Từ thực trạng khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay tại huyện Đồng Hỷ, cùng những vấn đề của pháp luật khiếu nại, tố cáo trước yêu cầu của cải cách hành chính, của h
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
…………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM THẠCH THẢO
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO THUỘC
THẨM QUYỀN ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN ĐỒNG HỶ,
TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
Mã số: 8 38 01 02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
HÀ NỘI - NĂM 2022
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học : TS Nguyễn Thị Lê Thu
Phản biện 1:………
Phản biện 2:………
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Phòng họp … , Nhà - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia Số: … - Đường………… - Quận………… - TP………
Thời gian: vào hồi …… giờ, ngày …… tháng … năm 202
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc
gia hoặc trên trang Web Ban QLĐT Sau đại học,
Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài luận văn
Khiếu nại, tố cáo là quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp ghi nhận Quyền khiếu nại, tố cáo được hình thành và bảo đảm thực hiện trên cơ sở một hệ thống pháp luật đầy đủ, pháp luật được tôn trọng và Nhà nước thực hiện quản lý xã hội bằng pháp luật Luật Khiếu nại, Tố cáo Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của Nhân dân là một trong những biện pháp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân, bảo vệ lợi ích Nhà nước, phát hiện và khắc phục những sai lầm thiếu sót trong hoạt động của bộ máy Nhà nước, đồng thời củng cố mối quan hệ và giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước Từ thực trạng khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay tại huyện Đồng Hỷ, cùng những vấn đề của pháp luật khiếu nại, tố cáo trước yêu cầu của cải cách hành chính, của hội nhập quốc tế, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân đã và đang đặt ra cho các nhà nghiên cứu và các nhà quản
lý yêu cầu phải giải đáp những vấn đề về lý luận và thực tiễn đối với pháp luật khiếu nại, tố cáo và việc thực thi pháp luật khiếu nại, tố cáo phù hợp với những nhu cầu của đổi mới
Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu “Giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” vừa mang tính khách quan, cấp thiết, vừa có tính
lý luận và thực tiễn hiện nay
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Ở Việt Nam, những vấn đề về pháp luật khiếu nại, tố cáo đang
là chủ đề giành được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu về khoa học pháp lý và các nhà hoạt động thực tiễn từ những năm gần đây
Có thể phân loại thành 3 nhóm như sau:
Trang 4* Nhóm thứ nhất: Một số chuyên khảo, giáo trình phục vụ
nghiên cứu và giảng dạy có đề cập đến khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo
* Nhóm thứ 2: Các tài đề tài nghiên cứu, những bài viết trên
tạp chí chuyên ngành
* Nhóm thứ 3: Các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ chuyên
ngành Luật có liên quan
Mặc dù đã có nhiều đề tài nghiên cứu đề cập đến những vấn đề liên quan đến pháp luật về khiếu nại, tố cáo nhưng cho đến nay, với
sự sửa đổi, bổ sung của các văn bản hướng dẫn Luật khiếu nại năm
2011, sự ra đời của Luật tố cáo mới năm 2018 có hiệu lực vẫn chưa
có nghiên cứu nào thực sự cập nhật những vấn đề liên quan đến khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đặc biệt là thông qua thực tế một địa phương Do vậy, việc chọn đề tài “Giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” là một hướng nghiên cứu có ý nghĩa về lý luận và có tính thực tiễn cao
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích
Làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân Từ đó đưa ra những phương hướng, giải pháp thiết thực để bảo đảm việc giải quyết khiếu nại, tố cáo nhằm góp phần bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của công dân, nâng cao hiệu quả QLNN, ổn định trật tự an toàn xã hội và phát triển kinh tế của địa phương
3.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích đã đề ra, luận văn cần hoàn thành
Trang 5Thứ nhất, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về khiếu nại, tố
cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo; những yêu cầu đặt ra của việc bảo đảm hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo
Thứ hai, đánh giá thực trạng khiếu nại, tố cáo và hoạt động
giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND huyện Đồng Hỷ hiện nay
Thứ ba, đưa ra những giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động giải
quyết khiếu nại, tố cáo tại UBND huyện Đồng Hỷ dựa trên những
kết quả nghiên cứu của 2 nhiệm vụ đầu tiên
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu những vấn đề về lý luận và thực trạng về khiếu nại, tố cáo; thực trạng hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo
của UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về phạm vi nội dung: luận văn tìm hiểu hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
- Về phạm vi thời gian: hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020
- Về phạm vi không gian: thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu luận văn 5.1 Phương pháp luận
Việc nghiên cứu đề tài dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin là biện chứng duy vật và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Trang 6Tác giả sử dụng những phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp phân tích, phương pháp thống kê phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, phương pháp lôgic, phương pháp bình luận…
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về khiếu nại, tố cáo, góp phần bổ sung, hoàn thiện pháp luật khiếu nại, tố cáo và bảo đảm công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên Đưa ra những phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật khiếu nại, tố cáo
để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân Mặt khác bảo đảm để pháp luật được thực hiện nghiêm minh, góp phần giữ vững
an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển; đồng thời là tài liệu hữu ích có giá trị tham khảo đối với các sinh viên, các nhà nghiên cứu, các nhà hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực quản lý
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của Luận văn gồm 03 Chương như sau:
Chương I: Cơ sở lý luận giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND cấp huyện
Chương II: Thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
Chương III: Quan điểm và giải pháp bảo đảm hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo
Trang 7Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO
CỦA UBND CẤP HUYỆN
1.1 Khiếu nại, tố cáo
1.1.1 Khái niệm về khiếu nại
Ở Việt Nam, Nhà nước có nghĩa vụ bảo đảm các quyền và sự
tự do của công dân, trong đó có quyền khiếu nại trong quản lý HCNN Khiếu nại là một khái niệm được đề cập nhiều, sử dụng rộng rãi trong đời sống xã hội, không giới hạn trong một lĩnh vực nào mà bao trùm tất cả các phạm vi chủ yếu của đời sống xã hội và trong hoạt động quản lý HCNN
Theo quy định tại Điều 2, Luật Khiếu nại năm 2011: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại QĐHC, HVHC của cơ quan HCNN, của người có thẩm quyền trong cơ quan HCNN hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó
là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”
1.1.2 Khái niệm về tố cáo
Tố cáo là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong đời sống xã hội, thể hiện thái độ và sự phản ứng của con người trước một hành
vi, một việc làm của người khác
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 2, Luật Tố cáo 2018:
“Tố cáo là việc cá nhân theo thủ tục quy định của Luật này báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi VPPL của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe
Trang 8dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bao gồm:
a) Tố cáo các hành vi VPPL trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ;
b) Tố cáo hành vi VPPL về QLNN trong các lĩnh vực.”
1.1.3 Phân biệt khiếu nại và tố cáo
Giữa khiếu nại và tố cáo có điểm chung là đều nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức khi bị xâm phạm Khiếu nại và tố cáo đều có chung căn cứ là VPPL Vì vậy, các thông tin do khiếu nại, tố cáo mang đến đều là những thông tin phản ánh VPPL Về bản chất, khiếu nại và tố cáo đều là giải quyết, xử lý VPPL Tuy nhiên, giữa khiếu nại và tố cáo có sự khác nhau về nội
dung, tính chất, đặc biệt là sự điều chỉnh của pháp luật Cụ thể là:
Trang 91.2 Giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND cấp huyện
1.2.1 Giải quyết khiếu nại của UBND cấp huyện
* Thẩm quyền giải quyết khiếu nại
Thẩm quyền giải quyết khiếu nại tại cấp huyện được quy định
từ Điều 17 đến Điều 26 Luật khiếu nại 2011
Theo quy định của Luật khiếu nại, trách nhiệm giải quyết khiếu nại thuộc về thủ trưởng cơ quan QLNN Tuy nhiên, thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại cho thấy, nội dung vụ việc thường rất
đa dạng và phức tạp, cần phải có quá trình thẩm tra, xác minh trước khi đưa ra quyết định giải quyết Các cơ quan thanh tra đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình này Trách nhiệm của Chánh Thanh tra các cấp được quy định tại Điều 25 Luật khiếu nại 2011
* Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại
Trong trường hợp người khiếu nại không khởi kiện vụ việc ra Tòa án hành chính mà lựa chọn khiếu nại theo con đường hành chính, việc giải quyết khiếu nại tại các cơ quan hành chính được thực hiện qua hai lần giải quyết, cụ thể:
- Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu
Trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu được quy định từ
Điều 27 đến Điều 35 Luật Khiếu nại năm 2011 gồm các bước sau:
Bước 1: Tiếp nhận đơn khiếu nại
Bước 2: Thụ lý giải quyết khiếu nại lần đầu
Bước 3: Xác minh nội dung khiếu nại lần đầu
Bước 4: Đối thoại trong giải quyết khiếu nại lần đầu
Bước 5: Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu, gửi quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu
Bước 6: Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính Bước 7: Lập hồ sơ giải quyết khiếu nại lần đầu
Trang 10Bước 8: Áp dụng các biện pháp khẩn cấp
- Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại lần hai
Trình tự này được quy định từ Điều 36 đến Điều 43 Luật Khiếu nại năm 2011, các bước trong trình tự này tương tự như trình
tự thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu, tuy nhiên có những điểm khác biệt, cụ thể:
Bước 1: Thụ lý giải quyết khiếu nại lần hai
Bước 2: Xác minh nội dung khiếu nại lần hai
Bước 3: Đối thoại trong giải quyết khiếu nại lần hai
Bước 4: Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai
Bước 5: Gửi và công khai quyết định giải quyết khiếu nại Bước 6: Lập và quản lý hồ sơ giải quyết khiếu nại lần hai
1.2.2 Giải quyết tố cáo của UBND cấp huyện
* Thẩm quyền giải quyết tố cáo
Luật Tố cáo năm 2018 quy định nguyên tắc xác định thẩm quyền cụ thể trong 2 lĩnh vực như sau:
- Tại Điều 12 Chương III của Luật Tố cáo năm 2018 quy định: nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với hành
vi VPPL trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
- Tại Điều 41 Chương IV của Luật quy định: nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với hành vi VPPL về QLNN trong các lĩnh vực
Dựa trên các nguyên tắc xác định thẩm quyền, Luật Tố cáo năm 2018 đã cụ thể hóa quy định về thẩm quyền giải quyết tố cáo của Chủ tịch UBND cấp huyện tại Điều 13 như sau:
Điều 13: Thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi VPPL trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong cơ quan HCNN nêu rõ: Chủ
Trang 11VPPL trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND cấp xã, cán bộ, công chức, viên chức khác do mình bổ nhiệm, quản lý trực tiếp và giải quyết tố cáo hành vi VPPL trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cơ quan, tổ chức do UBND cấp huyện quản lý trực tiếp
* Trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo
Luật Tố cáo năm 2018 quy định quy trình giải quyết tố cáo gồm 4 bước: Tiếp nhận, xử lý thông tin tố cáo; Xác minh nội dung tố cáo; Kết luận nội dung tố cáo; Xử lý kết luận nội dung tố cáo của người giải quyết tố cáo Cụ thể:
Bước 1: Tiếp nhận, xử lý thông tin tố cáo
Bước 2: Xác minh nội dung tố cáo
Bước 3: Kết luận nội dung tố cáo
Bước 4: Xử lý kết luận tố cáo của người giải quyết tố cáo
1.3 Các yếu tố tác động đến hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND cấp huyện
Thứ nhất, tổ chức bộ máy là yếu tố quan trọng
Thứ hai, những lỗ hổng và bất cập trong hệ thống pháp luật Thứ ba, nhận thức của người có thẩm quyền giải quyết khiếu
nại, tố cáo
Thứ tư, sự phối hợp giữa chủ thể có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại, tố cáo với các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có thẩm quyền khác
Thứ năm, nguồn lực cơ sở vật chất bảo đảm cho hoạt động
QLNN về khiếu nại, tố cáo
Trang 12Chương 2 THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO THUỘC THẨM QUYỀN UBND HUYỆN ĐỒNG HỶ,
2.2 Tình hình khiếu nại, tố cáo tại địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
Tình hình khiếu nại, tố cáo nói chung tại huyện Đồng Hỷ giai đoạn từ 2016 – 2020 có biến động tăng giảm bất thường qua các năm, hầu hết tập trung ở các lĩnh vực như công tác quy hoạch, thu hồi đất và bồi thường hỗ trợ GPMB, tái định cư khi thu hồi đất để thực hiện các dự án; quyết định xử phạt vi phạm hành chính; quyền lợi của cán bộ, công chức; công tác thu chi, quản lý ngân sách; việc thực hiện hoạt động công vụ của cán bộ, công chức,… Tuy nhiên bên
Trang 13việc có dấu hiệu xâm phạm đến quyền và lợi ích của Nhà nước, của công dân, một số đối tượng cá nhân lợi dụng quyền dân chủ có tư thù
về lợi ích cá nhân đã lợi dụng vào hoạt động khiếu nại, tố cáo để lôi kéo một số phần tử xấu gây mất an ninh, trật tự an toàn xã hội, gây ảnh hưởng đến tình hình chung của địa phương, gây nhũng nhiễu các CQNN [17,tr9-11]
2.2.1 Tình hình khiếu nại
Trong giai đoạn từ năm 2016 - 2020, UBND huyện đã tiếp nhận 30 đơn khiếu nại, nội dung chủ yếu về khiếu nại thuộc thẩm quyền của UBND huyện là khiếu nại liên quan đến lĩnh vực đất đai (chiếm trên 80% số vụ việc) như: khiếu nại đền bù GPMB chưa đúng với chế độ, chính sách, tranh chấp đất đai giữa công dân với công dân, việc đòi lại đất thổ cư, đền chùa, miếu thờ, việc sử dụng, quản lý đối với đất công, việc thu hồi đất,… khoảng 14% đơn khiếu nại quyết định xử phạt vi phạm hành chính, khiếu nại về nội dung kết luận tố cáo,…[18,tr7]
2.2.2 Tình hình tố cáo
Từ năm 2016 đến năm 2020, tình hình phát sinh tố cáo trên địa bàn huyện Đồng Hỷ có chiều hướng phát sinh tăng Nội dung tố cáo chủ yếu là trong lĩnh vực hành chính và cụ thể là tố cáo hành vi vi phạm hành chính và tố cáo cán bộ, công chức, viên chức VPPL trong thực thi nhiệm vụ, công vụ [18,tr8]
2.3 Thực tiễn giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của UBND huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
2.3.1 Thực tiễn giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền UBND huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên
Bước 1: Tiếp nhận đơn thư khiếu nại