu quốc tế Tà Lùng khoảng 60km về phía tây bắc, có vị trí tương đối thuận lợi cho việc giao thương với các huyện trong tỉnh và các tỉnh vùng Đông Bắc bộ qua Quốc lộ 3 và Quốc lộ 4

Thành phố Cao Bằng có khí hậu nhiệt đới gió mùa do nằm sát chí tuyến Bắc trong vành đai Bắc bán cầu Mặt khác, do các đặc điểm địa hình